“Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων”

Κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2017 «Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων» μου, από τις εκδόσεις Βάρφη, σε εικονογράφηση Έφης Κοκκινάκη. Δεν είναι απλώς ένα αξιοπρόσεκτο βιβλίο, καλαίσθητο και προσεγμένο όπως πολλοί ήδη λένε σε μένα, στους συνεργάτες και στον εκδότη μου. Είναι ένα ψηφιδωτό των ηλικιών, των βιωμάτων, των ονείρων, των πραγματικοτήτων, των προσωπικών μύθων, των σκέψεων και των συναισθημάτων μου, από τότε που άρχισα να ψηλαφίζω και να εξερευνώ τον εαυτό μου μέχρι σήμερα. Είναι ο τρόπος που λατρεύω την ελληνική γλώσσα, τα ακούσματα και τα διαβάσματά μου, οι ανάσες, οι αφηγήσεις, οι φλυαρίες και οι σιωπές μου, από τότε που ξεκίνησα να συλλαβίζω. Είναι οι εικόνες που φανταζόμουν να αγκαλιάζουν τις λέξεις μου και που τους έδωσε σάρκα και οστά με το πολύπλευρο ταλέντο της η Έφη Κοκκινάκη. Η Έφη, που κάποιο αόρατο νήμα μας συνέδεε ποιος ξέρει από πότε, χωρίς να το γνωρίζουμε, και μία άγνωστη δύναμη με έσπρωξε να επικοινωνήσω μαζί της όταν είδα έργα της στο διαδίκτυο, για να της προτείνω, μεταξύ άλλων, να εικονογραφήσει ποιήματα. Ό,τι πιο παράξενο και απρόσμενο, δηλαδή, της είχαν προτείνει μέχρι τότε στην επαγγελματική της ζωή. 

«Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων» μου, το έστειλα σε πολλούς εκδότες προς αξιολόγηση, μεγάλους, μεσαίους και μικρότερους (η διαβάθμιση αφορά αποκλειστικά στην ποσότητα των τίτλων που εκδίδουν και διακινούν κάθε χρόνο, που ασφαλώς σχετίζεται και με την οικονομική τους δυνατότητα). Η απάντησή τους ήταν αρνητική, τις περισσότερες φορές χωρίς αιτιολόγηση, κάποιες φορές με την ευγενική επισήμανση ότι δεν εκδίδουν ποιήματα για παιδιά, επειδή δεν υπάρχει ενδιαφέρον από το αναγνωστικό – αγοραστικό κοινό. Κι ας είχε προηγηθεί και η Εύφημος Μνεία Ποίησης από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά, το 2015.Αποφάσισα να εγκαταλείψω την Αθήνα και να κατευθυνθώ βόρεια, όπου κάτι μου έλεγε ότι η ποίηση θα αντιμετωπιζόταν λιγότερο πραγματιστικά. Με το ρομαντικό και παθιασμένο έρωτα που της αξίζει, δηλαδή. Η διαίσθησή μου απεδείχθη σωστή. Ο Χρήστος Βάρφης μου εξομολογήθηκε πολύ σύντομα ότι δεν περίμενε να διαβάσει ολόκληρη τη συλλογή για ν’ αποφασίσει. Στο γράμμα Γ ο κύβος ερρίφθη. Τα υπόλοιπα είναι πλέον ιστορία. Σαν να τα είχαμε συμφωνήσει πριν ακόμη τα συζητήσουμε. Και το πιο καταπληκτικό για μένα ήταν ότι ο Χρήστος συμφώνησε να έχει το βιβλίο τετράχρωμη ολοσέλιδη εικονογράφηση, κάθε γράμμα – ποίημα και σαλόνι, που λέμε στο σινάφι. Και να βγει σε μεγάλο, «χορταστικό» για το χέρι και το μάτι μέγεθος, με σκληρό εξώφυλλο. Μεγαλείο, δηλαδή. Δε χρειάστηκε να δει παρά ένα μόνο δείγμα δουλειάς της Έφης και η περιπέτεια ξεκίνησε. Αθήνα – Ρόδος on line καθημερινά, για μήνες. Μέσα από αυτήν την ιδιόμορφη και απροσδόκητη εξ αποστάσεως συνεργασία, γεννήθηκε παράλληλα και μια καινούργια και πολλά υποσχόμενη φιλία. Μια φιλία που ουσιαστικά την κυοφόρησε ο κοινός κώδικας επικοινωνίας που σφυρηλάτησαν οι λέξεις μου με τις ζωγραφιές της. Αν δεν το ζήσει κάποιος, δύσκολα ίσως μπορεί να το κατανοήσει. Αλλά αν ταιριάζουν τα χνώτα του με τα δικά μας, όπως έλεγαν και οι πρόγονοι και οι δικοί μου και της Έφης (άλλη σύμπτωση;) στη Σητεία της Ανατολικής Κρήτης, σίγουρα θα το ψυχανεμιστεί… Ένα μήνα πριν κυκλοφορήσουμε, το δημιουργικό τρίγωνο Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Ρόδος, καρποφόρησε πατρίδα για τα ποιήματά μου. Η συναίσθηση ότι ένα παιδικό μου όνειρο έγινε πραγματικότητα στην ωριμότητά μου, είναι απλώς απερίγραπτη…Τα 24 ποιήματα στο Αλφαβητάρι μας δεν είναι γραμμένα μόνο για παιδιά. Η ποίηση, άλλωστε, δεν έχει ηλικία για μένα. Θα έλεγα ότι είναι αιώνια έφηβη, ακροβάτισσα στο μεταίχμιο της ύπαρξής μας, που πότε βγάζει προς τα έξω την παιδικότητα και πότε την ενήλικη πλευρά μας. Τα θέματα των ποιημάτων μου αφορούν στην οικογενειακή, στη σχολική, στην κοινωνική ζωή, στη σχέση μας με τη φύση και το περιβάλλον, στο ατελείωτο ταξίδι αναζήτησης του αληθινού εαυτού μας, στην εμβάθυνση σε θεμελιώδη συναισθήματα όπως η αγάπη, ο φόβος, ο πόνος, ο θυμός, η αγωνία, το δέος μπροστά στην απώλεια, η αμηχανία και η αγανάκτηση μπροστά στα διάφορα στερεότυπα…Υπάρχουν ποιήματα που μοιάζουν με παραμυθοπαίχνιδα, προκαλούν την αυτοέκφραση, τη φαντασία, τη δημιουργικότητα, τη διέγερση των αισθήσεων. Ποιήματα που φιλοσοφούν, παίζουν θέατρο, αναδεικνύουν την πολιτική σκέψη, επεξεργάζονται και προτείνουν θεμελιώδεις στάσεις και αξίες της ζωής μας. Αλλά όλα είναι ποιήματα από καρδιάς και απευθύνονται πρωτίστως στην καρδιά. Φτιαγμένα από λέξεις που πρώτα τις νιώθεις και μετά τις σκέφτεσαι. Και ίσως και να επιλέξεις να τις θυμάσαι…Αλλά πολύ μίλησα για μένα. Καιρός να δώσω το λόγο και στην Έφη Κοκκινάκη, που -ως εκ θαύματος- την έπεισα να μου δώσει συνέντευξη, ώστε να τη γνωρίσετε καλύτερα κι εσείς (και για να θυμηθώ και τα παλιά μου χούγια στους «Ερευνητές που πάνε παντού» της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ).

Ποιο από τα ποιήματά μου σε δυσκόλεψε περισσότερο να το εικονογραφήσεις και γιατί;

Το «Τ τ… Τριανταφυλλιά», γιατί είναι ίσως από τα πιο ιδιαίτερα ποιήματα του βιβλίου όπου τίποτα από αυτά που σου έχουν “μάθει” δεν θυμίζει αυτόν τον τόσο ξεχωριστό τρόπο προσέγγισης της έννοιας του “χρόνου”.

Για ποιο από τα ποιήματα η έμπνευση σε επισκέφθηκε «ακαριαία» και η ζωγραφιά προέκυψε άμεσα και αβίαστα;

Στο «Υ υ, η νεράιδα Υπομονή» που ήταν ίσως και η πρώτη ζωγραφιά που έκανα για το βιβλίο. Ήταν σαν η ίδια η νεράιδα να μου έδινε να πιω από την πηγή της υπομονής, αφού ξεκινούσα ένα απολαυστικά δημιουργικό ταξίδι, που κράτησε μήνες…Ποιο ποίημα σε έκανε να χαμογελάς ενώ το ζωγράφιζες και ποιο να δακρύζεις;

Κανένα δε με έκανε να δακρύζω. Χαμογελούσα σε κάθε ζωγραφιά που έκανα για κάθε ένα ποίημα. Όλα τα ποιήματα είναι «χρωματισμένα» με λεπτές διαβαθμίσεις μιας εσωτερικής παλέτας και προκαλούν μέσα σου μία γρήγορη εκκίνηση συναισθημάτων. Ένα εσωτερικό ρυθμό που δε σε αφήνει να σταθείς εδώ κι εκεί, μόνο σε συνεπαίρνει και σε ταξιδεύει!

Ποιο από τα ποιήματα θα αφιέρωνες σε ένα πρόσωπο που αγαπάς πολύ;

Το «Λ λ Λύκε, λύκε, είσ’ εδώ;». Θα το αφιέρωνα σε όλους εμάς που με το φόβο έχουμε χτίσει “φυλακές” (κι έχουμε κάνει τεράστιο λάθος γι’ αυτό). Θα το αφιέρωνα με αγάπη μεγάλη μαζί με τον καθρέφτη που δείχνει τον χειρότερο μας εαυτό, όπως ακριβώς μου το αφιέρωσαν κι εμένα οι Δάσκαλοι μου.

Υπάρχει κάποιο ποίημα που το ένιωσες τόσο δικό σου, ώστε θα μπορούσες, πιθανόν, να το είχες γράψει εσύ;

Κανένα δεν το ένοιωσα τόσο δικό μου ώστε να μπορούσα να το έχω γράψει εγώ… Όμως με όλα τα ποιήματα, ζωγραφίζοντας γι’ αυτά, γεννήθηκε μια σχέση που συγχρόνως με τον καιρό μετατρεπόταν σε μια παράξενη οικειότητα, σαν κι αυτή που έχουν οι παλιοί αδερφικοί φίλοι μεταξύ τους.Ξανακοιτώντας από κάποια απόσταση το βιβλίο, υπάρχει κάποιο ποίημα που θα το ζωγράφιζες σήμερα διαφορετικά;

ΟΛΑ. Γιατί ένα βιβλίο παρόλο που τυπώνεται, δε σταματάει να εξελίσσεται, αφού ακολουθεί τη δημιουργική διαδικασία της ψυχής σου, που κι εκείνη με τη σειρά της εξελίσσεται συνεχώς…

Πώς υποδέχτηκαν οι δικοί σου άνθρωποι, συγγενείς, φίλοι, συνάδελφοι, οι μαθητές σου, αυτή σου τη δουλειά; Υπάρχει κάποια στιγμή που θεωρείς ξεχωριστή και θα ήθελες να τη μοιραστείς;

Όταν άνοιγαν «Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων», κοιτούσα τα μάτια τους, το πρόσωπο τους, για να μαντέψω τα συναισθήματα τους… Όμως η πιο δυνατή στιγμή ήταν σε μία τάξη του σχολείου μου. Παιδιά 14 χρονών που κρατούν στα χέρια τους ένα βιβλίο με ποιήματα και ζωγραφιές είναι κιόλας μια εικόνα που με συγκινεί. Στην αρχή χαζεύουν τις εικόνες και θαυμάζουν την “τεχνική”, το “ρεαλισμό”, όπου υπάρχει…Τους εξηγώ ότι οι εικόνες που βλέπουν είναι συνδεδεμένες με το κάθε ποίημα κι ότι εγώ ως εικονογράφος έπρεπε να “πλάσω” το δικό μου ποίημα με χρώματα δίπλα στο ποίημα με τις λέξεις. Έτσι, αυθόρμητα, άρχισαν να διαβάζουν…Η φωνή της Αθηνάς ήταν δυνατή, σα να διάβαζε σε ένα αόρατο θέατρο και οι συμμαθητές της άκουγαν. Δεν χρειαζόταν να πω το συνηθισμένο “παιδιά κάντε ησυχία να ακούσουμε”. Αυτή ήταν ίσως από τις πιο δυνατές στιγμές που έχω ζήσει ως εκπαιδευτικός. Συγκινήθηκα…έκρυψα το λυγμό μου…Τα παιδιά, έστω και για λίγο, είχαν ταξιδέψει με την ποίηση!Τί είναι η ζωγραφική για σένα;

Όλος μου ο χρόνος, τα φτερά μου, οι ψίθυροι της καρδιάς μου. Η παιδική μου ηλικία. Ένα μεγάλο δώρο για το οποίο χρωστώ ευγνωμοσύνη σε αυτόν που μου το χάρισε.

Ποιο είναι το όνειρό σου για το μέλλον σου ως ζωγράφος;

Να συνεχίσω να ζωγραφίζω όσο πιο αληθινά γίνεται!

Αν σου ζητούσαν να περιγράψεις με τρεις μόνο λέξεις «Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων», ποιες θα διάλεγες;

Ποίηση, Ελευθερία, Καρδιά.

Έφη Κοκκινάκη, σ’ ευχαριστώ…