Οπωρικά (Οκτώβρης 2015)

Franz-Dvorak_In_The_Orchard_1912_Oil_on_Canvas-large Φθινόπωρο στον Οπωρώνα

Νύμφη είναι; Μάγισσα ή νεράιδα;
Άλλη σαν τούτη δεν ξανάειδα!
Και που πηγαίνει φορτωμένη,
φρουτολουλουδοανθισμένη;

Να τη που πρόβαλε στη στράτα
του Λαχανοφρουτοσαλάτα.
Αχ, η καρδιά του πως χτυπάει!
Λες; Λαχανοφρουταγαπάει…

– Ω, Δεσποσύνη μου, περάστε
και στο τραπέζι μου κοπιάστε!
Σαν τι τραβάει η όρεξή σας
και λαχταρά η όσφρησή σας;

Εγώ έχω ζαρζαβατικά σπουδαία!
Ελάτε! Κάντε μου παρέα!
Κερνάω φρούτα μελωμένα,
θεσπέσια αρωματισμένα!arcimboldo3-autumn-ptg-large

– Τι άλλο θ’ αντικρύσω ακόμα!
Κάστανο αψύ έχεις για στόμα.
Και -τι αστείο, τι νοστιμάδα-
για μύτη μια χοντροαχλάδα!

Για δείτε, κόσμε, παλικάρι
με μια αυτούκλα μανιτάρι!
Θαυμάστε μήλο μαγουλάκι
και ρόδι τούμπα πηγουνάκι.

Μα τι λαιμός! Καφάσι πρώτο
βολβός πατάτα και καρότο.
Μάτι ελιά σα μελανούρι.
Πιάσε ένα ουζάκι με αγγούρι!

Κοιτάξτε μούσια και μουστάκια
σαν αναμαλλιασμένα στάχια!
Μα τι; Φοράς σκουλαρικάκι;
Ξερό μου μοιάζει συκαλάκι!

– Βασίλισσά μου, δεν σ’ αρέσω;
Μωρ’ τι μας λες; Δεν θα μπορέσω!
Μια ξιπασμένη, κόσμε, κοίτα
που μας το παίζει ψηλομύτα.

– Πως; Μα δεν τρώγεσαι καημένε,
Σαλατολαχανοφρουτένιε,
μ’ αυτή τη σταφυλοπερούκα!
Μ’ άκουσες; Ή να βρω ντουντούκα;

Κορόϊδευε εσύ, γλυκιά μου,
θα το αντέξει η καρδιά μου.
Και του Φθινόπωρου τα κάλλη,
άφησε να τα εκτιμήσουν άλλοι.

Τα οπωρικά μου όλο αρνιέσαι,
και τα λαχανικά βαριέσαι,
μα θα σε δω πως θα χορτάσεις,
σαν έρθει η ώρα να πεινάσεις.

Οι πίνακες είναι των Franz Dvorak, In the Orchard και Giuseppe Arcimboldo, AutumnOPORIKA_4OPORIKA_2OPORIKA_7OPORIKA_1

Το παραπάνω ποίημα γράφτηκε σε συνεργασία με τους μαθητές μου στο Ολοήμερο Τμήμα του 7ου Νηπιαγωγείου Νέας Σμύρνης. Παρουσίασα τους δύο πίνακες και μετά, με τις κατάλληλες ερωτήσεις, πήρε μπρος η φαντασία…Τα παιδιά πρότειναν το “σενάριο”, δουλέψαμε μαζί τους στίχους λέξη λέξη παρατηρώντας διερευνητικά τις εικόνες και αυτό που απομένει είναι να το δραματοποιήσουμε και να φάμε επιτέλους τη λαχταριστή…φρουτοσαλάτα!monopati_gismonopati_nerou

Αταξίδευτη

Δεν ταξιδεύω πια παρά μονάχα εντός μου.
Καράβι οικόσιτο, λιμνάζει ο εαυτός μου.
Άλλοι ανεμίζουν την παντιέρα τους με χάρη,
μα εγώ φυλάω τ’ αντικλείδι του αρχοντάρη.

Είναι η μέρα μου πιθάρι ραγισμένο,
πότε κρασί και πότε λάδι γεμισμένο.
Τη διαμοιράζονται ομογάλακτοι και ξένοι,
ώσπου για μένα ο άδειος πάτος απομένει.

Είναι η νύχτα μου μια κουρελού βελέντζα.
Κάποιοι την κόβουν για να παίξουνε πασιέντζα.
Δεν είμαι παίκτης δυνατός να τους την πάρω,
Πορφυρογέννητη για να τους σιγοντάρω.

Τα πλήθη γύρω μου κιοτεύουν ή αλαλάζουν
κι ούτε στο ελάχιστο τον κόσμο δεν αλλάζουν.
Κι εσύ προσεύχεσαι με υψωμένα χέρια
να σκάψεις κάποτε αντί σύνορα παρτέρια.

Δεν έχω άλλη υπομονή. Φυλλορροώντας,
κοπιάζω αμίλητη. Μ’ εμπόδια αγαπώντας.
Δεν έχω φτέρωμα από φίλντισι στην πλάτη,
μα ούτε προσκύνησα ποτέ μου και την Άτη.Edward Cucuel, Στη φθινοπωρινή λιακάδα. Ιδιωτική Συλλογή.

Edward Cucuel, Στη φθινοπωρινή λιακάδα. Ιδιωτική Συλλογή.

5 Οκτωβρίου 2015, “Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών”Sandi FitzGerald

Κι εγώ κι εσύ στο ίδιο κλουβί.
Ματώνω σαν φτεροκοπώ
για να σου ανοίξω τη μικρή, κρυμμένη θύρα.
Για να σ’ αγγίξει ο ουρανός, ο ζωοδότης ο θερμός.
Για να μην έρθει η στιγμή που πικραμένος ίσως πεις
– Τι έφταιξε και τη ζωή μου λάθος πήρα;
Δεν κρύβω όπλα. Απλή καρδιά
κι ένα αστέρι φορτωμένο έχω στην πλάτη.
Γιατί πυκνώνουν τα ανήμερα σκοτάδια
κι αυτοί που κρίνουν κι επικρίνουν μ’ άδεια μάτια.
Κι εγώ κι εσύ στο ίδιο κλουβί.
Δείξε μου λίγο σεβασμό κι εμπιστοσύνη.
Δεν γράφει «θαυματοποιός»
η τσακισμένη μου ταυτότητα στην τσέπη.
Γράφει μονάχα ΠΡΟΣΠΑΘΩ
και ούτε θέλω, ούτε μπορώ,
να υποσχεθώ σε κάθε σου όνειρο μια σκέπη.
Στάσου στο πλάι μου.
Είσαι η άλλη μου η όψη.
Ήμουν εσύ, γίνε εγώ, πάρε ό,τι έχω.
Μαζί θ’ αράξουμε στο τέλος στο μιντέρι
να ξεδιαλύνουμε στο ίδιο το τραγούδι
ποιος είναι ο δάσκαλος και ποιο το μαθητούδι.
Κι εγώ κι εσύ στο ίδιο κλουβί.
Λένε τη μέρα μου πως γιόρτασαν απόψε.
Μην τους ακούς. Ψέματα λεν.
Πάει καιρός που έχω να πάω σε γιορτές.
Εσύ απλά στο πέταγμά σου προσηλώσου.
Κι όταν βρεθείς ευθυτενής,
μοναχικός ταξιδευτής
στο μονοπάτι της ζωής σου, απλά στυλώσου.

Οκτώβρης

Νωχελικά το μάνταλό μου έκρουσες
και κάτι θέλεις να μου πεις…
Μ’ ανάσα αγιάζι και ώμους ξέσκεπους,
σαν ζαβολιάρικα μικρά καλοκαιράκια,
βγήκες στη γύρα. Καμαρώνω και φοβάμαι.
Μια αγκαλιά οπώρες η ανυπότακτη καρδιά σου.
Χέρι απαλό μα στιβαρό, όλο υποσχέσεις.
Κι αυτό το βλέμμα σου, σειρήτι ατλαζένιο,
γλυκά, επικίνδυνα, σαϊτεύει την ψυχή μου.
Μοιάζεις ανίσχυρος, μα κραταιός βαδίζεις.
Και σε προσμένω αλαφροπάτητα τρυγώντας
ζυγούς ονείρων που δεν χόρτασαν ταξίδι.
Καλώς μας όρισες, Οκτώβρη ανεμοπόρε.boy-with-a-basket-of-fruit_CARAVAGGIO

Καραβάτζιο, Αγόρι με καλάθι φρούτων

Σεληνιακόν (και ολίγον σατυρικόν…)

Μου φέρνεις πονοκέφαλο
και με πετάς σε δίνη.
Καρφιά σκορπάς στο αίμα μου,
αρχόντισσα Σελήνη.

Γεμίζεις και κορδώνεσαι
και καταντάω ράκος.
Εσύ μια Νύμφη ανύμφευτη
κι εγώ σκυφτός γεράκος.

Ζωγράφοι σε υμνολογούν,
αοιδοί σε εκθειάζουν.
Μα εμένα τα τσαλίμια σου,
Κυρά μου, με ματιάζουν!

Εκλιπαρώ σε, μέριασε
για να ηρεμήσει η Νύχτα.
Τα δίχτυα σου τ’ ακοίμητα
σ’ άλλον πλανήτη ρίχ’ τα.

Αχ φεγγαράκι μου λαμπρό
κι αξόδευτο αργύριο
που με κοιτάς αφ’ υψηλού,
μη με κερνάς μαρτύριο!

Με μάραναν, με σώριασαν
οι φάσεις κι οι γητειές σου.
Δρεπάνι μισοφέγγαρο
θερίζουν οι ματιές σου.

Θωρώ σε και ζαλίζομαι.
Με ζώνουνε τα φίδια.
Τα κάστρα μου όλα καταλείς.
Θρηνώ στ’ αποκαΐδια.

Γιατί κοκκίνισες, καλέ;
Σε θύμωσε ο καθρέφτης;
Εσύ είσαι η Εκλαμπρότατη
κι εκείνος είναι ψεύτης.

Πανσέληνέ μου έρωντα
και φιλντισένιο δάκρυ,
συμμάζεψε τα κάλλη σου,
να βρω απόψε άκρη.

Τα βλέπεις; Με κουζούλανες!
Σεληνιασμένη τρέχω
να μπω στο καβουκάκι μου,
γιατί άλλο δεν αντέχω.

Σβήσε και σύρε στο καλό
να πάψουν οι αντάρες,
γιατί μας ξεθεώσανε
του Πάνα σου οι κιθάρες.

Μα τι σου λέω; Φύρανε,
σκόρπισε το μυαλό μου.
Χωρίς εσένα δεν μπορώ.
Τον χάνω τον εαυτό μου!

Μη! Μη μου πάθεις έκλειψη!
Στάσου στο παραθύρι.
Κι εγώ θα χτίσω απ’ τη γη
στον ουρανό γιοφύρι.

Αλήθεια! Θα εκτοξευτώ
με πύραυλο κοντά σου,
να θέσω ν’ αποκοιμηθώ,
Σελήνη, στα μαλλιά σου!serifos

Το μπλε το πράσινο το χρυσαφί…

Το μπλε το πράσινο το χρυσαφί
γεννούν το τέλος, ιστορούν τη νέα αρχή
Το μπλε το πράσινο το χρυσαφί
λάμπουν στον ήλιο, ξεθωριάζουν στη βροχή
Το μπλε το πράσινο το χρυσαφί
είναι του Έρωτα η αλήθεια κι η σιωπή
Το μπλε το πράσινο το χρυσαφί
πάντα θα υπάρχουν. Κι όταν λείψω εγώ κι εσύ
Το μπλε το πράσινο το χρυσαφί…ALSOS_27092015fthinoporo_1

Εποχικό

Κάθε που αστράφτεις κρασοπότης και αγέρωχος
Κράτα μου λίγη γενναιότητα στο κεμέρι σου
Δεν περιμένω πια κουράγιο απ’ τα σύννεφα
Βρέχουν λιπόσαρκες Δαναΐδες και οδύνη
Όμως εσύ φιλεύεις πλούσια τ’ ακροκέραμα
Πρόσωπα αέρινα, σιωπή και ώχρα αθάνατη
Έχεις παλάμη χαϊδεμένη από αγάπανθους
Και δεν υπέκυψες στης λήθης τα κεντρίσματα
Μη με ραγίζεις. Για ουρανό έχω τη σκέπη σου
Κι όμως λυγώ και παραπαίω σαν συλλογίζομαι
Τους στρατοκόπους που αδίκως κλυδωνίζονται
Σε μαύρες θάλασσες πενθώντας τις πυξίδες τους
Μη με σκορπάς. Για ρίζα έχω την ανάσα σου
Δεν υποφέρεται η λύσσα και το όνειδος
Των συρφετών που καπηλεύονται όσα αγάπησα
Γιατί ως αγέλη έχουν μάθει να θηρεύονται
Στάξε μου βάλσαμο. Χρυσά φυλλώματα προσκάλεσα
Να μου αγκαλιάσουν κάθε δάκρυ αλαφροΐσκιωτο
Μήπως σωθούν οι κεραυνοί και δω ορίζοντα
Έλα, Σεπτέμβρη μου. Κοντά σου πάλι αγρύπνησα.September_Stefanidi

 

 

 

 

 

 

Fhinoporo_EKEDISY_1

Plaka_AeridesWINSLOW_HOMERΟ υπέροχος Σεπτέμβρης είναι της Photini Stephanidi, η λεπτομέρεια με το χέρι που κρατά φθινοπωρινά φρούτα με μάγεψε σε οροφογραφία στο κτήριο που στεγάζει το Εκεδισυ ) Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Διάσωσης Σχολικού Υλικού, τα ακροκέραμα τα φωτογράφησα σε κτήριο στους Αέρηδες στην Πλάκα και ο πίνακας Gathering Autumn Leaves είναι του Winslow Homer.

Φύλλα Φθινοπωρινά

Ποιος μπορεί να μιλήσει στα παιδιά για το φθινόπωρο καλύτερα από ένα κίτρινο φύλλο; Κανείς δεν το γνωρίζει τόσο καλά, κανείς δεν το αγαπά τόσο ώστε να…πέσει κατάχαμα και να γίνει χαλί να το πατήσει.

Αλλά όσο σημαντικό είναι το φύλλο που πέφτει, άλλο τόσο είναι κι αυτό που παραμένει στο κλαδί. Καθένα έχει τη λειτουργία, τη χρησιμότητα, την αξία του. Κι όλα τα φύλλα είναι φίλοι. Αυτό δεν είναι το σπουδαιότερο και το ομορφότερο στη ζωή;fthinoporo_1

Δυο φύλλα – φίλοι ήρθαν σήμερα στην τάξη μας, επισκέπτες απρόσμενοι που έγιναν αμέσως αγαπητοί. Αμέσως απέκτησαν όνομα: ο Κιτρινούλης και ο Πρασινάκης. Ο Κιτρινούλης ζούσε σ’ ένα δέντρο φυλλοβόλο και ο Πρασινάκης σ’ ένα αειθαλές. Τον Κιτρινούλη παραλίγο να τον πατήσει η κυρία καθώς ερχόταν πρωί πρωί αγουροξυπνημένη στο σχολείο. Ευτυχώς, τον εντόπισε εγκαίρως, τον σήκωσε από το πεζοδρόμιο, τον έβαλε στην τσάντα της και τον “έσωσε” από βέβαιο αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Τον Πρασινάκη τον…κουτούλησε κατά λάθος, έτσι όπως περπάταγε αφηρημένη κι εκείνος ήταν φυτρωμένος σε ένα χαμηλό κλαδί. Σκέφτηκε ότι θα άρεσε στον Κιτρινούλη να έχει μια παρέα και τσακ! Άπλωσε το χέρι της και τον έκοψε προσεκτικά, αφού του εξήγησε το λόγο και του ζήτησε και συγνώμη. Ευτυχώς ήταν φύλλο με κατανόηση και δέχτηκε να θυσιαστεί για τη χαρά της γνώσης…

Να τους, λοιπόν, στην παρεούλα μας! Τους παρατηρήσαμε, τους αγγίξαμε, διαπιστώσαμε ότι ο καθένας είχε άλλη υφή (μαλακός-σκληρός, λείος-τραχύς). Τους μυρίσαμε. Ο Πρασινάκης, μόλις τον χαϊδέψαμε λίγο, μοσχομύρισε και «μαρτύρησε» αμέσως την καταγωγή του: φύλλο λεμονιάς. Μμμ, ευλογημένο δέντρο, απίθανος καρπός. Νοστιμίζει τα φαγητά και τα γλυκά μας, σκοτώνει τα μικρόβια, τρελαινόμαστε για τη δροσερή λεμονάδα του. Κρατήσαμε και τους δυο μας φυλλαράκους κοντά στο αυτί μας, για να ακούσουμε τι κουβεντιάζουν, να μάθουμε τα μυστικά τους. Αλλά δεν ακούστηκε τίποτα. Ούτε ψίθυρος. Μα…μιλούν τα φύλλα; Δεν έχουμε παρά να το ερευνήσουμε!ermioni

Στο σχολείο και στο σπίτι έχουμε πολλά βιβλία απ’ όπου μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες για διάφορα θέματα. Βιβλία γνώσεων, λεξικά, εγκυκλοπαίδειες. Ένας συμμαθητής μας είχε φέρει μία εγκυκλοπαίδεια από το σπίτι του. Μάθαμε πως να ψάχνουμε στα περιεχόμενα για να βρούμε αυτό που μας ενδιαφέρει. Εντοπίσαμε σε ποιες σελίδες έγραφε για τα δέντρα και τα φύλλα τους και διαβάσαμε πολλά ενδιαφέροντα. Αλλά δεν μας έφτανε αυτό. Θέλαμε να ακούσουμε από τα ίδια τα φύλλα πως περνάνε στη ζωή τους. Καταγράψαμε τις ερωτήσεις μας, όλα όσα θα θέλαμε να μάθουμε γι’ αυτά:

1. Διασκεδάζετε εσείς τα φύλλα;
2. Είναι τα δέντρα το σπίτι σας;
3. Τσακώνεστε μεταξύ σας εσείς τα φύλλα;
4. Βλέπετε τηλεόραση;
5. Οδηγείτε αυτοκίνητο;
6. Έχετε τάμπλετ;
7. Είναι ήσυχα τα άλλα φύλλα στο δέντρο σας;
8. Κοιμάστε εσείς τα φύλλα;
9. Πότε έχετε τα γενέθλιά σας;
10. Ζωγραφίζετε εσείς τα φύλλα;
11. Τι τρώτε;
12. Μπορείτε να κάνετε κολοτούμπες;
13. Πηγαίνετε διακοπές;
14. Έχετε οικογένεια;
15. Πάτε σχολείο;
16. Μοιράζεστε τα παιχνίδια σας;fylla

Αλλά πως θα μας μιλούσαν τα φύλλα; Αφού δεν έχουν στόμα! Δεν έχουν; Εντάξει, έχουν κάτι μικρά σωληνάκια που ρουφάνε νερό και θρεπτικούς χυμούς από τη γη, αλλά στόματα δεν τα λες. Τουλάχιστον στόματα από αυτά που, εκτός από το να πίνουν και να τρώνε, μιλάνε κιόλας. Πρόβλημα! Αλλά για κάθε πρόβλημα υπάρχει μία λύση. Ειδικά όταν εκτός από όρεξη για μάθηση διαθέτουμε και δημιουργική φαντασία.

Βγήκαμε διάλειμμα και όταν επιστρέψαμε στην τάξη, μας περίμενε μια έκπληξη. Τα φύλλα – φίλοι μας, εκτός από όνομα, είχαν αποκτήσει και πρόσωπο! Και ένα πρόσωπο έχει φυσικά και στόμα. Λύθηκε κι αυτό το πρόβλημα, λοιπόν. Τώρα θα τα μάθουμε ΟΛΑ από πρώτο χέρι…εεε από πρώτο φύλλο δηλαδή! Είμαστε όλο αυτιά για ν’ ακούσουμε τις απαντήσεις τους. Και για να τα ενθαρρύνουμε ν’ αρχίσουν, ας τους χαρίσουμε από μια ζωγραφιά με πολλή αγάπη…fylla_zografies

Μεσολάβησε Σαββατοκύριακο. Όταν μπήκαμε στην τάξη μας τη Δευτέρα το πρωί, μας περίμενε μια δυσάρεστη έκπληξη. Ο Κιτρινούλης και ο Πρασινάκης, τα δύο φύλλα-φίλοι μας, δεν έδειχναν καθόλου καλά. Είχαν ζαρώσει και ξεραθεί ακόμη περισσότερο από τη ζέστη και την κλεισούρα και μόλις πήγαμε να τα αγγίξουμε, θρυμματίστηκαν. Ωχ τι πάθαμε! Τώρα, πως θα μας απαντήσουν στις ερωτήσεις μας;

Ευτυχώς, είμαστε παιδιά με φαντασία και επινοητικότητα. Στύψαμε το μυαλουδάκι μας, κουβεντιάσαμε διάφορες ιδέες και τελικά βρήκαμε τη λύση: θα τους ξαναφτιάχναμε, αλλά από χαρτόνι! Και να τους, χαμογελαστούς και έτοιμους για νέες περιπέτειες. Ο Κιτρινούλης και ο Πρασινάκης έγιναν δυο τσαχπίνες χαρτόκουκλες. Τους πήραμε στα χέρια μας και «ζωντάνεψαν» με τη φωνή και την κίνησή μας. Και ορίστε τι απαντήσεις έδωσαν στις ερωτήσεις μας:Kitrinoulis_Prasinakis

1. Διασκεδάζετε εσείς τα φύλλα;
Φυσικά! Δεν βλέπετε πως κουνιόμαστε, πως χορεύουμε, πως τραμπαλιζόμαστε, ακόμη και πως πετάμε, όταν μας φυσά ο αέρας;

2. Είναι τα δέντρα το σπίτι σας;
Ασφαλώς! Σπίτια ευάερα, ευρύχωρα κι ευήλια, όπως λέτε κι εσείς οι άνθρωποι.

3. Τσακώνεστε μεταξύ σας εσείς τα φύλλα;
Όχι, γιατί δεν έχουμε τίποτα να χωρίσουμε. Είμαστε ίσα κι όμοια σε όλα!

4. Βλέπετε τηλεόραση;
Όχι, δεν μας χρειάζεται! Βλέπουμε τη φύση και τη θέα από τα κλαδιά μας! Τον ήλιο, το φεγγάρι, τ’ άστρα, όλα τα όμορφα πράγματα στον κόσμο. Και φανταζόμαστε παραμύθια.sofia

5. Οδηγείτε αυτοκίνητο;
Όχι, ούτε αυτό μας χρειάζεται. Ταξιδεύουμε με τη φαντασία μας και με τον αέρα.

6. Έχετε τάμπλετ;
Δεν έχουμε τάμπλετ, αλλά έχουμε πολλούς φίλους! Όλα τα σύννεφα στον ουρανό, το γρασίδι, τα λουλούδια και τους καρπούς στη γη.

7. Είναι ήσυχα τα άλλα φύλλα στο δέντρο σας;
Είπαμε, είμαστε ίσα κι όμοια σε όλα, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό…

8. Κοιμάστε εσείς τα φύλλα;
Και βέβαια! Και βλέπουμε κυρίως πράσινα όνειρα.

9. Πότε έχετε τα γενέθλιά σας;
Κάθε μέρα! Γιατί χαιρόμαστε τη ζωή.fylla

10. Ζωγραφίζετε εσείς τα φύλλα;
Όχι, οι άνθρωποι ζωγραφίζουν εμάς. Και μερικοί μας πετυχαίνουν καταπληκτικά στις ζωγραφιές τους!

11. Τι τρώτε;
Τρώμε νεράκι, ήλιο και θρεπτικά συστατικά από το χώμα.

12. Μπορείτε να κάνετε κολοτούμπες;
Ναι, όσα πέφτουμε από τα δέντρα μας το φθινόπωρο.

13. Πηγαίνετε διακοπές;
Μόνο όταν φυσάει πολύ δυνατός αέρας και δεν μπορούμε να του αντισταθούμε…zografizontas_fylla

14. Έχετε οικογένεια;
Φυσικά! Μπαμπάς μας είναι το δέντρο μας, μαμά μας η γη και αδέρφια μας τα άλλα φύλλα.

15. Πάτε σχολείο;
Ναι, όταν μας προσκαλούν τα παιδιά, για να μάθουν την ιστορία της ζωής μας!

16. Μοιράζεστε τα παιχνίδια σας;
Το πρώτο αγαπημένο μας παιχνίδι είναι οι μεταμορφώσεις. Κάθε εποχή αλλάζουμε. Το παρατηρείτε, εσείς οι άνθρωποι; Το δεύτερο αγαπημένο μας παιχνίδι είναι να φτιάχνουμε οξυγόνο για να μπορείτε να αναπνέετε. omades_fyllon

Αφού ξεμπερδέψαμε με το παιχνίδι των ερωταποκρίσεων, ήρθε η ώρα να παίξουμε και λίγο με τα μαθηματικά. Πρώτα χωρίσαμε τα φύλλα σε ομάδες ανάλογα με το χρώμα τους. Μετά φτιάξαμε παρέες μικρών και μεγάλων φύλλων. Παρέες φύλλων που έμοιαζαν με ευθείες γραμμές και με κύκλους. Δείξαμε ποιο ήταν το μικρότερο και ποιο το μεγαλύτερο. Ποιο ήταν πρώτο στη σειρά και ποιο τελευταίο. Ποια ήταν ανάμεσα στα άλλα.pareoula

Μετά τα προσκαλέσαμε σε χορό. Τα πετούσαμε όσο πιο ψηλά μπορούσαμε και τα φυσούσαμε για να χορέψουν. Χορέψαμε και γελάσαμε πολύ μαζί τους. Βάλαμε και μουσική, τις 4 εποχές του Βιβάλντι, είπε η κυρία. Κι όταν κουραστήκαμε, κάτσαμε στα τραπέζια μας, σχεδιάσαμε και κόψαμε φύλλα από χαρτόνια στα χρώματα του φθινοπώρου. Κίτρινα, πορτοκαλί, κόκκινα, καφέ και χρυσαφιά. Χρησιμοποιήσαμε και μαλακή κηρομπογιά. Φτιάξαμε ένα δέντρο, σκέτη ομορφιά! Και θαυμάσαμε πίνακες ζωγραφικής σπουδαίων καλλιτεχνών που ζωγράφισαν υπέροχα φθινοπωρινά τοπία.dendro

Ο Κιτρινούλης και ο Πρασινάκης μας έμαθαν τόσα πολλά. Και κάτι μας λέει ότι θα μείνουν φύλλα – φίλοι μας ώσπου να τελειώσει η χρονιά…mathaino_me_fylla

Και όχι μόνο αυτή η χρονιά! Σεπτέμβριος του 2016, με μια καινούργια παρέα παιδιών, σε ένα άλλο σχολείο. Στους δύο φίλους προστίθεται και ο Κοκκινούλης και όλοι με τη σειρά μας μιλούν για τον εαυτό τους, όπως τους μιλάμε κι εμείς. Τι μας αρέσει, τι φοβόμαστε, τι τρώμε, που κατοικούμε, ποιοι είναι οι φίλοι μας, τι αγαπάμε…Πως αλλιώς θα γνωριστούμε;fylloparea

Φέτος είμαστε τυχεροί, το σχολείο μας διαθέτει δική του πράσινη αυλή. Στο διάλειμμα μαζεύουμε μερικά φυλλαράκια, με προσοχή για να μην πληγώσουμε τα φυτά τους. Το καθένα τους έχει το δικό του διαφορετικό σχήμα, άλλα μοιάζουν μεταξύ τους, άλλα όχι. Άλλα στέκονται μόνα τους στο βλαστό τους, άλλα με παρέα. Οι συμμετρίες που φτιάχνουν είναι καταπληκτικές! Δεν χορταίνουμε να τα παρατηρούμε, να τα αγγίζουμε. Κάποια είναι πολύ λεπτά κι ευαίσθητα, κάποια σκληρά και σαρκώδη. Κάποια μυρίζουν, κάποια όχι. fylla_1

Και έρχεται η ωραιότερη στιγμή της ημέρας: θα δημιουργήσουμε τα δικά μας έργα τέχνης, εμπνεόμενοι από ένα φύλλο! Που να το φαντάζονταν τα φυλλαράκια μας ότι θα…μεταμορφωθούν απ’ τα χεράκια μας σε χελώνες θαλάσσιες και χερσαίες, πουλιά, ανθρωπάκια, σανίδες του σερφ, τέντες για σπίτια, ομπρέλες, καρδιές, πεταλούδες, ακόμη και σε Καραγκιόζη με φτερωτή καπελαδούρα! fylla_20fylla_19fylla_17fylla_16fylla_15fylla_14

fylla_13fylla_12fylla_11fylla_10fylla_9fylla_7fylla_5fylla_6fylla_4fylla_3fylla_2fylla

Φουσκο…σκανταλιές!

bubble_lair__bmp_by_ard_choilleΓεια και χαρά, εδώ Μπάμπης ο Φούσκας! Ερευνητής από κούνια και μανιώδης πειραματιστής, αποφάσισα να σας γράψω για να σας εξομολογηθώ ένα σοβαρό μου πρόβλημα. Πολύ συχνά, φιλαράκια μου, παρουσιάζω παράξενα συμπτώματα: μικρά ζιζάνια, με τριχωτές δαγκάνες εξειδεικευμένες στο γαργάλημα και το ξεκούνημα από κάθε αραχτή και μαχμουρλίδικη κατάσταση, προκαλούν φαγούρα στις άκρες των πολυμήχανων δαχτύλων μου. Ξυπνάει μέσα μου το…σμήνος! Σμήνος από σκανταλιάρικες ιδέες εισβάλλουν στο έτσι κι αλλιώς διψασμένο για περιπέτεια μυαλουδάκι μου και προκαλούν αναταράξεις στο καλοσυγυρισμένο νοικοκυριό της μαμάς. Οι συνέπειες είναι άλλοτε κωμικές (και γι’ αυτό υποφερτές) και άλλοτε απλώς και μόνον τ ρ α γ ι κ έ ς. Ξέρετε τώρα πως στριγγλίζουν τα κορίτσια άμα κάτι τα τρομάξει, ή τα αηδιάσει…Για να σας δώσω να καταλάβετε, προχτές που αποφάσισα να κατεβάσω από το πιο ψηλό ράφι της βιβλιοθήκης μας το εγχειρίδιο φουσκολογίας που αγόρασα πρόσφατα από το βιβλιοπωλείο, το σπίτι μας κηρύχθηκε σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης! Αλλά, βρε παιδιά, να μην ξεφύγουμε λιγάκι από την εντελώς…ξεφούσκωτη καθημερινότητά μας;kavouri

FOUSKOLOGIAΜυστική φουσκοσυνταγή!

«Οι φούσκες δεν είναι πάντα αυτό που φαίνονται. Μπορούν να σου σώσουν τη ζωή, ή να σε σκοτώσουν. Είναι τόσο δυνατές, που μπορούν να σηκώσουν ακόμη και βυθισμένα πλοία. Και δεν είναι μόνο στρογγυλές: μπορεί να αποκτήσουν και διάφορα άλλα σχήματα». Ποιοι μας τα…φούσκωσαν τόσο πολύ; Μα οι «φουσκολόγοι», οι επιστήμονες με την άσβεστη περιέργεια να ερευνήσουν και να αποδείξουν τις πολύπλευρες και συχνά αναπάντεχες ιδιότητες κάθε ταπεινής πλην επικίνδυνης φούσκας. Δεξί τους χέρι τα πειράματα και -αν το επιθυμείτε και πάρετε και τη σύμφωνη γνώμη των γονιών και κηδεμόνων σας- και όλοι εσείς, οι μαθητευόμενοι φουσκομάγοι! Αυτά διάβασα στο απίθανο βιβλίο με τίτλο, «Φουσκολογία: Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών» των εκδόσεων Πατάκη, που πάει πακέτο με ένα κουτί γεμάτο με όλα τα απαραίτητα για τα πειράματά μας αντικείμενα! Το πρώτο πράγμα που έκανα και φούσκωσα από περηφάνια, ήταν η παρασκευή της τέλειας φουσκοσυνταγής. Δοκιμάστε την!sealion

Απαραίτητα σύνεργα

• 8 φλυτζάνια νερό
• 2 φλιτζάνια υγρό σαπούνι πιάτων
• 1 πλαστικό δοχείο χωρητικότητα δύο λίτρων
• 1 κουταλιά της σούπας γλυκερίνη (τη βρίσκετε στα φαρμακεία)

Εκτέλεση

1. Γεμίστε το δοχείο με το νερό.
2. Προσθέστε το υγρό σαπούνι πιάτων και τη γλυκερίνη που χρησιμεύει για να καθυστερεί την εξάτμιση του νερού. Το υγρό σαπούνι πιάτων (που πρέπει να είναι καλής ποιότητας) αφαιρεί μέρος της επιφανειακής τάσης του νερού, ώστε να μπορούν να δημιουργηθούν και να…χορέψουν στον αέρα οι παιχνιδιάρες σαπουνόφουσκες. Τι είναι η επιφανειακή τάση; Η ιδιότητα του νερού να μένει συγκεντρωμένο σαν ένα σώμα.
3. Ανακατέψτε με πολύ αργές κινήσεις το διάλυμα που φτιάξατε. Αν αφρίσει, οι φούσκες σας δε θα είναι πετυχημένες.
4. Χρησιμοποιείστε το ειδικό εργαλείο που πουλιέται στα ψιλικατζίδικα και μοιάζει με μεγεθυντικό καθρεφτάκι (χωρίς να έχει καθρεφτάκι), για να φυσήξετε τις φούσκες σας. Μπορείτε να πάρετε ένα καλώδιο, να αφαιρέσετε το πλαστικό του περίβλημα και να σχηματίσετε μία μικρή θηλειά, στερεώνοντας την άκρη του με μονωτική ταινία. Βουτήξτε τη στο διάλυμά σας και φυσήξτε τις φούσκες σας!beluga-whale-bubble_782214iair-bubble-underwater_44373_990x742

Φούσκο…σωματοφύλακες!

Ξέρετε ότι οι φούσκες μπορούν να μας σώσουν τη ζωή; Όταν είναι…φωλιασμένες μέσα σε στερεά σώματα, γίνονται εξαιρετικά ανθεκτικές στις πιέσεις και στα σκαμπανεβάσματα. Οι πιο διάσημες φούσκες που κυριολεκτικά σώζουν ζωές, είναι οι αερόσακοι των αυτοκινήτων μας. Αμέτρητες θαυματουργές φούσκες περιέχονται και στον ειδικό αφρό με τον οποίο είναι γεμάτοι ορισμένοι πυροσβεστήρες: πολλές φορές η φωτιά σβήνει ευκολότερα χάρη σ’ αυτές. Άλλες φούσκες «ασφαλείας» είναι αυτές που στριμώχνονται στα ειδικά υλικά συσκευασίας, όπως το αεροπλάστ (η πλαστική εσωτερική φουσκοεπένδυση των μεγάλων φακέλων του ταχυδρομείου, που τσάκα τσουκ πολύ μου αρέσει να σπάω) και το αφρολέξ. Έτσι, τα δέματα με εύθραυστο περιεχόμενο φτάνουν σώα και αβλαβή στον προορισμό τους! Το αποδεικνύει το πείραμα με τα αυγά:dolphin-bubbles_1890821i-600x600

Απαραίτητα σύνεργα

• 2 αυγά
• Ένα κομμάτι αεροπλάστ
• Κολλητική ταινία
• Χάρακας

Εκτέλεση

1. Βγείτε στον κήπο του σπιτιού ή του σχολείου σας. Μετρήστε με το χάρακα τρία εκατοστά πάνω από το έδαφος. Από αυτό το ύψος αφήστε το ένα αυγό να πέσει κάτω. Έσπασε; Αν όχι, συνεχίστε ρίχνοντάς το πρώτα από πέντε εκατοστά κι έπειτα από επτά εκατοστά ύψος. Συνεχίστε μέχρι να ανακαλύψετε από πόσο ψηλά πέφτοντας γίνεται…ομελέτα!
2. Ελπίζω να μην πασαλειφτήκατε. Αν η κατάσταση ξέφυγε λίγο από τον έλεγχο, σκουπιστείτε καλά με χαρτί κουζίνας, ή με ένα βρεμένο πανάκι. Μετά, τυλίξτε απαλά το άλλο αυγό με το κομμάτι του αεροπλάστ, που θα στερεώσετε με την κολλητική ταινία.
3. Επαναλάβετε την κίνηση νούμερο 1. Από πόσο ψηλά χρειάστηκε να αφήσετε το αυγό να πέσει, για να…φάει τα μούτρα του; Ζήτω οι φουσκο…πανοπλίες!Elephant_bublleBEAR_1521490c1

Διπλοτριπλοφουσκοτσιχλικοί…αγώνες!

Είστε για έναν αγώνα με τσιχλόφουσκες; Θα χρειαστείτε μερικά πακέτα φρέσκιες τσιχλόφουσκες (αν τις έχει αποθηκευμένες ο περιπτεράς από τα παιδικά του χρόνια και καταφέρετε να παίξετε και να νικήσετε, εμένα να μη με λένε Μπάμπη Φούσκα), μερικούς φίλους για συναγωνιστές και πολλή, μα πάρα πολλή υπομονή. Βάλτε ο καθένας τρεις τσιχλόφουσκες στο στόμα σας και αρχίστε να τις μασάτε σαν τις κατσικούλες. Μόλις μαλακώσουν αρκετά και τους φύγει όλη η ζάχαρη, φέρτε τη σούπερ μεγάλη τσιχλόφουσκα που θα έχει σχηματιστεί στην άκρη της γλώσσας σας και φυσήξτε μέσα της. Αφού σχηματιστεί μια φούσκα με διάμετρο περίπου 20 εκατοστά, κλείστε την και ξεκινήστε αμέσως να φυσάτε μια δεύτερη κι αμέσως μετά μια τρίτη. Νικάει όποιος καταφέρει να φτιάξει περισσότερες στη σειρά χωρίς να σκάσουν και χωρίς να πιαστεί η μασέλα του! Ο νικητής κερνάει μια βόλτα με φουσκωτό στην παραλία, ή ένα φουσκωτό γλυκό, π.χ. λουκουμάδες με μέλι! Μια παραλλαγή του αγώνα είναι να φυσάτε τις φούσκες τη μια μέσα στην άλλη. Φφφφστ…μπαμ!

Μπάμπης ο Φούσκας
και για την αντιγραφή
Εύη Τσιτιρίδουblowing-bubbles-small-113406397_0

Γλύκα αγκαθωτή!

Στο άκουσμα της λέξης φραγκόσυκο ίσως να σας έρχεται στο νου ο… Φραγκίσκος το Φραγκόσυκο, αγαπημένος ήρωας από τη «Φρουτοπία» του Ευγένιου Τριβιζά. Έχετε όμως ποτέ δει και κυρίως δοκιμάσει αληθινό φραγκόσυκο; Ξέρετε από πού κρατάει το σομπρέρο…εεε η σκούφια του; Ας πεταχτούμε μέχρι το Μεξικό και μετά ας βάλουμε πλώρη για του Αιγαίου τα νησιά. Μόνο έτσι θα ερευνήσουμε τι σόι φρούτο είναι πάλι ετούτο. Αλλά με προσοχή, γιατί τσιμπάει!exotic-fruit-11

Σαν…παραμυθόσυκο!
Μια φορά κι έναν καιρό, στην κεντρική και νότια Αμερική, κάπου στο Μεξικό, ζούσε και βασίλευε μια πολύ θερμή και σκληροτράχηλη δεσποσύνη. Πατέρας της ήταν ο καυτός ήλιος, μάνα της η ξερή, βραχώδης γη κι αδέρφια της οι αυστηροί κάκτοι. Έκανε μια ζωή πολύ μετρημένη και λιτοδίαιτη και δεν της άρεσαν τα νάζια και τα στολίδια. Λίγο νεράκι και τα καυτά φιλιά του ήλιου της έφταναν για να είναι ευτυχισμένη. Και δεν είχε ανάγκη να κουρνιάσει βαθιά στην αγκαλιά της μάνας της, για να γευτεί τη θρεπτική τροφή της. Σωστό αγοροκόριτσο! Η πράσινη, κορμοστασιά της με τα απλωτά, σαρκώδη φύλλα, μάγευε την πλάση. Κι ας ήταν γεμάτη μαύρους κόμπους σα φακίδες, απ’ όπου ξεφύτρωναν μικρά, σχεδόν αόρατα, αλλά πάντα…ετοιμοπόλεμα αγκάθια. Όταν άνθιζε, τα λουλούδια της, στρογγυλοκαθισμένα σε κάθε έναν από τους μακρόστενους σα φιρίκια καρπούς της, έμοιαζαν με…κατακίτρινες παπαρούνες. Κι έκαναν τους ανθρώπους να σκέφτονται πως δεν υπάρχει πιο όμορφο και πιο απρόβλεπτο πράγμα στον κόσμο απ’ τη γυναίκα-φύση… Ώσπου στα μέσα του 16ου αιώνα περίπου, Ισπανοί έμποροι που ταξίδεψαν στα μέρη της, δεν άντεξαν στη σκέψη πως ο «παλαιός κόσμος», η γιαγιά Ευρώπη, δε γνώριζε και δε χαιρόταν μια τέτοια ασυνήθιστη ομορφιά. Την έκλεψαν, την μπάρκαραν στα γοργοτάξιδα καράβια τους και την έφεραν στη Μεσόγειο. Εκείνη, δεν είπε όχι στην καινούργια περιπέτεια κι εγκλιματίστηκε γρήγορα στη νέα της ζωή. Μόνο που διάλεγε πάντα να στήνει σπιτικό σε μέρη που θύμιζαν την πατρίδα της: τραχιά, ηλιοκαμένα κι ανθεκτικά στη δίψα και στη μοναξιά. Φτάνοντας στην Ελλάδα, άπλωσε ρίζες στη Μάνη, στην Κρήτη και στ’ άλλα του Αιγαίου τα νησιά. Την έλεγαν Φραγκοσυκιά.Ζέπος_Εμμανουήλ_Φρακοσυκιέςστοφράχτη_

Παίζουμε…φραγκουϊζόσυκο;

1. Στη χώρα μας η φραγκοσυκιά πήρε αυτό το όνομα, επειδή:
Α) ήταν ξενόφερτο, «φράγκικο» είδος για τους Έλληνες
Β) μας ήρθε εισαγόμενη την περίοδο της Φραγκοκρατίας
Γ) παλιότερα αγόραζαν τα φρούτα της ένα φράγκο το κιλό

2. Οι φραγκοσυκιές φυτεύονται στους αναβαθμούς (=ξερολιθιές, πεζούλες) των νησιών του Αιγαίου, επειδή:
Α) συγκρατούν το χώμα και το νερό της βροχής
Β) εμποδίζουν τους ισχυρούς ανέμους να καταστρέφουν τις καλλιέργειες
Γ) πρασινίζουν και ομορφαίνουν το τοπίο

3. Οι αγρότες συνηθίζουν, επίσης, να φυτεύουν φραγκοσυκιές γύρω απ’ τα χωράφια τους:
Α) για να μην τα πιάνει το κακό μάτι
Β) για να τα οριοθετήσουν με φυσικούς φράχτες προστασίας
Γ) για να απολαμβάνουν το όμορφο θέαμα κάθε ηλιοβασίλεμα

4. Πάνω στη σημαία του Μεξικού παριστάνονται:
Α) ένα παιδί που τρώει φραγκόσυκα φορώντας το σομπρέρο του
Β) δυο φίδια που τυλίγονται γύρω από μια φραγκοσυκιά
Γ) ένας αετός που τρώει ένα φίδι καθισμένος πάνω σε φραγκόσυκα

5. Στην Ελλάδα η φραγκοσυκιά είναι γνωστή και ως:
Α) παυλοσυκιά, παπουτσοσυκιά
Β) αγκαθοσυκιά, μεξικοσυκιά
Γ) κακτοσυκιά, ερημοσυκιά

6. Τα φραγκόσυκα ωριμάζουν παρέα με τα σύκα και τρώγονται, όταν από πράσινα γίνουν σκούρα πορτοκαλιά ή κόκκινα:
Α) το καλοκαίρι
Β) στα μέσα της άνοιξης
Γ) αρχές φθινοπώρου

7. Για να μαζέψουν τα φραγκόσυκα, φορούν χοντρά γάντια ή τα πιάνουν με εφημερίδες και πανιά. Αλλιώς:
Α) τα ρίχνουν απ’ τα κλαδιά στοχεύοντάς τα με σφεντόνα
Β) χρησιμοποιούν ένα μακρύ ξύλο με στερεωμένο στη μια του άκρη ένα γάντζο, ένα μαχαιράκι, ή ένα τενεκεδάκι
Γ) περιμένουν να ωριμάσουν τόσο, ώστε να πέσουν από μόνα τους

8. Το φραγκόσυκο μπορεί, επίσης, να καταναλωθεί ως:
Α) μαρμελάδα, γλυκό του κουταλιού, παγωτό
Β) λικέρ, ρακί, αναψυκτικό
Γ) σάλτσα σε σαλάτες, επικάλυψη σε πίτες, ξερό ως μεζές

Απαντήσεις: 1.Α&Β, 2.Α&Β&Γ, 3.Β, 4.Γ, 5.Α, 6.Α, 7.Β, 8.Α&Β&Γ

fragosyka

• Ένας παλιός θρύλος λέει πως οι Αζτέκοι κάποτε δεν είχαν πατρίδα. Ζούσαν περιπλανώμενοι στο βόρειο Μεξικό, προσπαθώντας να επιβιώσουν στους ερημότοπους. Οι παλαιότεροι και σοφότεροι της φυλής τους έλεγαν ότι, σύμφωνα με τους θεούς, η ταλαιπωρία τους αυτή δε θα σταματήσει, μέχρι να δουν έναν αετό να κάθεται πάνω σε μια φραγκοσυκιά. Όταν αυτό συνέβη, συνειδητοποίησαν ότι βρίσκονταν στην περιοχή Τενοτστιτλάν, και μάλιστα επάνω στα μικρά, γεμάτα έλη νησιά της λίμνης Τεξκόκο. Εκεί εγκαταστάθηκαν και άνθησε ο ιδιαίτερος πολιτισμός τους.

• Η φραγκοσυκιά πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα. Οποιοδήποτε μέρος της, ένα φύλλο, ή ένα κομμάτι βλαστού, μπορεί να βγάλει ρίζα όταν φυτευτεί! Δε χρειάζεται καμία περιποίηση, τα βγάζει πέρα μόνη της.Fragkosykia

• Το φραγκόσυκο καθαρίζεται προσεκτικά με μαχαιροπίρουνο και τρώγεται δροσερό. Έχει πολλά σποράκια, αλλά η ξεχωριστή γεύση του θα σας αποζημιώσει. Κάνει καλό στην καρδιά και στον εγκέφαλο, δρα κατά του καρκίνου, περιέχει μαγνήσιο, ασβέστιο και βιταμίνες που τονώνουν τον οργανισμό μας. Το παράξενο είναι ότι ενώ μπορούμε να το απολαμβάνουμε εύκολα και πάμφθηνα, εφόσον φυτρώνει και στη χώρα μας, το εισάγουμε από άλλες χώρες (Ιταλία, Ισπανία, Τυνησία, Ισραήλ), με αποτέλεσμα να πωλείται πανάκριβα και μόνο στα μεγάλα μανάβικα και σούπερ μάρκετ!

• Από τη φραγκοσυκιά μπορεί να παραχθεί οινόπνευμα, ενώ οι ιθαγενείς της Κεντρικής Αμερικής χρησιμοποιούσαν τα φύλλα της ως…παγούρια νερού! Σύγχρονες επιστημονικές έρευνες μας πληροφορούν ότι συστατικά που υπάρχουν σε αυτά, μπορούν να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά το μεθύσι και τη ναυτία.

• Επειδή τα φύλλα της φραγκοσυκιάς είναι μεγάλα και γεμάτα αγκάθια, κάποιοι…φαρμακόγλωσσοι τα αποκαλούν και «γλώσσα της πεθεράς»!GRAFKOSYKA_AKROTHALASSIA

Βοήθεια, Ηρακλή!

Ήταν μια μέρα με καύσωνα, όταν ξεκίνησα από το σπίτι μου στην Άνω Νέα Σμύρνη για να πάω στην Κηφισιά, χρησιμοποιώντας λεωφορείο, μετρό, τρένο και τα…ποδαράκια μου. Σ’ ολόκληρη τη διαδρομή έκανα σλάλομ για να αποφύγω λακκούβες, βουναλάκια από σκουπίδια και μπάζα και οδοφράγματα ατελείωτων οδικών έργων και υπερπηδούσα με χάρη τα «προστατευτικά» καγκελάκια στα πεζοδρόμια. Παράλληλα, κατακεραύνωνα με το βλέμμα τους εκνευρισμένους από το απίστευτο μποτιλιάρισμα (και όχι μόνο) οδηγούς, επειδή κάθε φορά που μάρσαραν, έστελναν καταπάνω μου ριπές καυσαερίων. Με ταλαιπωρούσε εδώ και μέρες μια ίωση με πονόλαιμο και επίμονο βήχα. Μ’ έπιασε πονοκέφαλος από την ηχορύπανση, είχα και την κοιλιά μου που γουργούριζε συνεχώς, θυμίζοντάς μου ότι για να είμαι ακριβής στο ραντεβού μου, έφυγα σαν την τρελή από το σπίτι, χωρίς να φάω πρωινό. Είχα γενικώς τα χάλια μου, όταν για να ξορκίσω το κακό, άρχισα να μονολογώ: «Που είσαι ήρωα Ηρακλή, να δεις πως υποφέρει στη σύγχρονη Αθήνα μία κοινή θνητή…».

13035_lernaiaYdragrΗΡΑΚΛΗΣ: Με καλέσατε κυρία μου; Δηλώνω παρών και μάλιστα με πλήρη εξάρτηση: ρόπαλο, τόξο, λεοντή, θάρρος, μυαλό μα και πυγμή!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Είστε στ’ αλήθεια ο Ηρακλής; Δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά, κύριέ μου, μην παίζετε με τον πόνο μου…

ΗΡΑΚΛΗΣ: Είμαι ο Ηρακλής με τ’ όνομα και με τη χάρη! Ήρωας τρανός και διαχρονικός. Τι μπορώ να κάνω για σας;

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Μπορείς να κάνεις την Αθήνα λαμπίκο, να διώξεις μια για πάντα το νέφος και να γεμίσεις με όμορφα νεοκλασικά σπίτια, δέντρα και λουλούδια το λεκανοπέδιο; Να εξαφανίσεις τις ουρές από τις τράπεζες, να βρεις δουλειά σε όλους τους ανέργους, να ιδρύσεις σχολεία που δεν θα μοιάζουν με φυλακές και να χτίσεις καμιά εκατοστή νοσοκομεία να μας βρίσκονται; Να παλέψεις με τους εργολάβους για να αναστηθούν τα μπαζωμένα ποτάμια, να φτιάξεις παιδικές χαρές σε όλες τις γειτονιές και να μας γλιτώσεις από την κρίση και τα παρατράγουδά της; Να…13081_Atlas

ΗΡΑΚΛΗΣ: Σιγά σιγά κοπελιά μου, ούτε η θεά Ήρα, που με είχε βάλει από…αρχαιοτάτων χρόνων στο μάτι δεν μου ζήτησε να κάνω τόσα πολλά και τόσο δύσκολα πράγματα.

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Όχι δα, μέχρι την άκρη του κόσμου σ’ έστειλε για να σηκώσεις στους ώμους σου τον ουρανό και να της φέρεις τα μήλα των Εσπερίδων! Τι φίδια έπνιξες από μια σταλιά μωρό, τι λιοντάρια στραγγάλισες, ως και ποτάμια εξέτρεψες για να καθαρίσεις τους στάβλους του προκομμένου του βασιλιά Αυγεία! Για να μην πω για τη Λερναία Ύδρα, τον τρομαχτικό σκύλο του Άδη, τον Κέρβερο και τις Στυμφαλίδες Όρνιθες.13039_stymphaliaa

ΗΡΑΚΛΗΣ: Σε πληροφορώ ότι όλα αυτά ήταν απείρως ευκολότερα από το να λυθεί το κυκλοφοριακό της Αθήνας και μόνον! Θα προσπαθήσω να κάνω το καλύτερο που μπορώ, ωστόσο. Δεν τους σηκώνει, βλέπεις, η εποχή σας τους ήρωες, τους τρώει λάχανο το…πολιτικό κόστος!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Δεν έχεις άδικο! Φαντάσου να σε πάρουν χαμπάρι και τα κανάλια: κάμερες, συνεντεύξεις, παράθυρα, δημοσκοπήσεις, στο ταψί θα σε χορέψουν, καημενούλη μου. Ελπίζω να μην είσαι τόσο ηρωικός όσο ο Κουταλιανός, που μπορεί να…μασούσε σίδερα, αλλά έτρεμε σαν ψάρι στην κυρά του μπρος, που λέει και το τραγούδι!

ΗΡΑΚΛΗΣ: Δεν φοβήθηκα ποτέ κανέναν, εκτός από τον εαυτό μου και τη βουλή των θεών. Ακόμη και την Ήρα την ευγνωμονώ, γιατί εξαιτίας των δοκιμασιών στις οποίες με υπέβαλε, έγινα αυτός που είμαι, αθάνατος στους αιώνες. Αγαθά κόποις κτώνται, έλεγαν οι παλαιοί, κλασικοί Έλληνες.13085_Cerberus

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Δεν τολμώ να σου πω τι λένε σχετικά οι Νεοέλληνες και σε ποια γλώσσα…

ΗΡΑΚΛΗΣ: Ξέρω τι εννοείς, μπορεί να μην είναι της μόδας σήμερα η αξιοκρατία και το ήθος. Σε πληροφορώ, όμως, ότι και στην εποχή μου, μυθική και πραγματική, οι ξεχωριστοί άνθρωποι ήταν πάντα λίγοι και καλοί. Αλλά η μικρή αυτή μαγιά έκανε τη διαφορά.13048_avgiasen

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Αχ βρε Ηρακλή, πολύ με…ανεβάζει αυτή σου η αισιοδοξία!

ΗΡΑΚΛΗΣ: Κάθε εποχή έχει τ’ ανθρώπινα και τα θεία της, τα ήμερα και τ’ άγρια θηρία της. Εγώ σου λέω εκ πείρας ότι, όταν πιστεύεις στο καλό και θες ν’ αγωνιστείς γι’ αυτό, το μυστικό της επιτυχίας είναι στη δουλειά που κάνει το μυαλό παρέα με την καρδιά!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Ήρωά μου εσύ, σοφέ όσο και δυνατέ, μου έφτιαξες τη διάθεση! Ούτε που το κατάλαβα για πότε φτάσαμε στην Κηφισιά.

ΗΡΑΚΛΗΣ: Θα σου πω ένα μυστικό: δάσκαλοι, γονείς, παιδιά, να τα μαγικά κλειδιά για μια κοινωνία καλύτερη. Λίγο ερευνητές και πολύ μαχητές να γίνουν όλοι αυτοί, θα πάρει τα πάνω της η μητέρα Γη και ειδικά αυτή η πολύπαθη πατρίδα, η Ελλάδα! Γιατί όλη μας η ζωή σ’ αυτή είναι -αν το καλοσκεφτείς- μια πράξη…ηρωική!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Αντίο, Ηρακλή, σ’ ευχαριστώ, καλοτάξιδοι στα βάθη του χρόνου να είμαστε κι εσύ κι όλοι εμείς οι ηρωικοί κοινοί θνητοί…Ηρακλής

Οι εικόνες είναι από την Ελληνική Μυθολογία των εκδόσεων Στεφανίδη.

Καρπουζάκηδες και Πεπονάκηδες!

2013_06_21_watermelonΚΑΡΠΟΥΖΟΣ: Που είσαι, βρε κιτρινιάρη; Σκάσε επιτέλους μύτη και μας παίρνει η κάμερα! Ως πότε πια θα παριστάνεις το βαρύ πεπόνι;

ΠΕΠΟΝΑΣ: Μη βιάζεσαι χοντρομπαλά, δυο καρπούζια σε μια μασχάλη δε χωράνε! Αυτή τη στιγμή έχω βάλει μάσκα προσώπου από πεπονόφλουδα και χαλαρώνω. Το ξέρεις ότι κάνει καλό στην ακμή;

Κ.: Σιγά το μανεκέν! Δεν κοιτάς που η κεφάλα σου –ανάλογα με την ποικιλία- μοιάζει με μπάλα, άλλοτε του μπόουλινγκ κι άλλοτε του ράκμπυ, η στρωτή επιδερμίδα σε μάρανε.

Π.: Είναι δυνατό να συζητήσω σοβαρά με έναν τύπο που αποτελείται από 92% νερό και 6,4% ζάχαρη και που οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τον κουβαλούσαν μαζί τους σε διάφορες αποστολές, ως…παγουρίνο νερού;karpouzi1

Κ.: Ώρες ώρες δεν τρώγεσαι, ξαδερφάκι μου! Μια ζωή γκρινιάρης και δυσκολοχώνευτος, προσγειώνεσαι σαν τούβλο στα στομάχια όσων ξεγελαστούν και σε…παραφάνε!

Π.: Ναι, αλλά είμαι γλυκός σα το μέλι και από τη στιγμή που θα ωριμάσω, τους μεθάω όλους από τη μοσχοβολιά. Μεγάλοι ζωγράφοι προσπάθησαν να αποδώσουν καλλιτεχνικά τη φρουτένια μοναδικότητά μου και…

Κ.: Ότι προκαλείς συχνοουρία το λέμε, ή… κρατιόμαστε;Πανταζής Περικλής-Μάγκας που τρώει καρπούζι, 1880

Π.: Παρ’ τη σκούφια σου και βάρα με! Μήπως εσύ πας πίσω; Αλλά έτσι ήσουν μια ζωή, έριχνες το επίπεδο. Δικαίως ο κόσμος αναφωνούσε «ήταν μάπα το καρπούζι»!

Κ.: Σιγά την αριστοκρατία! Τι να σου κάνω που σέβομαι τη μακρινή σου καταγωγή από την κεντρική Ασία. Κατά τα άλλα, η επιπολαιότητά σου ως φυτό, είναι γνωστή: όταν σε ξεχορταριάζουν, πρέπει να προσέχουν διπλά, γιατί οι ρίζες σου, αντί να χώνονται βαθιά στο χώμα, πιάνουν ψιλή κουβέντα με τα αγριόχορτα στην επιφάνεια.

Π.: Αγαπητέ ιθαγενή της τροπικής Αφρικής, μήπως να σου θυμίσω ότι τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να γίνεσαι πιο εμφανίσιμος και ανθεκτικός, μπολιάζουν κολοκυθιές για να σε παράγουν; Δεν είναι τυχαίο ότι γίνεσαι όλο και πιο άνοστος…

Κ.: Τη δική μου την ποικιλία τη λένε «sugar baby», σε ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά «ζαχαρένιο μωρό» και δε σου επιτρέπω να με συκοφαντείς! Κανείς δεν μπορεί να παραβγεί το ζωηρό κόκκινο χρώμα μου. Και μάθε ότι οφείλεται σε μια ουσία που λέγεται λυκοπένιο, ευεργετική για τον ανθρώπινο οργανισμό, κυρίως για την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία.

Π.: Γιατί εγώ πάω πίσω σε χρησιμότητα; Το ξέρεις ότι έχω μπόλικη βιταμίνη C, που μάλιστα καταστρέφεται αν δε φαγωθώ αμέσως μόλις με κόψουν; Αλλά που να το ξέρεις, άλλος έχει το μαχαίρι κι άλλος έχει το…καρπούζι της γνώσης, φιλαράκο μου!

Κ.: Εγώ έχω και βιταμίνη Α, που τονώνει την άμυνα του οργανισμού και κάνει καλό στα μάτια, έχω και φυτικές ίνες που καταπολεμούν τη δυσκοιλιότητα και…

Π.: Είναι γνωστό πόσο…δυσκολεύεσαι να αποδείξεις την αξία σου. Γι’ αυτό παλιότερα σε ψώνιζαν «με τη βούλα». Επρεπε, δηλαδή, να κόψει ένα τριγωνικό κομμάτι από τη σάρκα σου ο μανάβης, για να σε δοκιμάσει ο υποψήφιος πελάτης του και να πειστεί ότι δεν είσαι για τα μπάζα!Αγόρια που τρώνε σταφύλια και πεπόνια, Μπαρτολομέ Εστέμπαν Μουρίγιο

Κ.: Ενώ εσένα που σε ψώνιζε με κλειστά μάτια, τι κατάφερνε; Τις περισσότερες φορές αντικαθιστούσες το αγγούρι στη χωριάτικη σαλάτα! Μμμμ, τι αξεπέραστη ανοστιά!

Π.: «Όλα τα σφάζω, όλα τα μαχαιρώνωωω!»…Άκουσες ποτέ να εκφράζονται τόσο υποτιμητικά για εμάς τα πεπόνια; Παρεπιπτόντως, «ανγκούρι» στα ιταλικά, σημαίνει καρπούζι!

Κ.: Άσε τις εξυπνάδες, Πεπόνα, γιατί βγαίνει από τη λέξη «άκουα», που θα πει νερό. Επιπλέον, αν και είμαι κοτζάμ λεβέντης, έχω το μισό ζάχαρο από αυτό που έχει ένα μήλο! Παρακαλώ πολύ, οι κομψές κυρίες να το σημειώσουν αυτό στη δίαιτά τους.

Π.: Από τη συγκίνηση κοκκίνισαν τα υπέροχα κίτρινα άνθη μου, ο ευαίσθητος αναρριχώμενος και ελαφρώς τριχωτός βλαστός μου και τα οδοντωτά φύλλα μου! Έτσι μου έρχεται να ανεβώ στο βουνό Καρπούζι, εκεί ψηλά στην Ξάνθη, ακριβώς πάνω από το πανέμορφο χωριό Τοξότες, για να θαυμάσω την υπέροχη θέα προς το Νέστο ποταμό!

Κ.: Κορόιδευε εσύ, να δούμε τι θα καταλάβεις. Υπάρχει μεγαλύτερη απόλαυση, τώρα το καλοκαίρι, από μια δροσερή φέτα καρπούζι με τυράκι πλάι στην παραλία;Pavlos_Samios

Π.: Γι’ αυτό όταν περπατάω στις παραλίες, πατάω συνέχεια…μπλιαχ…σουφρωμένες καρπουζόφλουδες; Να λες στους κακομαθημένους «φαν» σου να μην αφήνουν τα αποφάγια τους για ενθύμιο πλάι στο κύμα.

Κ.: Αυτό ισχύει και για σένα. Θυμάμαι μια φορά που έκανα συλλογή από πεπονόφλουδες και προσπαθούσα να ξεχωρίσω ποια ανήκε σε «πεπόνι Καναρίων Νήσων», ποια σε ιταλικό πεπόνι «κανταλούπο» και ποια σε «χειμωνιάτικο πεπόνι»!

Π.: Βλέπω τις ξέρεις τις «εξωτικές» ποικιλίες μου. Ξέρεις και τα ονομαστά αργίτικα πεπόνια;

Κ.: Φυσικά! Εσύ ξέρεις ότι τα καλύτερα καρπούζια παράγονται στην Κρήτη, στην Πελοπόννησο, στη Θεσσαλία και στη Θράκη;

Π.: Εγώ, ζουμερέ μου σύντροφε, ξέρω και πως να ξεχωρίζω ένα καλό καρπούζι! Πρώτον, έχει «λογικό» για την ποικιλία του μέγεθος. Δεύτερον, όταν του δώσεις μια μικρή σφαλιάρα, ο ήχος που παράγεται είναι υπόκωφος και όχι οξύς. Τρίτον, αν το αναποδογυρίσεις, βρίσκεις μια μεριά του που έχει χρώμα κιτρινωπό αντί για πράσινο και είναι το σημείο όπου ακουμπούσε στο έδαφος, καθώς ωρίμαζε.

Κ.: Τώρα πραγματικά με αποστόμωσες! Αλλά κι εγώ ξέρω πως για να είναι καλό ένα πεπόνι, πρέπει να έχει βάρος και έντονο άρωμα. Και πρέπει να σου ομολογήσω ότι μου αρέσει πολύ που, αν και διαφορετικοί, είμαστε κι οι δύο τόσο νόστιμοι καρποί!

Π.: Άιντε σύντεκνε, δε βάζουμε καμιά ρακί να πιούμε στην υγειά των φρουτοφάγων;

Κ.: Εβίβα κι άσπρο πάτο, να μας ζήσει το καλοκαιράκι! Θερμό αυτό, δροσεροί εμείς, ο τέλειος συνδυασμός, Πεπόνα μου!

Π.: Αυτό να…τρώγεται, Καρπούζο μου!Λουκάς Σταύρου

Γλυκό καρπούζι
Υλικά
• 1 καρπούζι, περίπου 6 κιλών
• 2 κιλά ζάχαρη
• 2 κουταλιές της σούπας «ξινό»
• ½ φλιτζάνι του καφέ λεμόνι
• Λίγα φύλλα αρμπαρόριζα
Εκτέλεση
Αφού κόψουμε το καρπούζι σε φέτες, τρώμε την κόκκινη ψίχα του και αφαιρούμε το εξωτερικό πράσινο μέρος από τις φέτες. Τρίβουμε στον τριφτή τη φλούδα που έχει μείνει, μέχρι να συμπληρώσουμε 1½ κιλό. Βάζουμε την τριμμένη καρπουζόφλουδα σε μια λεκάνη με νερό στο οποίο έχουμε προσθέσει το ξινό, και την αφήνουμε να μουλιάσει για μισή ώρα. Μετά την στραγγίζουμε, βάζουμε σε μια κατσαρόλα 3 ποτήρια νερό μαζί με τη ζάχαρη και ανάβουμε το μάτι. Αφού λιώσει η ζάχαρη, ρίχνουμε την καρπουζόφλουδα και ανακατεύουμε, μέχρι να «δέσει» το γλυκό. Έπειτα, ρίχνουμε και το λεμόνι. Στο τέλος, ρίχνουμε στο γλυκό 2-3 φυλλαράκια αρμπαρόριζα και το αφήνουμε να κρυώσει. Με τις υγείες σας!thumbnail

Παγωτό πεπόνι
Υλικά
3 φλιτζάνια άπαχο γάλα
2 βανίλιες
5 αυγά
2 φλιτζάνια ζάχαρη
400 γραμμάρια πεπόνι
Εκτέλεση
Χτυπάμε τα αυγά μαζί με 1 φλιτζάνι ζάχαρη, σε ένα μπολ. Χύνουμε σε μία κατσαρόλα το γάλα και το ανακατεύουμε μέχρι να ζεσταθεί, προσέχοντας όμως να μη βράσει και αρχίσει να κάνει φουσκάλες! Ανακατεύοντας το γάλα, προσθέτουμε σιγά σιγά το μείγμα των αυγών με τη ζάχαρη και τις βανίλιες, μέχρι να σχηματιστεί μια ομοιόμορφη μάζα. Μετά, κατεβάζουμε την κατσαρόλα από το μάτι. Μέχρι να κρυώσει το μείγμα, κόβουμε το πεπόνι σε μικρά κομμάτια και το «ζυμώνουμε» με την υπόλοιπη ζάχαρη, ώσπου να λιώσει. Μετά, το προσθέτουμε στο μείγμα, ανακατεύουμε καλά και το βάζουμε σ’ ένα όμορφο δοχείο, στην κατάψυξη. Σε λίγες ώρες το παγωτό είναι έτοιμο!

Τζίτζικας, Μέρμηγκας και Εργατική Πρωτομαγιά

Καθώς η άνοιξη μπαίνει σιγά σιγά στον τρίτο μήνα της, το Μάη, τα έντομα κάνουν έντονη την παρουσία τους στη φύση και στη ζωή μας. Ευκαιρία να μιλήσουμε για μερικά από τα πιο δημοφιλή. Εντάξει, οι μέλισσες είναι πολύ χρήσιμες, οι πεταλούδες πολύ όμορφες, οι πασχαλίτσες χαριτωμένες και εντυπωσιακές. Αλλά υπάρχουν και δύο έντομα που οι μύθοι και οι παραδόσεις τα θέλουν αιώνιους αντίπαλους ως προς τη φιλοσοφία και τους στόχους της ζωής τους. Είναι ο τζίτζικας και ο μέρμηγκας. Είναι όμως έτσι ακριβώς τα πράγματα; Ή μήπως υπερβάλλουμε και κατά την προσφιλή συνήθειά μας κακοχαρακτηρίζουμε κάποιον χωρίς να τον έχουμε ουσιαστικά γνωρίσει και κατανοήσει πρώτα;  

Ένας πεινασμένος και ξεπαγιασμένος τζίτζικας χτυπάει την πόρτα της μυρμηγκοφωλιάς μέσα στο καταχείμωνο. «Τι ζητάς»;, τον ρωτάνε τα μυρμήγκια. «Κάτι να τσιμπήσω, δε βρίσκω πουθενά τροφή», λέει ο τζίτζικας. «Το καλοκαίρι εμείς δουλεύαμε σκληρά, για να αποθηκεύσουμε προμήθειες. Εσύ τι έκανες;», ξαναρωτάνε τα μυρμήγκια. «Ποιος έχει όρεξη για δουλειά όταν…σκάει ο τζίτζικας; Τραγουδούσα!». «Έτσι ε; Ξεκίνα, λοιπόν, τώρα να χορεύεις!». Κάπως έτσι μας περιγράφει τη συνάντηση του ανέμελου τζίτζικα με τα προνοητικά μυρμήγκια ο παραμυθάς Αίσωπος. Αλλά επειδή κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις, ας ερευνήσουμε λίγο το… καυτό αυτό θέμα!

ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΚΑΙ ΜΥΡΜΗΓΚΙ

(του Ιωάννη Πολέμη, από το βιβλίο του Χ. Σακελλαρίου «Οι πρωτοπόροι της Ελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας, Α΄ Ποίηση», εκδόσεις Πατάκη)

ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ: Έχω πολλά παράπονα, μυρμήγκι μου, μαζί σου.

ΜΥΡΜΗΓΚΙ: Πολύ λυπούμαι, τζίτζικα, κι αμέσως εξηγήσου. Ποτέ δεν έκανα κακό και βλάβη σε κανένα κι έπειτα τίποτε κοινό δεν έχω εγώ με σένα. Λοιπόν;

Τ: Μ’ εκακολόγησες και με το παραπάνω κι έτσι και την υπόληψη και την τιμή μου χάνω κι εγίνηκα παράδειγμα μωρίας στους ανθρώπους.

Μ: Στ΄ ορκίζομαι στο ψίχουλο, που κουβαλώ με κόπους, πως δε σε νιώθω τι μου λες.myrmigki

Τ: Αμέσως θα με νιώσεις, αν θέλεις λίγη προσοχή στα λόγια μου να δώσεις. Και πρώτα-πρώτα γνώριζε πως, πριν στα δέντρ’ ανέβω, εκατοικούσα μες στη γη κι εγώ.

Μ: Δεν σε πιστεύω. Τότε που βρήκες τα φτερά;

Τ: Μεγάλωσαν αγάλι όταν στο πρόσωπο της γης επρόβαλα και πάλι. Γιατί προτού χωθώ στη γη, ήμουν ψηλά στο χώμα μικρός μικρός σαν τον κοριό και πιο μικρός ακόμα. Κι άνοιξα τρύπα και βαθιά μέσα στην γην εμπήκα κι έκανα το σπιτάκι μου κι εκεί τροφήν εβρήκα.

Μ: Και δεν ανέβαινες ποτέ κι απάνω από την τρύπα;

Τ: Ποτέ μου, δεν ανέβαινα, γιατί, καθώς σου είπα, δεν μου’ λειπ’ η τροφή.

Μ: Λοιπόν;

Τ: Στης γης τα καταχθόνια σιγά σιγά μεγάλωνα κι έμεινα δέκα χρόνια.

Μ: Πο, πο! Δεν εβαρέθηκες;image-5

Τ: Και τ’ ήθελες να κάνω; Έτσι το πρόσταξ’ ο Θεός. Κι ήρθα στη γην απάνω εφέτος, μόλις άρχισε ζεστό το καλοκαίρι και τα φτερά μου εστέγνωσεν ο ήλιος και τ’ αγέρι και στη στιγμούλα πέταξα στου δέντρου τα κλαδιά κι άρχισα το τραγούδι μου με πρόσχαρη καρδιά. Οι γεωργοί που σκάβουνε κι εκείνοι που θερίζουν μ’ έχουν χρυσή των συντροφιά και χάρη μου γνωρίζουν. Εσύ μονάχα βρέθηκες να με κατηγορήσεις.

Μ: Εγώ δεν είπα τίποτα και να με συγχωρήσεις ούτε και ξέρω τι μου λες, μα το σπυρί το στάρι!

Τ: Ο κόσμος, το’ χει τούμπανο και συ κρυφό καμάρι. Εσύ δεν μ’ είπες άεργο, δεν μ’ είπες ακαμάτη κι άμυαλο κι ασυλλόγιστο;

Μ: Για πρόσεχε κομμάτι! Δεν είμαι εγώ κακόγλωσσος κι αυτό δεν είναι αλήθεια.Snodgrass_Magicicada_septendecim

Τ: Ναι, τα ’πες και τα κήρυξες κι έπλασες παραμύθια πως το χειμώνα κάποτε, με χιόνια και με πάγο, επείνασα κι ο δυστυχής δεν είχα τι να φάγω και σαν ζητιάνος ταπεινός, ήρθα, καθώς εκείνοι, με κλάματα στο σπίτι σου ζητώντας ελεημοσύνη. Κι όταν εσύ μ’ ερώτησες: «Σαν ήταν καλοκαίρι, τι έκανες, παρακαλώ;», σου είπα: «Ποιος δεν ξέρει πως τραγουδούσα ολημερίς, χωρίς καμιά φροντίδα;». Και τότε μ’ αποκρίθηκες: «Ε, τώρα χοροπήδα!». Πως ήρθα το χειμώνα εγώ τροφή να σου ζητήσω, αφού χειμώνα μήτε ζω μήτε μπορώ να ζήσω; Κι έπειτα, τι είν’ αυτή η τροφή, που θα ζητούσα τάχα, ενώ ο καημένος τρέφομαι με τη δροσιά μονάχα;

Μ: Αυτό το ψέμα, τζίτζικα, ο κόσμος το ’χει βγάλει. Το ξέρω πως δε μοιάζομε, αλλ’ όμως ξέρω πάλι πως ο Θεός που έπλασεν εσέ, όπως κι εμένα, ξεχωριστό προορισμόν έδωκε στον καθένα. Κι είμαστε χρήσιμοι κι οι δυο, φίλτατε τζίτζικά μου, εσύ με το τραγούδι σου κι εγώ με τη δουλειά μου. Λοιπόν, ας λησμονήσωμε τα ψέμματα του κόσμου κι αγκάλιασέ με γρήγορα κι ένα φιλάκι δος μου!…27-09-012_Ant_carrying_leaf_photographed-by-Sofia-Monzon-with-a-Canon-EOS-Rebel-T2i

Ένας στρατός από μυρμήγκια!

8.000 περίπου είδη μυρμηγκιών είναι σήμερα παγκοσμίως…γνωστά! Το «μυρμήγκι-πτώμα» της Αφρικής, ονομάζεται έτσι επειδή βρωμάει…θανατηφόρα. Το «μυρμήγκι-λεγεωνάριος» είναι τύπος περιπλανώμενος, τρομερά λαίμαργος και φοβερός πολεμιστής. Σπανίως χάνει μάχες από τους τερμίτες!

Συνεργείο καθαρισμού «Η Μυρμηγκοφωλιά»

Όταν κάποιος καθαρίζει τέλεια το χώρο του, δε λέμε ότι τον…έγλειψε; Ξέρετε ότι τα μυρμήγκια έχουν μανία με την καθαριότητα; Οι εργάτριες γλείφουν συνεχώς τη μυρμηγκοφωλιά, γλείφονται μεταξύ τους και γλείφουν και τη βασίλισσά τους, αφού η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά!Tzitzikas

Τραγουδιστές γένους αρσενικού

Μόνο τα αρσενικά τζιτζίκια «τραγουδούν». Το μουσικό τους όργανο, που μοιάζει με τύμπανο, βρίσκεται στην κοιλιά τους. Κάθε είδος διαθέτει «ρεπερτόριο» από 3 διαφορετικά τραγούδια. Το «τραγούδι της συνάθροισης» ποικίλει, ανάλογα με την έμπνευση που προκαλούν οι καιρικές αλλαγές και οι ανταγωνιστικοί τζίτζικες-γείτονες. Με το «τραγούδι της ενόχλησης» διαμαρτύρονται, όταν αιχμαλωτιστούν, ή βρουν εμπόδιο στο πέταγμά τους. Για το «τραγούδι της προγαμιαίας τελετής» οι διευκρινήσεις είναι περιττές.

Τζιτζικιού…«Οδύσσεια»!

Μετά τη γονιμοποίηση, το θηλυκό τζιτζίκι αποθέτει τα αυγά του στα κλαδιά των δέντρων. Οι προνύμφες που βγαίνουν απ’ τ’ αυγά, κυλούν στο έδαφος, σκάβουν υπόγειες στοές και τρέφονται ρουφώντας τους χυμούς από τις ρίζες των φυτών. Ωριμάζουν μετά από 1 έως 4, ή και περισσότερα χρόνια, ανάλογα με το είδος. Έπειτα, σκαρφαλώνουν σε ένα φυτό και μεταμορφώνονται σε ενήλικα άτομα, τα οποία δε ζουν πάνω από 6 εβδομάδες.

Η Εργατική Πρωτομαγιά

Και από το εργατικό μυρμήγκι η συζήτηση περνάει σιγά σιγά στην Εργατική Πρωτομαγιά. Γιατί ο Μάης δεν είναι μόνο ο μήνας των λουλουδιών, αλλά και ο μήνας των κοινωνικών επαναστάσεων…

Πρώτα ακούμε το κλασικό τραγούδι του Μάνου Λοϊζου “Ο μέρμηγκας”: https://www.youtube.com/watch?v=KA8vZzcDV2Y από το δίσκο “Τα τραγούδια του δρόμου”. 

Μαθαίνουμε να το τραγουδάμε με τις χαρακτηριστικές κινήσεις που επιβάλλουν οι στίχοι και ο ρυθμός. Και συζητώντας το τι έγινε στο τραγούδι ταξιδεύουμε ως το Σικάγο του 1886 και την εξέγερση των εργατών. Τι ήταν αυτό που τους έκανε να βγουν στους δρόμους με τις οικογένειές τους; Τι διεκδίκησαν; Πως ήταν η ζωή τους μέχρι τότε; Πως καθιερώθηκε το εργασιακό οκτάωρο; Γιατί αυτό αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα; Τηρείται σε όλες τις χώρες του κόσμου; Βλέπουμε πίνακες που αποτύπωσαν τους αγώνες των εργατών στον κόσμο και στην Ελλάδα. Μετά έρχεται η ώρα της εικαστικής απόδοσης και εμπέδωσης αυτών που μάθαμε. Στο ρολόι της τάξης το 24ωρο χωρίζεται σε 3 οκτάωρα: αυτό της εργασίας, αυτό της ψυχαγωγίας και της οικογενειακής και κοινωνικής ζωής και αυτό της ξεκούρασης. Ας ελπίσουμε ότι το μήνυμα της ημέρας θα μετουσιωθεί σε βίωμα για κάθε άνθρωπο απανταχού της γης…Και του χρόνου!

 

 

Η πράσινη ταράτσα

Στις 10 Απριλίου 2013 είχαμε τη χαρά να υποδεχτούμε στο 9ο Νηπιαγωγείο Νέας Σμύρνης την αγαπημένη εικονογράφο και συγγραφέα Λιάνα Δενεζάκη. Μας μύησε στην τέχνη της εικονογράφησης με χαρούμενο και παιγνιώδη τρόπο και όλοι μαζί συνεργαστήκαμε για τη δημιουργία του δικού μας πρωτότυπου βιβλίου. Μια ανέκδοτη δική μου ιστορία, «Η πράσινη ταράτσα», άνθισε και καρποφόρησε αγάπη και ενδιαφέρον για τη φιλαναγνωσία και για το περιβάλλον. Γιατί μ’ ένα βιβλίο στο χέρι, όλα μπορούν να συμβούν!

Πριν λίγες μέρες, διάβασα το “χειροποίητο” και συλλεκτικό πλέον αυτό βιβλίο στους μαθητές μου, στο ολοήμερο τμήμα του 7ου Νηπιαγωγείου Νέας Σμύρνης, στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού-πολιτιστικού προγράμματος που εκπονήσαμε κατά τη διάρκεια της φετινής σχολικής χρονιάς. Ενθουσιάστηκαν! Ήθελαν, φυσικά, να φτιάξουν ένα δικό τους βιβλίο και αυτοί. Μπορεί να μην προλάβαμε να εξασφαλίσουμε τις απαραίτητες συνθήκες ώστε αυτό να συμβεί. Έχουμε, όμως, την τύχη να διαθέτει πράσινη ταράτσα το κτιριακό συγκρότημα στο οποίο φιλοξενείται το νηπιαγωγείο μας! Και τα παιδιά δεν παρέλειψαν να φιλοτεχνήσουν τις δικές τους υπέροχες ζωγραφιές…PR_11PR_1PR_2PR_3PR_4PR_5PR_6PR_7PR_8PR_9PR_10PRASINI_TARATSA_1PRASINI_TARATSA_2PRASINI_TARATSA_3

Ο χορός των εντόμων

STEFANIAEntomologoiEntomologoi_1Για δύο περίπου εβδομάδες στροβιλιστήκαμε στο χορό των εντόμων. Γνωρίσαμε τον κύκλο της ζωής τους, τη θαυμαστή οργάνωση και λειτουργία των μικροκοινωνιών τους, την προσφορά τους στη φύση και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας. Τραγουδήσαμε τραγούδια στα οποία πρωταγωνιστούν, διαβάσαμε ποιήματα, μύθους, παραμύθια, βιβλία γνώσεων σχετικά με αυτά. Παίξαμε παραδοσιακά, επιτραπέζια και άλλα παιχνίδια με έντομα “συμπαίκτες”. Ξεφυλλίσαμε φωτογραφικά λευκώματα, μελετήσαμε συλλογές εντόμων σαν μικροί φυσιοδίφες. Μεγαλουργήσαμε καλλιτεχνικά και κάναμε μια έκθεση ζωγραφικής με τις δημιουργίες μας για να τις θαυμάσουν γονείς, εκπαιδευτικοί, συμμαθητές και φίλοι. Και στείλαμε μήνυμα στο Μάη, με λουλούδια και ζουζούνια, στην αγκαλιά της Φύσης που αναγεννιέται ταξίδι να μας πάει…PreviewAnapodaCvr300ANAPODA_ZOIANAPODA_STEFANIAANAPODA_PANAGIOTAANAPODA_KONSTANTINOSANAPODA_ELISAVETANAPODA_DEVORAStefania_PetaloudapasxalitsaVivlia_1Mirmogkofolia_5Mirmigkofolia_9Mirmigkofolia_8Mirmigkofolia_7Mirmigkofolia_6Mirmigkofolia_4Mirmigkofolia_1MirmigkofoliaMirmgkofolia_2Melissa_ApostolosMelissa_AggeloParousiologioMelissa_XrysaMelissa_VioletaMelissa_VarvaraMelissa_ThodorisMelissa_TasosMelissa_StefaniaMelissa_PinakasMelissa_PanagiotaMelissa_NikolettaMelissa_MelpomeniMelissa_KonstantinosMelissa_DevoraMelissa_AggeloVivliaXrysa_PasxalitsaXrysa_Oikogeneia_PasxalitsasVioleta_Oikogeneia_PasxalitsasVasilis_PasxalitsaStefania_Oikogeneia_PasxalitsasPanagiota_Oikogeneia_PasxalitsasKinoumeni_Pasxalitsa_1Devora_PasxalitsaDevora_Oikogeneia_PasxalitsasArtiom_Oikogeneia_PasxalitsasKinoumeni_PasxalitsaStefania_Petalouda_MelissaThodoris_SkorpiosPanagiota_AraxniAraxni_VasilisAraxni_AthinaAndreas_SarantapodarousaZOIPataloudes_1Petaloudes_ApoxiEntoma_LouloudiaVioleta_PetaloudaPetaloudesPetalouda_VioletaPetalouda_VarvaraPetalouda_PanagiotaPetalouda_NikolettaPetalouda_GiannisPetalouda_KonstantinosPetalouda_ElisavetPetalouda_DevoraPetalouda_Apostolos

Χαλβάς είσαι και…τρώγεσαι!

Eee_Kollitiria_Paizoume_sΠΑΣΑΣ: Τι παίρνετε, συνήθως, για την όρεξη;
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Να, πεπονόφλουδες, καρπουζόφλουδες, λεμονόφλουδες, πορτοκαλόφλουδες…
ΠΑΣΑΣ: Α, όχι!Εμείς έχουμε ρακί και χαλβά καϊμακλή.
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Έχετε πολύ χαλβά;
ΠΑΣΑΣ: Νταβάδες.
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Ε, πάμε τότε να φάμε καμιά δεκαριά νταβάδες.
ΠΑΣΑΣ: Τόσο πολύ θα φάτε;
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Όχι, πασά μου! Καμιά οχτακοσαριά μπουκιές για τη λιγούρα θα πάρω.

Έτσι…χαλβάδιαζε το χαλβά ο «Καραγκιόζης Μαέστρος» του Ευγένιου Σπαθάρη. Μέρες που είναι, έψαξα να βρω και να σας πω τα μυστικά του. Ρώτησα γιαγιάδες και παππούδες, ξεφύλλισα βιβλία, σέρφαρα στο Διαδίκτυο, «ξεχάστηκα» στα πολύχρωμα παζάρια της Κωνσταντινούπολης. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο καλοπέρασα: τι γλυκές ιστορίες, τι κεράσματα, τι μυρωδιές και ξεφαντώματα! Εσείς…ψήνεστε για χαλβά;topkapi-palace

Αξέχαστη Γιελντά και «Καϊμακλί Χελβά»

Η φίλη μας η Γιελντά Σονμέζ από την Κωνσταντινούπολη, έγραψε πριν μερικά χρόνια ένα βιβλίο με παλιές πολίτικες συνταγές. Τα μυστικά και η πείρα της γιαγιάς της σε συνδυασμό με τη φαντασία και το δικό της μεράκι, έδωσαν και πήραν: το βιβλίο βραβεύτηκε σε διεθνή διαγωνισμό και κυκλοφόρησε και στα ελληνικά, με τίτλο «Η Κωνσταντινούπολη στο τραπέζι σας», από τις εκδόσεις «Μίνωας». ΓιελντάΗ χρυσοχέρα μας η Γιελντά, που εκτός από το ότι ήταν δεινή μαγείρισσα είχε και χρυσή καρδιά, δεν βρίσκεται δυστυχώς πια ανάμεσά μας. Το κενό που άφησε είναι δυσαναπλήρωτο. Όμως η συνταγή του «Καϊμακλί Χελβά», που τόσο λιγουρευόταν ο Καραγκιόζης, βρίσκεται ανάμεσα στα οικογενειακά μας κειμήλια, μια ανάμνηση ανεκτίμητης αξίας…Από εκείνην μάθαμε ότι την περίοδο που βασίλευε ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, στο Τοπ Καπί, τα παλάτια του Σουλτάνου στην Πόλη, υπήρχε ειδικός χώρος, το «Χελβαχάν» (που θα πει «το σπίτι του χαλβά»), όπου παρασκευάζονταν 15 τουλάχιστον διαφορετικά είδη χαλβά! Μας είπε ακόμη ότι την πιο παλιά σχετική συνταγή που ξέρει, την ξετρύπωσε σε ένα δοκίμιο του 1764. Οι Οθωμανοί την ονόμαζαν «Ο Χαγάνος των Χαλβάδων», που σημαίνει ο βασιλιάς των χαλβάδων, ο… «Αρχιχαλβάς» ας πούμε! Ήταν όμως αρκετά δύσκολη στην εκτέλεση και κάπως…δυσκολοχώνευτη για το πορτοφόλι μας. Φανταστείτε ότι ανάμεσα στα υλικά που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε, ήταν τρία διαφορετικά είδη αλευριού, βουβαλίσιο καϊμάκι και χυμός από πορτοκαλάνθια! Έτσι, μας χάρισε μία πιο απλή και «σύγχρονη», αλλά εξίσου λαχταριστή! Δοκιμάστε να την εκτελέσετε και…όποιος πρόλαβε, το χαλβά έφαγε!

Υλικά
1 νεροπότηρο σιμιγδάλι
1 γεμάτη κουταλιά της σούπας κουκουνάρια (ή φιστίκια, ή ξεφλουδισμένα αμύγδαλα θρυμματισμένα)
150 γραμ. βούτυρο
150 γραμ. καϊμάκι
1 νεροπότηρο γάλα
1 νεροπότηρο νερό
ζάχαρη τόση, όσο γλυκό θέλετε το σιρόπι

Βάζουμε τη ζάχαρη με το γάλα και το νερό να βράσουν για δύο λεπτά. Μετά, κατεβάζουμε το μείγμα που έχει γίνει σιρόπι από τη φωτιά και το αφήνουμε να γίνει χλιαρό.halva-simigdali

Λιώνουμε το βούτυρο σε έναν στρογγυλό τέντζερη με χοντρό πάτο, προσθέτουμε το σιμιγδάλι και τα κουκουνάρια και το γυρίζουμε με μία ξύλινη κουτάλα πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Αυτό πρέπει να γίνει σε σιγανή φωτιά για 20 περίπου λεπτά, ώστε το μείγμα να καβουρντιστεί ωραία και να ροδίσει. Μετά, χύνουμε επάνω του το σιρόπι που έχουμε ετοιμάσει, ανακατεύουμε καλά και τον αφήνουμε να σιγοψηθεί για άλλα 15 λεπτά. Κατόπιν, κατεβάζουμε τον τέντζερη από τη φωτιά, σκορπίζουμε πάνω στο μείγμα το καϊμάκι, ανακατεύουμε ξανά και αφήνουμε τον χαλβά να «ανασάνει» για 15 περίπου λεπτά. Αν προτιμάτε το χαλβά σας πολύ γλυκό, μπορείτε μαζί με το καϊμάκι να πασπαλίσετε στο μείγμα ζάχαρη άχνη. Στο τέλος, αφού «χαρμανιάσουμε» (ανακατέψουμε ελαφριά με την ξύλινη κουτάλα) για άλλη μια φορά το χαλβά, σκορπάμε επάνω του κανέλα και σερβίρουμε.halvas--farsalon

Πάμε στα Φάρσαλα για χαλβά;
Όπως η Χίος παινεύεται για τη μαστίχα της, έτσι και τα Φάρσαλα είναι περήφανα για το χαλβά τους! Και με το δίκιο τους, γιατί αυτός ο χαλβάς «κρατάει» από πολύ παλιά και δε μοιάζει με κανέναν άλλο. Φτιάχνεται από αραβοσιτάλευρο ή ριζάλευρο, ζάχαρη, αμύγδαλα και κατσικίσιο βούτυρο, μοιάζει με πουτίγκα και έχει κεχριμπαρένιο χρώμα. Συνήθως καλύπτεται με μια κρούστα από καραμελωμένη ζάχαρη. Ο Τουραχάν Μπέης, Τούρκος κατακτητής της Θεσσαλίας, τον μνημόνευσε στη διαθήκη του, το 1466!Makedonikos_xalvas

Χαλβατζή με τον ταβά σου,
κέρασέ με απ’ το χαλβά σου!
Επάγγελμα χαλβατζής! Μη γελάτε καθόλου. Ξέρετε τι νόστιμο και τι θρεπτικό κολατσιό ήταν ο χαλβάς για τους εργάτες, τα σχολιαρόπαιδα αλλά και τους πεινασμένους περαστικούς, τον παλιό καλό καιρό; Οι χαλβατζήδες τριγύριζαν στις γειτονιές με τον ταβά στο κεφάλι τους και το τριπόδι τους στο χέρι. Όταν τους σταματούσε πελάτης, άνοιγαν το τριπόδι, ακουμπούσαν πάνω του τον ταβά τους και του έκοβαν ένα λαχταριστό κομμάτι χαλβά, άλλοτε ζυμωμένο «ρολό» που είχε «κυλιστεί» σε σουσάμι, άλλοτε μαλακό με φιστίκι κι άλλοτε σκληρό με καρύδια, αμύγδαλα, ή με κόκκινες στρογγυλές καραμελίτσες! Σήμερα οι χαλβατζήδες είναι πλέον βιοτέχνες ή βιομήχανοι, όπως οι μικρασιατικής καταγωγής Αδερφοί Χαϊτογλου στη Θεσσαλονίκη, που παράγουν μια μεγάλη ποικιλία προϊόντων με επικεφαλής τον πασίγνωστο «Μακεδονικό Χαλβά».σουσάμι φυτό

Χαλβαδο…παίζουμε;
1. Το παιχνίδι αυτό λέγεται «Χάσκας» και παιζόταν τις Απόκριες στα χωριά του Πηλίου, αλλά και στη Χαλκιδική, στο Άργος και στην Ήπειρο, σε διάφορες παραλλαγές (με λουκούμι, ή αυγό πασαλειμμένο με γιαούρτι!). Μια παρέα μαζευόταν γύρω από ένα τραπέζι. Ο ψηλότερος στεκόταν όρθιος και κρατούσε ένα καλάμι, που στη μια του άκρη είχε δεμένο ένα σκοινί. Στην άκρη του σκοινιού στερεωνόταν ένα κομμάτι σκληρός χαλβάς με σουσάμι, που είχε πασπαλιστεί με λουκουμόσκονη, ή αλεύρι. Καθώς κουνούσε το καλάμι σαν εκκρεμές, οι φίλοι του που ήταν καθισμένοι γύρω από το τραπέζι, προσπαθούσαν να…χάψουν, ή έστω να δαγκώσουν το χαλβά! Όπως καταλαβαίνετε λίγοι το κατάφερναν, αλλά όλοι…αλευρώνονταν! Και περνούσαν τέλεια!sesame-660

2. Ένα άλλο πολύ διασκεδαστικό…χαλβαδοπαίχνιδο μου περιέγραψε ο κ. Δημήτρης Κόκκινος εμπνευστής και ψυχή των εκδόσεων «Ακρίτας» και γλυκύτατος παππούς σήμερα. Το έπαιζε όταν ήταν μικρός, στην πατρίδα του τη Χίο. Γέμιζαν μία μεγάλη κούπα με μαλακό σιμιγδαλένιο χαλβά, που τον πατίκωναν καλά. Μετά, γύριζαν την κούπα ανάποδα μέσα σε μια πιατέλα, για να βγει ο χαλβάς όπως τα πυργάκια, που φτιάχνουμε με τα κουβαδάκια μας στην παραλία. Την κορυφή του «χαλβαδένιου πύργου» η μητέρα του την πασπάλιζε με μπόλικη κανέλα ή ζάχαρη άχνη και τοποθετούσε επάνω της ένα δαχτυλίδι. Τα παιδιά προσπαθούσαν με τη σειρά να φάνε λίγο λίγο το χαλβά με τα κουτάλια τους, χωρίς να γκρεμιστεί ο πύργος και να πέσει το δαχτυλίδι. Όποιος προκαλούσε την… κατάρρευσή του, έπρεπε να σκύψει πάνω από την πιατέλα και να πιάσει με τα δόντια του το δαχτυλίδι. Φυσικά ήταν απίθανο να μην πασαλειφτεί!simigdaleniosdipetheba1

Μάθετε ότι:
• Ο φημισμένος περιηγητής και συγγραφέας Εβλιγιά Τσελεμπή αποκαλούσε το χαλβά «τροφή των ψυχών»!
• Η πρώτη επίσημη θεατρική εμφάνιση του Αλέκου Σακελλάριου, αγαπημένου θεατρικού συγγραφέα και σκηνοθέτη, έγινε με το έργο «Ο βασιλιάς του χαλβά»! Ήταν μια μουσική ηθογραφία, που ανέβασε στο θέατρο Κοτοπούλη, σε συνεργασία με το Μήτσο Βασιλειάδη.
• «Ο Σιμιγδαλένιος» του Αλέξανδρου Αδαμόπουλου είναι ένα πολύ γλυκό παραμύθι (εκδόσεις «Εστία»), που αγαπήθηκε ιδιαίτερα και στη θεατρική του εκδοχή. Μια περήφανη και ακατάδεκτη βασιλοπούλα πλάθει μόνη της τον άντρα που θα παντρευτεί, από ζάχαρη, αμύγδαλα και σιμιγδάλι. Η ευτυχία τους όμως δεν κρατάει για πολύ. Μια άλλη βασιλοπούλα της κλέβει το Σιμιγδαλένιο με δόλιο τρόπο! Του δίνει μάλιστα να πιει και το ποτό της λησμονιάς για να ξεχάσει την πρώτη του αγάπη. Αλλά αυτή κινεί γη και ουρανό για να τον βρει και…η συνέχεια στο βιβλίο!
• Μία παροιμία, σε πνεύμα αποκριάτικο, μας λέει για κάποιον καταφερτζή ότι: «Πότε με τα καρύδια του, πότε με το χαλβά του, την έφερε την καλογριά εις τα θελήματά του!»
• Στο…χαλβαδολεξικό μας βρήκαμε ότι «νισεστές» είναι το αμυλάλευρο, «νταβάς» ή «ταβάς» είναι το μεγάλο, στρογγυλό και ρηχό ταψί και «ταχίνι» είναι το αλεσμένο σουσάμι.
• Διαβάστε και το νόστιμο και χαριτωμένο «Κι εσύ, μαμά…τον χαλβά σου», της Έλενας Αρτζανίδου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός και ψηφίστε υπέρ της υγιεινής διατροφής.Artzanidou

«Γλυκό χέρι»

«…Τέτοιες μέρες, δραπετεύω από την Αθήνα. Πηγαίνω και συναντώ παλιούς φίλους. Κάνοντας αρχή, πάντοτε, από τον Ευμόρφιο Κοσμίδη και τον Νίκο Γαβρίλη. Που φτιάχνουν, στη Δραπετσώνα, ένα χαλβά – δεν έχω κανένα δισταγμό να το πω – καταπληκτικό!…Χθες, πήγα και τους βρήκα. Ήτανε κι οι δυο σκυμμένοι πάνω από τους λέβητες και ζυμώνανε, με τα ειδικά γάντια που πιάνουν όλο το χέρι, την καυτή μάζα, από καραμέλα και ταχίνι, για να τη φέρουν σε λογαριασμό. Μισή ώρα παλεύανε με το μείγμα! Κάποια στιγμή, σταμάτησαν. Και μου λέει ο Νίκος: «Τώρα, η ζύμη, πρέπει να ησυχάσει. Ύστερα, θ’ αρχίσω να την χαϊδολογάω, με γυμνό χέρι. Σα να ‘ναι κορίτσι. Έτσι, θα μείνουν ζωντανές οι ίνες. Και ο χαλβάς, θα γίνει κρουστός. Να τον τρως και να μη δίνεις στο παιδί σου, που λέει ο λόγος…».xalvas_Kosmidis
Χαλβατζής. Μια τέχνη υπέροχη, φερμένη από την Ανατολή…
Μου λέει ο Νίκος, πάλι: «Όλο το κόλπο είναι τα αγνά υλικά και το γλυκό χέρι. Ο χαλβάς, δεν θέλει μηχάνημα, θέλει φροντίδα. Σα να ‘ναι μωρό. Αν αυξηθεί η πελατεία και φέρουμε και κάποιον άλλο τεχνίτη, να μας βοηθάει, καήκαμε: ο χαλβάς ο δικός μας, μόνο τα δικά μας χέρια γνωρίζει. Οχτώ χρόνια προσπαθεί ο βοηθός μου να κόψει το χαλβά και να τον βάλει στο πλαστικό δοχείο κι ακόμη να τα καταφέρει! Αν κόψω εγώ ένα κομμάτι και συ ένα άλλο, από τον ίδιο λέβητα, το δικό μου κομμάτι θα ‘ναι τρυφερό, υπέροχο. Ενώ το δικό σου…Κάθε πράγμα, έχει την τέχνη του…». Ψέματα;»

Απόσπασμα από κείμενο του Λευτέρη Παπαδόπουλου στην εφημερίδα «Τα Νέα», 20/12/2000PANAGIOTA_1X
Η Χαλβαδένια
Μια φορά κι έναν καιρό, ζούσε ένα αντρόγυνο που δεν είχε παιδιά κι ο καημός του ήταν μεγάλος. Ο άντρας που ήταν ζαχαροπλάστης, έβλεπε πόσο στενοχωριόταν η γυναίκα του και καιγόταν η καρδιά του. Για να την παρηγορήσει, πήρε ένα κομμάτι από τη ζύμη που έφτιαχνε το χαλβά και έπλασε ένα κοριτσάκι όμορφο σαν κούκλα και γλυκό σαν το μέλι. Το πήρε όλο χαρά η γυναίκα του και το κάθισε στο λιακωτό του σπιτιού.

Λίγο αργότερα πέρασε από εκεί το βασιλόπουλο. Είδε τη Χαλβαδένια και του άρεσε πολύ. Πήγε αμέσως στον πατέρα του το βασιλιά και του είπε:
– «Πατέρα, αγάπησα την κόρη του ζαχαροπλάστη και θέλω να την πάρω γυναίκα μου».
– «Μα ο ζαχαροπλάστης δεν έχει κόρη, γιε μου», του είπε ξαφνιασμένος ο βασιλιάς. «Κι έπειτα δεν ταιριάζει εσύ, ένα βασιλόπουλο, να παντρευτείς κοπέλα που δεν είναι της σειράς σου».
– «Πως δεν έχει! Την είδα σήμερα που καθόταν στο λιακωτό του σπιτιού της και δε θα ησυχάσω αν δεν την κάνω ταίρι μου», επέμεινε το βασιλόπουλο κι έπεσε άρρωστο.KONSTANTINOS_1X

Τι να κάνει ο βασιλιάς, έστειλε προξενητάδες να ζητήσουν τη Χαλβαδένια σε γάμο. Τα ’χασε ο ζαχαροπλάστης! Τους εξήγησε ότι το κορίτσι που είδε το βασιλόπουλο να κάθεται στο λιακωτό, είναι άψυχο, φτιαγμένο από χαλβά. Επέστρεψαν οι προξενητάδες στο παλάτι και είπαν στο βασιλόπουλο πως είχαν τα πράγματα. Αλλά εκείνο ήταν ανένδοτο.KONSTANTINOS_X
– «Δεν πειράζει, εγώ τη θέλω κι ας είναι από χαλβά!», επέμενε.
Τι να κάνει ο βασιλιάς, έστειλε ξανά τους προξενητάδες στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, μαζί με μια άσπρη φοράδα, στολισμένη με χρυσή σέλα και χαλινάρια για τη νύφη. Τους είδε ο ζαχαροπλάστης και δεν ήξερε τι να πιστέψει.
– «Δώσε την, άντρα μου, τη Χαλβαδένια μας γυναίκα στο βασιλόπουλο. Μη σταθείς εμπόδιο στην καλή τύχη του παιδιού μας», του είπε η γυναίκα του.
Έτσι οι προξενητάδες πήραν τη νύφη από το λιακωτό μαζί με την ευχή των γονιών της, την ανέβασαν στη φοράδα και τράβηξαν για το παλάτι. Αλλά καθώς διέσχιζαν το κοντινό ποτάμι, η φοράδα χλιμίντρισε κι άρχισε να μιλάει μ’ ανθρώπινη φωνή:
– «Χαλβαδένια, πιες νερό.
Το νεράκι είν’ η ψυχή σου,
η ανάσα κι η ζωή σου.
Τα χειλάκια σου σα βρέξεις,
στη στιγμή θα ζωντανέψεις!».ATHINA_X

Έπειτα, ορθώθηκε στα πισινά της πόδια κι η Χαλβαδένια γλίστρησε, έπεσε στο νερό και ζωντάνεψε! Μόνο που δεν έβγαζε μιλιά από το στόμα της. Οι προξενητάδες τη βοήθησαν να ανέβει πάλι στη φοράδα και συνέχισαν το δρόμο τους. Την άλλη κιόλας μέρα έγινε ο γάμος της με το βασιλόπουλο κι όλοι ήταν χαρούμενοι. Μόνο ο βασιλιάς είχε ακόμη τις αμφιβολίες του για το αν η νύφη ήταν κατάλληλη για το γιο του.

Το βασιλόπουλο είχε προσέξει πως η γυναίκα του δε μιλούσε, αλλά δεν ανησύχησε. «Θα είναι ντροπαλή και περιμένει να φύγει ο κόσμος, για να μου μιλήσει ιδιαιτέρως», σκεφτόταν. Αλλά η Χαλβαδένια δε μίλησε αργότερα ούτε σ’ εκείνον, ούτε σε κανέναν άλλο στο παλάτι. Μόνο όταν ήταν ολομόναχη, μιλούσε με τα άψυχα:
– «Έλα, άναψε φωτίτσα μου,
να βράσω τη σουπίτσα μου»,
έλεγε της φωτιάς κι εκείνη αμέσως φούντωνε. Πρόσταζε τη χύτρα να γεμίσει νερό από τη βρύση και ν’ ανέβει στην πυροστιά και το κρέας να μπει στη χύτρα για να ψηθεί κι όλα υπάκουαν στα λόγια της. Μόλις όμως ερχόταν το βασιλόπουλο, η Χαλβαδένια βουβαινόταν.XRYSA_1X

Στην αρχή το βασιλόπουλο προσπαθούσε να τη δικαιολογήσει. Την αγαπούσε γιατί ήταν όμορφη σαν κούκλα, γλυκιά σαν το μέλι, καλόκαρδη και σεμνή και τον φρόντιζε πολύ. Κι όταν του έψηνε καφέ, βουτούσε το δαχτυλάκι της στο μπρίκι κι ο καφές γινόταν γλυκός, χωρίς να βάλει σταλιά ζάχαρη! Καθώς όμως περνούσε ο καιρός, άρχισε να βαριέται τη ζωή με μια γυναίκα που δεν του έλεγε λέξη. Που να ήξερε ότι η καημένη η Χαλβαδένια δε μιλούσε, επειδή ήταν δεμένη με τα μάγια του νερού που τη ζωντάνεψε! Με τα πολλά πείστηκε από τον πατέρα του να τη στείλει πίσω στους γονείς της.XRYSA_X

Σύντομα ο βασιλιάς αρραβώνιασε το γιο του με μια αρχοντοπούλα που δεν έβαζε γλώσσα μέσα της και που το πρώτο πράγμα που έκανε μόλις αρραβωνιάστηκε, ήταν να πάει με τις παραμάνες της να επισκεφθεί τη Χαλβαδένια. Ήθελε να της δείξει πόσο καλά ήξερε να γνέθει, για να τη ντροπιάσει. Μόλις έφτασαν στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, η Χαλβαδένια τις υποδέχτηκε ευγενικά, αλλά αμίλητη όπως πάντα. Κάθισαν όλες μαζί στην κάμαρά της και άρχισαν να γνέθουν, ενώ η αρχοντοπούλα σχολίαζε υποτιμητικά ό,τι έβλεπε γύρω της. Ξαφνικά, η Χαλβαδένια είπε:
– «Τρεχάτε και μας ήρθανε τρανοί μουσαφιρέοι.
Κόπιασε, τραπεζάκι μου, γλυκά, σερβιριστείτε
Κι εσείς ποτήρια, πιατικά, στο δίσκο αραδιαστείτε!».

Αμέσως παρουσιάστηκε ένα τραπεζάκι γεμάτο γλυκά και ποτά και στάθηκε μπροστά τους, περιμένοντας να σερβιριστούν. Οι επισκέπτριες έφαγαν και ήπιαν έκπληκτες και ξανάρχισαν το γνέσιμο. Εκεί που η Χαλβαδένια έγνεθε σιωπηλή, της κόπηκε το νήμα. Έβαλε το χέρι της στην τσέπη της ποδιάς της, έβγαλε ένα μαχαιράκι και κριτς κρατς έκοψε την άκρη της μύτης της, έτριψε με αυτήν το νήμα και το κόλλησε. Έπειτα ξανάβαλε την άκρη της μύτης της στη θέση της σα να μην έτρεχε τίποτα, γιατί -μην ξεχνάτε- ήταν φτιαγμένη από χαλβά!DEVORA_1X

Η αρχοντοπούλα κοκκίνισε από το κακό της κι έβαλε με το νου της να παραβγεί στην κόρη του ζαχαροπλάστη. Γύρισε στο παλάτι και προσπάθησε να κάνει ό,τι ακριβώς έκανε η Χαλβαδένια. Αλλά ούτε το τραπεζάκι, ούτε τα γλυκά και τα ποτά κουνήθηκαν από τη θέση τους. Και το κυριότερο, όταν έκοψε τη μύτη της για να κολλήσει το νήμα, την πήραν τα αίματα και φυσικά δεν μπόρεσε να την ξαναβάλει στη θέση της. Άρχισε να κλαίει και το βασιλόπουλο έτρεξε κοντά της και τη ρώτησε τι συνέβη. Εκείνη του εξήγησε, ρίχνοντας όλο το φταίξιμο στη Χαλβαδένια. Αλλά ήταν ήδη αργά. Το βασιλόπουλο αποφάσισε ότι δεν του άξιζε να παντρευτεί μια γυναίκα τόσο επιπόλαιη και ο βασιλιάς συμφώνησε μαζί του. Αλλά για να μην αρχίσει να σκέφτεται πάλι τη Χαλβαδένια, τον αρραβώνιασε αμέσως με μια άλλη βασιλοπούλα.STEFANIA_X

Στο γλέντι των αρραβώνων κάλεσαν και τη Χαλβαδένια. Αλλά η καινούργια νύφη έβαλε κρυφά τόσο πιπέρι στο πιάτο της, που μόλις που δοκίμασε το φαγητό. Τότε η βασιλοπούλα της είπε με κακία:
– «Του λόγου σου είσαι τόσο καλομαθημένη που δε σ’ αρέσει το φαγητό μας;».
– «Τρία χρόνια ήμουν γυναίκα του βασιλόπουλου και σεβόμουν τον άντρα μου και τους καλεσμένους του. Κι εσύ που είσαι ακόμη αστεφάνωτη, μιλάς με τέτοια αυθάδεια», είπε ξαφνικά η Χαλβαδένια μην αντέχοντας την προσβολή. Όλοι απόρησαν και πρώτο το βασιλόπουλο που αναρωτιόταν μήπως έφταιγε εκείνο που η πρώην γυναίκα του δεν μιλούσε. Την άλλη μέρα πήγε και τη βρήκε κι άρχισε να την παρακαλεί να του μιλήσει, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.PANAGIOTA_X

Η Βασιλοπούλα, ωστόσο, αποφάσισε να εκδικηθεί τη Χαλβαδένια, επειδή την ντρόπιασε μπροστά σε τόσο κόσμο. Πήρε τις παραμάνες της και πήγε να της δείξει με ποια έχει να κάνει. Εκείνη τις δέχτηκε αμίλητη, αλλά αφού κάθισαν, ακούστηκε να λέει:
– «Τηγάνι, τηγανάκι μου, ανέβα στη φωτιά.
Τους ξένους πρέπει να φιλέψω,
ψαράκια θα τους μαγειρέψω.
Που είναι το λάδι να έρθει να κάψει, να τσιτσιρίσει
και τα ψαράκια μου να τηγανίσει;

Αμέσως το τηγάνι ξεκρεμάστηκε από τον γάντζο του και πήδηξε πάνω στην πυροστιά και το λάδι χύθηκε στο τηγάνι. Μόλις άρχισε να τσιτσιρίζει, η Χαλβαδένια πλησίασε, έβαλε πρώτα το δεξί της χέρι στο λάδι κι έπειτα το αριστερό και είπε:
– «Πέντε είν’ τα δαχτυλάκια,
πέντε είν’ και τα ψαράκια.
Κι άλλα πέντε κάνουν δέκα.
Δέκα είν’ τα δαχτυλάκια,
Άλλα τόσα είν’ τα ψαράκια».DEVORA_X

Μόλις έβγαλε τα χέρια της από το λάδι, το τηγάνι γέμισε ψάρια, δέκα φρεσκότατα μπαρμπούνια! Οι παραμάνες συμφώνησαν πως δεν είχαν φάει νοστιμότερα ψάρια στη ζωή τους. Όταν επέστρεψαν στο παλάτι, η βασιλοπούλα κόντευε να σκάσει από το κακό της. Τις βεβαίωσε πως μπορεί κι εκείνη να κάνει ό,τι έκανε η Χαλβαδένια, αλλά φυσικά τα χέρια της κάηκαν άσχημα όταν τα βούτηξε στο καυτό λάδι. Την άκουσε το βασιλόπουλο που ούρλιαζε από τον πόνο κι έτρεξε κοντά της.NIKOLETTA_X

Αφού η βασιλοπούλα του εξήγησε πως για ό,τι έπαθε φταίει η Χαλβαδένια, δεν ήξερε πια τι να υποθέσει. «Πάλι η Χαλβαδένια…μήπως τα κάνει όλα αυτά επειδή με αγαπάει και ζηλεύει;», συλλογιζόταν. Πήγε ξανά στο σπίτι της και τη ρώτησε:
– «Γιατί, γλυκιά μου, την πρώτη μου αρραβωνιαστικιά την έκανες να κόψει τη μύτη της και τη δεύτερη να κάψει τα δάχτυλά της; Μήπως ζηλεύεις επειδή με αγαπάς; Αν ναι, πες το μου κι εγώ σε ξαναπαίρνω αμέσως κοντά μου», της είπε. Αλλά η Χαλβαδένια τον κοίταζε μες στα μάτια και δεν έβγαζε άχνα. Το βασιλόπουλο απελπίστηκε κι αποφάσισε να τη βγάλει εντελώς από το νου του. Χώρισε κι από τη δεύτερη βασιλοπούλα και δεν ήθελε να δει γυναίκα ούτε ζωγραφιστή!

Μια μέρα που η Χαλβαδένια είχε στείλει το μπρίκι και τη χύτρα στη βρύση να φέρουν νερό, έτυχε να πάει και το βασιλόπουλο, για να ποτίσει τ’ άλογό του. Τα πέταλα του αλόγου κροτάλισαν δυνατά πάνω στο πλακόστρωτο κι η χύτρα απ’ την τρομάρα της έπεσε πάνω στο μπρίκι και το γρατσούνισε.
– «Κοίτα τι μου έκανες! Θα το μαρτυρήσω της κυράς μας και θα σε μαλώσει!», φώναξε το μπρίκι.
– «Έννοια σου και δε θα πάθω τίποτα. Άμα πω της Χαλβαδένιας «μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, δεν το ήθελα, τρόμαξα και κατά λάθος έπεσα πάνω στο μπρίκι», θα μιλήσει, μα δε θα με μαλώσει», του απάντησε η χύτρα.VASILIS_X

Το βασιλόπουλο άκουσε τι είπαν και τα ακολούθησε. Το μπρίκι πήγαινε μπροστά γκρινιάζοντας και η χύτρα χοροπηδούσε πίσω του και το κοροϊδευε. Όταν έφτασαν στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, το βασιλόπουλο στάθηκε πίσω από τη μισάνοιχτη πόρτα και περίμενε να δει τι θα γίνει.
– «Αχ, αχ, αχ κυρά μου, η χύτρα έπεσε πάνω μου και με γρατσούνισε!», παραπονέθηκε το μπρίκι.
– «Έλα εδώ χύτρα, γιατί το έκανες αυτό;», είπε αυστηρά η Χαλβαδένια.
– «Μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, δεν το ήθελα, τρόμαξα και κατά λάθος έπεσα πάνω στο μπρίκι», ορκιζόταν η χύτρα.
– «Αν είναι έτσι, δεν μπορώ να σε μαλώσω», απάντησε η Χαλβαδένια.
Το άκουσε το βασιλόπουλο και μονομιάς έσπρωξε την πόρτα, μπήκε μέσα και είπε της Χαλβαδένιας:
– «Μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, πες μου μια λέξη, μίλησε και σε μένα επιτέλους!».ELISAVET_X

Η Χαλβαδένια ξαφνιάστηκε, αλλά αμέσως του χαμογέλασε και του εξήγησε πως με αυτά του τα λόγια λύθηκαν τα μάγια που την ανάγκαζαν να μένει σιωπηλή. Αγκαλιάστηκαν χαρούμενοι και επέστρεψαν μαζί στο παλάτι. Από εκείνη τη μέρα έζησαν ευτυχισμένοι. Η Χαλβαδένια γλύκαινε τη ζωή του βασιλόπουλου με τις χάρες της και θα του γλύκαινε και τον καφέ βουτώντας στο μπρίκι το δαχτυλάκι της. Όμως το βασιλόπουλο που την αγαπούσε πολύ, δεν την άφηνε να το κάνει, γιατί έπινε πολλούς καφέδες και φοβόταν να μη φυράνει το δαχτυλάκι της!

«Η Χαλβαδένια» είναι διασκευή δική μου, από τη συλλογή παραδοσιακών παραμυθιών της Δανάης Τσουκαλά με τίτλο «Το κορίτσι που έκλαιγε μαργαριτάρια», εκδόσεις Κέδρος, 1962. Την εικονογράφηση έκαναν τα παιδιά της τάξης μου από το ολοήμερο τμήμα του 7ου Νηπιαγωγείου Νέας Σμύρνης.