“Κάθε μήνα μ’ ένα συγγραφέα κάνουμε απίθανη παρέα!”

Ετήσιο Πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας στο 2ο Νηπιαγωγείο Νέας Σμύρνης, Σχολικό Έτος 2016-17

Το πρόγραμμα αυτό ήταν ένα όνειρο που χρόνια ήθελα να πραγματοποιήσω, αλλά οι συνθήκες δεν ευνοούσαν. Τη φετινή χρονιά μπόρεσε να γίνει επιτέλους πραγματικότητα, αφήνοντας σε όλους όσους συμμετείχαν τις καλύτερες, πιστεύω, εντυπώσεις. Για μένα ήταν ένας μικρός άθλος που επετεύχθη κατά τη διάρκεια μιας πολύ δύσκολης -για προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους- χρονιάς. Ήταν όμως και μια συνεχής πηγή θετικής ενέργειας, γιατί ασχολήθηκα με το αντικείμενο που λατρεύω, το παιδικό βιβλίο και τους ανθρώπους του, συγγραφείς, εικονογράφους, εκδότες, στο πλαίσιο όπου αναλώνεται η μισή και πλέον ζωή μου καθημερινά: στο σχολείο.

Με αφορμή συγκεκριμένα έργα των προσκεκλημένων συγγραφέων, παραμύθια, ιστορίες βραχείας φόρμας, βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων, προσεγγίσαμε στην τάξη δημιουργικά και διαδραστικά θέματα που επεξεργαζόμαστε όλη τη χρονιά στο πλαίσιο των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών του Νηπιαγωγείου, όπως: υγιεινή διατροφή, αναγνώριση και διαχείριση συναισθημάτων, ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση υλικών, ανθρώπινα δικαιώματα και αξίες ζωής, μαθηματικές έννοιες, διαπολιτισμικότητα, οικογενειακές και φιλικές σχέσεις, ο κύκλος του χρόνου και οι γιορτές, μυθολογία, μουσειακή αγωγή, φυσικές επιστήμες, τέχνες και καλλιτέχνες, κοινωνικοποίηση, ειδικές ανάγκες και δεξιότητες, φαντασία και προσωπική έκφραση.

Τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τους προσκεκλημένους του προγράμματος όχι μόνο ως συγγραφείς, αλλά και ως ανθρώπους με το δικό του χαρακτήρα, ζωή, ενδιαφέροντα, προσωπική ιστορία ο καθένας και η καθεμιά και να μυηθούν θεωρητικά και βιωματικά στην έννοια και τη διεργασία της φιλοξενίας τους και της συνεργασίας και αλληλεπίδρασης μαζί τους στους οικείους σε αυτά χώρους του σχολείου. Είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε περισσότερες από 100 διαφορετικές δραστηριότητες με αφορμή τα βιβλία τους, να δημιουργήσουν, να χαρούν, να μάθουν, να συγκρίνουν, να αναρωτηθούν, να προβληματιστούν, να σκεφθούν, να αισθανθούν, να μοιραστούν, να εκφραστούν με κάθε τρόπο, να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και τους συμμαθητές τους, να αναπτυχθούν ολόπλευρα μέσα σε κλίμα αγάπης, χαράς και αποδοχής.

Η μεγάλη κερδισμένη από όλη αυτή τη φιλαναγνωστική περιπέτεια ήταν η Σχέση. Η Σχέση όχι μόνο με το Βιβλίο και τους Ανθρώπους του, αλλά και η σχέση με την Ανάγνωση, τη Γραφή, την Έκφραση, τη Φαντασία. Σχέση Ζωής θα μπορούσα πλέον να πω, τόσο με το άτομο όσο και με την ομάδα. Αισθάνομαι πλήρης, χαρούμενη, περήφανη και αναζωογονημένη κάνοντας τον ετήσιο απολογισμό του προγράμματος, γιατί η κούραση και οι κόποι μου ανταμείφθηκαν με το παραπάνω. Και ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου όλους όσους συνέβαλαν, με κάθε τρόπο, λίγο ή πολύ, θετικά ή (ακόμη και) αρνητικά, στην εκπόνηση του προγράμματος. Το ταξίδι ήταν όμορφο και διδακτικό. Από τα ταξίδια που σε πηγαίνουν παραπέρα, που σε φέρνουν σε επαφή με τον καλύτερο εαυτό σου και αφήνουν το αποτύπωμά τους ανεξίτηλα ευεργετικό μέσα σου. Ένα Ταξίδι Ζωής.

Οι Παιδαγωγικοί Στόχοι του Προγράμματος ήταν:

  1. Η ολόπλευρη κινητοποίηση και ανάπτυξη των νηπίων με τρόπο δημιουργικό και ψυχαγωγικό.
  2. Η καλλιέργεια του ενδιαφέροντος και της αγάπης και το βιβλίο και την ανάγνωση.
  3. Η γνωριμία και η αλληλεπίδραση με μια πλειάδα σημαντικών ανθρώπων της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας, παλαιών και νεότερων.
  4. Η ενθάρρυνση της κοινωνικοποίησης και της συμμετοχής στην ομάδα μέσω της ελεύθερης και ισότιμης προσωπικής έκφρασης και δράσης.
  5. Η ανάδυση και δημιουργική αξιοποίηση «κρυφών ταλέντων» και δεξιοτήτων των νηπίων μέσα από την εμπλοκή τους σε ποικίλες φιλαναγνωστικές δράσεις συμβατές με την ηλικία και τις ανάγκες και δυνατότητές τους.
  6. Η καλλιέργεια της φαντασίας και της δημιουργικής γραφής.
  7. Η άμβλυνση των ιδιαιτεροτήτων και των ατομικών διαφορών και δυσκολιών και η αυθόρμητη και στοχευμένη αντιμετώπισή τους μέσα από τη λειτουργία και επίδραση του βιβλίου, ως εκπαιδευτικού, ψυχαγωγικού και θεραπευτικού εργαλείου.
  8. Η εξοικείωση με το βιβλίο και τη λογοτεχνία ως αυθύπαρκτη και ολοκληρωμένη μορφή τέχνης που ομορφαίνει τη ζωή μας και την κάνει πιο ουσιαστική και απολαυστική.
  9. Η καλλιέργεια της αισθητικής αγωγής και όλων των ειδών νοημοσύνης των νηπίων με προεξάρχουσα τη συναισθηματική.
  10. Η βιωματική εμπλοκή των οικογενειών των νηπίων στο πρόγραμμα με στόχο τη μεγιστοποίηση του οφέλους από τη διενέργειά του και τη διάχυση των αποτελεσμάτων του στο στενό και ευρύτερο οικογενειακό, συγγενικό και φιλικό τους περιβάλλον.

Οι συγγραφείς που επισκέφθηκαν το σχολείο μας είναι κατά χρονολογική σειρά οι εξής:

Εύη Τσιτιρίδου – Χριστοφορίδου (13/10/2016, 20/03/2017, 06/04/2017, 14/06/2017) με τα βιβλία της «Η βασίλισσα καλοφαγού!», εικονογράφηση Λέλα Στρούτση, Παπαδόπουλος, 2016, «Μια βόλτα στα βυζαντινά χρόνια», εικονογράφηση Λέλα Στρούτση, Κέδρος, 2014, «Το αυγό που ράγισε» εικονογράφηση Έφη Κοκκινάκη, Σαϊτης, 2017 και «Ο θησαυρός της Εβίτας» εικονογράφηση Ίρις Σαμαρτζή, Καλέντης, 2016

Γλυκερία Γκρέκου (26/10/2016) με το βιβλίο της «Το θυμωμένο αρκουδάκι», εικονογράφηση Σπύρος Γούσης, Πορτοκάλι, 2007

Τζένη Κουτσοδημητροπούλου (21/11/2016) με το βιβλίο της «Γκαζόζα Α.Α.Α.», εικονογράφηση Φωτεινή Τίκκου, Ελληνοεκδοτική, 2016

Δημήτρης Κάσσαρης (13/12/2016) με το βιβλίο του «Το Χειμωνόσπιτο», εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, μουσική σύνθεση Νίκος Ξανθούλης, Καλέντης, 2014

Γεωργία Μουντζούρη (26/01/2017) με το βιβλίο της «Ο βασιλιάς των αριθμών», εικονογράφηση Μαρκ Γουαϊνστάιν, Κέδρος, 2016

Ελένη Γεωργοστάθη (09/02/2017) με το βιβλίο της «Το χάρτινο καραβάκι της μαμάς», εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη, Ψυχογιός, 2014

Λότη Πέτροβιτς – Ανδρουτσοπούλου (02/03/2017) με τα βιβλία της «Η νόνα χελώνα και η αρχαία κρυψώνα» (2015), «Τα Χριστούγεννα της Νόνας Χελώνας» (2013), «Το Πάσχα της Νόνας Χελώνας» (2014) σε εικονογράφηση Γιώργου Σγουρού και «Τα παιδιά του Φθινοπώρου» (2000), «Τα παιδιά του Χειμώνα» (1996), «Τα παιδιά της Άνοιξης» (1992), σε εικονογράφηση της ίδιας, Πατάκης

Ιωάννα Μπαμπέτα (30/03/2017) με τα βιβλία της «Λέξη σαν μύγα», εικονογράφηση Μάρω Αλεξάνδρου και «Οι άθλοι του Ηρακλή», εικονογράφηση Θάνος Τσίλης, Μίνωας, 2016

Μάκης Τσίτας (04/05/2017) με το βιβλίο του «Το όνομά μου είναι Δώρα!», εικονογράφηση Ρένια Μεταλληνού, Μίνωας, 2017

Μαριλένα Καββαδά (13/06/2017) με το βιβλίο της «Ο φάρος με τα χίλια μυστικά», εικονογράφηση Αιμιλία Κονταίου, Διάπλους, 2016

 

Που πας ελαφάκι με τέτοιο καιρό;

omorfa-elafia-23Όμορφη και λυγερή σαν ελαφίνα! Έτσι παινεύει ο λαός μας τις χαριτωμένες κοπέλες και μάλλον κάτι ξέρει…Το ελάφι είναι λυγερόκορμο ζώο, με μακριά πόδια που καταλήγουν σε δύο σκληρά δάχτυλα (οπλές), καστανό ή κοκκινωπό τρίχωμα στη ράχη και σχεδόν λευκό στην κοιλιά. Το ύψος του μπορεί να ποικίλει, ανάλογα με το είδος, από 30 εκατοστά έως 2 μέτρα. Έχει μεγάλα, εκφραστικά μάτια, με τα οποία εποπτεύει συνεχώς το χώρο γύρω του, για να εντοπίσει έγκαιρα κάθε πιθανό κίνδυνο. Μοναδικά του όπλα για να αντιμετωπίσει το φόβο του και τους εχθρούς του είναι η μεγάλη ταχύτητα που μπορεί να αναπτύξει στο τρέξιμο, οι εξαιρετικά αναπτυγμένες του αισθήσεις (όραση, ακοή, όσφρηση) και τα…κέρατά του!deer-011

Ένα…δέντρο στο κεφάλι

Μη μου πείτε ότι το πρώτο πράγμα που σας έρχεται στο μυαλό όταν ακούτε τη λέξη ελάφι δεν είναι τα κέρατα. Σήμα κατατεθέν κατ’ αποκλειστικότητα του αρσενικού ελαφιού, αρχίζουν να σκάνε μύτη στο κεφάλι του από τον 6ο κιόλας μήνα της ηλικίας του και στην αρχή μοιάζουν με μικρά, ροζ βουναλάκια. Είναι βέβαια κοκάλινα και ονομάζονται «ρόδινα στελέχη». Κάθε άνοιξη αρχίζουν να μεγαλώνουν, και στην αρχή είναι μονά και μυτερά. Καλύπτονται μάλιστα από μαλακή, «βελούδινη» επιδερμίδα, που αργότερα «ξεφλουδίζεται». Το χειμώνα, αφού έχει μεσολαβήσει η εποχή της αναπαραγωγής, πέφτουν, για να ξαναφυτρώσουν πάλι την επόμενη άνοιξη, έχοντας μία επιπλέον διακλάδωση σε κάθε κέρατο. Τα ελάφια χρησιμοποιούν τα κέρατά τους κυρίως για να τα βγάζουν πέρα στους ερωτικούς τους καυγάδες.family_deers

Όλες για έναν και ένας για όλες!

Ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος είναι οι…μήνες του μέλιτος για τα ελάφια. Τον υπόλοιπο χρόνο αρσενικά και θηλυκά ζουν σε χωριστά κοπάδια. Τα αρσενικά βγάζουν δυνατούς μυκηθμούς (μουγκρητά) για να προσελκύσουν τις επίδοξες νύφες και μονομαχούν μεταξύ τους -κυριολεκτικά μέχρι θανάτου- για να τις κερδίσουν. Έτσι σχηματίζονται κοπάδια που αποτελούνται από ένα δυνατό αρσενικό ελάφι, τον αρχηγό και αρκετά θηλυκά, το «χαρέμι» του. Η ελαφίνα γεννάει κατά το Μάη με Ιούνη 1, το πολύ 2 μικρά, ύστερα από κυοφορία 5 έως 10 μηνών. Τα ελαφάκια φορούν στολή παραλλαγής για καμουφλάζ (έχουν άσπρες βούλες στο καστανό τρίχωμά τους, ώστε να μη διακρίνονται εύκολα ανάμεσα στους κορμούς και τα φυλλώματα των δέντρων) και μπορούν να περπατήσουν με τη μητέρα τους, λίγες ώρες μετά τον τοκετό.deer-316941_960_720

Μασουλώντας και ξαναμασουλώντας

Η πρώτη τροφή για το ελάφι είναι το γάλα που θηλάζει από τη μητέρα του. Αργότερα, το μενού του γίνεται αυστηρά «χορτοφαγικό»: ρίζες, κλαδάκια, χλόη, σπόροι, φρούτα, λουλούδια, φλοιοί δέντρων, είναι η καθημερινή ποικιλία την οποία καταβροχθίζει εν ριπή οφθαλμού. Μάλιστα, αν και καταπίνει την τροφή του αμάσητη, δε βαρυστομαχιάζει. Αυτό συμβαίνει γιατί είναι ζώο μηρυκαστικό, όπως οι κατσίκες κι οι αγελάδες. Όταν κάθεται να ξαποστάσει, ξαναφέρνει την τροφή στο στόμα και την αναμασά, μέχρι να της βγάλει…το λάδι, δηλαδή όλα τα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά που περιέχει.800px-didrachme_de_ionietoixografia

Που ζουν τα ελάφια;

Η απάντηση είναι κατ’ αρχήν απλή: στα πεδινά και ορεινά δάση όλου σχεδόν του κόσμου. Υπάρχουν 40 περίπου είδη ελαφιών, διασκορπισμένα σε όλες τις ηπείρους. Δυστυχώς, όμως, η επιβίωσή τους δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο αφανισμός των φυσικών τους βιοτόπων από πυρκαγιές, η αποψίλωση για δημιουργία νέων καλλιεργήσιμων εκτάσεων, η υπερεκμετάλλευση των δασών από την υλοτομία και το ανεξέλεγκτο κυνήγι για το νόστιμο κρέας και για τα κέρατά τους (τα οποία είτε «στολίζονται» ως τρόπαια, είτε χρησιμοποιούνται -όπως και οι αδένες του- στην παραδοσιακή κινέζικη ιατρική), είναι οι κυριότερες απειλές που αντιμετωπίζουν τα ελάφια. Τα πιο γνωστά μας είδη είναι το «κόκκινο ελάφι» (Cervus elaphus) που απαντάται σε ολόκληρη την Ευρώπη και την Ασία και το πλατώνι (Dama dama) που το συναντάμε στις μεσογειακές κυρίως χώρες. Στην Ελλάδα το κόκκινο ελάφι έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Λίγα ζώα απαντώνται ακόμη στον Εθνικό Δρυμό της Πάρνηθας και σε καταφύγια θηραμάτων, ενώ παλιότερα είχαν παρατηρηθεί στην Πίνδο, στη Χαλκιδική, στα Πιέρια όρη, στην Πεντέλη, την Εύβοια και την Ακαρνανία. Πλατώνια -κι αυτά ελάχιστα- μπορούμε να συναντήσουμε πλέον μόνο στη Ρόδο και στη Λήμνο.rhodos-portnomisma

1986-%ce%ad%ce%ba%ce%b4%ce%bf%cf%83%ce%b7-%ce%b8%ce%b5%ce%bf%ce%af-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bf%ce%bb%cf%8d%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%85-%ce%ac%cf%81%cf%84%ce%b5%ce%bc%ce%b9%cf%82%ce%b1-1Κυπάρισσος: μια πονεμένη ιστορία

Το ελάφι είναι γνωστό από τους προϊστορικούς χρόνους. Δεν είναι τυχαίο ότι απεικονίζεται συχνά σε παραστάσεις αγγείων και σε τοιχογραφίες που αναπαριστούν σκηνές από τη ζωή στη φύση. Είναι το ζώο-σύμβολο της Άρτεμης, της παρθένας θεάς του κυνηγιού και της σελήνης στην ελληνική μυθολογία. Το βρίσκουμε και στα δημοτικά μας τραγούδια, όπου, αν και αγρίμι, ζώο δηλαδή άγριο, ταυτίζεται με τη ντροπαλοσύνη και την ήμερη συμπεριφορά («αγρίμια κι αγριμάκια μου, λάφια μου μερωμένα»…). Ιδιαίτερα συγκινητικός και τρυφερός είναι ο μύθος του Κυπάρισσου.

Ο Κυπάρισσος ήταν ένα δυνατό παλικάρι που ζούσε στα καταπράσινα ελληνικά δάση. Μοναδικός και αγαπημένος του φίλος ήταν ένα πανέμορφο ελάφι, που τον ακολουθούσε παντού και είχε τόσο πολύ εξημερωθεί, που έπαιρνε την τροφή κατευθείαν από τα χέρια του. Μαζί περιπλανιόνταν στα ξέφωτα και στις λαγκαδιές, έπιναν κρυστάλλινο νερό από τις πηγές, γεύονταν τις λιχουδιές του δάσους και έπαιζαν χαρούμενα και ξέγνοιαστα στις όχθες των ποταμών. Του Κυπάρισσου του άρεσε το κυνήγι και συχνά έπαιρνε το φίλο του και χώνονταν βαθιά στο δάσος, για να ξετρυπώσουν κανένα αγριογούρουνο.cyparissus_baur_10

Σε μια τέτοια κυνηγετική του εξόρμηση βρέθηκε σε ένα μέρος βαθύσκιωτο, με τόσο πυκνή βλάστηση, που ήταν αδύνατο να προσανατολιστείς. Το ελάφι του Κυπάρισσου, ευκίνητο όπως ήταν, χώθηκε στα πράσινα κλαδιά για να φάει τα τρυφερά βλαστάρια τους και οι δύο φίλοι χώρισαν. Ο Κυπάρισσος είχε τεντωμένα τ’ αυτιά του και βάδιζε όσο πιο αθόρυβα μπορούσε, για να μην τρομάξει την επικείμενη λεία του. Ξάφνου άκουσε χαρχαλέματα στους απέναντι θάμνους. Κοίταξε προσεκτικά, αλλά δεν μπορούσε να διακρίνει τι προκαλούσε το θόρυβο. Τέντωσε το τόξο του, σημάδεψε προς το μέρος απ’ όπου ερχόταν ο θόρυβος και το κακό έγινε. Όταν πλησίασε για να μαζέψει το θήραμά του, είδε ότι το ζώο που είχε χτυπήσει, δεν ήταν αγριογούρουνο όπως νόμιζε, αλλά το αγαπημένο του ελάφι.

1651ovid-p-278a Βαριά τραυματισμένο στην καρδιά, αφού τον κοίταξε λυπημένα με τα μεγάλα του μάτια γεμάτα δάκρυα, ξεψύχησε. Ο Κυπάρισσος, ανήμπορος να πιστέψει ότι σκότωσε άθελά του τον πιστό του σύντροφο, άρχισε να γλυκομιλάει στο ελάφι του και να το χαϊδεύει σα να ήταν ζωντανό. Ο πόνος του όταν συνειδητοποίησε το γεγονός, ήταν αβάσταχτος. Τότε παρακάλεσε τους θεούς να πάρουν και τη δική του τη ζωή, για να τιμωρηθεί για το κακό που έκανε στο φίλο του. Οι θεοί τον λυπήθηκαν και τον μεταμόρφωσαν σε κυπαρίσσι κι από τότε το δέντρο αυτό είναι σύμβολο του πένθους.dscn7329

Μια αυτοσχέδια ιστορία, που έγινε χειροποίητο βιβλίο

Όλα ξεκίνησαν από ένα φύλλο εργασίας από το βιβλίο μου “Εδώ Προνήπιο”.dscn7375

Παρατηρήσαμε την εικόνα, τη συζητήσαμε κι αποφασίσαμε να φτιάξουμε τη δική μας ιστορία, διαλέγοντας κάθε φορά τις λέξεις που ταίριαζαν περισσότερο στο νόημα που είχαμε σκεφθεί. Φράση τη φράση την κατέγραψε η κυρία Εύη.dscn7373 Μετά ο καθένας έφτιαξε μια ζωγραφιά με τους ήρωες της ιστορίας μας, όπως τους φαντάστηκε. Και προχωρήσαμε στη σελιδοποίηση του βιβλίου μας, αφού πρώτα “μοιράσαμε” το κείμενο σε τόσα μέρη όσα παιδιά ήμαστε παρόντα σήμερα στην τάξη μας. Αριθμήσαμε τις σελίδες γιατί φυσούσε πολύ σήμερα και αν δεν το κάναμε ο άνεμος θα τρύπωνε από το μισάνοιχτο παράθυρο, θα τις ανακάτευε και άντε μετά να τις ξαναβάλεις στη σειρά. Ενώ αν έχει η κάθε μία τον αριθμό της, αυτό γίνεται πανεύκολα.

Έπειτα βοηθήσαμε την κυρία Εύη να “δέσει” τις σελίδες. Αποφασίσαμε όλοι μαζί τον τίτλο της ιστορίας μας και το πως θα είναι το εξώφυλλο. Είναι το πρώτο μας αυτοσχέδιο βιβλίο, μια που την πρώτη Παρασκευή του Δεκεμβρίου θα ξεκινήσει η Δανειστική μας Βιβλιοθήκη. Όποιο παιδί θέλει, θα μπορεί να δανειστεί και αυτό! Καμαρώναμε που γίναμε συγγραφείς και εικονογράφοι και που το ελαφάκι έγινε φίλος τελικά με το λύκο. Γιατί δεν υπάρχουν καλά και καλά ζώα στη φύση, όπως δεν υπάρχουν καλοί και κακοί άνθρωποι. Καλός ή κακός μπορεί να γίνει ο καθένας μας, αν τον φέρουν σε αυτήν την κατάσταση οι συνθήκες της ζωής του… dscn7389dscn7390dscn7391dscn7392dscn7393dscn7394dscn7396dscn7395dscn7397dscn7398dscn7399dscn7400dscn7401dscn7402dscn7403dscn7404dscn7405dscn7406dscn7407dscn7388

 

Προτάσεις για δράσεις με αφορμή το “Θησαυρό της Εβίτας”

Σκέψου, Παίξε, Γράψε, Δημιούργησε!…

45 Εκπαιδευτικές και Ψυχαγωγικές Δραστηριότητες για το σπίτι, το σχολείο και την παρέα, με αφορμή λέξεις, φράσεις, εικόνες, στιγμιότυπα, ιδέες, συναισθήματα, εντυπώσεις, απορίες και μυστικά από το παραμύθι μου «Ο θησαυρός της Εβίτας».Layout 4

1. Ξέρεις τι είναι η κουνουπιέρα; Προσπάθησε να την περιγράψεις σε ένα φίλο σου. Μετά, βρείτε μαζί λέξεις που έχουν την ίδια κατάληξη: π.χ. σουπιέρα, μπομπονιέρα…Μπορείτε να φτιάξετε στιχάκια με αστείες ομοιοκαταληξίες!

2. Ποια η διαφορά του πλανήτη από τον κομήτη και από το γαλαξία; Φτιάξε μια αφίσα με εικόνες και πληροφορίες για τα διαστημικά ευρήματά σου!

3. Σημείωσε σε ένα τετράδιο κάποια πράγματα που εσύ θεωρείς πολύτιμα, σωστούς «θησαυρούς». Δικαιολόγησε με μία φράση κάθε σου επιλογή. Αν κάνεις αυτήν την άσκηση μαζί με τους φίλους σου, μπορεί να ανακαλύψετε ότι δεν θεωρούν πολύτιμα τα ίδια πράγματα όλοι οι άνθρωποι. Γιατί πιστεύεις ότι συμβαίνει αυτό;

4. Ζωγράφισε στην ακουαρέλα σου ένα συννεφένιο κι ένα χωματένιο μπλοκάκι. Μετά, γράψε με διαφορετικό χρώμα στο καθένα κάτι που θα ήθελες να ρωτήσεις τον Ουρανό και τη Γη.

5. Πάρε τηλέφωνο μια φίλη ή ένα φίλο σου και κάνε του βατραχοκαντάδα! Μετά, μετάφρασέ του τους βατραχοστίχους του βατραχοτραγουδιού σου στη γλώσσα μας, για να σε καταλάβει!

6. Ξέρεις τι είναι ο πυράκανθος; Αν όχι, βρες το σερφάροντας στο διαδίκτυο ή «ξεσκονίζοντας» καμιά εγκυκλοπαίδεια. Κατασκεύασε ένα κλαδάκι του χρησιμοποιώντας τα χεράκια σου, τα μολύβια σου, ένα σκληρό χαρτόνι για βάση, ψαλίδι, κόλλα και χαρτιά βελουτέ, γλασέ και γκοφρέ. Ποιο είδος χαρτιού θα χρησιμοποιήσεις για κάθε τμήμα του φυτού;

7. Ώστε «χαρχαλέματα» στους θάμνους, ε; Προσπάθησε να μιμηθείς τους ήχους που φαντάζεσαι ότι άκουσε η Εβίτα.

8. Εσύ τι μορφή θα έδινες στην πιο μεγάλη επιθυμία σου; Σχεδίασέ την σε ένα μεγάλο λευκό χαρτί και κόλλησέ την στην πόρτα του δωματίου σου. Που ξέρεις; Πολλά μπορεί να συμβούν…

9. «Μίλησε με φωνή κελαρυστή». Με ποιου άλλου είδους φωνές μπορεί να μιλήσει κάποιος; Βρες επίθετα που να ταιριάζουν στην ανθρώπινη φωνή, π.χ. «βροντερή», και προσπάθησε να μιλήσεις έτσι κι εσύ!

10. Η Εβίτα έχει το γάτο της, το Ζωηρό. Μήπως κι εσύ ζεις παρέα με κάποια ζωάκι; Γράψε ένα μικρό κείμενο για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να συμβιώνουμε με τα κατοικίδια ζώα. Αν δεν έχεις αληθινό, ζωγράφισε το πιο…παρδαλό κατοικίδιο που μπορείς να φανταστείς!

11. «Περπάτησε σα μαγνητισμένη»: μιμηθείτε με τους φίλους σου την Εβίτα. Μόνο που όταν ένας από όλους σας θα σφυρίζει δυο φορές, οι υπόλοιποι θα απομαγνητίζεστε και θα «παγώνετε» στη στάση που εκείνη τη στιγμή είχατε! Θα ξεπαγώνετε μόνο όταν κάποιος πει το «μαγικό» σύνθημα! Και πάλι από την αρχή…

12. Φτιάξτε με τους φίλους σου φιγούρες γήινων, εξωγήινων και εσωγήινων και οργανώστε μια παράσταση διαστημικού θεάτρου σκιών με αυτές!

13. Ξέρεις πως φτιάχνονται τα κινούμενα σχέδια και ποιοι εργάζονται για να τα βλέπεις και να διασκεδάζεις; Κάνε μια σχετική έρευνα με τους φίλους σου. Μετά, προσπαθήστε να φτιάξετε ένα δικό σας κόμικ ακολουθώντας 8 βασικά βήματα: 1. Πάρτε ένα φύλλο χαρτί μεγέθους Α3. 2. Διπλώστε το μία φορά στη μέση οριζοντίως. 3. Διπλώστε το μία φορά στη μέση καθέτως. 4. Διπλώστε το δεύτερη φορά στη μέση καθέτως. 5. Ανοίξτε το πάλι και πατήστε με μολύβι τα τσακίσματα που έχουν δημιουργηθεί (πρέπει να έχετε μπροστά σας 8 «κουτάκια»). 6. Σχεδιάστε μια ιστορία που να εξελίσσεται σε 8 επεισόδια-σκίτσα, όσα τα «καρέ», δηλαδή τα «κουτάκια» που προέκυψαν. 7. Προσθέστε λόγια μέσα σε «συννεφάκια» πάνω από κάθε ήρωα της ιστορίας σας. 8. Χρωματίστε το κόμικ σας και καλή διασκέδαση!

14. Γίνε κι εσύ «άτακτος» ζωγράφος και πρόσθεσε στον κατάλογο με τα χρωματιστά μπερδέματα της ιστορίας μας τις δικές σου ιδέες!

15. Τι πιστεύεις ότι υπάρχει «μέσα στα σπλάχνα της γης»; Στη δική σου κοιλιά; Στην κοιλιά του Ζωηρού; Φτιάξτε με τους φίλους σου έναν κατάλογο ο καθένας με τις σχετικές πληροφορίες. Μετά συγκρίνετε ό,τι γράψατε με πληροφορίες που θα βρείτε στα βιβλία σας. Πως θα σας φαινόταν να κατασκευάσετε ένα αστείο ομαδικό κολλάζ με τη γη – χοντρομπαλού με γεμάτη κοιλιά;

16. Επινοήστε ρήματα από «φωνές» ζώων και την κατάληξη –ίζω, όπως το νιαουρίζω. Μπορεί να προκύψουν και μερικά πολύ…πρωτότυπα κι αστεία!

17. Πόσες γλώσσες γνωρίζεις; Για προσπάθησε να απαγγείλεις γρήγορα μερικά στιχάκια από ένα ποίημα στη γλώσσα του Ζωηρού, βάζοντας το νιάου μπροστά από κάθε λέξη! Νιαουμπέρδεψες νιαουτη νιαουγλώσσα νιαουσου;

18. Φτιάξε έναν κατάλογο με εκφράσεις που περιέχουν τη λέξη «γλώσσα». Σημείωσε δίπλα στην κάθε μία τι εννοούμε όταν τι λέμε. Π.χ.: «Γλώσσα δεν έβαλε μέσα» = Μιλούσε ασταμάτητα.

19. Οι λέξεις «σοπράνο» και «πιρουέτες» είναι συνδεδεμένες με δύο από τις τέχνες που ομορφαίνουν τη ζωή μας και συνδέονται με τον πολιτισμό μας, τη μουσική και το χορό. Γνωρίζεις τι σημαίνουν;

20. Έχεις πάει ποτέ στην όπερα; Αν ναι, περιέγραψε την εμπειρία σου σε ένα φίλο σου. Αν όχι, ψάξε στο Διαδίκτυο να βρεις πληροφορίες για αυτό το είδος μουσικής και θεατρικής τέχνης.

21. Κάθε κατάσταση που ζούμε, μας προκαλεί κάποιο συναίσθημα ή και πολλά συναισθήματα μαζί. Γιατί πιστεύεις ότι η Εβίτα άρχισε να νιώθει λύπη; Θυμήσου μία τουλάχιστον φορά που ένιωσες κι εσύ λύπη. Δώσε σχήμα, χρώμα και μορφή στη λύπη σου, φτιάχνοντας την προσωπογραφία της με όποια υλικά προτιμάς. Μετά, φτιάξε την προσωπογραφία του αντίθετού της συναισθήματος που είναι η………..Θα νιώσεις πολύ καλύτερα!

22. «Έχω φως μέσα μου; Και το αναβοσβήνω κιόλας; Και πού είναι ο διακόπτης, για να ’χουμε καλό ρώτημα;». Φτιάξε ένα δικό σου γρίφο χρησιμοποιώντας μερικές λέξεις-κλειδιά όπως «πυξίδα», «βουτηχτής», «όνειρο», «πράσινος».

23. Τι θα μπορούσε κατά τη γνώμη σου να περιλαμβάνει μια πραγματικά ασυνήθιστη διαδρομή, όπως αυτή στον Υπόγειο Γλωσσολύτη; Κατασκεύασε ένα χάρτη δικής σου έμπνευσης που να την περιγράφει όσο το δυνατόν πιο αναλυτικά, σε όποιον αποφασίσει να την ακολουθήσει!

24. Το λαγό που συνάντησε η Εβίτα τον έλεγαν Διογένη. Γνωρίζεις το φημισμένο φιλόσοφο Διογένη; Πολύ γνωστό είναι το στιγμιότυπο της συνάντησής του με το Μέγα Αλέξανδρο. Ζήτησε από κάποιον μεγαλύτερο ή από το δάσκαλό σου να σου το διηγηθεί. Θα μπορούσατε να το δραματοποιήσετε με τους φίλους σου ή τους συμμαθητές σου στην τάξη.

25. Βρες στο λεξικό σου τι θα πει η λέξη «χρονοτριβή» και σημείωσε δίπλα της μία συνώνυμη και μία αντίθετή της λέξη. Μετά, προσπάθησε να φτιάξεις σύνθετες λέξεις με κάποιο από τα δύο συνθετικά της, το «χρόνο» ή την «τριβή». Αλήθεια, θυμάσαι από τη φυσική τι θα πει «τριβή»;

26. Σε ποιες περιπτώσεις νιώθουμε συνήθως ενοχή; Η Εβίτα την παρομοίασε με δαγκάνα που της τσίμπησε την καρδιά. Εσύ με τι θα την παρομοίαζες; Θυμήσου μία κατάσταση που σ’ έκανε να νιώσεις ενοχή και πες τι έκανες για να την αντιμετωπίσεις.

27. Τι άλλο θα μπορούσε να «γαργαλήσει» τα μουστάκια του Ζωηρού; Ψάξε σε κάποια εγκυκλοπαίδεια για ζώα να βρεις τι ρόλο παίζουν τα μουστάκια σε μια γάτα. Μετά, ζωγράφισε πολλών ειδών μουστάκια σε διαφορετικές φατσούλες!

28. Τι νομίζεις ότι είναι το «ένστικτο»; Συζήτησέ το με κάποιον μεγαλύτερο στο σπίτι σου ή με το δάσκαλο και τους συμμαθητές σου στο σχολείο σου και σημείωσε στο τετράδιό σου τον δικό σου ορισμό.

29. Κλείσε τα μάτια και προσπάθησε να φανταστείς το πορτοκαλί ποτάμι. Τι «βλέπεις» μέσα στο διάφανο νερό; Ζωγράφισέ το! Τραγούδησέ το!

30. Ο Χρύσανθος, το Χέλι καθόταν επάνω σε μια «πλακουτσωτή» πέτρα. Όταν θα πας βόλτα σε καμιά παραλία, λίμνη ή ποτάμι, θυμήσου να παρατηρήσεις τα σχήματα που έχουν οι πέτρες και τα βότσαλα μέσα και πλάι στο νερό. Σχεδίασε στην ακουαρέλα σου τα πιο παράξενα και εντυπωσιακά. Μπορείς να διαλέξεις ένα βότσαλο και να το «μεταμορφώσεις» σε ζωάκι, σπιτάκι, ή ό,τι άλλο νομίζεις, ζωγραφίζοντας επάνω στη λεία επιφάνειά του με τις νερομπογιές σου!

31. Μιμήσου την κίνηση του ποταμιού. Τι σου θυμίζει;

32. «Τον έζωσαν τα…χέλια!», ή τα φίδια, δηλαδή άρχισε να φοβάται. Πόσες άλλες εκφράσεις που περιγράφουν φόβο ξέρεις;

33. «Βαράκια» χρησιμοποιούν πολλοί άνθρωποι που γυμνάζονται συστηματικά. Σίγουρα θα έχεις ακούσει και για το πανάρχαιο άθλημα της «άρσης βαρών». Θυμάσαι μερικούς σύγχρονους  Έλληνες ολυμπιονίκες του αθλήματος αυτού; Γνωρίζεις ποιοι άλλοι χρησιμοποιούν βαράκια και γιατί; (Οι δύτες και οι ψαροντουφεκάδες για να τους κρατάνε ποντισμένους στο βυθό).

34. Φτιάξε ένα μεγάλο κολλάζ με τα πορτρέτα του γίγαντα Αχόρταγου, της μάγισσας Ζήλιας και του παιδιού τους, του Κατσούφη, όπως τα φαντάζεσαι εσύ!

35. Ο Ζωηρός άρχισε να μιλάει κομπιάζοντας, επαναλάμβανε δηλαδή όλες τις μονοσύλλαβες λέξεις της κάθε πρότασης που έλεγε από τρεις φορές. Μπορείς να τον μιμηθείς;

36. Φαντάσου ότι κάποιος σου χαρίζει ένα «μαγικό κλειδί». Σκέψου και σημείωσε τα τρία πράγματα που θα ήθελες να…ξεκλειδώσεις αν το είχες! Γιατί διάλεξες αυτά και όχι κάποια άλλα;

37. «Μέσα στο άγχος ήταν συνέχεια, για να τα προλάβει όλα» η Εβίτα. Εσύ νιώθεις άγχος στην καθημερινότητά σου; Σκέψου και σημείωσε για ποιους λόγους. Μετά, προσπάθησε να φτιάξεις έναν κατάλογο με πράγματα που θεωρείς ότι μπορούν να δράσουν ως αντίδοτο στο άγχος, για να το καταπολεμήσεις! Το παιχνίδι, το χιούμορ και οι φίλοι σου μπορούν να αποδειχθούν σημαντικοί σύμμαχοι σε αυτήν σου την προσπάθεια.     

38. Γράψε σε μια σελίδα αυτά που πιστεύεις ότι θα έλεγε ο Ζωηρός στην Εβίτα, αν του δινόταν η ευκαιρία (κι αν φυσικά μιλούσαν την ίδια γλώσσα), όσο βρίσκονταν επάνω στη γη.

39. Χρησιμοποίησε τη φαντασία και τις δακτυλομπογιές σου για να ζωγραφίσεις σε ένα μεγάλο λευκό χαρτόνι «σκέψεις χαρούμενες σαν πολύχρωμες φωτοβολίδες». Κόλλησε επάνω τους χρυσόσκονη και πολλά γυαλιστερά αστεράκια και να ένα παραμυθένιο σκηνικό!

40. Εσύ τι θα είχες πεθυμήσει αν ήσουν στη θέση της Εβίτας, όταν βρέθηκε στον Υπόγειο Γλωσσολύτη μακριά από το σπίτι της; Κάνε ένα κατάλογο με τα 10 πιο αγαπημένα σου πρόσωπα και πράγματα!

41. Ποιος είναι «ο δικός σου θησαυρός»; Στάσου μπροστά στον καθρέφτη και κάνε στον εαυτό σου ερωτήσεις, όπως «τι είναι πιο σημαντικό για μένα στη ζωή μου;», «τι με κάνει να νιώθω χαρά κι ικανοποίηση;», «τι μου αρέσει περισσότερο από αυτά που κάνω κάθε μέρα;». Σκέψου καλά πριν απαντήσεις! Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να κάνεις αυτή τη συζήτηση και με τους γονείς σου.

42. Με ποιους τρόπους θα επέλεγες εσύ να δείξεις και να μεταδώσεις αγάπη; Συζήτησέ το με τους φίλους σου και προσπαθήστε όλοι μαζί: α) να συνθέσετε μαζί ένα ποίημα, β) να φτιάξετε μια ζωγραφιά ή ένα κολλάζ, γ) να τους παίξετε με παντομίμα, ή δ) να γράψετε ένα άρθρο για τη σχολική εφημερίδα.

43. Γράψε μια δική σου ιστορία για την επιστροφή της Εβίτας και του Ζωηρού στη γη! Μπορείς να μας τη στείλεις, για να τη διαβάσουμε κι εμείς. Που ξέρεις, μπορεί να είναι τόσο καλή, που να γίνει βιβλίο κι αυτή!

44. Άκου τα δύο τραγούδια της Εβίτας («Το πιο ακριβό» και «Στον Υπόγειο Γλωσσολύτη») που μελοποίησε ο μουσικός και συγγραφέας Δημήτρης Κάσσαρης και μπορείς να βρεις δωρεάν στο You Tube και προσπαθήστε με τους φίλους σου να τα χορογραφήσετε!

45. Γράψε στη συγγραφέα Εύη Τσιτιρίδου – Χριστοφορίδου τη γνώμη σου για το βιβλίο της. Μπορείς να τη ρωτήσεις ό,τι θέλεις σχετικά, στην προσωπική της ηλεκτρονική διεύθυνση evitsiti@otenet.gr . Θα το χαρεί πολύ!evi_evita

 

 

 

Τζίτζικας, Μέρμηγκας και Εργατική Πρωτομαγιά

Καθώς η άνοιξη μπαίνει σιγά σιγά στον τρίτο μήνα της, το Μάη, τα έντομα κάνουν έντονη την παρουσία τους στη φύση και στη ζωή μας. Ευκαιρία να μιλήσουμε για μερικά από τα πιο δημοφιλή. Εντάξει, οι μέλισσες είναι πολύ χρήσιμες, οι πεταλούδες πολύ όμορφες, οι πασχαλίτσες χαριτωμένες και εντυπωσιακές. Αλλά υπάρχουν και δύο έντομα που οι μύθοι και οι παραδόσεις τα θέλουν αιώνιους αντίπαλους ως προς τη φιλοσοφία και τους στόχους της ζωής τους. Είναι ο τζίτζικας και ο μέρμηγκας. Είναι όμως έτσι ακριβώς τα πράγματα; Ή μήπως υπερβάλλουμε και κατά την προσφιλή συνήθειά μας κακοχαρακτηρίζουμε κάποιον χωρίς να τον έχουμε ουσιαστικά γνωρίσει και κατανοήσει πρώτα;  

Ένας πεινασμένος και ξεπαγιασμένος τζίτζικας χτυπάει την πόρτα της μυρμηγκοφωλιάς μέσα στο καταχείμωνο. «Τι ζητάς»;, τον ρωτάνε τα μυρμήγκια. «Κάτι να τσιμπήσω, δε βρίσκω πουθενά τροφή», λέει ο τζίτζικας. «Το καλοκαίρι εμείς δουλεύαμε σκληρά, για να αποθηκεύσουμε προμήθειες. Εσύ τι έκανες;», ξαναρωτάνε τα μυρμήγκια. «Ποιος έχει όρεξη για δουλειά όταν…σκάει ο τζίτζικας; Τραγουδούσα!». «Έτσι ε; Ξεκίνα, λοιπόν, τώρα να χορεύεις!». Κάπως έτσι μας περιγράφει τη συνάντηση του ανέμελου τζίτζικα με τα προνοητικά μυρμήγκια ο παραμυθάς Αίσωπος. Αλλά επειδή κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις, ας ερευνήσουμε λίγο το… καυτό αυτό θέμα!

ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΚΑΙ ΜΥΡΜΗΓΚΙ

(του Ιωάννη Πολέμη, από το βιβλίο του Χ. Σακελλαρίου «Οι πρωτοπόροι της Ελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας, Α΄ Ποίηση», εκδόσεις Πατάκη)

ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ: Έχω πολλά παράπονα, μυρμήγκι μου, μαζί σου.

ΜΥΡΜΗΓΚΙ: Πολύ λυπούμαι, τζίτζικα, κι αμέσως εξηγήσου. Ποτέ δεν έκανα κακό και βλάβη σε κανένα κι έπειτα τίποτε κοινό δεν έχω εγώ με σένα. Λοιπόν;

Τ: Μ’ εκακολόγησες και με το παραπάνω κι έτσι και την υπόληψη και την τιμή μου χάνω κι εγίνηκα παράδειγμα μωρίας στους ανθρώπους.

Μ: Στ΄ ορκίζομαι στο ψίχουλο, που κουβαλώ με κόπους, πως δε σε νιώθω τι μου λες.myrmigki

Τ: Αμέσως θα με νιώσεις, αν θέλεις λίγη προσοχή στα λόγια μου να δώσεις. Και πρώτα-πρώτα γνώριζε πως, πριν στα δέντρ’ ανέβω, εκατοικούσα μες στη γη κι εγώ.

Μ: Δεν σε πιστεύω. Τότε που βρήκες τα φτερά;

Τ: Μεγάλωσαν αγάλι όταν στο πρόσωπο της γης επρόβαλα και πάλι. Γιατί προτού χωθώ στη γη, ήμουν ψηλά στο χώμα μικρός μικρός σαν τον κοριό και πιο μικρός ακόμα. Κι άνοιξα τρύπα και βαθιά μέσα στην γην εμπήκα κι έκανα το σπιτάκι μου κι εκεί τροφήν εβρήκα.

Μ: Και δεν ανέβαινες ποτέ κι απάνω από την τρύπα;

Τ: Ποτέ μου, δεν ανέβαινα, γιατί, καθώς σου είπα, δεν μου’ λειπ’ η τροφή.

Μ: Λοιπόν;

Τ: Στης γης τα καταχθόνια σιγά σιγά μεγάλωνα κι έμεινα δέκα χρόνια.

Μ: Πο, πο! Δεν εβαρέθηκες;image-5

Τ: Και τ’ ήθελες να κάνω; Έτσι το πρόσταξ’ ο Θεός. Κι ήρθα στη γην απάνω εφέτος, μόλις άρχισε ζεστό το καλοκαίρι και τα φτερά μου εστέγνωσεν ο ήλιος και τ’ αγέρι και στη στιγμούλα πέταξα στου δέντρου τα κλαδιά κι άρχισα το τραγούδι μου με πρόσχαρη καρδιά. Οι γεωργοί που σκάβουνε κι εκείνοι που θερίζουν μ’ έχουν χρυσή των συντροφιά και χάρη μου γνωρίζουν. Εσύ μονάχα βρέθηκες να με κατηγορήσεις.

Μ: Εγώ δεν είπα τίποτα και να με συγχωρήσεις ούτε και ξέρω τι μου λες, μα το σπυρί το στάρι!

Τ: Ο κόσμος, το’ χει τούμπανο και συ κρυφό καμάρι. Εσύ δεν μ’ είπες άεργο, δεν μ’ είπες ακαμάτη κι άμυαλο κι ασυλλόγιστο;

Μ: Για πρόσεχε κομμάτι! Δεν είμαι εγώ κακόγλωσσος κι αυτό δεν είναι αλήθεια.Snodgrass_Magicicada_septendecim

Τ: Ναι, τα ’πες και τα κήρυξες κι έπλασες παραμύθια πως το χειμώνα κάποτε, με χιόνια και με πάγο, επείνασα κι ο δυστυχής δεν είχα τι να φάγω και σαν ζητιάνος ταπεινός, ήρθα, καθώς εκείνοι, με κλάματα στο σπίτι σου ζητώντας ελεημοσύνη. Κι όταν εσύ μ’ ερώτησες: «Σαν ήταν καλοκαίρι, τι έκανες, παρακαλώ;», σου είπα: «Ποιος δεν ξέρει πως τραγουδούσα ολημερίς, χωρίς καμιά φροντίδα;». Και τότε μ’ αποκρίθηκες: «Ε, τώρα χοροπήδα!». Πως ήρθα το χειμώνα εγώ τροφή να σου ζητήσω, αφού χειμώνα μήτε ζω μήτε μπορώ να ζήσω; Κι έπειτα, τι είν’ αυτή η τροφή, που θα ζητούσα τάχα, ενώ ο καημένος τρέφομαι με τη δροσιά μονάχα;

Μ: Αυτό το ψέμα, τζίτζικα, ο κόσμος το ’χει βγάλει. Το ξέρω πως δε μοιάζομε, αλλ’ όμως ξέρω πάλι πως ο Θεός που έπλασεν εσέ, όπως κι εμένα, ξεχωριστό προορισμόν έδωκε στον καθένα. Κι είμαστε χρήσιμοι κι οι δυο, φίλτατε τζίτζικά μου, εσύ με το τραγούδι σου κι εγώ με τη δουλειά μου. Λοιπόν, ας λησμονήσωμε τα ψέμματα του κόσμου κι αγκάλιασέ με γρήγορα κι ένα φιλάκι δος μου!…27-09-012_Ant_carrying_leaf_photographed-by-Sofia-Monzon-with-a-Canon-EOS-Rebel-T2i

Ένας στρατός από μυρμήγκια!

8.000 περίπου είδη μυρμηγκιών είναι σήμερα παγκοσμίως…γνωστά! Το «μυρμήγκι-πτώμα» της Αφρικής, ονομάζεται έτσι επειδή βρωμάει…θανατηφόρα. Το «μυρμήγκι-λεγεωνάριος» είναι τύπος περιπλανώμενος, τρομερά λαίμαργος και φοβερός πολεμιστής. Σπανίως χάνει μάχες από τους τερμίτες!

Συνεργείο καθαρισμού «Η Μυρμηγκοφωλιά»

Όταν κάποιος καθαρίζει τέλεια το χώρο του, δε λέμε ότι τον…έγλειψε; Ξέρετε ότι τα μυρμήγκια έχουν μανία με την καθαριότητα; Οι εργάτριες γλείφουν συνεχώς τη μυρμηγκοφωλιά, γλείφονται μεταξύ τους και γλείφουν και τη βασίλισσά τους, αφού η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά!Tzitzikas

Τραγουδιστές γένους αρσενικού

Μόνο τα αρσενικά τζιτζίκια «τραγουδούν». Το μουσικό τους όργανο, που μοιάζει με τύμπανο, βρίσκεται στην κοιλιά τους. Κάθε είδος διαθέτει «ρεπερτόριο» από 3 διαφορετικά τραγούδια. Το «τραγούδι της συνάθροισης» ποικίλει, ανάλογα με την έμπνευση που προκαλούν οι καιρικές αλλαγές και οι ανταγωνιστικοί τζίτζικες-γείτονες. Με το «τραγούδι της ενόχλησης» διαμαρτύρονται, όταν αιχμαλωτιστούν, ή βρουν εμπόδιο στο πέταγμά τους. Για το «τραγούδι της προγαμιαίας τελετής» οι διευκρινήσεις είναι περιττές.

Τζιτζικιού…«Οδύσσεια»!

Μετά τη γονιμοποίηση, το θηλυκό τζιτζίκι αποθέτει τα αυγά του στα κλαδιά των δέντρων. Οι προνύμφες που βγαίνουν απ’ τ’ αυγά, κυλούν στο έδαφος, σκάβουν υπόγειες στοές και τρέφονται ρουφώντας τους χυμούς από τις ρίζες των φυτών. Ωριμάζουν μετά από 1 έως 4, ή και περισσότερα χρόνια, ανάλογα με το είδος. Έπειτα, σκαρφαλώνουν σε ένα φυτό και μεταμορφώνονται σε ενήλικα άτομα, τα οποία δε ζουν πάνω από 6 εβδομάδες.

Η Εργατική Πρωτομαγιά

Και από το εργατικό μυρμήγκι η συζήτηση περνάει σιγά σιγά στην Εργατική Πρωτομαγιά. Γιατί ο Μάης δεν είναι μόνο ο μήνας των λουλουδιών, αλλά και ο μήνας των κοινωνικών επαναστάσεων…

Πρώτα ακούμε το κλασικό τραγούδι του Μάνου Λοϊζου “Ο μέρμηγκας”: https://www.youtube.com/watch?v=KA8vZzcDV2Y από το δίσκο “Τα τραγούδια του δρόμου”. 

Μαθαίνουμε να το τραγουδάμε με τις χαρακτηριστικές κινήσεις που επιβάλλουν οι στίχοι και ο ρυθμός. Και συζητώντας το τι έγινε στο τραγούδι ταξιδεύουμε ως το Σικάγο του 1886 και την εξέγερση των εργατών. Τι ήταν αυτό που τους έκανε να βγουν στους δρόμους με τις οικογένειές τους; Τι διεκδίκησαν; Πως ήταν η ζωή τους μέχρι τότε; Πως καθιερώθηκε το εργασιακό οκτάωρο; Γιατί αυτό αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα; Τηρείται σε όλες τις χώρες του κόσμου; Βλέπουμε πίνακες που αποτύπωσαν τους αγώνες των εργατών στον κόσμο και στην Ελλάδα. Μετά έρχεται η ώρα της εικαστικής απόδοσης και εμπέδωσης αυτών που μάθαμε. Στο ρολόι της τάξης το 24ωρο χωρίζεται σε 3 οκτάωρα: αυτό της εργασίας, αυτό της ψυχαγωγίας και της οικογενειακής και κοινωνικής ζωής και αυτό της ξεκούρασης. Ας ελπίσουμε ότι το μήνυμα της ημέρας θα μετουσιωθεί σε βίωμα για κάθε άνθρωπο απανταχού της γης…Και του χρόνου!

 

 

Γιορτή λήξης σχολ. έτους 2014-15 με “Ένα Βυζαντινό Παραμύθι…”

Mia_Volta_Sta_Vyzantina_Chroniaproskllisi_2prosklisi_4Για τη φετινή γιορτή λήξης της σχολικής χρονιάς στο νηπιαγωγείο μας, αποφασίσαμε μαζί με την εξαιρετική μου συνάδελφο να δουλέψουμε ένα θέμα για το οποίο “την έτρωγε η περιέργεια” αν και κατά πόσο μπορούν τόσο μικρά παιδιά να το κατανοήσουν, να το αφομοιώσουν και να το παρουσιάσουν με επιτυχία μπροστά σε κοινό. Έτσι, με αφορμή το βιβλίο μου “Μια βόλτα στα βυζαντινά χρόνια” οργανώσαμε τη γιορτή μας σαν ένα μικρό project που “αναδυόταν” σταδιακά, ένα μήνα περίπου πριν και εμπλουτιζόταν με ποικίλες δραστηριότητες συνδυαζόμενο με όλους τους υπόλοιπους παιδαγωγικούς και μαθησιακούς μας στόχους, ώσπου μορφοποιήθηκε στο αποτέλεσμα που τελικά παρουσιάσαμε στις 12 Ιουνίου 2015. Για το αποτέλεσμα αφήνω τα σχόλια σε όσους μας παρακολούθησαν εκείνη την ημέρα. Θα πω μόνο ότι η συγκίνησή μου είναι τόση, που θα κάνει μέρες να καταλαγιάσει…Και ότι κάποια στιγμιότυπα δεν θα τα ξεχάσω ποτέ όσο ζω.HROES_AHROES_G

Παραθέτω το βασικό concept της γιορτής μας για όποιον και όποια συνάδελφο ενδιαφέρεται να το αξιοποιήσει. Θα είναι χαρά για μένα, ειδικά αν εκτός από το να το επιχειρήσει, το επικοινωνήσει και μαζί μου! Και ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου την άξια συνάδελφό μου και φίλη πλέον Σταυρούλα Αναστασοπούλου, τα παιδιά και τους γονείς και συγγενείς τους για όλα όσα μοιραστήκαμε, όλους όσους μας βοήθησαν κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού, καθώς και τη Σχολική μας Σύμβουλο στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δ’ Αθήνας κυρία Φρόσω Βαγή και την Υπεύθυνη Πολιτιστικών Προγραμμάτων κυρία Λώρα Πετροπούλου, οι οποίες μας έκαναν την τιμή να παραστούν στη γιορτή μας και στέκονται συνεχώς στο πλάι μας με την πολύτιμη συμβολή και συμβουλή τους.Kastro_3KaraviGrammata

TAXIDIA_1TAXIDIA_9TAXIDIA_2Έναρξη παράστασης (μικρό κουκλοθεατρικό δρώμενο)

ΓΚΑΡΙ: Γκαρ γκαρ, που βρίσκομαι; Μαμάκα μου! Ποιοι είναι όλοι αυτοί; Αστέρη! Βάγια; Που είστε και μ’ αφήσατε μονάχο;
ΒΑΓΙΑ: Ε όχι και μονάχο με τόσο κόσμο! Ξέχασες ότι σήμερα έχουμε γιορτή;
ΓΚΑΡΙ: Ποιος πήγε για πιπί;
ΑΣΤΕΡΗΣ: Καλέ, τι πιπί; Γιορτή λέμε! Πάει, τέλειωσε η χρονιά! Στο 7ο Νηπιαγωγείο Νέας Σμύρνης τα παιδιά ετοιμάζονται να πάνε διακοπές!
ΓΚΑΡΙ: Γκαρ γκαρ! Τι αστραπές και βροντές; Μια χαρά λιακάδα έχει έξω!
ΒΑΓΙΑ: Σύνελθε, Γκάρι! Από πότε έχεις να καθαρίσεις τ’ αυτιά σου; Τόσες πρόβες κάναμε! Ακόμη να μάθεις τα λόγια σου;
ΓΚΑΡΙ: Λυπάμαι που έχασες τα κομπολόγια σου! Αλλά μη στενοχωριέσαι, θα πεταχτούμε μέχρι το παζάρι και θα βρούμε άλλα, βρε κουκλί μου!
ΑΣΤΕΡΗΣ: Αρχίζω να χάνω την υπομονή μου!
ΒΑΓΙΑ: ΓΚΑΡΙ! Πλάκα μας κάνεις; Η παράσταση αρχίζει! Έχουμε δουλειά!
ΑΣΤΕΡΗΣ: Θα πάμε μια βόλτα στα χρόνια τα βυζαντινά!
ΓΚΑΡΙ: Γκαρ γκαρ! ΝΑΙ! Θα φάμε και σιροπιαστά;
ΒΑΓΙΑ: Αστέρη! Δώσε του ένα γλειφιτζούρι να συνέλθει, γιατί θα μας τρελάνει.
ΑΣΤΕΡΗΣ: Ορίστε, πάρε! Στυλώσου! Θα ταξιδέψουμε χίλια χρόνια πίσω!
ΓΚΑΡΙ: Μιαμ μιαμ, γλυκάθηκα! Τι να σας τραγουδήσω;
ΒΑΓΙΑ: Όχι! Μη! Θα μας ξεκουφάνεις με τη γαϊδουροφωνάρα σου! Καλύτερα να τραγουδήσουν τα παιδιά.
ΑΣΤΕΡΗΣ: Έλα Βάγια, ανέβα! Κρατήσου καλά! Φύγαμε παιδιά!kouklotheatro_1kouklotheatrokoyklotheatroKOYKLOTHEATRO

Τραγουδάμε όλοι μαζί το τραγουδάκι γνωριμίας από το βιβλίο μου “Μια βόλτα στα βυζαντινά χρόνια”:

«Γκάρι γκάρι, γκάρι γκάρι,
ζουζούνια δεν είμαστε, ούτε γλάροι!
Μα η φτερωτή μας φαντασία,
βόλτα μας πάει στην Ιστορία!

Γκάρι γκάρι, γκάρι γκάρι,
ας προσγειωθούμε όλο χάρη,
με τρία χοπ και τρία λα,
στα Χρόνια τα Βυζαντινά!».proves

Στη συνέχεια οι 26 μαθητές και μαθήτριες απήγγειλαν “Ένα βυζαντινό παραμύθι…”. Πρόκειται για τη συνέχεια του ακριτικού τραγουδιού “Μοναχογιός ο Κωνσταντής” έτσι όπως τη φανταστήκαμε, τη διασκεύασα και τη μορφοποίησα σε στίχους.

Καλώς ορίσατε γονείς,
γιαγιάδες και παππούδες!
Ήρθε η ώρα κι η στιγμή,
για να γιορτάσουμε μαζί!

Καβάλα σ’ ένα γαϊδουράκι,
θα πάμε ωραίο ταξιδάκι,
σε καιρούς αλλοτινούς,
σπουδαίους και ιστορικούς.

Καθίστε αναπαυτικά
και κλείστε και τα κινητά.
Το παραμύθι μας ν’ αρχίσει…
Μακάρι να σας συγκινήσει!MAMA_KONSTANTIS_DASKALOS_3MAMA_KONSTANTIS_1

Vyzantino_SxoleioΜοναχογιός ο Κωνσταντής,
μικρός και χαϊδεμένος.
Έναν τον έχει η μάνα του,
έναν και κανακάρη.

Τον έλουζε, τον χτένιζε
και στο σχολειό τον στέλνει.
Κι ο δάσκαλος τον διάβαζε,
γράμματα τον μαθαίνει.

Αντρειώθηκεν ο Κωνσταντής
κι έγινε παλικάρι.
Στη χώρα ήταν ξακουστός,
στη μάνα του καμάρι.proves_2

Φίλους απέκτησε πολλούς,
γενναία παλικάρια!
Αχώριστοι ήταν στις χαρές,
σα μια γροθιά στις συμφορές.

Τους λένε Ακρίτες και φρουρούν
του Βυζαντίου τις άκρες,
ασπίδα ενάντια στους εχθρούς.
Και δυστυχώς έχουν πολλούς…

Και πώς να μη συμβεί αυτό;
Πώς να μην τη ζηλέψουν,
Τα πλούτη της να λιμπιστούν,
να θέλουν να κουρσέψουν;

Σαν την Κωνσταντινούπολη,
Πόλη δεν είναι άλλη!
Στα τείχη της έκαναν ουρές
ένα σωρό κατακτητές…XOROS_TON_AKRITON

Μα ο Κωνσταντής κι οι φίλοι του
είν’ αποφασισμένοι!
Θα κάνουνε ό,τι μπορούν,
μες στη σκλαβιά να μην τη δουν.

Ψηλά ανεβαίνουν στο βουνό,
να πολεμούν μαθαίνουν.
Γυμνάζονται με τα σπαθιά,
τ’ ακόντια ρίχνουν μακριά.

Καλπάζουν με τα άτια τους,
τοξεύουν με τα βέλη.
Το ρόπαλο βαστούν γερά,
πηδούν και τρέχουν σα θεριά!ANTREIOTHIKE_O KONSTANTIS

Μπροστά πηγαίνει ο Κωνσταντής,
στο Δυνατό καβάλα.
Τ’ ασπρόμαυρο το άτι του,
με τ’ αετίσιο μάτι του!

Μιλάει μ’ ανθρώπινη φωνή,
σαν άνεμος καλπάζει.
Πηδάει, δαγκώνει και κλωτσά,
όταν στον πόλεμο χιμά.proves_3

Κι ένα ωραίο πρωινό,
σε μιας ροδιάς τον ίσκιο,
ο Κωνσταντής μας συναντά
ξανθομαλλούσα κοπελιά.

Σαν ουρανός τα μάτια της,
σαν ήλιος η καρδιά της.
Τριανταφυλλένιο άρωμα
σκορπά στο πέρασμά της!

«Πώς σε φωνάζουν, Όμορφη;»,
ο Κωνσταντής ρωτάει.
«Σοφία με λένε», απαντά
και του χαμογελάει.SOFIA_NYFI

Με την αυγή κοιτάχτηκαν,
το γιόμα αγαπηθήκαν.
Και τρία μερόνυχτα μετά,
πήγαν και παντρευτήκαν.

Γλέντι τρανό οι φίλοι τους
στήσαν για να γιορτάσουν.
Στης εκκλησίας την αυλή,
γέλια κι ευχές, ως το πρωί!

Έφαγαν χίλιες νοστιμιές,
ήπιαν γλυκό κρασάκι
Τραγούδησαν μελωδικά,
χόρεψαν και καρσιλαμά!XOROS_TON_AKRITON_1XOROS_FILENADON_1

Ας τους αφήσουμε εκεί,
χαρούμενους, κεφάτους.
Κι ας επιστρέψουμε εδώ,
στ’ αγαπημένο μας σχολειό!

Μία ολόκληρη χρονιά,
μάθαμε πράγματα πολλά.
Μα και πώς ζεις με τη φιλία,
με σεβασμό, συνεργασία.

Το καλοκαίρι έφτασε
κι οι διακοπές αρχίζουν!
Μεγάλωσες κι εσύ κι εγώ.
Του χρόνου πια Δημοτικό!

Τα χέρια όλοι ας πιάσουμε
και ας χαμογελάσουμε.
Γλυκιά ευχή να πούμε,
γιατί πολύ σας αγαπούμε!

Σ’ όλα του κόσμου τα παιδιά,
με νου, με χάρες, με καρδιά,
Καλή Πρόοδο να έχουν,
τον εαυτό τους να προσέχουν!XOROS_KORITSION

Το δεύτερο μέρος της γιορτής μας περιελάμβανε χορό, τραγούδι και δραματοποίηση – παντομίμα βασισμένα στην παραπάνω διασκευή, οργανωμένα σε 5 μικρότερα σκετς. Οι ρόλοι που υποδύθηκαν τα παιδιά ήταν: Κωνσταντής, ” Μητέρα Κωνσταντή, ” Δάσκαλος, ” Φίλοι Κωνσταντή, ” Σοφία, ” Φίλες Σοφίας, ” Μουσικοί, ” Χορεύτριες.karavi_10

Για τη μουσική επένδυση της παράστασης χρησιμοποιήθηκαν οι μελωδίες και τα τραγούδια:
1. Είσοδος Μουσικών: «Ταταυλιανό χασάπικο» (από το «Άρωμα…Πόλης», CD 3)

2. Είσοδος Κωνσταντή, Μητέρας, Δάσκαλου: «Μοναχογιός ο Κωνσταντής» (Από το CD Χρόνης Αηδονίδης, «Τ’ αηδόνια της Ανατολής – Τραγούδια Θράκης και Μικράς Ασίας)

3. Είσοδος Φίλων Κωνσταντή: «Σαν τα μάρμαρα της Πόλης» (Από το CD Χρόνης Αηδονίδης, «Τ’ αηδόνια της Ανατολής – Τραγούδια Θράκης και Μικράς Ασίας)

4. Είσοδος Σοφίας και Φιλενάδων της: «Άρωμα κανέλλας» (Από το CD της Ευανθίας Ρεμπούτσικα «Πολίτικη Κουζίνα»)

5. Είσοδος Χορευτριών – Γαμήλιο γλέντι: «Καράβι καραβάκι» (παραδοσιακό από το CD του Πέτρου Γαϊτάνου «Αγέρας Έρωτας και Αρμύρα»)

6. Φινάλε: «Καροτσέρη τράβα» (με τη Γλυκερία, από το «Άρωμα…Πόλης», CD 3)psifidoto_4psifidoto_10psifidoto_3SKINIKO

Η κινησιολογία της παράστασης βασίστηκε στα “πραγματικά” βήματα των παραδοσιακών χορών. Για τα σκηνικά και τα “αξεσουάρ” της παράστασης η έμπνευσή μας δανείστηκε στοιχεία από βυζαντινές μικρογραφίες και από την εικονογράφηση σχετικών παιδικών (και όχι μόνο) βιβλίων, καθώς και από εκθέματα των βυζαντινών μας μουσείων.

 

Ο χορός των εντόμων

STEFANIAEntomologoiEntomologoi_1Για δύο περίπου εβδομάδες στροβιλιστήκαμε στο χορό των εντόμων. Γνωρίσαμε τον κύκλο της ζωής τους, τη θαυμαστή οργάνωση και λειτουργία των μικροκοινωνιών τους, την προσφορά τους στη φύση και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας. Τραγουδήσαμε τραγούδια στα οποία πρωταγωνιστούν, διαβάσαμε ποιήματα, μύθους, παραμύθια, βιβλία γνώσεων σχετικά με αυτά. Παίξαμε παραδοσιακά, επιτραπέζια και άλλα παιχνίδια με έντομα “συμπαίκτες”. Ξεφυλλίσαμε φωτογραφικά λευκώματα, μελετήσαμε συλλογές εντόμων σαν μικροί φυσιοδίφες. Μεγαλουργήσαμε καλλιτεχνικά και κάναμε μια έκθεση ζωγραφικής με τις δημιουργίες μας για να τις θαυμάσουν γονείς, εκπαιδευτικοί, συμμαθητές και φίλοι. Και στείλαμε μήνυμα στο Μάη, με λουλούδια και ζουζούνια, στην αγκαλιά της Φύσης που αναγεννιέται ταξίδι να μας πάει…PreviewAnapodaCvr300ANAPODA_ZOIANAPODA_STEFANIAANAPODA_PANAGIOTAANAPODA_KONSTANTINOSANAPODA_ELISAVETANAPODA_DEVORAStefania_PetaloudapasxalitsaVivlia_1Mirmogkofolia_5Mirmigkofolia_9Mirmigkofolia_8Mirmigkofolia_7Mirmigkofolia_6Mirmigkofolia_4Mirmigkofolia_1MirmigkofoliaMirmgkofolia_2Melissa_ApostolosMelissa_AggeloParousiologioMelissa_XrysaMelissa_VioletaMelissa_VarvaraMelissa_ThodorisMelissa_TasosMelissa_StefaniaMelissa_PinakasMelissa_PanagiotaMelissa_NikolettaMelissa_MelpomeniMelissa_KonstantinosMelissa_DevoraMelissa_AggeloVivliaXrysa_PasxalitsaXrysa_Oikogeneia_PasxalitsasVioleta_Oikogeneia_PasxalitsasVasilis_PasxalitsaStefania_Oikogeneia_PasxalitsasPanagiota_Oikogeneia_PasxalitsasKinoumeni_Pasxalitsa_1Devora_PasxalitsaDevora_Oikogeneia_PasxalitsasArtiom_Oikogeneia_PasxalitsasKinoumeni_PasxalitsaStefania_Petalouda_MelissaThodoris_SkorpiosPanagiota_AraxniAraxni_VasilisAraxni_AthinaAndreas_SarantapodarousaZOIPataloudes_1Petaloudes_ApoxiEntoma_LouloudiaVioleta_PetaloudaPetaloudesPetalouda_VioletaPetalouda_VarvaraPetalouda_PanagiotaPetalouda_NikolettaPetalouda_GiannisPetalouda_KonstantinosPetalouda_ElisavetPetalouda_DevoraPetalouda_Apostolos

Παραμύθι και “Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη”

VYZ_KON_SYL_IMV_4 “Ευχαριστώ από καρδιάς την εκπαιδευτικό και συγγραφέα Εύη Τσιτιρίδου – Χριστοφορίδου, που με κάλεσε να μιλήσω για τη «Βυζαντινή της Κωνσταντινούπολη». Πρέπει να συγχαρώ ιδιαίτερα τις εκδόσεις Πατάκη που αγκάλιασαν το βιβλίο αυτό και μας έδωσαν μια εξαιρετική έκδοση με πραγματικά ενδιαφέρουσα αισθητική, κάτι που θεωρώ σημαντικό για κάθε βιβλίο που απευθύνεται σε παιδιά.

Η «Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη» με την πρώτη εντύπωση είναι ένα γνωστικό βιβλίο. Όμως το βιβλίο αυτό είναι πολύ περισσότερα, που πρέπει να αναφερθούν. Η συγγραφέας έγραψε ένα λαϊκότροπο παραμύθι με ξεχωριστή φροντίδα και επιτυχία ως προς τη δομή του. Όταν λέμε λαϊκότροπο, εννοούμε ότι ακολουθεί τη δομή και την τεχνική, καθώς και το ύφος του λαϊκού παραμυθιού.

Σήμερα, σ’ αυτούς τους χωματένιους καιρούς, η λαϊκή μας παράδοση κινδυνεύει να εξαφανιστεί μέσα από τη λογοτεχνία για παιδιά, ως παλιομοδίτικη. Πολλοί πιστεύουν πως το είδος αυτό του παραμυθιού είναι είδος νεκρό και οι προσπάθειες των συγγραφέων ν’ ασχοληθούν με το λαϊκότροπο παραμύθι είναι απορριπτέες.Akritas

Στο λαϊκό μας πολιτισμό βρίσκονται οι ρίζες της εθνικής μας ταυτότητας και συνείδησης. Όσο βαθαίνουμε αυτές τις ρίζες, τόσο στέρεοι θα νιώθουμε μέσα στη διεθνή κοινότητα των λαών. Στέρεοι και αλώβητοι από κάθε εξωτερική επιβολή.

Η ομορφιά των λαϊκών παραμυθιών βρίσκεται στον ηθικό κώδικα που έχουν και την ατράνταχτη πίστη στην τελική νίκη του καλού και της αγάπης ενάντια στο κακό. Οι παραμυθάδες κάθε εποχής μπορεί να πεθαίνουν, το παραμύθι όμως ζει πάντα και βασιλεύει με διαρκή ανανέωση των κυττάρων του με τις αναπόφευκτες μεταβολές που επέρχονται σε κάθε ζωντανό οργανισμό. Και το σημαντικότερο, υπάρχει πάντα για να βοηθήσει τα παιδιά να βρίσκουν νόημα στη ζωή τους. Τα παραμύθια αυτά κεντρίζουν την περιέργεια του παιδιού, του δίνουν την ευκαιρία να ταυτιστεί με τους ήρωες, να συμπάσχει αλλά και να αντιπαρατίθεται ή και να τους αμφισβητεί.

Η συγγραφέας έγραψε ένα λαϊκότροπο παραμύθι τόσο κοντά στα αυθεντικά κείμενα, ώστε να πιστεύουμε πως είναι μια διασκευή παλιού παραμυθιού. Είναι όμως προσωπική της έμπνευση. Το παραμύθι της μας γοητεύει με την πλοκή και μας συγκινεί με την ευρηματικότητά του. Οι ήρωες και οι πράξεις του έχουν συμβολικό χαρακτήρα. Ο τόπος και ο χρόνος γίνονται οικεία, αν και ανήκουν σ’ ένα βαθύ παρελθόν.BYZ_KON_SYL_IMV_1

Τα παιδιά δύσκολα μπορούν να κάνουν μετάθεση στο παρελθόν. Όμως αυτό το παραμύθι καταφέρνει να κάνει τα παιδιά να ταυτιστούν με τα δρώμενα σαν να γίνονται τώρα. Μπαίνουν, όμως, ερωτήματα; Ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα (επιθυμίες, φόβους) και ικανότητες του παιδιού (σε σχέση με το παρόν); Οπωσδήποτε ΝΑΙ.

Το κείμενο καταφέρνει να κάνει το παιδί ν’ ακολουθήσει τη λογική σειρά των σκηνών. Συνδυάζει, κριτικάρει, περιγράφει, διηγείται, σκέφτεται, καλλιεργείται γλωσσικά. Το παιδί, επίσης, συγχέει το πραγματικό με το φανταστικό. Το κείμενο το βοηθά να το διαχωρίσει. Οι εικόνες, οι οποίες είναι εξαιρετικές, είναι του Θανάση Δήμου και μας μεταφέρουν στην εποχή (ενδυμασίες, αρχιτεκτονική, στρατιωτικός οπλισμός, καθημερινές ενασχολήσεις). Μοιάζει σαν να βγήκε από βυζαντινές εικονογραφήσεις.scan0191

Τα γνωστικά βιβλία αποτυγχάνουν στη λογοτεχνικότητα. Ένα βιβλίο γνώσεων χωρίς όμορφα λογοτεχνικά κείμενα, είναι ένα αποστεωμένο βιβλίο με παράθεση γεγονότων και μοιάζει μ’ ένα σχολικό βιβλίο. Η «Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη» έχει στα κείμενά της ρυθμό κι είναι μια λογοτεχνική απόλαυση για τον αναγνώστη. Το περιεχόμενο του βιβλίου ανταποκρίνεται στις πνευματικές ικανότητες του αναγνώστη, στις ψυχολογικές και τις συναισθηματικές του ανάγκες για σιγουριά, προστασία, αναγνώριση, περιπέτεια, χαρά, επιθυμία. Αναπτύσσει στον αναγνώστη μια λεπτή αισθαντικότητα, που τον οδηγεί να απολαμβάνει το αισθητικά ωραίο και που ταυτόχρονα αναπτύσσει την αγάπη για τη λογοτεχνία.

Οι φράσεις, οι ξεχασμένες λέξεις που η συγγραφέας ξεσκόνισε βγάζοντας από πάνω τους τη λήθη του χρόνου, γίνονται σημερινές και μας μαγεύουν. Οι λέξεις δεν πρέπει να ξεχαστούν, πρέπει να ταξιδεύουν μέσα στο χρόνο, γιατί πρέπει να διασωθούν. Κι όπως λέγεται, τα παιδιά αγαπούν τις λέξεις και οι λέξεις αγαπούν τα παιδιά. Τα παιδιά νιώθουν, γεύονται, μυρίζουν τις λέξεις. Οι λέξεις είναι σκληρές, αιχμηρές και τα παιδιά τις μαθαίνουν, λειαίνουν τις γωνίες τους, τις στρογγυλεύουν και τις ταξιδεύουν στο μέλλον, ομορφαίνοντας τη γλώσσα μας.AKRITAS_6

Κοιτώντας όμως το βιβλίο από τη μεριά του δασκάλου, πρέπει να επισημάνω: Ο βυζαντινός κόσμος μας είναι άγνωστος γιατί η βυζαντινή ιστορία στάθηκε στις ημερομηνίες, στις δυναστείες, στις μάχες, μέσα από στεγνά ιστορικά κείμενα. Μόνο το κομμάτι της άλωσης μας συγκίνησε. Ήταν η πιο δύσκολη και η πιο δυσκολοχώνευτη ιστορία που διδαχθήκαμε.

Οι δραστηριότητες που περιέχονται στο βιβλίο είναι ιδιαίτερα προσεγμένες, με ποικίλη θεματολογία. Δίνουν τη δυνατότητα στο παιδί ν’ αυτενεργήσει, να δραστηριοποιηθεί, να ψάξει, να ερευνήσει, να παίξει, να μάθει. Θίγονται πάρα πολλά θέματα (ακριτικά τραγούδια, η εκπαίδευση στο Βυζάντιο, η δομή της κοινωνίας τότε, η τέχνη, ο οπλισμός, κ.ά.). Ασκήσεις που φέρνουν το παρελθόν στο παρόν συνδυάζοντας το χθες με το σήμερα (το έμβλημα του δικέφαλου, καρκινικές λέξεις, φράσεις που έμεινα μέχρι σήμερα). Παραπέμπει το βιβλίο αυτό σε διαθεματικές προσεγγίσεις.BYZ_KON_SYL_IMV

Παραμύθι και παιδί έχουν στενούς δεσμούς και κοινές καταστάσεις. Το παραμύθι είναι ένα παιδί που γεννήθηκε πριν από πολλά χρόνια, έρχεται να δώσει τις εμπειρίες, τις σκέψεις, τα όνειρα και το απόσταγμα της σοφίας του, σε μια διήγηση που έχει αρχή και τέλος, στα σημερινά παιδιά που η ιστορία της ζωής τους μόλις αρχίζει.
Είναι ωραία να μπορεί να πιστέψει ή έστω να ελπίζει ένα παιδί πως η δική του ιστορία θα τελειώσει αισιόδοξα, νικηφόρα κι ελπιδοφόρα, όπως το τέλος των παραμυθιών. Το κάνει να θέλει να ζήσει και ν’ αγωνιστεί.

Το παραμύθι είναι ένας φίλος που ξέρει πολλά για τη ζωή και τα χαρίζει σ’ ένα φίλο που θέλει να μάθει πολλά για τη ζωή. Προσφέρει στο παιδί τον κόσμο του χθες για να βοηθήσει να δημιουργήσει έναν καλύτερο κόσμο του αύριο. Το παραμύθι έχει την ίδια ρίζα με το παραμυθιάζω, που θα πει παρηγοριέμαι.AKRITAS_3

Μια φορά κι έναν καιρό κι ευτυχώς ακόμη όχι μια φορά αλλά σε κάθε καιρό, έρχονται οι παραμυθάδες, όπως η Εύη, και βάζουν λάδι στις πληγές που ανοίγει για τα παιδιά μας η βάρβαρη πραγματικότητα.

Εύη, σου αφιερώνω τα παρακάτω λόγια μ’ ευχές για καλό ταξίδι του βιβλίου σου στον κόσμο των παιδιών μας.

Σαν το σιτάρι σπέρνεται στον κόσμο η αλήθεια
κι απ’ τον καθάριο σπόρο της φυτρώνουν παραμύθια.
Καλότυχος όποιος μπορεί τα στάχυα να θερίσει
και το σιτάρι απ’ τ’ άχυρο καλά να ξεχωρίσει.
Για τον μικρό τον κόπο του μεγάλο κέρδος μένει,
όλη η αλήθεια που θα βρει στα ψέμματα κρυμμένη!”

Ναννίνα Σακκά – ΝικολακοπούλουVyzantini_Konstantinoupoli

Η ομιλία αυτή της κυρίας Ναννίνας Σακκά – Νικολακοπούλου, εκπαιδευτικού, συγγραφέα και προέδρου τότε της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς, εκφωνήθηκε από την ίδια στην παρουσίαση του βιβλίου μου “Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη”, στο Σύλλογο Ιμβρίων, σε συνεργασία με τις εκδόσεις Πατάκη. Για το βιβλίο μίλησαν, επίσης, ο Μάκης Καμπουρόπουλος, φιλόλογος εκπαιδευτικός, ενώ το παραμύθι που περιέχεται σε αυτό αφηγήθηκε με το δικό της μοναδικό τρόπο η αγαπημένη παραμυθού και συγγραφέας Εύη Γεροκώστα. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 2011, στις 19:00.

Από το πορτοκάλι στην “Πορτοκαλένια”…

Πόσα μπορούν να ξεκινήσουν από ένα πορτοκάλι…Διαθεματικά, ευρηματικά, δημιουργικά…PORTOKALENIA_2

orangeΠρώτα το εξετάζουμε με όλες τις αισθήσεις μας. Το παρατηρούμε με τα μάτια, που «ερωτεύονται» το ζωηρό πορτοκαλί του χρώμα. Όχι, δεν έχει σχήμα κύκλου. Είναι στερεό σώμα, τρισδιάστατο. Είναι σφαίρα. Σαν την μπάλα μας, σαν τη γη μας, σαν τη φουντίτσα στο σκουφί μας. Το μυρίζουμε και μας «ξυπνά» η όξινη οσμή του. Χαϊδεύουμε το λείο αλλά σκληρό του περίβλημα, που το λένε και φλούδα. “Ακούμε” τι έχει να μας πει. Από πού κρατάει η σκούφια του και ποια είναι τα πρωτοξάδερφά του (λεμόνι, νεράντζι, μανταρίνι). Το μεγάλο ταξίδι που έκανε μέχρι να μας έρθει στην Ελλάδα από τη μακρινή Κίνα. Ας πούμε κι ένα αίνιγμα από το ωραίο βιβλίο της Ευγενίας Φακίνου “Φρούτα, λαχανικά, λουλούδια, αγριολούλουδα και βότανα”, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.DSCN7859 (2)

Το κρατάμε στο ένα χέρι και με το άλλο κρατάμε ένα ψεύτικο, πλαστικό πορτοκάλι, από το “μαγαζάκι” μας. Ποιο είναι πιο βαρύ; Μα το αληθινό φυσικά. Άραγε γιατί; Μα επειδή είναι γεμάτο ζουμί. Και σφύζει από υγεία και ζωή. Το μυστικό του λέγεται C. Βιταμίνη C. Που πολεμά σκληρά τη γρίπη κι από την υγιεινή διατροφή ποτέ δεν λείπει. Και να που ήρθε η νόστιμη στιγμή να το γευτούμε όλοι μαζί. Πρώτα το πλένουμε καλά. Μετά το ξεφλουδίζουμε προσεκτικά. Δεν σκύβουμε πολύ κοντά του, το αιθέριο έλαιό του μπορεί τα μάτια μας να τσούξει μια σταλιά. Το χρησιμοποιούν και για να φτιάξουν υπέροχα αρώματα και καλλυντικά, που κάνουν την επιδερμίδα των κυριών να λάμπει από υγεία κι ομορφιά. Συγκρίνουμε το μέγεθός του με αυτό των πρωτοξάδερφών του: του μανταρινιού, του λεμονιού, του νεραντζιού.DSCN7861 (2)

DSCN7865 (2)Τι κρύβεται μέσα στην καρδιά του; Όχι, δεν τρέχουν τα ζουμιά του. Είναι σφιχτά αγκαλιασμένα, σε τρυφερές φετούλες μοιρασμένα. Μετράμε 10. Τις βάζουμε στο πιάτο πλάι πλάι, κυκλικά. Μα είμαστε στην τάξη μας 26 -ζωή να ’χουμε- παιδιά (μαζί με την κυρία μας). Αν όλα έχουν από 10 φέτες, πόσα πορτοκάλια πρέπει να καθαρίσουμε για να φάμε όλοι από μια; Τρία οπωσδήποτε. Θα περισσέψουν και μερικά…Το πορτοκάλι το τρώμε βέβαια ωμό, το πίνουμε ως χυμό, το τρώμε και ως γαρνιτούρα στα γλυκά. Οι μαμάδες κι οι γιαγιάδες μας το φτιάχνουν και γλυκό του κουταλιού. Αλλά το βρίσκουμε και σε γεμιστά σοκολατάκια του κουτιού.

PORTOKALENIA_4Θρέψαμε το σώμα μας με το πορτοκάλι, ένα χειμωνιάτικο καρπό. Ήρθε η μαγική στιγμή να θρέψουμε και το μυαλό και την ψυχή μας με την “Πορτοκαλένια”, ένα υπέροχο ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη.DSCN7860 (2)

“Η Πορτοκαλένια

Tόσο πολύ τη μέθυσε ο χυμός του ήλιου
Που έγειρε το κεφάλι της και δέχτηκε να γίνει
Σιγά-σιγά: η μικρή Πορτοκαλένια!

Έτσι καθώς γλαυκόλαμψαν οι εφτά ουρανοί
Έτσι καθώς αγγίξαν μια φωτιά τα κρύσταλλα
Έτσι καθώς αστράψανε χελιδονοουρές
Σάστισαν πάνω οι άγγελοι και κάτω οι κοπελιές
Σάστισαν πάνω οι πελαργοί και κάτω τα παγόνια
Kι όλα μαζί συνάχτηκαν κι όλα μαζί την είδαν
Kι όλα μαζί τη φώναξαν: Πορτοκαλένια!DSCN7862 (2)DSCN7870 (2)

Mεθάει το κλήμα κι ο σκορπιός μεθάει ο κόσμος όλος
Όμως της μέρας η κεντιά τον πόνο δεν αφήνει
Tη λέει ο νάνος ερωδιός μέσα στα σκουληκάκια
Tη λέει ο χτύπος του νερού μέσ’ στις χρυσοστιγμές
Tη λέει κι η δρόσο στου καλού βοριά το απανωχείλι:DSCN7863 (2)

DSCN7872 (2)Σήκω μικρή μικρή μικρή Πορτοκαλένια!
Όπως σε ξέρει το φιλί κανένας δεν σε ξέρει
Mήτε σε ξέρει ο γελαστός Θεός
Που με το χέρι του ανοιχτό στη φλογερή αντηλιά
Γυμνή σε δείχνει στους τριανταδυό του ανέμους!

Οδυσσέας Ελύτης, “Ήλιος ο Πρώτος”, Ίκαρος 1963DSCN7866 (2)DSCN7871 (2)

Φτιάξαμε την Πορτοκαλένια από χαρτόνια, χαρτί γκοφρέ, σελοφάν, χρυσόχαρτο, κορδέλα, φλούδες πορτοκαλιού, φύλλα πορτοκαλιάς. Θαυμάσαμε πίνακες ζωγραφικής μεγάλων ζωγράφων, όπως ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ και ο Πωλ Σεζάν, ο John William Waterhouse με θέμα τα πορτοκάλια. Σεζαν_Μήλα-και-πορτοκάλια-001

Натюрморт_ Корзинка и Шесть Апельсинов Арль, март 1888 года, Ван Гог(1853-1890)

Натюрморт_ Корзинка и Шесть Апельсинов Арль, март 1888 года, Ван Гог(1853-1890)

Και φανταστήκαμε στιγμιότυπα από τη ζωή της Πορτοκαλένιας, δουλεύοντας σε ζευγαράκια, ο καθένας και η καθεμιά μας με το δικό του ξεχωριστό τρόπο…DSCN7868 (2)

‘Ηταν μια μέρα ξεχωριστή. Με άρωμα ζωής και τέχνης που απολαύσαμε μαζί.Sir John William Waterhouse, Μαζεύοντας πορτοκάλια. 1890. Ιδιωτική Συλλογή. (2)PORTOKALENIA_5

 

Ταξίδι στην Προϊστορία, με δύο υπέροχα παιδικά βιβλία

Ξεκινώ αυτό το ταξίδι με το βιβλίο «Ο μικρός ζωγράφος των βράχων» της Μαρίας Πετκανοπούλου, σε εικονογράφηση της Άννας Καρνή, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο (2013 η β΄ έκδοση). Πρόκειται για μια τρυφερή ιστορία για την ανάγκη του ανθρώπου να εκφραστεί μέσω της τέχνης, από τότε που κατάλαβε τον εαυτό του. Για την αρχέγονη επιθυμία του να εξασφαλίσει όχι απλώς το ζην, αλλά και το ευ ζην. Για τον ατελεύτητο αγώνα και την αμείωτη αγωνία του, ανά τους αιώνες, να βρει και να περπατήσει το μονοπάτι της καρδιάς του. Για την ατέρμονη προσπάθειά του, από τη χαραυγή της ιστορίας, να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του και να εφεύρει τρόπους να συμβιώνει αρμονικά και επί της ουσίας με αυτόν.

pok-eksofilo_netΗ Μαρία Πετκανοπούλου, με τη γλύκα και τη μαεστρία της εμπνευσμένης και έμπειρης παιδαγωγού, μας συστήνει τον μικρό Ποκ, ένα αγόρι που ζει στην Ανώτερη Παλαιολιθική Εποχή και η ταυτότητά του γράφει Homo Sapiens Sapiens. Ο λόγος της εξελίσσεται απλός, μετρημένος και ευαίσθητος. «Ζωγραφίζει» τον βασικό της ήρωα με αγάπη και νοιάξιμο γι’ αυτόν, όπως τη φανταζόμαστε να κάνει και με τους μαθητές και τους αναγνώστες της. Χωρίς λεκτικές εξάρσεις και ευρήματα εντυπωσιακά, τον οδηγεί βήμα το βήμα, στιγμιότυπο το στιγμιότυπο, εμπειρία την εμπειρία, στην ανακάλυψη της δικής του αλήθειας. Μιας αλήθειας που στα σημερινά παιδιά φαντάζει από τη μία γοητευτικά παράξενη και μακρινή και από την άλλη τόσο οικεία και σημερινή. Γιατί ποιο παιδί δεν αναρωτήθηκε κάποτε από πού βγαίνουν τα χρώματα, ή τι συμβαίνει με τον ήλιο που δεσπόζει τη μέρα στον ουρανό…

Η συγγραφέας επιτυγχάνει να μας προσφέρει το τερπνόν μετά του ωφελίμου, κεντώντας με την αφήγησή της τη δική της χρυσή τομή: η απόλαυση της ωραίας ιστορίας συνδυάζεται αριστοτεχνικά με την εξοικείωση των παιδιών με χρήσιμες, βασικές γνώσεις για την προϊστορική εποχή. Και αυτό προκύπτει αβίαστα και ξεκούραστα. Τελειώνοντας την ανάγνωση ή την ακρόαση της ιστορίας του μικρού Ποκ, αν είσαι παιδί, έχει ήδη γεννηθεί μέσα σου η επιθυμία να τον μιμηθείς. Να ζωγραφίσεις, είτε χρησιμοποιώντας τα σύγχρονα μέσα και υλικά, είτε δοκιμάζοντας τους τρόπους του Ποκ, ρωτώντας και τους κοντινούς σου ενήλικες, αδέρφια, γονείς, δασκάλους, για το πώς, το πού, το πότε, το γιατί εκείνης της εποχής. Η συγγραφέας παραθέτει μερικές βασικές πληροφορίες στο τέλος του βιβλίου. Μπορείτε να ξεκινήσετε από αυτές και να ψάξετε όσο τραβάει η όρεξή σας…lascaux_animals_cave_painting-800

Η εικονογράφηση του βιβλίου δένει αρμονικά με το κείμενο. Απλή, χαριτωμένη, παιδιάστικα ξεκάθαρη και τρυφερή, ζωντανεύει με γλυκύτητα την ιστορία. Τα παιδιά θα την υιοθετήσουν εύκολα, θα τη νιώσουν δική τους. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι πρόκειται για συνεργασία μαμάς και κόρης. Στις εικόνες της Άννας Καρνή καθρεφτίζονται όλες οι ποιότητες και οι αποχρώσεις της ξεχωριστής αυτής σχέσης. «Ο μικρός ζωγράφος των βράχων» είναι ένα καλό παιδικό βιβλίο που «παντρεύει» αξιοπρεπώς τη λογοτεχνία με τη γνώση. Κινητοποιεί τους μικρούς αναγνώστες με τρόπο που σέβεται τις ανάγκες, τις δυνατότητες, τις ικανότητες και τις προσδοκίες της ηλικίας τους. Τους «κερνάει» αληθινή ψυχαγωγία με λογική κι ευαισθησία, χωρίς να τους «μπουκώνει». Τους εμπνέει να ερευνήσουν κι άλλο τη Γνώση, γιατί την εισπράττουν απλά και χαριτωμένα και έτσι παρακινούνται και να την εμπεδώσουν. «Ο μικρός ζωγράφος των βράχων» είναι ένα βιβλίο που κοσμεί κάθε παιδική βιβλιοθήκη, χάρη στις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, που μας έχουν «καλομάθει» τόσα χρόνια με τις προσεγμένες παραγωγές τους. Η Μαρία Πετκανοπούλου τιμήθηκε το 2011 με το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα, από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου (IBBY).

tserolas_o_proistorikos_zwgrafos_bΣυνεχίζω το ταξίδι μου στην Προϊστορία με το βιβλίο του Πάνου Τσερόλα «Ο προϊστορικός ζωγράφος (και ένα τερατάκι)» σε εικονογράφηση της Λέλας Στρούτση, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος. Το εξώφυλλο είναι μια ευφάνταστη, λεπτοδουλεμένη περίληψη αυτού που μας περιμένει στις εσωτερικές σελίδες: χρώματα, περιπέτεια, εξερεύνηση, εκπλήξεις…Ο τίτλος «ανάβει» τα αίματα και την περιέργεια: για τί είδους τερατάκι πρόκειται; Θα κινδυνεύσει κανείς; Ας μην ανησυχούμε. Στο τέλος η αλήθεια θα λάμψει και το μυστήριο θα διαλευκανθεί, όπως ο φακός της…κοτσιδούς ερευνήτριας φωτίζει το εσωτερικό της σπηλιάς!

Η αφήγηση ξεκινάει με τη γνωριμία της συμπαθέστατης και λίγο εκκεντρικής παλαιοντολόγου Ιωάννας. Πανέτοιμη για όλα, θα μας ξεναγήσει στον κόσμο της προϊστορίας, κρατώντας σταθερά το κλειδί της εξέλιξης της πλοκής, ήρωας και πρωταγωνιστής της οποίας είναι ο Γκρουντ. Ένα αγόρι που έζησε 15.000 χρόνια πριν από μας! Ο συγγραφέας μας προσκαλεί να κάνουμε μία βουτιά στο παρελθόν, «κατρακυλώντας» πάνω σε μια νοητή ιστοριογραμμή, την οποία παρουσιάζει απολαυστικά, κάνοντάς την με παραδειγματικό τρόπο κατανοητή στα παιδιά (αλλά και σε όσους μεγάλους δυσκολεύονται με τους αριθμούς και τα ταξίδια στο χρόνο). Η γλώσσα του είναι ζωντανή, φιλική, ελκυστική, ρέουσα σαν τρεχούμενο νεράκι. Το βιβλίο διαβάζεται μονορούφι. Κατανοείς εύκολα και διασκεδαστικά έννοιες που μπορεί και να σου φαίνονταν δύσκολες, αν ο Πάνος Τσερόλας δεν διέθετε ένα μοναδικό χάρισμα μεταδοτικότητας και εκλαϊκευσης (με την καλή έννοια) της επιστήμης. Δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο από τη γοητευτική αφήγηση ενός χαρισματικού δασκάλου, στ’ αυτιά μικρών και μεγάλων που διψούν να γνωρίσουν την περιπέτεια και την περιπλανηθούν στη γνώση.

Οι περιγραφές ανθρώπων, ζώων, τοπίων, καταστάσεων είναι εξόχως παραστατικές. Γεννούν συναισθήματα και σκέψεις κατά συρροή. Συγκινούν, ευφραίνουν. Προκαλούν και προσκαλούν. Σε μια περιπέτεια μαγευτική, που δεν θες να τελειώσει. Διάβαζα το βιβλίο και το φανταζόμουν να γίνεται εξαιρετική τηλεοπτική σειρά, κινηματογραφική ταινία, ακόμη και κόμικ. Μου θύμισε την αμεσότητα της παλιάς παραγωγής «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ο Άνθρωπος», που βλέπαμε μικροί και δεν χάναμε επεισόδιο. Οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται υπέροχα. Διαβάζοντας, υιοθετούμε τον τρόπο σκέψης τους, ακούμε τους χτύπους της καρδιάς τους. Ταυτιζόμαστε μαζί τους, συμπάσχουμε, προσπαθούμε να μαντέψουμε τη συνέχεια της δράσης τους, εκπλησσόμαστε. Και καμία μα καμία στιγμή δεν απογοητευόμαστε μαζί τους. Ακόμη και το «τερατάκι», που για ευνόητους λόγους δεν θα σας αποκαλύψω τι…μέρος του λόγου υπήρξε, είναι ένας ήρωας με τα όλα του. Εύγε, κύριε Τσερόλα!18748181_France_UNESCO_Ancient_Caves_JPEG_0b307.limghandler

Τα έργα και οι ημέρες του Γκρουντ, όπως τα βιώνουμε μαζί του στο βιβλίο, συνιστούν έναν πλήρη κύκλο ζωής. Τον παρακολουθούμε από μικρό παιδί να μεγαλώνει σ’ έναν κόσμο τραχύ, αλλά με άγρια και ανόθευτη ομορφιά. Να ωριμάζει και να εξελίσσεται παράλληλα με τις ζωγραφιές του. Να ξεπερνά εμπόδια, ματαιώσεις, κακουχίες και απρόοπτα, ενεργοποιώντας ενστικτωδώς ή και από πρόθεση, τα βασικά στοιχεία που διαφοροποίησαν το είδος μας από τα υπόλοιπα ζώα και έκαναν την παρουσία του στη γη μοναδική εξαίρεση στον κανόνα της επιβίωσης: το νου, την καρδιά, το ονείρεμα. Συντροφεύοντας νοερά τον Γκρουντ στην καθημερινότητά του, θα θυμηθούμε και θα ξανανιώσουμε πόσο…προϊστορικά και τελικά διαχρονικά είναι κάποια συναισθήματα: η πατρική αυτοθυσία, η μητρική αγκαλιά, η σοφία της αλληλεξάρτησης από τη φύση και τα πλάσματά της, η ανεπανάληπτη εμπειρία -μέσω της «εξημέρωσης»- της σύνδεσης με ένα ζώο που πολύ απέχει από το να χαρακτηρισθεί ως «κατοικίδιο» (θυμηθείτε τον Μικρό Πρίγκιπα και την αλεπού του), ο έρωτας, το ένστικτο της επιβίωσης και της διαιώνισης του είδους, η ανάγκη για εξέλιξη και αυτοβελτίωση, η προσπάθεια για κοινωνική αναγνώριση και αποδοχή, η χαρά της δημιουργίας, η ικανοποίηση της συνεργασίας.Proistorikos_Zografos

Οι εικόνες της Λέλας Στρούτση είναι απλά καταπληκτικές. Καταφέρνει να ενσωματώσει με πολλή προσοχή και φροντίδα στοιχεία ρεαλισμού και μαγείας σε εικονογραφικά στιγμιότυπα που δίνουν στο κείμενο σάρκα και οστά και ενίοτε…φτερά. Αλλά εκείνο που πραγματικά λατρεύω σε αυτές, είναι οι λεπταίσθητες χιουμοριστικές πινελιές τους, που τις κάνουν μοναδικά φιλικές προς τους αποδέκτες τους, μικρούς και μεγάλους. Η αθώα αλλά και παιχνιδιάρικη παιδική τους ματιά. Η εικαστική τους φρεσκάδα και ευστροφία, για την οποία καθόλου δεν επαίρονται, αλλά υποστηρίζουν σεμνά και ταπεινά. Σαν να σε…σκουντάνε φιλικά στην πλάτη, να σου κλείνουν το μάτι με νόημα κάθε φορά που τα πράγματα δείχνουν να σοβαρεύουν «υπερβολικά». Τα χρώματά τους πανέμορφα, ανοιχτόκαρδα. Αφόρμηση για πολλές, επιμέρους αφηγήσεις μέσα στην κύρια.

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με ένα χορταστικό αλλά καθόλου κουραστικό «Προϊστορικό Παράρτημα», με χρήσιμες πληροφορίες για τις προϊστορικές ζωγραφιές, τους προϊστορικούς ανθρώπους, την επιστήμη της Παλαιοντολογίας και όχι μόνο. Οι εκδόσεις Κέδρος μας χάρισαν ένα ακόμη εξαιρετικό παιδικό βιβλίο. Σημειώνεται ότι το κείμενο του Πάνου Τσερόλα έχει τιμηθεί με Έπαινο από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά.

Με τα δύο αυτά βιβλία στη βιβλιοθήκη σας, δεν υπάρχει περίπτωση να μην λατρέψουν τα παιδιά την Προϊστορία. Αυτό δεν θα πει φιλαναγνωσία;

Evi_monografi

Μια βόλτα στα βυζαντινά χρόνια!

Giorti_6Το έμμετρο παραμύθι “Η ιστορία του Κωνσταντή” γράφτηκε με τη συνεργασία των νηπίων του 10ου Νηπιαγωγείου Νέας Σμύρνης, με αφόρμηση το ακριτικό τραγούδι “Μοναχογιός ο Κωνσταντής” και ανέβηκε ως θεατρική παράσταση στη γιορτή λήξης του σχολικού έτους 2013-14. Ήταν το “επιστέγασμα” τρίμηνου πολιτιστικού προγράμματος βασισμένου στο βιβλίο μου “Μια βόλτα στα βυζαντινά χρόνια”, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος σε εικονογράφηση της Λέλας Στρούτση. Σε πείσμα των πολλών πρακτικών και άλλων δυσκολιών και προβλημάτων που αντιμετωπίζαμε στην τάξη μας, δουλεύτηκε με κέφι και αγαπήθηκε πολύ από τα παιδιά. Το μοιράζομαι μαζί σας και εύχομαι να αποτελέσει ικανό ερέθισμα, ώστε να ασχοληθείτε κι εσείς με την υπέροχη αλλά αρκούντως παρεξηγημένη και συχνά απόμακρη -για λόγους που δεν είναι της παρούσης- βυζαντινή μας ιστορία.Giorti_9

Καλώς ορίσατε γονείς,
γιαγιάδες και παππούδες!
Ήρθε η ώρα κι η στιγμή,
για να γιορτάσουμε μαζί.

Καβάλα σ’ ένα γαϊδουράκι,
θα πάμε όλοι ταξιδάκι
σε καιρούς αλλοτινούς,
σπουδαίους και ιστορικούς.

Καθίστε αναπαυτικά
και κλείστε και τα κινητά.
Το παραμύθι μας ν’ αρχίσει…
Μακάρι να σας συγκινήσει!Giorti_15

“Μοναχογιός ο Κωνσταντής,
μικρός και χαϊδεμένος.
Έναν τον έχει η μάνα του,
έναν και κανακάρη.

Τον έλουζε, τον χτένιζε
και στο σχολειό τον στέλνει.
Κι ο δάσκαλος τον διάβαζε,
γράμματα τον μαθαίνει.

Αντρειώθηκεν ο Κωνσταντής
κι έγινε παλικάρι.
Στη χώρα ήταν ξακουστός,
στη μάνα του καμάρι”.Vyzantino_1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Φίλους απέκτησε πολλούς,
γενναία παλικάρια.
Αχώριστοι ήταν στις χαρές,
σαν μια γροθιά στις συμφορές.

Τους λένε Ακρίτες και φρουρούν
του Βυζαντίου τις άκρες.
Ασπίδα ενάντια στους εχθρούς,
που δυστυχώς έχουν πολλούς.

Και πώς να μη συμβεί αυτό;
Πώς να μην τη ζηλέψουν,
τα πλούτη της να λιμπιστούν,
να θέλουν να κουρσέψουν;

Σαν την Κωνσταντινούπολη,
Πόλη δεν είναι άλλη.
Στα τείχη της έκαναν ουρές
ένα σωρό κατακτητές…Giorti_12

Μα ο Κωνσταντής κι οι φίλοι του
είν’ αποφασισμένοι.
Θα κάνουνε ό,τι μπορούν,
μες στη σκλαβιά να μην τη δουν.

Ψηλά ανεβαίνουν στο βουνό,
να πολεμούν μαθαίνουν.
Γυμνάζονται με τα σπαθιά,
τ’ ακόντια ρίχνουν μακριά.

Καλπάζουν με τα άτια τους,
τοξεύουν με τα βέλη.
Το ρόπαλο βαστούν γερά,
πηδούν και τρέχουν σα θεριά.Giorti_14

Μπροστά πηγαίνει ο Κωνσταντής,
στο Δυνατό καβάλα.
Τ’ ασπρόμαυρο το άτι του,
με τ’ αετίσιο μάτι του.

Μιλάει μ’ ανθρώπινη φωνή,
σαν άνεμος καλπάζει.
Πηδάει, δαγκώνει και κλωτσά,
όταν στον πόλεμο χιμά.

Κι ένα ωραίο πρωινό,
σε μιας ροδιάς τον ίσκιο,
ο Κωνσταντής μας συναντά
ξανθομαλλούσα κοπελιά.

Σαν ουρανός τα μάτια της,
σαν ήλιος η καρδιά της.
Τριανταφυλλένιο άρωμα
σκορπά στο πέρασμά της.Vyzantino_2

Πώς σε φωνάζουν, Όμορφη;,
ο Κωνσταντής ρωτάει.
Σοφία με λένε, απαντά
και του χαμογελάει.

Με την αυγή κοιτάχτηκαν,
το γιόμα αγαπηθήκαν
και τρία μερόνυχτα μετά
πήγαν και παντρευτήκαν.

Γλέντι τρανό οι φίλοι τους
στήσαν για να γιορτάσουν.
Στης εκκλησίας την αυλή,
γέλια κι ευχές, ως το πρωί.

Έφαγαν χίλιες νοστιμιές,
ήπιαν γλυκό κρασάκι.
Τραγούδησαν μελωδικά,
χόρεψαν και καρσιλαμά!Giorti_11

Ας τους αφήσουμε εκεί,
χαρούμενους, κεφάτους
κι ας επιστρέψουμε εδώ
στ’ αγαπημένο μας σχολειό!

Μία ολόκληρη χρονιά,
μάθαμε πράγματα πολλά.
Μα και πώς ζεις με τη φιλία,
με σεβασμό, συνεργασία.

Το καλοκαίρι έφτασε
κι οι διακοπές αρχίζουν.
Μεγάλωσες κι εσύ κι εγώ
του χρόνου πια Δημοτικό!

ΤΕΛΟΣGiorti_2

Ρόλοι θεατρικού:

Κωνσταντής, Μητέρα Κωνσταντή, Δάσκαλος, Φίλοι Κωνσταντή, Σοφία, Φίλες Σοφίας, Μουσικοί, Χορεύτριες

Μουσική επένδυση θεατρικού:

1. Είσοδος Μουσικών: «Ταταυλιανό χασάπικο» (από το «Άρωμα…Πόλης», CD 3)

2. Είσοδος Κωνσταντή, Μητέρας, Δάσκαλου: «Μοναχογιός ο Κωνσταντής» (Από το CD Χρόνης Αηδονίδης, «Τ’ αηδόνια της Ανατολής – Τραγούδια Θράκης και Μικράς Ασίας)

3. Είσοδος Φίλων Κωνσταντή: «Σαν τα μάρμαρα της Πόλης» (Από το CD Χρόνης Αηδονίδης, «Τ’ αηδόνια της Ανατολής – Τραγούδια Θράκης και Μικράς Ασίας)

4. Είσοδος Σοφίας και Φιλενάδων της: «Άρωμα κανέλλας» (Από το CD της Ευανθίας Ρεμπούτσικα «Πολίτικη Κουζίνα»)

5. Είσοδος Χορευτριών – Γαμήλιο γλέντι: «Καράβι καραβάκι» (παραδοσιακό, από το CD του Πέτρου Γαϊτάνου «Αγέρας Έρωτας και Αρμύρα»)

6. Φινάλε: «Καροτσέρη τράβα» (με τη Γλυκερία, από το «Άρωμα…Πόλης», CD 3)Giorti_3

Giorti_1Giorti_5