“Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν”

 

Μιχαήλ Δαμασκηνός, φορητή εικόνα, τέλη 16ου αι., Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, Αθήνα

30 Ιανουαρίου, των Τριών Ιεραρχών αύριο. Και όχι, δεν έδωσα τη…φωτοτυπία τους στα παιδιά για να τη χρωματίσουν. Τους είπα με λίγα, απλά λόγια κάποια πράγματα για τη ζωή και το έργο τους, τονίζοντας ότι εκτός από καλοί άνθρωποι ήταν και καλοί δάσκαλοι. Γι’ αυτό τους τιμούμε αύριο. Και αναρωτήθηκα πώς το κατάφεραν αυτό. Να γίνουν τόσο καλοί δάσκαλοι, δηλαδή, ώστε τόσα χρόνια μετά από την εποχή που έζησαν και δίδαξαν, να τους θυμόμαστε και να τους θαυμάζουμε. Να ζητάμε στην προσευχή μας να μας φωτίσουν για ν’ ακολουθήσουμε το παράδειγμά τους. Ρώτησα τα παιδιά να μου πουν τη γνώμη τους. Πώς μπορεί κάποιος να γίνει καλός δάσκαλος; Τί προσόντα πρέπει να έχει; Τί πρέπει να κάνει; Πώς να συμπεριφέρεται; Οι απαντήσεις τους ήταν άκρως διαφωτιστικές, όπως πάντα.

 

Ένας καλός δάσκαλος πρέπει:

– να μάθει γράμματα, να σπουδάσει

– να ξέρει να γράφει αριθμούς

– να μη φωνάζει και να μη θυμώνει

– να είναι πάντα χαρούμενος και να χαμογελά

– να μιλάει όμορφα

– να μπορεί να μάθει τα γράμματα που ξέρει εκείνος και στους άλλους

– να ακούει όλα τα παιδιά

– να ζωγραφίζει ωραία

– να διαβάζει τα βιβλία απέξω, χωρίς βοήθεια

– να μαθαίνει τα παιδιά να τραγουδούν και να χορεύουν

– να δείχνει στα παιδιά πώς να παίζουν ήσυχα, χωρίς να μαλώνουν

– να ξέρει να παίζει μπάλα

– να μαθαίνει στα παιδιά να μην κάνουν ζημιές

– να μαθαίνει στα παιδιά να περιμένουν τη σειρά τους

– να ξέρει να μιλάει στο μικρόφωνο

– να έχει πολύ μυαλό, εξυπνάδα και ιδέες

– να μπορεί να θυμάται πολλά πράγματα

– να έχει φαντασία και να μη σταματά να ονειρεύεται

– να προσέχει και ν’ αγαπάει όλα τα παιδιά

– να γεννάει συνέχεια καινούργια πράγματα

– να μπορεί να ξεχωρίσει το καλό απ’ το κακό

Σκεφτόμουν τα λόγια των παιδιών και θαύμασα για άλλη μια φορά την καταπληκτική τους ικανότητα να εστιάζουν στην ουσία των πραγμάτων και να την εκφράζουν καθαρά και ξάστερα χωρίς περικοκλάδες και συμβιβασμούς. Και συγκρίνοντας τα λόγια τους με αυτά του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, ψιθύρισα: “Πείτε τα παιδιά μας, χρυσόστομα, διδάξτε μας! Και μακάρι να έχουμε τ’ αυτιά, τις καρδιές και τα μυαλά μας ανοιχτά να σας ακούσουμε. Και να το πάρουμε το μάθημά μας, δάσκαλοι, γονείς, όλοι μας”…

Από το “Αλφαβητάρι των Ποιημάτων” μου, εκδόσεις Βάρφη, με εικόνες της Έφης Κοκκινάκη

“Ὁ δάσκαλος ὅμως δέ διδάσκει μόνο μέ λόγια, ἀλλά καί μέ ἔργα, γιατί αὐτή εἶναι ἡ ἄριστη διδασκαλία τοῦ δασκάλου. Γιατί καί ὁ κυβερνήτης, ὅταν βάζει δίπλα του τό μαθητή, τοῦ δείχνει βέβαια πώς νά κρατάει τό τιμόνι, ἀλλά προσθέτει καί λόγια στήν πράξη, καί δέ λέγει μόνο, οὔτε ἐργάζεται μόνο. Τό ἴδιο καί ὁ οἰκοδόμος, ἀφοῦ τοποθετήσει δίπλα του ἐκεῖνον πού θέλει νά μάθει πῶς χτίζεται ὁ τοῖχος, τοῦ δείχνει βέβαια μέ τήν πράξη, τοῦ δείχνει ὅμως καί μέ λόγια. Τό ἴδιο κάνει καί ὁ ὑφαντής καί κεντητής καί χρυσοχόος καί χαλκουργός, καί κάθε τέχνη ἔχει τό δάσκαλό της καί μέ λόγια καί μέ ἔργα. Ἐπειδή λοιπόν καί ὁ Χριστός ἦρθε νά μᾶς διδάξει κάθε ἀρετή, γι’ αὐτό καί λέγει νά κάνουμε καί τά κάμνει ὁ ἴδιος. Γιατί λέγει “ὅποιος ἔκαμε καί δίδαξε, αὐτός θά ὀνομασθεῖ μεγάλος στή βασιλεία τῶν οὐρανῶν” (Ματθ. ε΄ 19).

“Οἰκοδομεῖτε ὁ ἕνας τόν ἄλλον” (Α΄ Θεσ. ε΄ 11). Οὔτε βεβαίως θέλει ὁ Θεός νά βοηθεῖ ὁ χριστιανός μόνον τόν ἑαυτό του, ἀλλά νά οἰκοδομεῖ καί ἄλλους ὄχι μόνο μέ τή διδασκαλία, ἀλλά καί μέ τή συμπεριφορά του, διότι τίποτε δέν φέρει τόσον πρός τό δρόμο τῆς ἀληθείας, ὅσον ἡ συνέπεια τῆς συμπεριφορᾶς, οὔτε βεβαίως προσέχουν τόσον εἰς τά λόγια μας, ὅσον εἰς τά ἔργα μας… Καί ὁ Χριστός ἐμακάρισε αὐτούς λέγων “εἶναι μακάριος ἐκεῖνος πού θά ἐκτελέσει τάς ἐντολάς καί θά διδάξει” (Ματθ. ε΄ 19). Πρόσεξε ότι πρῶτα ἔθεσε τήν πράξιν και μετά τήν διδασκαλίαν. Διότι ὅταν προηγεῖται ἡ πρᾶξις, καί ἄν ἀκόμη δέν ἀκολουθεῖ ἡ διδασκαλία, εἶναι ἀρκετόν νά διδάξουν τά ἔργα λαμπρότερα ἀπό τήν φωνήν ἐκείνους πού μᾶς παρακολουθοῦν. Αὐτό λοιπόν ἄς ἐπιζητοῦμεν, παντοῦ νά διδάσκωμεν πρῶτα μέ τά ἔργα μας καί ὕστερα μέ τά λόγια, διά νά μήν ἀκούσωμεν καί ἡμεῖς ἀπό τόν Παῦλον, “Σύ πού διδάσκεις ἄλλον, τόν ἑαυτό σου δέν διδάσκεις;” (Ρωμ. β΄ 21).

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος