Οι δικοί μας ήρωες

  • Παιδιά, τι θα ντυθείτε τις Απόκριες;

Αυτή η ερώτηση πυροδοτεί πάντα ενθουσιώδεις αντιδράσεις και ένα χείμαρρο από παθιασμένες δηλώσεις.

Τα αγόρια: Κυρία, εγώ θα ντυθώ χελωνονινζάκι, πειρατής, Μπάτμαν, κάπταιν Αμέρικα, Σπάιντερμαν…

Τα κορίτσια: Κυρία, εγώ θα ντυθώ πριγκίπισσα Έλσα, βασίλισσα της νύχτας, νεράιδα, Σταχτοπούτα…

  • Μάλιστα. Και γιατί θέλετε να ντυθείτε έτσι; Τι θαυμάζετε σε αυτούς τους ήρωες και τις ηρωίδες;

Σιγή στο ακροατήριο.

  • Παιδιά, ξέρετε τι σημαίνει ήρωας;
  • Ναι, κυρία, είναι κάποιος που πάντα νικάει.
  • Τι νικάει;
  • Τους κακούς!
  • Ποιοι είναι οι κακοί; Γιατί είναι κακοί;

Δεύτερη σιγή στο ακροατήριο. Μετά από σκέψη:

  • Κακοί είναι αυτοί που σκοτώνουν!
  • Τι σκοτώνουν;

Τρίτη σιγή στο ακροατήριο.

  • Τους καλούς!
  • Και αφού είναι καλοί, γιατί τους σκοτώνουν;

Αμηχανία στο ακροατήριο.

  • Εεεε, τους σκοτώνουν γιατί είναι κακοί!

Η κυρία Εύη κάνει μια γκριμάτσα χωρίς λόγια. Αυτή η κυρία δεν καταλαβαίνει τι της λέμε. Έγινε δασκάλα, αλλά είναι πολλά αυτά που δεν ξέρει. Κι όλο έχει απορίες. Κι όλο μας μπερδεύει. Δεν είναι καθόλου…κουκουβάγια (ξέρετε, το σοφό πουλί…). Μάλλον μπούφος είναι! Και πολύ επίμονη. Και μας λέει κάτι πολύ παράξενα πράγματα, ώρες ώρες. Και της αρέσει να παίζει την κολοκυθιά, ή μάλλον να παίζει με τα νεύρα μας.

  • Ελάτε, παιδιά, ας συγκεντρωθούμε λίγο. Για να τα πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Θα σας ρωτήσω κάτι. Αφού σας αρέσει να ντύνεστε ήρωες, γιατί προτιμάτε να ντυθείτε Σπάιντερμαν και όχι…Ηρακλής ας πούμε; Δεν έκανε ο Ηρακλής σπουδαία κατορθώματα; Δεν ήταν αρκετά…ήρωας;

Τα αγόρια παίρνουν φωτιά.

  • Ναι, ναι, κυρία, έκανε τους 12 άθλους. Σκότωσε ένα άγριο λιοντάρι, τη Λερναία Ύδρα…
  • Είδατε; Μήπως δεν σας αρέσει η στολή του; Εντάξει, ήταν λίγο ελαφριά ντυμένος για χειμώνα, αλλά μπορείτε να ρίξετε κι ένα μπουφανάκι επάνω από τη λεοντή. Να βάλετε και καμιά ζεστή καλτσούλα μέσα από τα σανδάλια. Θα φορέσετε και μια περούκα με φουντωτά μαλλιά, θα κρατάτε και ρόπαλο (ψεύτικο βέβαια, πλαστικό) και φαρέτρα με βέλη (κατά προτίμηση καθόλου δηλητηριασμένα). Ούτε γάτα ούτε ζημιά! Θα είστε κούκλοι. Δεν είναι καλύτερη μεταμφίεση από τα…χελωνονιτζάκια;

Αρχίζουν να το σκέφτονται. Μερικοί θερμόαιμοι που πάνε καράτε και μαζεύουν τις χρωματιστές ζώνες με τη σέσουλα, σηκώνονται και δείχνουν τις κινήσεις που ταιριάζουν στην περίσταση, κρατώντας ευτυχώς αποστάσεις ασφαλείας μεταξύ τους. Τα κορίτσια δείχνουν να βαριούνται.

  • Κι εσείς, καλές μου, δεν θα σας άρεσε αντί για πριγκίπισσες Έλσες να ντυθείτε…Αφροδίτες, ας πούμε; Να είστε οι ομορφότερες του κόσμου; Και θεές; Και μη νομίσετε ότι ήρωες και ηρωίδες υπάρχουν μόνο στη μυθολογία. Μεγαλώνοντας θα μάθετε για ήρωες και ηρωίδες που υπήρξαν στην πραγματικότητα και έγραψαν ιστορία…Και όλοι εμείς καθόμαστε τώρα στα καρεκλάκια μας χαλαρά και όμορφα και λέμε τι θα ντυθούμε τις Απόκριες, επειδή εκείνοι φέρθηκαν σαν αληθινοί ήρωες…
  • Ναι, καλέ κυρία, αλλά δεν πουλάνε τέτοιες στολές!, πετιέται το… πρακτικό πνεύμα της παρέας.
  • Και ποιος σας είπε ότι όλα πουλιούνται και αγοράζονται σε αυτή τη ζωή; Γιατί τα έχουμε τα χεράκια μας; Το ξέρετε ότι και τα χέρια μας μπορούν και φτιάχνουν ποιήματα; Ότι μπορούν και κάνουν τέχνη; Έτσι προκύπτουν τα χειροποίητα πράγματα και οι χειροτεχνίες. Που είναι μοναδικά και ξεχωριστά έργα, γιατί γίνονται με αγάπη και έχουν την προσωπική σφραγίδα, την έμπνευση εκείνου που τα φτιάχνει. Τα παλιά τα χρόνια οι άνθρωποι μασκαρεύονταν με ό,τι υπήρχε στο σπίτι τους και στη φύση, δεν τα είπαμε; Τη φαντασία και το μεράκι δεν τα βρίσκετε σε κανένα μαγαζί. Ούτε τους αληθινούς ήρωες και ηρωίδες…Αλλά δεν μου είπατε τελικά, τι σημαίνει ήρωας;

Άντε πάλι! Θα μας σκάσει αυτή η κυρία Εύη. Ήρωες είμαστε εμείς που καθόμαστε τόση ώρα και την ακούμε να μας κάνει φιλοσοφική συζήτηση, ακόμη δεν κλείσαμε τα 6, χωρίς να μας πιάσει λόξιγκας, φαγούρα στον ποπό και κρίση ασταμάτητου ροχαλητού.

  • Λοιπόν, λοιπόν;

Επιστροφή της σιωπής και της αμηχανίας στο ακροατήριο.

  • Ωραία, ας το ανακαλύψουμε μαζί. Τι χαρακτηριστικά νομίζετε ότι πρέπει να έχει ένας ήρωας; Ας αρχίσουμε από τα αγόρια. Για πείτε μου, κύριοι, πως φαντάζεστε τον ήρωά σας; Τον δικό σας ήρωα, που κανένας πριν από σας δεν τον έχει σκεφθεί. Θα αρχίσω τη φράση και όποιος σκεφτεί κάτι που μπορεί να την ολοκληρώσει βγάζοντας νόημα, θα σηκώνει το χέρι του, θα παίρνει το λόγο και θα μας λέει. Πάμε, λοιπόν!
  • Ο δικός μας ήρωας είναι…
  • Πολύ έξυπνος! Καλός άνθρωπος! Ευγενικός!
  • Ο δικός μας ήρωας κάνει…τι κάνει;
  • Κάνει αστεία και γελάει με τα παιδιά! Και περιμένει τη σειρά του!
  • Ο δικός μας ήρωας ζει…
  • Σε μια σπηλιά, στο πιο ψηλό βουνό!
  • Ο δικός μας ήρωας λέει…
  • Στους κακούς: εσένα θα σου άρεσε να σου φέρονται άσχημα; Και τους κάνει καλούς, γιατί καταλαβαίνουν το λάθος τους!
  • Ο δικός μας ήρωας φοράει…
  • Κράνος για να μη χτυπάει το κεφάλι του, μπότες, γάντια, πανοπλία, για να προστατεύεται!
  • Ο δικός μας ήρωας έχει…
  • Ένα σπαθί για να κόβει την πίτσα! Φίλους στρατιώτες και ιππότες για να τον βοηθούν να κάνει το καλό!
  • Ο δικός μας ήρωας ταξιδεύει…
  • Με ένα σκύλο που όταν πατάει στεριά γίνεται αυτοκίνητο κι ένα τσιτάχ που όταν μπαίνει στη θάλασσα γίνεται πλοίο!
  • Ο δικός μας ήρωας τρώει…
  • Πίτσα, φρούτα, καρότα, ψάρια και κρέας αλλά μόνο υγιεινό!
  • Είστε καταπληκτικοί! Ο ήρωάς σας είναι πραγματικά υπέροχος και ξεχωριστός. Είδατε ότι δεν μοιάζει με κανέναν από αυτούς που δείχνει η τηλεόραση και πουλάνε τα μαγαζιά; Μπράβο σας!

Τα αγόρια καμαρώνουν απολύτως…ηρωικά. Ένα μικρό σούσουρο δημιουργείται, που όμως αμέσως καταλαγιάζει, για να ακούσουν τι θα πουν τα κορίτσια…

  • Ας πάμε στις κυρίες τώρα. Για πείτε μου, κορίτσια, εσείς πως φαντάζεστε την ηρωίδα σας; 
  • Η ηρωίδα μας είναι…
  • Ξανθιά! Ανυπόμονη! Άτακτη!
  • Η ηρωίδα μας φοράει…
  • Γόβες, φόρεμα, μάσκα. Και μια κόκκινη μαγική μπέρτα, που όποτε θέλει τη μεγαλώνει ή τη μικραίνει, την ψηλώνει ή την κονταίνει (την ηρωίδα)!
  • Η ηρωίδα μας έχει…
  • Ένα πουλάκι ροζ να το χαϊδεύει και μια κουκουβάγια να τη συμβουλεύει!
  • Η ηρωίδα μας ζει…
  • Σ’ ένα κάστρο μέσα στο δάσος!
  • Η ηρωίδα μας κάνει…
  • Φαγητό (είναι πολύ καλή μαγείρισσα), που μετά το μοιράζει στους φτωχούς ανθρώπους! Τους δίνει και λεφτά!
  • Η ηρωίδα μας λέει…
  • Τραγούδια και παραμύθια στα παιδιά!
  • Η ηρωίδα μας ταξιδεύει…
  • Παντού, με τη γάτα της, που μεταμορφώνεται σε όποιο μεταφορικό μέσο θέλει!
  • Η ηρωίδα μας τρώει…
  • Απ’ όλα! Και γλυκά!
  • Είστε υπέροχες! Η ηρωίδα σας είναι πραγματικά υπέροχη και ξεχωριστή. Είδατε ότι δεν μοιάζει με καμία από αυτές που δείχνει η τηλεόραση και πουλάνε τα μαγαζιά; Μπράβο σας!

Τα κορίτσια κρυφογελάνε όλο νάζι. Η τάξη είναι έτοιμη να δημιουργήσει το δικό της ήρωα και ηρωίδα όχι μόνο με το νου, αλλά και με τα χέρια. Η κυρία Εύη δεν χάνει την ευκαιρία…

  • Λοιπόν, ας χωριστούμε σε δύο ομάδες. Θα φτιάξουμε τον ήρωα και την ηρωίδα της τάξης μας με χαρτόνι, ψαλίδι, κόλλα, πινέλα, νερομπογιές, διαφορετικής υφής χρωματιστά χαρτιά και μπόλικο κέφι και φαντασία! Θέλετε;
  • ΝΑΙ!!!!!!DSCN8474 (2)DSCN8509 (2)

 

«…Χοπ! αν κάνω δεξιά πέφτω πάνω στη ροδιά…»

pomegranate-tree «…Πέστε μου είναι η τρελή ροδιά που χαιρετάει τα μάκρη
τινάζοντας ένα μαντήλι φύλλα από δροσερή φωτιά,
μια θάλασσα ετοιμόγεννη με χίλια δυο καράβια,
με κύματα που χίλιες δυο φορές κινάν και πάνε
σ’ αμύριστες ακρογιαλιές – πέστε μου, είναι η τρελή ροδιά
που τρίζει τ’ άρμενα ψηλά στο διάφανο αιθέρα;…».

Οδυσσέας Ελύτηςrodia1

Η Ροδίτσα Ρουμπινίτσα…αυτοπροσώπως!

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, παρέα με την τρελή ροδιά! Πιστέψατε πως θα άλλαζε ο χρόνος χωρίς εμένα; Ντροπή σας! Ρόιδο τα κάνατε, γι’ αυτό επειγόντως θα σας συστηθώ: Ροδίτσα Ρουμπινίτσα, καμαρωτή και φουντωτή και γεμάτη όρεξη για γιορτή. Διαμαρτύρομαι, αγαπητοί μου, γιατί κάθε Χριστούγεννα όλοι ασχολείστε αποκλειστικά και μόνο με το έλατο. Χαρά στο μπόι! Μακρόστενο σαν τηλεγραφόξυλο και χωρίς προσωπικότητα. Ενώ για ρίξτε μια ματιά στην αφεντιά μου! Είτε ως θάμνος, είτε ως δεντράκι, διακρίνομαι για την κομψότητά μου: μικρά, αστραφτερά φύλλα, εντυπωσιακά κόκκινα άνθη σαν καμπανίτσες την άνοιξη και τι να πούμε για τον υπέροχο καρπό μου, τα ζουμερά, άλικα ρόδια. Είμαι μονίμως στολισμένη εγώ, όχι σαν το έλατο που πρέπει να του κρεμάσετε χίλια δυο μπιχλιμπίδια, για να ξεχωρίσει από το πλήθος. Παρ’ όλη τη φρεσκάδα μου, θεωρούμαι από τα πιο…αρχαία δέντρα της γης! Με συναγωνίζονται η ελιά, η συκιά και το αμπέλι.3-h-kalliergeia-ths-rodias-1

Δος του κλώτσο να γυρίσει, δυο παραμύθια να…ροδίσει!

Ήταν, κάποτε, ένας υπέρλαμπρος, γιγάντιος ομορφονιός…εεε…αστερισμός, που τον έλεγαν Ωρίωνα. Όλοι τον μακάριζαν για την ομορφιά και τη δύναμή του. Εμένα τότε με έλεγαν Σίδη και ο Ωρίωνας με ερωτεύτηκε τρελά. Δέχτηκα την πρόταση γάμου που μου έκανε και θα ζούσαμε ευτυχισμένοι μέχρι σήμερα, αν δεν κοκορευόμουν πως είμαι πιο όμορφη από την Ήρα, τη βασίλισσα των θεών. Τι μ’ έπιασε; Κανείς δεν έμαθε ποτέ. Την Ήρα, όμως, είναι τσεκαρισμένο πλέον ότι την έπιασαν τα διαόλια της: με μεταμόρφωσε σε δέντρο, δηλαδή σε ροδιά και μ’ έστειλε ασυνόδευτη στον Κάτω Κόσμο. Γι’ αυτό ίσως στολίζετε τα κόλλυβα που φτιάχνετε για να θυμάστε τους νεκρούς σας, με τα δροσερά σποράκια των καρπών μου.j-whatman-1805

Την περίπτωση της Περσεφόνης τη γνωρίζετε; Τη γλυκιά κορούλα της θεάς Δήμητρας την ερωτεύτηκε, μπρρρ…, ο Πλούτωνας, θεός και αφέντης του Άδη. Ξέροντας ότι η μάνα της Περσεφόνης ποτέ δε θα έδινε τη συγκατάθεσή της για να γίνει αυτός ο γάμος, την έκλεψε. Και ξέρετε τι άλλο έκανε ο πονηρός; Της έδωσε να φάει σπόρους ροδιού, για να λησμονήσει τη μαμά της και να «δεθεί» μαζί του! Η θεά Δήμητρα πρώτα  έκλαψε, ύστερα απελπίστηκε και στο τέλος αγρίεψε: τίποτα δεν άφηνε να φυτρώσει και να καρπίσει στη γη. Η φύση μαράζωνε, τα ζώα και οι άνθρωποι κινδύνευαν να πεθάνουν από την πείνα. Τότε μεσολάβησε ο Δίας και τους πρότεινε το μισό χρόνο να μένει η Περσεφόνη με τον άντρα της στον Κάτω Κόσμο και τον άλλο μισό με τη μάνα της στον Επάνω. Έτσι κι έγινε. Όταν η Περσεφόνη έρχεται στη μαμά της, η Δήμητρα γίνεται έξω καρδιά κι έχουμε άνοιξη και καλοκαίρι. Όταν, όμως πηγαίνει στον άντρα της, τη Δήμητρα την πιάνουν τα μπουρίνια της και πλακώνουν το φθινόπωρο και ο χειμώνας. Ζόρικα φρούτα οι πεθερές κι ας είναι και θεές…edwin-longsden-long-xx-woman-carrying-a-basket-full-of-pomegranates-xx-private-collection

Ένα ρόδι την ημέρα στους γιατρούς φωνάζει «αέρα»!

Εγώ, η Ροδίτσα Ρουμπινίτσα είμαι ορκισμένη σύμμαχος της καλής υγείας. Ο χυμός των ροδιών μου αυξάνει την παραγωγή αίματος, καταπολεμά τη διάρροια, τον πυρετό, τις δυσεντερίες, ακόμη και την ελονοσία! Όταν κάνετε γαργάρες με του λόγου του, χλομιάζουν από το φόβο τους ο βήχας, η αμυγδαλίτιδα και η ουλίτιδα. Μ’ έχει παινέψει εμένα ως κι ο Ιπποκράτης, ο ξακουστός γιατρός της αρχαιότητας! Επουλώνω πληγές, δροσίζω και ξεδιψώ τους ταξιδιώτες της ερήμου. Ακόμη και ο Μωάμεθ έγραψε στο Κοράνι: «φάτε ρόδι, γιατί καθαρίζει τον οργανισμό από τη ζήλεια και το μίσος»! Πολλοί λαοί με χρησιμοποιούν στη μαγειρική τους και ιδιαίτερα στις σαλάτες. Δε θα το πιστέψετε, αλλά κατατροπώνω ακόμη και τις ρυτίδες! Τα παλιά χρόνια οι κυρίες έκαναν μάσκες ομορφιάς ανακατεύοντας χυμό ροδιού με διπλάσια ποσότητα ελαιόλαδου. Δοκιμάστε το και θα με θυμηθείτε…pomegranate

Ξέρετε ότι:

* Η Γρανάδα στην Ισπανία πήρε το όνομά της από το ρόδι (grenade=ρόδι), όπως και άλλες πόλεις και χωριά του κόσμου. Το σιρόπι που παρασκευάζεται από ζάχαρη και χυμό ροδιού, ονομάζεται γρεναδίνη.

* Το «στέμμα» που έχει στην κορυφή του το ρόδι και το πορφυρό του χρώμα, σύμβολο της ευγενικής καταγωγής, έκανε πολλούς ηγεμόνες να το διαλέξουν, για να στολίσουν τα οικόσημά τους.

* Οι νεόνυμφοι κρεμούν ρόδια στην εξώπορτα του σπιτιού τους για καλούς απογόνους. Την Πρωτοχρονιά, το έθιμο λέει ότι όποιος σπάει ένα ρόδι στο κατώφλι του, θα έχει το νέο έτος καλή τύχη και θα αποκτήσει τόσα πλούτη, όσα και τα σποράκια του!

* Προσοχή όταν καθαρίζετε ρόδι: βάφει και λεκιάζει!rodia_iakovidis

Και μερικές μαντινάδες από την Κρήτη. Άντε και καλή χρονιά, πανέμορφη και ζουμερή σαν την τρελή ροδιά!

«Ανθοστολίστηκε η ρογδιά απού χω στην αυλή μου,

γελά μου κάθε που με δει, μιλιώ τση και μιλεί μου».litras

«Χίλια δεντρά ήκαμε ο Θεός πολλά χαριτωμένα,

μα σαν την όμορφη ρογδιά δεν ήκαμε κανένα».rodipotamia-thumb-large

«Νύφη μου ανέβα στον οντά κι έμπα στην κάμαρά σου,

το ρόγδι εκειά να σπάσουνε τα χέρια τα δικά σου.

Κι ως είν’ το ρόγδι σόγεμο απ΄την κορφή ως τον πάτο,

ετσά να καταστέσετε χρυσό νοικοκεράτο».

mykines

Περιδέραιο με χρυσά περίαπτα ρόδια, από τον Τάφο III (τάφος των Γυναικών), στις Μυκήνες Ταφικός κύκλος Α, -16ος αιώνας, Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

girl-with-a-pomegranate-william-adolphe-bouguereau-1875

Ένας μύθος για τα χρυσάνθεμα!

356765-%cf%87%cf%81%cf%85%cf%83%ce%b1%ce%bd%ce%b8%ce%b5%ce%bc%ce%b1Σήμερα ταξιδέψαμε μέχρι τη μακρινή Ιαπωνία, που την αποκαλούν και “Χώρα των Χρυσανθέμων”, γιατί εκεί φυτρώνουν πάρα πολλά τέτοια άνθη. Η κυρία Εύη μας αφηγήθηκε ένα μύθο για τα χρυσάνθεμα. Ευτυχώς που δεν τον αφηγήθηκε στα Γιαπωνέζικα, δεν θα καταλαβαίναμε λέξη! Τον είχε διαβάσει σε ένα βιβλίο που ήταν μεταφρασμένο στα ελληνικά, γιατί δεν μπορεί να διαβάσει τα γράμματα αυτής της δύσκολης γλώσσας. Ακούγεται λίγο αστεία στ’ αυτιά μας, αλλά ανήκει σε έναν πολύ σπουδαίο πολιτισμό της Άπω Ανατολής. Μας είπε μάλιστα ότι τα γράμματα αυτής της γλώσσας, που μοιάζουν με μικρές ζωγραφιές, λέγονται ιδεογράμματα. Μάθαμε κι άλλη μια παράξενη γιαπωνέζικη λέξη. Τη λέξη «κιμονό». Έτσι έλεγαν το φόρεμα της ηρωίδας του μύθου που μας είπε.katsushika-hokusai_chrysanthemums-and-horsefly

Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε στη μακρινή Ιαπωνία, που τη λένε και Χώρα των Χρυσανθέμων γιατί εκεί φυτρώνουν πολλά χρυσάνθεμα, μια όμορφη κοπέλα, που ήταν αρραβωνιασμένη μ’ ένα αρχοντόπουλο. Κοντά στη πόλη τους, στα γειτονικά βουνά, έμενε σε μια σπηλιά ένας δράκος. Ένας πελώριος δράκος που είχε ανθρώπινη λαλιά κι έλεγαν γι’ αυτόν πως δεν ενοχλούσε αυτούς που δεν τον ενοχλούσαν.

Μια μέρα η όμορφη Γιαπωνέζα έχασε τον αρραβωνιαστικό της. Έψαξε παντού, ρώτησε όλο τον κόσμο, αλλά κανείς δεν μπόρεσε να της δώσει μια χρήσιμη πληροφορία. Μετά από δέκα μέρες κάποιος της είπε πως το παλικάρι είχε πέσει στα χέρια του δράκου. Τη συμβούλεψε να μην πάει να το αναζητήσει, γιατί θα έβαζε τη ζωή της σε κίνδυνο. Μα η κοπέλα αγαπούσε τόσο τον αρραβωνιαστικό της, που δεν δίστασε ούτε στιγμή. Μια και δυο ξεκίνησε για τη σπηλιά του δράκου αποφασισμένη να φέρει τον αρραβωνιαστικό της πίσω.

Ύστερα από μισής μέρας δρόμο έφτασε στα βουνά και μόλις πλησίασε τους μεγάλους βράχους, είδε το φοβερό δράκο να βγαίνει από τη σπηλιά του.

– Τι ζητάς εσύ εδώ; τη ρώτησε ο δράκος. Δεν με φοβάσαι;

– Δεν σε φοβάμαι, γιατί μου έχουν πει πως είσαι καλός και δίκαιος, του απάντησε με θάρρος η κοπέλα. Γιατί όμως αιχμαλώτισες τον αρραβωνιαστικό μου;drakos

– Είμαι καλός με τους καλούς και κακός με τους κακούς, της απάντησε ο δράκος. Ο αρραβωνιαστικός σου μίλησε άσχημα για μένα, το έμαθα και γι’ αυτό τον αιχμαλώτισα. Θα τον κρατήσω σκλάβο, να με υπηρετεί για όλη την υπόλοιπη ζωή του.

Η κοπέλα έπεσε τότε με κλάματα στα πόδια του δράκου και τον παρακάλεσε να τους λυπηθεί και ν’ αφήσει το παλικάρι ελεύθερο.

– Άκουσε, της είπε ο δράκος, ύστερα από λίγη σκέψη. Θα σου κάνω τη χάρη και θα αφήσω τον αγαπημένο σου ελεύθερο, αρκεί να μου φέρεις ένα χρυσάνθεμο που να έχει εκατό πέταλα.

Η κοπέλα δέχτηκε αμέσως. Δεν ήξερε όμως ότι μέχρι τότε τα χρυσάνθεμα είχαν μόνο τριάντα πέταλα. Γύρισε στην πόλη κι άρχισε να ψάχνει.

– Μην ψάχνεις άδικα, τη συμβούλεψαν όλοι. Δεν υπάρχει πουθενά χρυσάνθεμο με εκατό πέταλα.drakos_1

Αλλά εκείνη δεν ήθελε να παραδώσει τα όπλα. Το σκέφτηκε από δω, το σκέφτηκε από κει και αποφάσισε: «μπορεί να μην υπάρχει χρυσάνθεμο με εκατό πέταλα, αλλά κανένας δεν μπορεί να με εμποδίσει να το δημιουργήσω, όσος κόπος κι αν χρειάζεται, για το χατίρι του αγαπημένου μου». Έκοψε από τον κήπο της ένα χρυσάνθεμο και άρχισε να χαράζει τα πλατιά του πέταλα με μια λεπτή καρφίτσα των μαλλιών της. Σιγά σιγά, με άπειρη υπομονή, κατάφερε να χωρίσει τα πέταλα του λουλουδιού σε εκατό λεπτά κομμάτια. Μετά, επέστρεψε στη σπηλιά του δράκου με το κατόρθωμά της.

– Σου έφερα το χρυσάνθεμο με τα εκατό πέταλα, του είπε αποφασιστικά.

Ο δράκος πήρε γεμάτος περιέργεια το χρυσάνθεμο, μέτρησε τα πέταλά του με προσοχή και τα βρήκε εκατό. Άφησε τότε ελεύθερο το παλικάρι, όπως είχε υποσχεθεί. Το αγαπημένο ζευγάρι γύρισε ευτυχισμένο στην πόλη κι από τότε λένε πως τα χρυσάνθεμα δεν ξαναφύτρωσαν ποτέ με τριάντα πέταλα. Φύτρωναν απευθείας με εκατό για να θυμούνται όλοι το θαύμα της αγάπης και της υπομονής της όμορφης Γιαπωνέζας!

chrysanthemumsΗ κατεργάρα η κυρία Εύη δεν μας έδειξε εικόνες, όταν μας αφηγήθηκε το μύθο. Μετά καταλάβαμε το γιατί. Μας έβαλε να τις ζωγραφίσουμε εμείς! Γίναμε μικροί εικονογράφοι και κάναμε και μια έκθεση παιδικής ζωγραφικής στο μωσαϊκό της τάξης μας. Κάθε εικονογράφος έχει τη δική του τεχνοτροπία, το δικό του ύφος στη ζωγραφική του, είπε η κυρία Εύη. Μπορεί το θέμα της εικόνας να ήταν ίδιο για όλους μας «Ζωγραφίστε τους 3 ήρωες του μύθου και το χρυσάνθεμο», αλλά καμιά ζωγραφιά δεν βγήκε ίδια με την άλλη. Αυτό κι αν είναι θαύμα! «Το θαύμα της προσωπικής έμπνευσης, το θαύμα της τέχνης…», είπε η κυρία Εύη εντυπωσιασμένη και μας χειροκρότησε όλους όσο πιο δυνατά μπορούσε.chrys_11chrys_10chrys_8chrys_7

chrys_12chrys_5chrys_4chrys_3chrys_9chrys_6Μα τι απίστευτη υπομονή και δεξιοτεχνία είχε αυτή η Γιαπωνέζα! Άκου να χαράξει τα πέταλα του χρυσάνθεμου για να γίνουν εκατό. Η κυρία Εύη μας είπε ότι οι Ιάπωνες είναι λαός με εξαιρετικές επιδόσεις στη χειροτεχνία. Πιάνουν τα χέρια τους και έχουν και αστείρευτη υπομονή. giorgos_iakovidis

van-gogh-%ce%b2%ce%ac%ce%b6%ce%bf-%ce%bc%ce%b5-%cf%87%cf%81%cf%85%cf%83%ce%ac%ce%bd%ce%b8%ce%b5%ce%bc%ce%b1-1886-%ce%b9%ce%b4%ce%b9%cf%89%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%83%cf%85%ce%bb%ce%bb%ce%bfΕίδαμε και πίνακες σπουδαίων ζωγράφων που έχουν ζωγραφίσει χρυσάνθεμα. Μερικοί, όπως ο Renoir, τα ζωγράφιζαν ξανά και ξανά μέχρι να τα πετύχουν! Στο τέλος, μας έδειξε και ένα πολύ ωραίο βιβλίο, της κυρίας Ευγενίας Φακίνου, που έχει γράψει και τη «Ντενεκεδούπολη». Βρήκαμε το χρυσάνθεμο εκεί μέσα και διαβάσαμε τις σχετικές πληροφορίες. Μετά από όλα αυτά, όταν περάσουμε από κήπο ή ανθοπωλείο που έχει χρυσάνθεμα, αποκλείεται να μην τα γνωρίσουμε!chrys_13chrys_14

Πηγή: «Οι μύθοι των λουλουδιών», εκδόσεις Στρατίκη, 1991

Πίνακες με χρυσάνθεμα: http://www.lifo.gr/team/pinakothiki/42563%cf%87%cf%81%cf%85%cf%83%ce%ac%ce%bd%ce%b8%ce%b5%ce%bc%ce%b1_charles-courtney-curran

Σεισμός, σεισμός! Εγκέλαδος σωστός!

Σήμερα ήρθαμε πρόσωπο με πρόσωπο με ένα Γίγαντα. Μην τρομάζετε, καλέ! Γίγαντας της μυθολογίας μας είναι. Αλλά όχι όποιος κι όποιος. Ο φοβερός και τρομερός και χοροπηδηχτός Εγκέλαδος! Αφορμή ένα βιβλίο που έφερε στην τάξη η κυρία Εύη, που εκτός από δασκάλα και συγγραφέας είναι και αχόρταγη βιβλιοφάγος. Τρώει, τρώει σελίδες γεμάτες ιστορίες και ζωγραφιές και δεν χορταίνει. Και κάνει ό,τι μπορεί για να το κολλήσει και σε μας αυτό της το χούι, η αθεόφοβη…

Τη χθεσινή ημέρα είχαμε συζητήσει για το σεισμό ως φυσικό φαινόμενο, είχαμε κάνει άσκηση σεισμού, είχαμε μάθει πως μπορούμε να προστατευθούμε αν συμβεί σεισμός την ώρα που είμαστε στο σχολείο και στο σπίτι. Είχαμε δει εικόνες από σχετικά βιβλία γνώσεων και ενημερωθήκαμε και από τη σχετική ιστοσελίδα του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας http://www.oasp.gr/. Η κυρία Εύη μας είχε υποσχεθεί ότι την επόμενη ημέρα θα διαβάζαμε το μύθο του Εγκέλαδου. Και τις υποσχέσεις της, όλα κι όλα, πάντα τις τηρεί.

egkelados

Το βιβλίο, λοιπόν, τιτλοφορείται «Η οργή του Εγκέλαδου». Το έχει γράψει ο κύριος Κώστας Πούλος, που η κυρία Εύη μας είπε ότι εκτός από εξαιρετικός συγγραφέας είναι κι εκείνος δάσκαλος, αλλά στα μεγαλύτερα παιδιά, φιλόλογος. Και το έχει εικονογραφήσει με έναν ιδιαίτερο και πολύ ξεχωριστό τρόπο η κυρία Σοφία Παπαδοπούλου. Λοιπόν, αυτό το βιβλίο μας μάγεψε. Μας το διάβαζε η κυρία Εύη και την κοιτούσαμε με ορθάνοιχτα μάτια και ακόμη πιο ορθάνοιχτο στόμα. Σκεφτείτε ότι, αν και με στόμα ορθάνοιχτο τόση ώρα, δεν βγάλαμε άχνα, εκτός από τις στιγμές που η κυρία Εύη έκανε παύση για να τη βοηθήσουμε στην ανάγνωση: όταν δηλαδή ο Εγκέλαδος φτερνιζόταν, έβηχε, πάθαινε λόξυγκα, χασμουριόταν, τεντωνόταν για να ξεπιαστεί, έτρεμε από το συνάχι, θύμωνε και κανόνιζε και μια έκρηξη ηφαιστείου, κ.λ.π.. Επίσης, όταν άναψε η Γιγαντομαχία. Μεγάλο πανηγύρι, δεν το συζητώ. Το τι βράχους και νησιά εκσφενδονίσαμε, Θεοί και Γίγαντες, ο ένας στον άλλον, δεν λέγεται (στα ψέματα εννοείται, μύτη δεν άνοιξε). Η κυρία Εύη λέει ότι είμαστε μανούλες στα ηχητικά εφέ μιας ιστορίας και ότι κανείς ηθοποιός δεν μπορεί να μας φτάσει. Μιλάμε για Όσκαρ στο τσεπάκι μας, όχι αστεία. Το πόσα καταπληκτικά και καθόλου…πληκτικά πράγματα μάθαμε από αυτό το βιβλίο, όμως, δεν θα σας το μαρτυρήσω. Θα το καταλάβετε από αυτά που κάναμε μετά την ανάγνωσή του.egkelados_1

egkelados_4egkelados_13Πρώτα συζητήσαμε πως μπορούμε να φτιάξουμε το Γίγαντα Εγκέλαδο και καταγράψαμε τις ιδέες μας. Μετά η κυρία Εύη μας έκανε έκπληξη. Είπε πως μία απ’ όλες τις ιδέες μπορούμε να την πραγματοποιήσουμε τώρα αμέσως! Και έφερε ένα ρολό χαρτί μακρόστενο σαν το δόρυ της θεάς Αθηνάς. Το άπλωσε στο πάτωμα και σηκωθήκαμε όλοι γύρω του. Διαλέξαμε το πιο ψηλό αγόρι και το πιο ψηλό κορίτσι της τάξης (ισότητα ντε), τα βάλαμε να ξαπλώσουν πάνω στο χαρτί εναλλάξ και σχεδιάσαμε το περίγραμμά τους με μολύβι. Όλοι ανεξαιρέτως! Άλλο παιδί σχεδίασε την παλάμη, άλλο το κεφάλι, άλλο την πατούσα, άλλο τη γάμπα, άλλο το μπράτσο και πάει λέγοντας. Κανείς δεν έμεινε παραπονεμένος. Μετά μοιραστήκαμε σε δύο μεγάλες ομάδες στα τραπέζια και χρωματίσαμε τους δύο Γίγαντες Εγκέλαδούς μας με μαρκαδόρους. Τελικά ισχύει το «όλοι οι καλοί χωράνε» όταν υπάρχει αρμονική συνεργασία. Καθόλου δεν τσακωθήκαμε. Εντάξει, δυο τρεις φορές μόνο!egkelados_2egkelados_5egkelados_8

Την ώρα που ζωγραφίζαμε, όπως και στο διάλειμμα, στην αυλή, τραγουδούσαμε δυνατά το σύνθημά μας για το σεισμό. Τα παιδιά του Δημοτικού δίπλα έκαναν πρόβες μετά μουσικής για την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, οπότε το σύνθημά μας απέκτησε και τον κατάλληλο ρυθμό. Ταράμ, ταράμ, ταράμ ταράμ ταράμ! Η κυρία Εύη μας έκανε το μαέστρο χαρωπή, αλλά εγώ την είδα που πήγε κρυφά στην κουζίνα και πήρε κι ένα ντεπόν μάξιμουμ.egkelados_10egkelados_9egkelados_11

Μετά, φτιάξαμε τον Εγκέλαδο από τουβλάκια και για θεά Αθηνά χρησιμοποιήσαμε μια κούκλα από ύφασμα και χαρτοπολτό που είχαν φτιάξει τα περσινά παιδιά και φορούσε και άσπρο χιτώνα. Ό,τι πρέπει! Έτσι, παίξαμε το μύθο. Η κυρία Εύη μας είπε ότι την άνοιξη θα επισκεφθούμε το Μουσείο της Ακρόπολης και τότε θα δούμε τη θεά Αθηνά αυτοπροσώπως. Το άγαλμά της, δηλαδή, και το…ένα πόδι του Γίγαντα Εγκέλαδου. Το γιατί θα δούμε μόνο το ένα του πόδι είναι μια άλλη ιστορία, θα σας την πω εν καιρώ.

egkelados_12Στο τέλος, μαζί με την κυρία Εύη που της αρέσει πολύ να σκαρώνει ποιηματάκια, γράψαμε κι ένα ποίημα αφιερωμένο εξαιρετικά στον Εγκέλαδο. Μετά από όλα αυτά, αν γίνει σεισμός, το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν θα μας πιάσει πανικός. Γιατί τώρα ξέρουμε τι ακριβώς πρέπει να κάνουμε για να προστατευθούμε. Και ψύχραιμα ψύχραιμα ένα μύθο στον Εγκέλαδο θα πούμε!

Μια γιορτή ποιητική, μυθική και ιστορική!

«ΕΛΑ ΕΣΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΥΡΑ ΜΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΣΤΑ ΠΑΛΙΑ ΤΑΞΙΔΕΨΕ ΜΑΣ, ΣΤΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΟΡΜΗΝΕΨΕ ΜΑΣ!…» 

ΡΟΛΟΙ (κατά σειρά εμφάνισης)

1η Μούσα, Κλειώ
2η Μούσα, Πολύμνια
Ηρακλής
3η Μούσα, Ευτέρπη
Ιάσονας
4η Μούσα, Μελπομένη
Ίκαρος
5η Μούσα, Ερατώ
Θησέας
6η Μούσα, Καλλιόπη
Οδυσσέας
7η Μούσα, Θάλεια
Αριστοφάνης
Λυσιστράτη
Πραξαγόρα
Σωκράτης
8η Μούσα, Τερψιχόρη
Καλλιπάτειρα
9η Μούσα, Ουρανία
Διογένης
Μέγας Αλέξανδρος
Περικλής
Φειδίας

ΕΝΑΡΞΗ – ΠΡΟΛΟΓΟΣ

muses-AΜΟΥΣΕΣ

1Η ΜΟΥΣΑ, ΚΛΕΙΩ

Καλώς μας ήρθατε γονείς,
αδέρφια, φιλενάδες,
παππούδες και γιαγιάδες!
Η χρονιά η σχολική
τελειώνει με γιορτή!
Καθίστε αναπαυτικά:
θα ταξιδέψουμε μακριά,
στα χρόνια τα αρχαία,
με το μυαλό και την καρδιά,
με την κυρά – Μυθολογία
και την αρχόντισσα Ιστορία,
να μας μιλούν ελληνικά,
ωραία και αυθεντικά!
Εγώ κι οι οκτώ μου αδερφές,
οι Μούσες είμαστε οι γνωστές.
Κοπέλες σαν τα κρύα νερά
και με χαρίσματα πολλά.
Το θεό Απόλλωνα ακολουθάμε
και του γλυκοτραγουδάμε.
Αν μας ακολουθήσετε,
σύντομα θα γνωρίσετε
ξεχωριστούς ανθρώπους,
στης Ελλάδας μας τους τόπους!
Αρχή ας γίνει δυνατή,
με τον ατρόμητο Ηρακλή!

2η ΜΟΥΣΑ, ΠΟΛΥΜΝΙΑ

Ο Ηρακλής ήταν, παιδιά,
ήρωας από κούνια!
Τέρατα δεν του γλύτωναν,
μα ούτε και…μαμούνια!
Μωράκι βυζανιάρικο
έπνιξε κάτι φίδια
κι ο αδερφός του ο Ιφικλής
τα χρειάστηκε ο δυστυχής!
Ο Δίας ο πατέρας του
κι η μάνα του η Αλκμήνη
ήταν περήφανοι πολύ
για το μικρούλη Ηρακλή.
Μα η δυστροπία μιας θεάς
του έγινε κακός μπελάς.
Η Ήρα ήταν πεισματάρα,
ζηλιάρα και παραπονιάρα:
συνδυασμός εκρηκτικός
σε χαρακτήρα γυναικός!
Για να εκδικηθεί το Δία,
τον έριξε τον Ηρακλή
στα άγρια θηρία!
Δώδεκα άθλους έκανε
για χάρη του Ευρυσθέα,
του θείου του, μέγα φοβιτσιάρη,
που κρύφτηκε σ’ ένα πυθάρι,
δέρμα σαν είδε από λιοντάρι!
Αλλά ας αφήσουμε τον Ηρακλή
την ιστορία του να μας πει!

HRAKLIS

ΗΡΑΚΛΗΣ

Ο Ηρακλής είμαι ο τρανός,
ημίθεος πλέον ξακουστός!
Από παιδάκι μ’ άρεσαν
τ’ αθλητικά αγωνίσματα,
τη βάση όμως δεν έπιανα
στα άλλα διαγωνίσματα.
Μια μέρα που ο δάσκαλος
μ’ έβαλε τιμωρία,
μία καρέκλα άρπαξα
κι όσα είναι τα γράμματα,
τόσα του ’κανα ράμματα,
γιατί είμαι από ράτσα
με ρωμαλέα μπράτσα!
Τους δώδεκα άθλους θα σας πω,
όχι για να το παινευτώ,
αλλά για ν’ αποδείξω,
τι καταφέρνει όταν βρεθεί
η θέληση με την πυγμή,
το θάρρος κι η εξυπνάδα
και του κορμιού η σβελτάδα…
Της Νεμέας το λιοντάρι
το ξεπάστρεψα με χάρη.
Πριν αδειάσει η κλεψύδρα,
πάει κι η Λερναία Ύδρα!
Τις Στυμφαλίδες Όρνιθες
τις έκανα κοκκινιστές,
της Άρτεμης τ’ άγριο ελάφι,
παρά λίγο με πιλάφι
και τον Ερυμάνθιο κάπρο
στο φούρνο με κρασάκι άσπρο!
Μετά με στείλαν αγγαρεία,
στους στάβλους του βασιλιά Αυγεία.
Του ταύρου ήρθε η σειρά,
στην Κρήτη που έκανε ζημιά.
Τ’ ανθρωποφάγα άλογα
δάμασα του Διομήδη,
Πέρασα κι απ’ τις Αμαζόνες,
που είχανε ωραίες ζώνες.
Στο θείο μου έφερα με τα πόδια
Τ’ αφράτα του Γηρυόνη βόδια.
Έπιασα και τον Κέρβερο,
του Άδη το σκυλί το φοβερό!
Κράτησα στους ώμους τον ουρανό
κι απ’ τον Άτλαντα, με πονηριά,
πήρα τα μήλα τα χρυσά!
Αδύνατο να σας τις πω
τις περιπέτειές μου όλες:
θ’ αποκοιμιόσασταν εδώ,
γι’ αυτό, χαιρετώ κι αποχωρώ!

3η ΜΟΥΣΑ, ΕΥΤΕΡΠΗ

Στης Μαγνησίας τα μέρη
ας πάμε τώρα χέρι – χέρι.
Ένα πανέμορφο παιδί
από γενιά βασιλική,
περιπλανιέται μόνο.
Της Ιωλκού το θρόνο
πάει πίσω να γυρέψει,
που του τον είχαν κλέψει!
Περνάει ένα ποτάμι
και το ένα του σανδάλι
μες στο νερό κυλάει…
Τον είδαν μονοσάνδαλο
κι έγινε μέγα σκάνδαλο!
Ιάσων τ’ όνομά του
και το ’λεγε η καρδιά του!

ellinikos-chrysos-chrysomallo-deras-02_A

ΙΑΣΟΝΑΣ

Μόλις με είδε ο θείος μου
στο όμορφο παλάτι,
του γυάλισε το μάτι!
Γιατί είχε λάβει ένα χρησμό,
που έλεγε νέτα – σκέτα:
«Από ένα μονοσάνδαλο
το θρόνο σου θα χάσεις!».
Μου είπε τότε ο πονηρός:
– «Γιε μου, εσύ ’σαι δυνατός!
Για κάνε μου μια χάρη,
πετάξου στην Κολχίδα, φέρε μου
το χρυσόμαλλο τομάρι!».
Σ’ ένα σπουδαίο ναυπηγό,
τον Άργο, ανέθεσα κι εγώ
κι έφτιαξε ένα πλοίο,
γοργόφτερο και δυνατό,
που το βαφτίσαμε «Αργώ».
Για πλήρωμα συγκέντρωσα
πενήντα παλικάρια.
Ο Ηρακλής και ο Θησέας
οι πρώτοι ήταν της παρέας
και τον Ορφέα πήρα,
για να μας παίζει λύρα!
Και τι δε συναντήσαμε
στης θάλασσας τους δρόμους..
Θηρία, άγριους λαούς,
κινδύνους χίλιους, τρομερούς.
Ως και Πέτρες Συμπληγάδες,
που γρήγορα ανοιγόκλειναν
και σ’ έπιαναν ζαλάδες!
Μα εμείς ακολουθήσαμε
ένα περιστεράκι
και στης Κολχίδας φτάσαμε
τ’ ωραίο λιμανάκι.
Η Μήδεια με βοήθησε,
μάγισσα, αρχοντοπούλα,
και τη χρυσόμαλλη προβιά
που λέγανε και «δέρας»,
κλέψαμε από το τέρας,
το δράκο τον ακοίμητο
που τάχα τη φυλούσε,
μα η Μήδεια με μαγικά,
του έφερε ροχαλητά!
Μετά γοργά σαλπάραμε,
πίσω για την πατρίδα.
Τη Μήδεια παντρεύτηκα
κι έτσι νοικοκυρεύτηκα.
Την ιστορία μου σταματώ,
το τέλος της δε θα σας πω,
γιατί είναι λυπημένο.
Απ’ όλα έχει η ζωή,
μα σήμερα έχουμε γιορτή
και ο Ιάσονας εγώ,
όλο χαρά σας χαιρετώ!

4η ΜΟΥΣΑ, ΜΕΛΠΟΜΕΝΗ

«Μες στου Μαγιού τις μυρωδιές,
στα κόκκινα κεράσια,
για δέστε πως χορεύουνε
της Κρήτης τα κοράσια!»…
Εκεί κι ο πρωτομάστορας
ο Δαίδαλος σκαρώνει
τον Τάλω, το Λαβύρινθο
και όλους τους θαμπώνει!
Μ’ από τη δόξα, τις τιμές,
τα πλούτη, τ’ αγαθά του,
να φύγει, να λευτερωθεί
προτίμησε η καρδιά του.
Χαρές δεν έχει η φυλακή,
ακόμη και αν είναι χρυσή…
Η ολόφωτη βασίλισσα,
που Πασιφάη τη λέγαν
και που πολύ τον συμπαθεί,
του φέρνει πούπουλα, κερί
και κάμποσα γερά σκοινιά,
κρυφά να φτιάξει τα φτερά!
Μα να τον! Με το γιόκα του,
τον Ίκαρο, πετάνε!
Πολύ ψηλά ανεβαίνουνε.
Αχ, θα τα καταφέρουνε;

daedalus-icarus-stamp

 

ΙΚΑΡΟΣ

«Κοίτα πατέρα πως πετώ,
έφτασα ως τον ουρανό!
Λίγο ακόμη και θαρρώ
θα…κουτουλήσω το Θεό!
Όχι πατέρα, μη μου λες
να χαμηλώσω και μην κλαις.
Τι; Δε σ’ ακούω καθαρά…
Θα λιώσουν, είπες, τα φτερά;
Ξέρεις πως είναι να ’σαι νέος,
έξυπνος, δυνατός κι ωραίος;
Τον κίνδυνο δε λογαριάζεις,
μέχρι και τη φωτιά αγκαλιάζεις!
Άχου, φωτιά είπα κι ο ήλιος
δεν αστειεύεται εδώ πάνω…
Πατέρα, τα φτερά μου χάνω.
Πέφτω, πριν ζήσω, θα πεθάνω!…».
Μια θάλασσα κι ένα νησί
πήρανε τ’ όνομά μου.
Στην ιστορία έμεινε
αυτή η αποκοτιά μου.
Ικάριο το πέλαγος
και το νησί Ικαρία.
Παιδιά, ποτέ μην κάνετε
τέτοια ανοησία!
Οι μικροί έχουν ορμή,
μα οι μεγάλοι έχουν πείρα.
Αν ακούτε τους γονείς,
πρώτα θα ωφεληθείτε εσείς!

5η ΜΟΥΣΑ, ΕΡΑΤΩ

Στην Αθήνα τώρα ας πάμε,
για να δούμε ένα λεβέντη.
Στα ανάκτορα όταν πήγε,
έγινε μεγάλο γλέντι.
Του βασιλιά Αιγέα γιος
ήτανε ο μορφονιός.
Βασιλικό σπαθί κρατούσε,
χρυσά ποδήματα φορούσε.
Τον γνώρισε ο βασιλιάς
σαν τον αντίκρισε, μεμιάς!
Απ’ την Τροιζήνα ξεκινώντας
κι ως την Αθήνα περπατώντας,
με κακούργους και ληστές
μάχες έδωσε πολλές.
Και πριν να μπει μέσα στην πόλη,
ήδη γι’ αυτόν μιλούσαν όλοι.
Θησέας είναι τ’ όνομά του,
πολλά τα κατορθώματά του!

ΘΗΣΕΑΣ

ΘΗΣΕΑΣ

Ο δρόμος μου έκρυβε πολλές
παγίδες και κακοτοπιές.
Τον Περιφήτη τον κουτσό,
γίγαντα, του Ηφαίστου γιο,
του αλατιού τον έκανα.
Το Σίνη, τον σκληρό ληστή
κι αυτόν τον έκανα αλοιφή,
που τους φτωχούς διαβάτες
σε λυγισμένα πεύκα
έδενε απ’ τα πόδια
και δίχως να τους λυπηθεί,
τους σκότωνε μια και καλή.
Πελώριο αγριογούρουνο
με το σπαθί μου σούβλισα
και τον κακούργο Σκείρωνα
σ’ ένα γκρεμό τον τσούλησα!
Κάπου κοντά στον Κηφισό,
βρίσκω τον αποκρουστικό
το γίγαντα Προκρούστη.
Στο μικρό του κρεβατάκι
ξάπλωσα το τερατάκι
και τον έκοψα κιμά,
όπως έκανε η αφεντιά του
στα αθώα θύματά του.
Όλοι γνωρίζετε ασφαλώς
τι έκανα στην Κρήτη.
Πήγα με τους Αθηναίους,
επτά νέες κι επτά νέους,
το φόρο να πληρώσουμε,
για πάντα να ξεχρεώσουμε.
Νίκησα το Μινώταυρο
και μ’ ένα κουβαράκι,
βγήκαμε απ’ το Λαβύρινθο,
ώσπου να πεις νεράκι!
Την Αριάδνη φίλησα,
την πήρα απ’ το χεράκι
κι όλοι μαζί το σκάσαμε:
το Μίνωα ξεγελάσαμε!
Αλλά την ξέχασα στη Δήλο
κι έπιασε το Διόνυσο φίλο,
το θεό του αμπελιού,
του κρασιού και του γλεντιού.
Μα φτάνοντας στον Πειραιά,
ένα λάθος πλήρωσα ακριβά:
μαύρα αφήνω τα πανιά,
ξεχνάω να βάλω τα λευκά
κι ο πατέρας μου ο Αιγέας
βουτάει στα βράχια από ψηλά.
Κι από τότε, το λέω και κλαίω,
το πέλαγο είπαμε Αιγαίο!

6η ΜΟΥΣΑ, ΚΑΛΛΙΟΠΗ

Φίλες και φίλοι, ετοιμαστείτε,
τους ήρωες τους Ομηρικούς
τώρα να υποδεχτείτε!
Ο ποιητής ο Όμηρος,
πρώτος μέσα στους πρώτους,
αθάνατα τα έπη του
άφησε στους ανθρώπους.
«Ιλιάδα» και «Οδύσσεια»,
έργα τέχνης ωραία,
με φαντασία, έμπνευση,
μηνύματα σπουδαία.
Τα ’χουν κάνει συναυλίες,
θέατρο, μα και ταινίες.
Αν δεν τα ’χετε διαβάσει,
σας το λέω: έχετε χάσει!
Ορίστε, να κι ο Οδυσσέας
και παραπέρα ο Αχιλλέας.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ

ΟΔΥΣΣΕΑΣ

Σαν πατήσαμε την Τροία,
μ’ έπιασε η νοσταλγία
στην Ιθάκη να γυρίσω,
τους δικούς μου να φιλήσω.
Στα πέλαγα ανοίχτηκα
με τους συμπατριώτες,
μα έγραφε το ριζικό μου
να φτάσω μόνος στο χωριό μου.
Τους Κίκονες νικήσαμε,
κάτι αγριανθρώπους.
Στων Λωτοφάγων φτάσαμε τη χώρα:
– «Αν δοκιμάσετε λωτό,
θα τα ξεχάσετε όλα
και γυναίκα και παιδιά
και την πατρίδα τη γλυκιά!»,
είπα στους συντρόφους.
Κι όλους τους ξεμυαλισμένους,
στο πλοίο κουβάλησα δεμένους.
Τον Κύκλωπα, ένα γίγαντα,
γιόκα του Ποσειδώνα,
μ’ ένα κοντάρι τύφλωσα.
Και ο θεός της θάλασσας
οργίστηκε, μας έριξε
στο μάτι του κυκλώνα.
Τον ασκό με τους ανέμους
οι πιο περίεργοι άνοιξαν.
Τότε ο Αίολος θυμώνει
και στα κύματα μας χώνει.
Οι Λαιστρυγόνες ήτανε
θεόρατοι σαν κάστρα,
ανθρωποφάγοι τρομεροί!
Όσοι γλυτώσαν απ’ αυτούς,
θυσίες κάναν στους θεούς…
Στης Κίρκης τα χρυσά παλάτια
αυτούς που κάνανε το μάγκα,
όλους τους έφαγε η μαρμάγκα!
Η μάγισσα η πονηρή
τους δίνει γουρουνιών μορφή.
Τρέχω, τραβάω το σπαθί,
τη φοβερίζω στη στιγμή
κι έτσι ξανάκανε ανθρώπους
τους καημένους τους συντρόφους!
Σαλπάρουμε έπειτα και πάλι
και φτάνουμε σ’ ένα ακρογιάλι,
που οι γλυκόλαλες Σειρήνες
σου παίρνανε το νου για μήνες.
– «Δέστε με», είπα, «στο κατάρτι
να μου περάσει το γινάτι
κι αν σας φωνάζω να με λύσετε,
εσείς να με περιφρονήσετε».
Σαν είδα Χάρυβδη και Σκύλλα,
τότε, παιδιά μου, όλα τα είδα!
Τέτοια αλλόκοτα θηρία,
γεννάει μόνο η φαντασία.
Μου φάγαν κάμποσους συντρόφους…
Μα κι οι υπόλοιποι χαθήκαν,
όταν τα βόδια λιμπιστήκαν,
του θεού Ήλιου και τα σφάξαν.
Μονάχο, λιποθυμισμένο,
άγρια φουρτούνα με ξεβράζει
στης Καλυψώς την αγκαλιά,
που ήταν νύμφη με καρδιά.
Πολύ μ’ αγάπησε αυτή,
μα εγώ μελαγχολούσα.
Σκεφτόμουν την πατρίδα μου
κι έκλαιγα και θρηνούσα…
Στο τέλος με λυπήθηκε
και μ’ άφησε να φύγω.
Μα στων Φαιάκων το νησί
ναυάγησα σε λίγο.
Εκεί με βρήκε η Ναυσικά,
κόρη από βασιλική γενιά.
Με πήρε ευθύς μαζί της,
με πήγε στους γονείς της.
Ο βασιλιάς Αλκίνοος
αφού με περιποιήθηκε,
μου ’δωσε πλοίο και δώρα
και να ’μαι σπίτι τώρα!
Βάζει ένα χέρι η Αθηνά,
προστάτιδα θεά μου,
και τους μνηστήρες ξέκανα,
που τρώγαν τα υπάρχοντά μου.
Το γιο μου τον Τηλέμαχο
συνάντησα επιτέλους,
την Πηνελόπη την πιστή,
που με περίμενε κι αυτή.
Ο Οδυσσέας είμαι εγώ:
με είπαν πολυμήχανο.
Έκοβε το μυαλό μου,
και όσα και να πέρασα,
πίστευα στον εαυτό μου!

7η ΜΟΥΣΑ, ΘΑΛΕΙΑ

Πολλά σας είπαν σοβαρά
τα προηγούμενα παιδιά.
Ας πούμε κι ένα αστείο
σ’ ετούτο το σχολείο!
Στου γιαλού τα άσπρα βράχια,
παίζουν μπάλα δυο…βατράχια
και στου Μήτσου το κοτέτσι
τρώνε οι Όρνιθες γιουβέτσι!
Στράτα – στράτα η Λυσιστράτη
λέει «στους άντρες κάντε κράτει!»
κι η κυρά η Πραξαγόρα
θέλει ψήφο εδώ και τώρα!
Η ζωή είναι κωμωδία,
ένα τσουβαλάκι αστεία.
Και δεν υπάρχει απ’ αυτό
τίποτα πιο τραγικό…
Αυτό λέει ο Αριστοφάνης
κι ο περιπτεράς ο Φάνης!

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ

Αγαπητοί μου, τη ζωή
τη φιλοσόφησα πολύ.
Αντί να τρέχω σε πορείες,
έγραφα φίνες κωμωδίες.
«Εκκλησιάζουσες» και «Λυσιστράτη»
και «Όρνιθες» και «Βάτραχοι»
κι η ξακουσμένη «Ειρήνη»,
που τα στραβά και τ’ άδικα
στον τοίχο όλα τα στήνει,
από τα έργα μου τα σωσμένα
είναι τα πλέον φημισμένα!
Κανένα εγώ δεν άφηνα
να κάτσει σε χλωρό κλαρί:
πολιτικούς, στρατιωτικούς,
ιερείς και καλλιτέχνες,
χα!, όλους τους κανόνιζα,
αν ήταν ψεύτες, κλέφτες.
Η πένα μου έτσουζε πολύ,
γιατί είχα φλέβα κωμική.
Τα πλήθη τα διασκέδαζα
και την κοιλιά μου γέμιζα!
Πολλοί δε με χωνεύανε,
κακίες μαγειρεύανε,
αλλά εγώ επέμενα
και πάντα αστέρι έμενα!
Ας περάσει η Λυσιστράτη
να μας πει κι εκείνη κάτι!

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ

Τ’ όνομά μου, Λυσιστράτη.
Μ’ είπαν θηλυκό αντάρτη!
Τους μάγκες κάνω τ’ αλατιού
και είμαι πάντα του κουτιού.
Ψηλή, ωραία, κι έξυπνη,
καταφερτζού, τσαχπίνα,
σε φασαρίες έμπλεξα
τους άντρες στην Αθήνα.
Πολέμους κάνανε αυτοί
κι εμείς οι κακομοίρες
βάσανα είχαμε πολλά
και μέναμε και χήρες.
Του λόγου μου δεν άντεξα
και ένα μεσημέρι
με τις γυναίκες κλείστηκα
στης Ακρόπολης τα μέρη.
Από τους άντρες αποχή
κι από τα σπίτια μας μαζί,
αποφασίσαμε οι νιες,
οι ώριμες και οι γριές.
Μας κοροϊδεύαν στην αρχή.
Μετά την πάτησαν αυτοί!
Άλλος έκαψε το φαγητό,
του διπλανού κλαίει το μωρό,
ο τρίτος έβαλε μπουγάδα
και τον έπιασε ζαλάδα!
Γιατί εύκολο είναι να το λες,
πως του νοικοκυριού οι δουλειές
είναι για τα παιδάκια.
Κι είναι ευρύτερα γνωστό,
ότι απέξω απ΄το χορό,
πολλά λεν τραγουδάκια!
Πολλά μηχανευτήκανε
για να μας βγάλουν έξω,
μα εγώ δε διανοήθηκα
στιγμή να τους πιστέψω.
Φωτιές ανάψαν, ο καπνός
για να μας φέρει βήχα,
μα εμείς τους καταβρέξαμε:
τη λύση πάλι βρήκα!
Τους αστυνόμους φέρανε
Που τάχα μας συλλάβανε,
μα με τις ξεσκονίστρες μας
καρούμπαλα τους κάναμε!
Αφού καλά τους ψήσαμε,
στα σπίτια μας γυρίσαμε.
Μόνο η ειρήνη έχει χαρές
και φιλιά και αγκαλιές.
Ο πόλεμος είναι συμφορά
και φέρνει κλάματα πολλά.
Σαν όλοι συμφωνήσαμε,
ευτυχισμένοι ζήσαμε!
Για πλησίασε Πραξαγόρα,
για να συνεχίσεις τώρα…

ΠΡΑΞΑΓΟΡΑ

Βρε γλωσσά Αριστοφάνη,
σαν πολλά μας τα ’πες, φτάνει!
Σεις οι άντρες, κουτσομπόλες
λέτε τις γυναίκες όλες.
Μα σαν βρείτε ευκαιρία,
στιγμή δεν κάνετε ησυχία.
Σαν τα κοκόρια τρώγεστε
και παίζετε τ’ αντράκια
και δος του πόλεμοι και βία…
Αχ! Μ’ έπιασε απελπισία!
Μου ήρθε, λοιπόν, μία ιδέα
και σας τη φέραμε ωραία:
ντυθήκαμε οι γυναίκες άντρες,
στολίδια βγάλαμε και χάντρες
και στη Βουλή ψηφίσαμε,
ειρήνη αποφασίσαμε,
δημοκρατία για όλους,
αρσενικούς και θηλυκούς.
Πήγαμε σπίτια μας μετά
και ούτε γάτα, ούτε ζημιά!
Το γυναικείο το μυαλό
λένε πως είναι κοφτερό.
Μα ξέρω κι έναν άντρα
τίμιο, δίκαιο, σοφό,
που έμεινε στην ιστορία
και δίδασκε φιλοσοφία.
Τον λέγανε Σωκράτη.
Σωκράτη, πες μας κάτι!

1.-José-Maria-de-Medeiros-Death-of-Socrates-1878_A

ΣΩΚΡΑΤΗΣ

Ένα ξέρω και το λέω,
ότι τίποτα δεν ξέρω!
Μια ολόκληρη ζωή
ερευνούσα τα γιατί.
Έκανα όλο ερωτήσεις
και απέφευγα τις κρίσεις.
Ο άνθρωπος, είπα, ο σωστός
πρέπει να είναι ταπεινός.
Όποιον τα ξέρει δήθεν όλα,
θρασύ τον λέμε και ξερόλα!
Πολύ αγαπούσα τα παιδιά.
Τα δίδασκα στην Αγορά.
Μιλούσαμε για ιδέες,
με νεανικές παρέες.
Για πιο καλό μου μαθητή
είχα τον ξύπνιο Πλάτωνα,
αλλά και τους υπόλοιπους
χαιρόμουν και καμάρωνα.
Μα όπως πάντα γίνεται
αν κάποιος ξεχωρίζει,
ελάχιστοι τον αγαπούν,
οι πιο πολλοί τονε φθονούν…
Κάποιοι με συκοφάντησαν
ότι τους νέους χαλάω.
Με σύρανε το γέροντα,
στη φυλακή να πάω.
Σκασιαρχείο μου είπανε
οι φίλοι μου να κάνω,
γιατί αλλιώς, αλίμονο,
έπρεπε να πεθάνω.
Μα εγώ όσο έζησα στη γη,
είχα περηφάνια και τιμή.
Το δηλητήριο ήπια,
γελώντας το αντίο είπα.
Για αιώνες λέγανε μετά:
– «Δάσκαλε, μας τιμούσες!».
Κανείς δεν είπε: «Δίδασκες
και νόμους δεν τηρούσες!».

8η ΜΟΥΣΑ, ΤΕΡΨΙΧΟΡΗ

Ας πάμε τώρα, φίλοι μου,
βόλτα στην Ολυμπία.
Εκεί θα συναντήσουμε
μια αληθινή κυρία.
Στην αρχαία εποχή,
οι Αγώνες οι Ολυμπιακοί
είχαν οκάδες δόξα
και μια σταλίτσα…λόξα!
Γυναίκες δεν αφήνανε
στο στάδιο να μπούνε,
ούτε να είναι θεατές,
ούτε ν’ αγωνιστούνε.
Μα μία τους την έσκασε
και στις κερκίδες έκατσε.
Τη νόμισαν για άντρα
και πέρασε τη μάντρα…
Μα αν τότε οι Ολυμπιακοί
είχαν κουσούρια δύο,
πολύ φοβάμαι σήμερα
έχουν…σαράντα δύο!
Αστείο είναι τα λεφτά
να γίνονται όλα δρόμοι
και Coca Cola να ρουφάν
ως κι οι λαμπαδηδρόμοι;
Καλλιπάτειρα, εμπρός, βγες
και την ιστορία σου πες!

ΑΘΛΗΤΕΣ

ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑ

Θρύλο την ιστορία μου
έκαναν, είναι αλήθεια
και τη διηγιούνται οι άνθρωποι,
όπως τα παραμύθια.
Το ποίημα που θα σας πω
είναι του Λορέντζου Μαβίλη.
Τα λέει ωραία ο ποιητής,
μάστορας της στιχουργικής!
« – Αρχόντισσα Ροδίτισσα, πως μπήκες;
Γυναίκες διώχνει μια συνήθεια αρχαία εδώθε.
– Έχω ανήψι, τον Ευκλέα,
τρία αδέρφια, γιο, πατέρα ολυμπιονίκες.
Να μ’ αφήσετε πρέπει, ελλανοδίκες,
και εγώ να καμαρώσω μες στα ωραία
κορμιά, που για το αγρίλι του Ηρακλέα
παλεύουν, θαυμαστές ψυχές αντρίκιες.
Με τις άλλες γυναίκες δεν είμαι όμοια
στον αιώνα το σόι μου θα φαντάζει,
με της αντρειάς τ’ αμάραντα προνόμια.
Με μάλαμα γραμμένος το δοξάζει
σε αστραφτερό κατεβατό μαρμάρου
ύμνος χρυσός του Πινδάρου».

9η ΜΟΥΣΑ, ΟΥΡΑΝΙΑ

Ας φύγουμε απ’ τους αθλητές
και τα στεφάνια απ’ αγριελιές.
Καταμεσίς της Αγοράς,
τρώει ο Διογένης.
Τύπος απλός και λαϊκός,
πάμπτωχος αλλά καυστικός,
τα λόγια δε μασούσε,
ούτε κι όταν πεινούσε!
– «Είναι μέρος η Αγορά,
Διογένη, για να τρως κουκιά;
Σταμάτα, ρίχνεις ψίχουλα,
τα μάρμαρα λερώνεις
κι εδώ είν’ επίσημη γωνιά.
Βρε, τι καμώματα είν’ αυτά;».

Jacques_Gamelin_-_Alexandre_et_Diogène_A

ΔΙΟΓΕΝΗΣ

Για να σου πω, κορίτσι μου,
μη με παραζορίζεις
και τη δική σου την κοιλιά
μονάχα να ορίζεις.
Στην Αγορά εγώ πείνασα,
στην Αγορά θα φάω
κι είναι απολύτως φυσικό,
να τρώω όταν πεινάω!
Οι πλούσιοι τρώνε συνέχεια
μα όποιος ζει μες στην ανέχεια,
για να βγει το ξεροκόμματο,
κάνει ως και τον…αόμματο!
Δεν ντρέπομαι, το μαρτυράω,
πως ζητιανεύω για να φάω.
Πολλοί αμολάνε τα σκυλιά τους,
για να φυλούν τα υπάρχοντά τους.
Μα εγώ δεν έχω τίποτα,
κανένα δε φοβάμαι
και μέρα μεσημέρι
φανό κρατώ στο χέρι.
ΑΝΘΡΩΠΟ, ακούστε με, ζητώ,
που μ’ άνθρωπο να μοιάζει
και να μην το ’χει σύστημα
ψέματα ν’ αραδιάζει.
Όλοι τον πλούτο κυνηγούν,
το παν για χάρη του πουλούν…
Πέστε μου, τι να κάνω;
Να πέσω να πεθάνω;
Μα ποιος είν’ τούτος ο ψηλός,
που ’ρθε ντυμένος σα γαμπρός;

ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Δεν είμαι φίλε μου γαμπρός,
αλλά μεγάλος στρατηγός!
Αλέξανδρο με λένε.
Σίγουρα θα ’χεις ακουστά
για τη δική μου τη γενιά,
τους ξακουσμένους Μακεδόνες
που βασιλεύαν για αιώνες.
Τους Έλληνες οδήγησα
στα βάθη της Ασίας,
χαράζοντας τα σύνορα
μιας αυτοκρατορίας.
Το Βουκεφάλα δάμασα,
το πιο ατίθασο άτι,
σαν ήμουνα μικρό παιδί.
Κι ο βασιλιάς ο Φίλιππος:
– «Γιε μου, η Μακεδονία
είναι για σένα πια μικρή!»,
μου είπε με χαρά πολλή
και μου ’δωσε τα ηνία.
Τους Πέρσες κατατρόπωσα,
ίδρυσα πολιτείες.
Σαν το λιοντάρι άντεχα
σ’ όλες τις κακουχίες.
Μα τη σοφία σου θαυμάζω
και μπροστά σ’ όλους σου τάζω,
κάθε σου επιθυμία
να εκπληρωθεί με προθυμία.
Διογένη, ό,τι θέλεις ζήτα!

ΔΙΟΓΕΝΗΣ

Πολύ με ζάλισες και κοίτα,
πρώτα απ’ όλα, κάνε πέρα:
ήλιο μου κρύβεις και αέρα.
Τίποτε άλλο δε ζητώ,
μέριασε, για να ζεσταθώ!
Κάνε μου αυτή τη χάρη,
στάσου μακριά απ’ το πιθάρι!

ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Μα τους θεούς, ορκίζομαι
Αλέξανδρος αν δεν ήμουν,
σίγουρα θα ευχόμουνα,
Διογένης να γινόμουνα!

250px-Pericles_Pio-Clementino_Inv269

ΠΕΡΙΚΛΗΣ

Τι βλέπω; Μαζευτήκανε
προσώπατα σπουδαία
και φτιάξαν την καλύτερη
για μια γιορτή παρέα.
Έρχομαι και εγώ ευθύς,
ο δοξασμένος Περικλής.
Ηγέτης μα και στρατηγός
ήμουν εγώ ξεχωριστός!
Στα χρόνια που διοικούσα,
τον 5ο αιώνα, τον Χρυσό,
η Αθήνα ήταν διαμαντόπετρα
στης γης το δαχτυλίδι.
Άλλο αν σήμερα η φτωχή
πνίγεται στο σκουπίδι…
Μάζεψα γύρω μου ικανούς
σοφούς και καλλιτέχνες
κι όλοι μαζί ασκήσανε
τις πιο ωραίες τέχνες!
Τον Παρθενώνα έχτισαν
Ικτίνος, Καλλικράτης.
Τους νόμους όλοι σέβονταν:
σπανίως παραβάτης.
Δημοκρατία στέριωσα,
πολίτευμα σπουδαίο,
που αφήνει για να γεννηθεί
το κάθε τι ωραίο.
Τι λες κι εσύ γλύπτη Φειδία,
που έμεινες στην ιστορία;

ΦΕΙΔΙΑΣ

Με τα δυο μου γερά χέρια,
έφτιαξα αγάλματα σπουδαία:
Το χρυσελεφάντινο το Δία
στο θρόνο του, στην Ολυμπία,
την Αθηνά Παλλάδα,
που δόξασε όλη την Ελλάδα.
Στο μάρμαρο το πεντελικό
έδινα ζωή εγώ.
Τι να πρωτοθυμηθώ;
Όποτε πάτε στα μουσεία,
λέτε «αυτό είναι έργο του Φειδία».
Στα όνειρά μου έρχονταν
συχνά πυκνά οι Μούσες,
οι κοπελούδες οι εννιά,
που φέρνουν έμπνευση, χαρά
και μου χαρίσαν μια ζωή,
γεμάτη, δημιουργική.
Δε μένει παρά να σας πω,
αντίο απ’ το σχολείο αυτό.
Πέρασε κιόλας μια χρονιά,
σαν ποταμάκι που κυλά…
Εύχομαι σ’ όλα τα παιδιά
υγεία, πρόοδο, χαρά
και στους γονείς και συγγενείς
να είναι πάντα ευτυχείς,
που έχουν για θησαυρούς τους,
τις κόρες και τους γιους τους!

ΤΕΛΟΣ

Το κείμενό μου αυτό “ανεβάστηκε” ως θεατρική παράσταση στη γιορτή λήξης του σχολικού έτους το καλοκαίρι του 2004, στο 2ο Νηπιαγωγείο Πετρούπολης.

Ηρακλής ποιητικός κι ελαφρώς σατυρικός!

ATHLOIΟ Ηρακλής ήταν, παιδιά,

ήρωας από κούνια!

Τέρατα δεν του γλύτωναν,

μα ούτε και…μαμούνια!HRAKLIS_FIDIA_1

Μωράκι βυζανιάρικο

έπνιξε κάτι φίδια

κι ο αδερφός του ο Ιφικλής

τα χρειάστηκε ο δυστυχής!HRAKLIS_FIDIA

Ο Δίας ο πατέρας του

κι η μάνα του η Αλκμήνη

ήταν περήφανοι πολύ

για το μικρούλη Ηρακλή.HRAKLIS_1

Μα η δυστροπία μιας θεάς

του έγινε κακός μπελάς.

Η Ήρα ήταν πεισματάρα,

ζηλιάρα και παραπονιάρα:

συνδυασμός εκρηκτικός

σε χαρακτήρα γυναικός!

Για να εκδικηθεί το Δία,

τον έριξε τον Ηρακλή

στα άγρια θηρία!HRAKLIS_2

KERVEROS_2Δώδεκα άθλους έκανε

για χάρη του Ευρυσθέα,

του θείου του, μέγα φοβιτσιάρη,

που κρύφτηκε σ’ ένα πιθάρι,

δέρμα σαν είδε από λιοντάρι!

Αλλά ας αφήσουμε τον Ηρακλή

την ιστορία του να μας πει!HRAKLIS_STYMFALIA_5

GIRIONISΗΡΑΚΛΗΣ

Ο Ηρακλής είμαι ο τρανός,

ημίθεος πλέον ξακουστός!

Από παιδάκι μ’ άρεσαν

τ’ αθλητικά αγωνίσματα,

τη βάση όμως δεν έπιανα

στα άλλα διαγωνίσματα.HRAKLIS_STYMFALIA_3HRAKLIS_STYMFALIA_1

Μια μέρα που ο δάσκαλος

μ’ έβαλε τιμωρία,

μία καρέκλα άρπαξα

κι όσα είναι τα γράμματα,

τόσα του ’κανα ράμματα,

γιατί είμαι από ράτσα

με ρωμαλέα μπράτσα!TAVROS_KRITIS_1

Τους δώδεκα άθλους θα σας πω,

όχι για να το παινευτώ,

αλλά για ν’ αποδείξω,

τι καταφέρνει όταν βρεθεί

η θέληση με την πυγμή,

το θάρρος κι η εξυπνάδα

και του κορμιού η σβελτάδα…HRAKLIS_LERNAIA_3HRAKLIS_LERNAIA_1

Της Νεμέας το λιοντάρι

το ξεπάστρεψα με χάρη.

Πριν αδειάσει η κλεψύδρα,

πάει κι η Λερναία Ύδρα!HRAKLIS_ELAFIELAFI_TEO

Τις Στυμφαλίδες Όρνιθες

τις έκανα κοκκινιστές,

της Άρτεμης τ’ άγριο ελάφι,

παρά λίγο με πιλάφι

και τον Ερυμάνθιο κάπρο

στο φούρνο με κρασάκι άσπρο!HRAKLIS_ELAFI_1HRAKLIS_LERNAIA_3

Μετά μ’ έστειλαν αγγαρεία,

στους στάβλους του βασιλιά Αυγεία.

Του ταύρου ήρθε η σειρά,

στην Κρήτη που έκανε ζημιά.KERVEROS

Τ’ ανθρωποφάγα άλογα

δάμασα του Διομήδη.

Πέρασα κι απ’ τις Αμαζόνες,

που είχανε ωραίες ζώνες.IPPOLYTH

Στο θείο μου έφερα με τα πόδια

Τ’ αφράτα του Γηρυόνη βόδια.

Έπιασα και τον Κέρβερο,

του Άδη το σκυλί το φοβερό!KERVEROS_1

Κράτησα στους ώμους τον ουρανό

κι απ’ τον Άτλαντα, με πονηριά,

πήρα τα μήλα τα χρυσά!ESPERIDES_ERMIONIESPERIDES

Αδύνατο να σας τις πω

τις περιπέτειές μου όλες:

θ’ αποκοιμόσασταν εδώ,

γι’ αυτό, χαιρετώ κι αποχωρώ!GIRIONIS_1STAVLOI_AYGEIA

Βοήθεια, Ηρακλή!

Ήταν μια μέρα με καύσωνα, όταν ξεκίνησα από το σπίτι μου στην Άνω Νέα Σμύρνη για να πάω στην Κηφισιά, χρησιμοποιώντας λεωφορείο, μετρό, τρένο και τα…ποδαράκια μου. Σ’ ολόκληρη τη διαδρομή έκανα σλάλομ για να αποφύγω λακκούβες, βουναλάκια από σκουπίδια και μπάζα και οδοφράγματα ατελείωτων οδικών έργων και υπερπηδούσα με χάρη τα «προστατευτικά» καγκελάκια στα πεζοδρόμια. Παράλληλα, κατακεραύνωνα με το βλέμμα τους εκνευρισμένους από το απίστευτο μποτιλιάρισμα (και όχι μόνο) οδηγούς, επειδή κάθε φορά που μάρσαραν, έστελναν καταπάνω μου ριπές καυσαερίων. Με ταλαιπωρούσε εδώ και μέρες μια ίωση με πονόλαιμο και επίμονο βήχα. Μ’ έπιασε πονοκέφαλος από την ηχορύπανση, είχα και την κοιλιά μου που γουργούριζε συνεχώς, θυμίζοντάς μου ότι για να είμαι ακριβής στο ραντεβού μου, έφυγα σαν την τρελή από το σπίτι, χωρίς να φάω πρωινό. Είχα γενικώς τα χάλια μου, όταν για να ξορκίσω το κακό, άρχισα να μονολογώ: «Που είσαι ήρωα Ηρακλή, να δεις πως υποφέρει στη σύγχρονη Αθήνα μία κοινή θνητή…».

13035_lernaiaYdragrΗΡΑΚΛΗΣ: Με καλέσατε κυρία μου; Δηλώνω παρών και μάλιστα με πλήρη εξάρτηση: ρόπαλο, τόξο, λεοντή, θάρρος, μυαλό μα και πυγμή!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Είστε στ’ αλήθεια ο Ηρακλής; Δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά, κύριέ μου, μην παίζετε με τον πόνο μου…

ΗΡΑΚΛΗΣ: Είμαι ο Ηρακλής με τ’ όνομα και με τη χάρη! Ήρωας τρανός και διαχρονικός. Τι μπορώ να κάνω για σας;

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Μπορείς να κάνεις την Αθήνα λαμπίκο, να διώξεις μια για πάντα το νέφος και να γεμίσεις με όμορφα νεοκλασικά σπίτια, δέντρα και λουλούδια το λεκανοπέδιο; Να εξαφανίσεις τις ουρές από τις τράπεζες, να βρεις δουλειά σε όλους τους ανέργους, να ιδρύσεις σχολεία που δεν θα μοιάζουν με φυλακές και να χτίσεις καμιά εκατοστή νοσοκομεία να μας βρίσκονται; Να παλέψεις με τους εργολάβους για να αναστηθούν τα μπαζωμένα ποτάμια, να φτιάξεις παιδικές χαρές σε όλες τις γειτονιές και να μας γλιτώσεις από την κρίση και τα παρατράγουδά της; Να…13081_Atlas

ΗΡΑΚΛΗΣ: Σιγά σιγά κοπελιά μου, ούτε η θεά Ήρα, που με είχε βάλει από…αρχαιοτάτων χρόνων στο μάτι δεν μου ζήτησε να κάνω τόσα πολλά και τόσο δύσκολα πράγματα.

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Όχι δα, μέχρι την άκρη του κόσμου σ’ έστειλε για να σηκώσεις στους ώμους σου τον ουρανό και να της φέρεις τα μήλα των Εσπερίδων! Τι φίδια έπνιξες από μια σταλιά μωρό, τι λιοντάρια στραγγάλισες, ως και ποτάμια εξέτρεψες για να καθαρίσεις τους στάβλους του προκομμένου του βασιλιά Αυγεία! Για να μην πω για τη Λερναία Ύδρα, τον τρομαχτικό σκύλο του Άδη, τον Κέρβερο και τις Στυμφαλίδες Όρνιθες.13039_stymphaliaa

ΗΡΑΚΛΗΣ: Σε πληροφορώ ότι όλα αυτά ήταν απείρως ευκολότερα από το να λυθεί το κυκλοφοριακό της Αθήνας και μόνον! Θα προσπαθήσω να κάνω το καλύτερο που μπορώ, ωστόσο. Δεν τους σηκώνει, βλέπεις, η εποχή σας τους ήρωες, τους τρώει λάχανο το…πολιτικό κόστος!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Δεν έχεις άδικο! Φαντάσου να σε πάρουν χαμπάρι και τα κανάλια: κάμερες, συνεντεύξεις, παράθυρα, δημοσκοπήσεις, στο ταψί θα σε χορέψουν, καημενούλη μου. Ελπίζω να μην είσαι τόσο ηρωικός όσο ο Κουταλιανός, που μπορεί να…μασούσε σίδερα, αλλά έτρεμε σαν ψάρι στην κυρά του μπρος, που λέει και το τραγούδι!

ΗΡΑΚΛΗΣ: Δεν φοβήθηκα ποτέ κανέναν, εκτός από τον εαυτό μου και τη βουλή των θεών. Ακόμη και την Ήρα την ευγνωμονώ, γιατί εξαιτίας των δοκιμασιών στις οποίες με υπέβαλε, έγινα αυτός που είμαι, αθάνατος στους αιώνες. Αγαθά κόποις κτώνται, έλεγαν οι παλαιοί, κλασικοί Έλληνες.13085_Cerberus

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Δεν τολμώ να σου πω τι λένε σχετικά οι Νεοέλληνες και σε ποια γλώσσα…

ΗΡΑΚΛΗΣ: Ξέρω τι εννοείς, μπορεί να μην είναι της μόδας σήμερα η αξιοκρατία και το ήθος. Σε πληροφορώ, όμως, ότι και στην εποχή μου, μυθική και πραγματική, οι ξεχωριστοί άνθρωποι ήταν πάντα λίγοι και καλοί. Αλλά η μικρή αυτή μαγιά έκανε τη διαφορά.13048_avgiasen

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Αχ βρε Ηρακλή, πολύ με…ανεβάζει αυτή σου η αισιοδοξία!

ΗΡΑΚΛΗΣ: Κάθε εποχή έχει τ’ ανθρώπινα και τα θεία της, τα ήμερα και τ’ άγρια θηρία της. Εγώ σου λέω εκ πείρας ότι, όταν πιστεύεις στο καλό και θες ν’ αγωνιστείς γι’ αυτό, το μυστικό της επιτυχίας είναι στη δουλειά που κάνει το μυαλό παρέα με την καρδιά!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Ήρωά μου εσύ, σοφέ όσο και δυνατέ, μου έφτιαξες τη διάθεση! Ούτε που το κατάλαβα για πότε φτάσαμε στην Κηφισιά.

ΗΡΑΚΛΗΣ: Θα σου πω ένα μυστικό: δάσκαλοι, γονείς, παιδιά, να τα μαγικά κλειδιά για μια κοινωνία καλύτερη. Λίγο ερευνητές και πολύ μαχητές να γίνουν όλοι αυτοί, θα πάρει τα πάνω της η μητέρα Γη και ειδικά αυτή η πολύπαθη πατρίδα, η Ελλάδα! Γιατί όλη μας η ζωή σ’ αυτή είναι -αν το καλοσκεφτείς- μια πράξη…ηρωική!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Αντίο, Ηρακλή, σ’ ευχαριστώ, καλοτάξιδοι στα βάθη του χρόνου να είμαστε κι εσύ κι όλοι εμείς οι ηρωικοί κοινοί θνητοί…Ηρακλής

Οι εικόνες είναι από την Ελληνική Μυθολογία των εκδόσεων Στεφανίδη.

(Πάντα) Ερωτευμένος…Δίας!

Ο έρωτας είναι ένας μύθος. Ο έρωτας μεταμορφώνει. Ο έρωτας χρόνια δεν κοιτά. Ο έρωτας είναι ζήτημα χημείας.Ο έρωτας περνάει από το στομάχι. Ο έρωτας είναι ένας μικρός φτερωτός θεός, που αν σε βάλει στο μάτι, σου στέλνει ίσια στην καρδιά ένα βέλος και στην ηρεμία σου βάζει τέλος. Ο έρωτας είναι ένας άγιος που τον λένε Βαλεντίνο. Ο γάμος σκοτώνει τον έρωτα. Αμάν πια, σας ζάλισα τον έρωτα! Ποιον να ρωτήσω, τέλος πάντων, τι στο καλό είναι ο έρωτας; Το σκέφτηκα από δω, το σκέφτηκα από εκεί και κατέληξα σε κάποιον που άφησε…μυθολογία με τους έρωτές του: ναι, καλά το μαντέψατε, σήμερα ερωτο…λογούμε με τον ίδιο το θεό Δία!Afroditi_Eros

Βαγγελίτσα Ανησυχίδου: Ομολογώ πως μια ταχυκαρδία την έχω τώρα που σας συναντώ, ω Δία. Δε…χαμηλώνετε λιγάκι το μουσικό χαλί με τα μπουμπουνητά και τις αστραπές, για να ακουγόμαστε καλύτερα;

Δίας: Δύσκολο να τιθασεύσω το θεϊκό μου ταμπεραμέντο, παιδί μου, αλλά θα προσπαθήσω.

Βαγγελίτσα: Το θέμα μας, λοιπόν, είναι ο Έρωτας.

Δίας: Μια σταλιά αυτό το βρωμόπαιδο της Αφροδίτης κι όλον τον κόσμο αναστατώνει. Κι έχω και την Ήρα που μ’ έχει ταράξει στην κρεβατομουρμούρα εξαιτίας του.

Βαγγελίτσα: Αλήθεια, πείτε μας για τη γνωριμία σας με τη σύζυγό σας.Dias-Hera2

Δίας: Αχ, η Ήρα! Από πιτσιρίκα που τη γνώρισα, ήταν πάντα σωστή κυρία: σοβαρή, μυαλωμένη, νοικοκυρά. Αυτό που εσείς οι θνητοί λέτε «κορίτσι για σπίτι». Αλλά και τι γυναίκα! Σωστή κούκλα. Ήταν πλασμένη για να γίνει η βασίλισσά μου. Δεν άφηνε όμως πολλά περιθώρια να την πλησιάσεις. Τότε κι εγώ ξαμόλησα μια καταιγίδα, μεταμορφώθηκα σε κούκο και μουσκεμένος ως το…φτεροκόκαλο πέταξα κοντά της. Με λυπήθηκε αυτή και με σκέπασε με το φόρεμά της για να με ζεστάνει.

Βαγγελίτσα: Και μετά τι έγινε;ΔΙΑΣ ΗΡΑ Gavin Hamilton Juno and Jupiter 18 ΑΙΩΝ. Holkham Hall, Norfolk

Δίας: Μετά της έκανα…κούκου! Πήρα την αληθινή μου μορφή κι αμέσως της έταξα γάμο. «Κορώνα στο κεφάλι μου θα σ’ έχω, ομορφιά μου», της είπα. Βούιξε ο Όλυμπος όταν στεφανωθήκαμε!

Βαγγελίτσα: Όπως βούιζε κι όταν εκείνη μάθαινε τις αταξίες σας…

Δίας: Ε, αδυναμίες είναι αυτές! Τι θα έκανες εσύ αν έβλεπες μια κοπελούδα σαν τα κρύα τα νερά να μαζεύει αγριολούλουδα με τις φιλενάδες της στην εξοχή;DIAS_EVROPI

Βαγγελίτσα: Για την Ευρώπη λέτε; Μάλλον θα τη ρωτούσα πως εκείνη ονειρευόταν το μέλλον της.

Δίας: Ναι, αλλά εγώ έγινα ταύρος και την έκλεψα από τον μπαμπά της!

Βαγγελίτσα: Είναι γεγονός ότι στις μεταμορφώσεις είσαστε μανούλα! Και μάλλον έχετε ιδιαίτερη αδυναμία στα πουλιά: πότε κούκος, πότε κύκνος, πότε αετός…MoreauLeda

Δίας: Τι μου θύμησες τώρα…Κύκνος έγινα για να τουμπάρω εκείνη την υπέροχη κοκκινομάλλα, τη Λήδα. Ένα μόνο σου λέω: η Ωραία Ελένη ήταν ο καρπός του έρωτά μας. Και ο ένας από τους Διόσκουρους, ο λεβέντης Πολυδεύκης. Τα άλλα δύο της παιδιά, η Κλυταιμνήστρα και ο Κάστορας, ήταν από τον άντρα της, τον Τυνδάρεω, βασιλιά της Σπάρτης.

Βαγγελίτσα: Αυτός ήταν πράγματι ένας έρωτας μεγάλος…Έλληνες και Τρώες μπήκαν στα αίματα εξαιτίας του.

Δίας: Σε αετό μεταμορφώθηκα όταν μου γυάλισε η νύμφη Αίγινα. Τι περιπέτεια κι αυτή!097. Water_Aegina_Zeus

Βαγγελίτσα: Να τολμήσω να ρωτήσω πως αντιδρούσε η Ήρα, που -σα θεά που ήταν- δεν της ξέφευγε καμιά από τις ατασθαλίες σας;

Δίας: Ζήλευε τρομερά το χρυσούλι μου, αλλά δεν έχω παράπονο. Τις πιο πολλές φορές έκανε τα στραβά μάτια.

Βαγγελίτσα: Δε θα έλεγε το ίδιο και η καημένη η Ιώ…1153

Δίας: Δεν ξέρω τι την έπιασε και οργίστηκε τόσο μ’ αυτό το κορίτσι. Ίσως επειδή όταν γνωριστήκαμε, την υπηρετούσε ως ιέρειά της. Έφτασα στο σημείο να το μεταμορφώσω σε αγελαδίτσα για να το γλυτώσω από την οργή της, αλλά εκείνη δεν ησύχασε. Την έδεσε σε μια βελανιδιά κι έστειλε τον Άργο, ένα φοβερό τέρας γεμάτο μάτια απ’ την κορφή ως τα νύχια, να τη φυλάει, για να μην την ξαναπλησιάσω. Παρακάλεσα τότε τον Ερμή να την ελευθερώσει, αλλά η Ήρα δεν το έβαλε κάτω: έστειλε τον Οίστρο, μια απαίσια μύγα, που την τσιμπούσε συνέχεια και δεν την άφηνε να ησυχάσει. Από τα σαράντα κύματα πέρασε η κακομοίρα η Ιώ για να γλυτώσει, αλλά μόνο όταν, αφού διέσχισε την Ελλάδα, πέρασε στην Ασία κι από εκεί στην Αφρική, όπως την ορμήνεψε ο Προμηθέας, ξεθύμανε η συμβία μου. Τότε της έδωσα πάλι την ανθρώπινη μορφή της και μου γέννησε ένα γιο, τον Έπαφο, που έγινε βασιλιάς της Αιγύπτου.

Βαγγελίτσα: Μήπως ο Ηρακλής λίγα τράβηξε;Alkmini_Hraklis

Δίας: Αχ το καμάρι μου! Από βρέφος τον έζωσαν τα…φίδια! Και τι ταλαιπωρία τράβηξε με τους άθλους! Η Ήρα, θυμάμαι, είχε πρασινίσει από το κακό της που τα έφτιαξα με τη λυγερόκορμη Αλκμήνη, τη μητέρα του. Το αστείο ήταν ότι όταν έκανα τη ζαβολιά, είχα πάρει τη μορφή του άντρα της, του βασιλιά Αμφιτρύωνα κι ούτε γάτα ούτε ζημιά!

Βαγγελίτσα: Αμέτρητων παιδιών πατέρας είσαστε, αλήθεια, ω πατέρα των θεών…

Δίας: Και τι παιδιών! Θεοί, ήρωες και ημίθεοι ήταν οι γιοι κι οι κόρες μου. Με την επίσημη αγαπημένη μου αποκτήσαμε τον Άρη, την Ήβη και τον Ήφαιστο. Με τη νύμφη Μαία το γοργοπόδαρο Ερμή, με τη θεά Δήμητρα την Περσεφόνη, με τη Μήτιδα τη σοφή Αθηνά…AthenaBirth

Βαγγελίτσα: Έχει διαρρεύσει ότι η Αθηνά γεννήθηκε από το κεφάλι σας! Μα πως έγινε αυτό;

Δίας: Χμ…ήταν μοιραίο. Οι Μοίρες με πληροφόρησαν ότι τα παιδιά που θα γεννούσε η Μήτις θα μου έπαιρναν την εξουσία. Και κάτι τέτοια, ως γνωστό, εγώ δεν τα καταπίνω. Γι’ αυτό, μόλις έμεινε έγκυος η μορφονιά, κατάπια εκείνη! Έλα όμως που μετά από εννιά μήνες μ’ έπιασε ένας πονοκέφαλος αβάσταχτος. Φώναξα τότε τον Ήφαιστο και του είπα: «κάνε κάτι να γλυτώσω!». Σήκωσε αυτός τη βαριοπούλα του, μου έδωσε μια κατακέφαλα και να σου ξεπετάχτηκε η Αθηνά και μάλιστα πάνοπλη.

Βαγγελίτσα: Νομίζω ότι και κάποιος άλλος θεός γεννήθηκε από ένα μέρος του σώματός σας.50608-Dionysos BIRTH

Δίας: Λες για τον κανακάρη μου, το Διόνυσο. Η μάνα του, η Σεμέλη τα φταίει. Την έψησε η Ήρα να μου ζητήσει να εμφανιστώ μπροστά της σε όλο μου το θεϊκό μεγαλείο, για να της αποδείξω τάχα την αγάπη μου. Εσείς οι γυναίκες όλο κάτι τέτοια μηχανεύεστε. «Βρε καλή μου, βρε χρυσή μου, δεν είναι αυτά τα πράγματα για σένα, μια θνητή», της έλεγα εγώ για να τη συνετίσω. Τίποτα αυτή. Αποτέλεσμα; Κεραυνοβολήθηκε η δύστυχη από το…μεγαλείο μου κι εγώ έχωσα τον πρόωρα γεννημένο Διόνυσο μέσα στο μηρό μου, για να ξαναγεννηθεί αργότερα δυναμωμένος. Πως νομίζεις ότι αντέχει με τόσο κρασί που κατεβάζει;

Βαγγελίτσα: Ατελείωτος ο κατάλογος με τις κατακτήσεις σας, θεέ μου. Θα μας εκμυστηρευτείτε σε ποιο συμπέρασμα καταλήξατε με την πλούσια εμπειρία σας; Τι είναι τελικά ο έρωτας;

Δίας: Κάτι κοινό και εξαιρετικά πολύτιμο για όλους, μα για τον καθένα μας διαφορετικό, γλυκιά μου. Η ίδια η ζωή. Η δύναμη που κινεί τον κόσμο!eros

Παραμυθένια κι Αραχνοϋφαντα…

STEFANIAΖούσε κάποτε στη μακρινή Λυδία μια κοπέλα που ήταν πραγματική μαστόρισσα στην τέχνη της υφαντικής. Τη λέγανε Αράχνη κι όλοι πίστευαν ότι για να φτιάχνει τόσο λεπτεπίλεπτα και τόσο ξεχωριστά υφαντά, δεν μπορεί παρά να είχε μαθητεύσει κοντά στη θεά Αθηνά, την εμπνεύστρια και προστάτιδα αυτής της τέχνης. Αλλά η ίδια η Αράχνη περηφανευόταν πως οι επιδόσεις της στην υφαντική οφείλονταν αποκλειστικά και μόνο στις δικές της ικανότητες. Συνήθιζε, μάλιστα, να λέει ότι και με την ίδια τη θεά θα μπορούσε να παραβγεί και να την ξεπεράσει.PANAGIOTA

Μια μέρα της χτύπησε την πόρτα μια γριά ασπρομάλλα και καμπούρα. Έδειχνε ταλαιπωρημένη από τη ζωή και το γεμάτο ρυτίδες πρόσωπό της καθρέφτιζε πείρα και σοφία. Όταν η Αράχνη της άνοιξε, χαμογέλασε και της είπε:KONSTANTINOS

– «Άκουσέ με, κόρη μου, έχεις πραγματικά πολλά χαρίσματα και η τέχνη σου είναι αξεπέραστη από κάθε θνητό. Αλλά αν θες τη συμβουλή μου, μην προκαλείς τους θεούς. Ζήτησε συγνώμη από τη θεά Αθηνά για την προσβολή που της έκανες και θα δεις καλό».athena-and-arachne-antonio-tempesta_1

Η Αράχνη έγινε κατακόκκινη από το θυμό της και της απάντησε με περίσσιο θράσος!

– «Έχεις χάσει τα μυαλά σου, γιαγιά! Έτσι να συμβουλεύεις τις κόρες και τις εγγονές σου κι όχι εμένα, την καλύτερη υφάντρα του κόσμου. Κι αν θες να ξέρεις, ακόμη κι η θεά Αθηνά φοβάται τη σύγκριση μαζί μου. Γι’ αυτό δεν έρχεται να παραβγούμε, τόσο καιρό που την καλώ να το κάνει».Velázquez_Araxni_Athena_1

ISTOS_1Δεν πρόλαβε να τελειώσει το λόγο της η Αράχνη και η γριά άρχισε να μεταμορφώνεται! Σε λίγα δευτερόλεπτα στεκόταν αγέρωχη και επιβλητική μπροστά της η ίδια η θεά Αθηνά. Η Αράχνη έμεινε ακίνητη και σιωπηλή, κοιτάζοντάς την άφοβα στα μάτια. Η θεά ενοχλήθηκε φοβερά, αλλά συγκράτησε το θυμό της και της είπε:DEVORAELISAVET

– «Εμπρός, λοιπόν, Αράχνη, βλέπω πως δεν καταδέχεσαι να συνετιστείς, παρόλο που σου έδωσα την ευκαιρία. Ας παραβγούμε κι ας νικήσει η καλύτερη!».

Αμέσως στήθηκε κι ένας δεύτερος αργαλειός και ο αγώνας ξεκίνησε. Η θεά Αθηνά παράστησε στο υφαντό της τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου, την Ακρόπολη και την αναμέτρησή της με τον Ποσειδώνα για το όνομα και την προστασία της πόλης της Αθήνας. Στις άκρες του πανιού της ύφανε περιστατικά που έδειχναν πως τιμωρούν οι θεοί τους ασεβείς και υπερόπτες θνητούς. Τέλος, στόλισε το υφαντό της γύρω γύρω με στεφάνι από κλαδιά ελιάς.Melaxris_Araxni_1Melaxris_Araxni_2

 

 

 

 

 

 

 

Σκίτσα: Άκης Μελάχρης

Η Αράχνη επέλεξε να παρουσιάσει στο δικό της έργο σκηνές που αποδείκνυαν πως και οι θεοί έχουν ανθρώπινες αδυναμίες και πάθη και το στόλισε γύρω γύρω με ένα στεφάνι από λουλούδια πλεγμένα σε κλαδιά κισσού. Το υφαντό της ήταν απαράμιλλα όμορφο και τεχνικά άψογο. Όσο κι αν προσπαθούσε η θεά Αθηνά να του βρει κάποιο ψεγάδι, δεν τα κατάφερνε. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι οι παραστάσεις του εξέφραζαν περιφρόνηση και ασέβεια προς τους θεούς, την έκανε να θολώσει από οργή και ζήλια. Με μια απότομη κίνηση ξέσκισε το έργο της Αράχνης και τη χτύπησε με τη σαϊτα της. Εκείνη δεν άντεξε την προσβολή και θέλησε να δώσει τέλος στη ζωή της. Έτρεξε, βρήκε ένα χοντρό σκοινί, το έπλεξε σε θηλιά και κρεμάστηκε. Η θεά Αθηνά όμως θεώρησε ότι αυτή η τιμωρία δεν ήταν αρκετή. Έλυσε τη θηλιά, τη βοήθησε να συνέλθει και της είπε:ATHINAATHINA_ARAXNI

– «Ο θάνατος δεν είναι η τιμωρία που σου αξίζει, Αράχνη. Αφού η υπεροψία σου δε σε αφήνει να παραδεχτείς το σφάλμα σου, μείνε στη ζωή, και ύφαινε αδιάκοπα για να επιβιώσεις κι εσύ και οι απόγονοί σου…».THODORISATHINA_PARATHIRO

Λέγοντας αυτά η θεά, τη ράντισε με ένα χυμό από μυστικά βοτάνια. Το κορμί της Αράχνης άρχισε αμέσως να σουφρώνει και η ωραία κόρη μεταμορφώθηκε σε ένα μικρό έντομο, τη γνωστή μας αράχνη. Κρεμασμένη από το νήμα που η ίδια παράγει, υφαίνει αδιάκοπα από τότε και αλίμονο στις μύγες, τις πεταλούδες και τα άλλα έντομα που θα πιαστούν στον ιστό της…VASILIS_P

Λίγα λόγια για την τέχνη της Αράχνης:

Οι Ελληνίδες υφάντρες δούλευαν πάνω σε δύο κυρίως τύπους αργαλειών, τον «όρθιο» (για την ύφανση χαλιών) και τον «πλαγιαστό» (για όλα τα υπόλοιπα είδη υφαντών). Ο πλαγιαστός αργαλειός ήταν ορθογώνιος, φτιαγμένος από τέσσερα ξύλα που συνδέονταν με σανίδες, τέσσερις χαμηλά και τέσσερις ψηλά. Σε αυτές στερεώνονταν τα κάθετα νήματα, τα «στημόνια». Ανάμεσά τους περνούσαν οι υφάντρες με τη «σαϊτα» τους τα υπόλοιπα νήματα, τα «υφάδια». Με το «χτένι», ένα ξύλινο εξάρτημα που διέθετε…δόντια, η κάθε σειρά υφαδιού σπρωχνόταν να «κολλήσει» στην προηγούμενη.Takis_Tloupas_Argaleios_stin_Gkioulmperi1972_1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

φωτογραφία: Τάκης Τλούπας

Argaleios1897_KYPROS

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Τα υφαντά φτιάχνονταν με νήματα από μαλλί, μπαμπάκι, λινάρι και μετάξι, είτε από κάθε υλικό από αυτά ξεχωριστά, είτε από την ανάμειξή τους. Για να φτιάξουν πολύχρωμα νήματα, χρησιμοποιούσαν φυσικές βαφές. Περίφημο είναι το στιγμιότυπο από την «Οδύσσεια» του Ομήρου, όπου η πιστή Πηνελόπη υφαίνει τη μέρα και ξηλώνει τη νύχτα το υφαντό της, καθώς έχει υποσχεθεί στους μνηστήρες να παντρευτεί έναν τους, μόλις το τελειώσει. Οι υφάντρες και ο αργαλειός τους είναι διακοσμητικά μοτίβα που συναντάμε συχνά στα αγγεία της κλασικής εποχής.υφάντριες Μητροπολιτικό μουσείό Ν.Υ 9_1

Ο αργαλειός (κρεβατή) στην αίθουσα υφαντουργίας_1Με την υφαντική συνέχισαν να καταπιάνονται οι γυναίκες κατά τη Βυζαντινή εποχή, αλλά και αργότερα, για να φτιάξουν τα προικιά τους, αλλά και για ανταποκριθούν σε πρακτικές και διακοσμητικές ανάγκες των σπιτιών τους. Το 18ο και 19ο αιώνα κατασκευάζονται σε ολόκληρη την Ελλάδα υφαντά, που γίνονται ανάρπαστα όχι μόνο στις εγχώριες, αλλά και στις ξένες αγορές Δύσης και Ανατολής.Argaleios_sta_Xania_11-ΑΡΑΧΝΙ

Πολύχρωμες παραδοσιακές φορεσιές, «ταγάρια» και «ντρουβάδες», (μικρά σακίδια για τη μεταφορά τροφίμων), «χράμια» (χαλάκια που ρίχνονταν στη ράχη των ζώων), «κιλίμια» και «καρπέτες» (βαριά υφαντά που χρησιμοποιούνταν κυρίως ως κλινοσκεπάσματα) και «μπάντες» (υφαντά που στόλιζαν τους τοίχους) είναι μερικά από τα είδη της νεοελληνικής υφαντικής. Από τα ωραιότερα δείγματά της θεωρούνται οι «πατανίες» (μεγάλα υφαντά με πολύχρωμες παραστάσεις) από τα χωριά του Κισσάμου της δυτικής Κρήτης.YFANTA

Από το περιβαλλοντικό – πολιτιστικό πρόγραμμα με τίτλο “Η φύση στη μυθολογία, στην παράδοση και τη λογοτεχνία μας” που εκπονούμε στο ολοήμερο τμήμα του 7ου Νηπιαγωγείου Νέας Σμύρνης (σχολ. έτος 2014-15).

Κρασο-Μυθο-Λεξικό

Από το αμπέλι στο βαρέλι

Ο Σεπτέμβρης ονομάζεται από το λαό μας και Τρυγητής. «Τον Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια», λέει μια παροιμία. Οι αγρότες, μάλιστα, θεωρούν την πρώτη του Σεπτέμβρη αρχή της γεωργικής χρονιάς. Ο τρύγος εξακολουθεί να είναι από τα σπουδαιότερα γεγονότα της αγροτικής ζωής. Παλιότερα ήταν συνδεδεμένος με σκληρή, χειρωνακτική εργασία, που απαιτούσε την κινητοποίηση όλων, μικρών και μεγάλων, αλλά έμοιαζε πολύ και με ένα χαρούμενο πανηγύρι. Ακόμη και τα σχολεία έκλειναν κατά τη διάρκειά του, για να βοηθήσουν τα παιδιά στο μάζεμα των σταφυλιών. «Θέρος, τρύγος, πόλεμος» έλεγαν οι παππούδες μας και καθόλου άδικο δεν είχαν…

Πατρίδα της Αμπέλου της Οινοφόρου, που ανήκει στην οικογένεια των Αμπελιδών, θεωρείται ο Καύκασος και ειδικότερα οι περιοχές της Αρμενίας και του Πόντου. Ευδοκιμεί, ωστόσο, από αρχαιοτάτων χρόνων στις μεσογειακές χώρες. Οι περισσότεροι άνθρωποι αναγνωρίζουν εύκολα το φυτό με τα χαρακτηριστικά παλαμοειδή φύλλα και τους τρυφερούς, πράσινους έλικες, τους οποίους χρησιμοποιεί για να…σκαρφαλώνει και να στηρίζεται. Το σταφύλι, μαζί με την ελιά είναι ίσως οι πιο αγαπημένοι καρποί στη χώρα μας.

Όλα τα σύνεργα του τρύγου, μαχαιράκια, κλαδευτικά ψαλίδια, κάδοι, κοφίνια, κρασοβάρελα και οι ειδικές εγκαταστάσεις (πατητήρια, δεξαμενές) επισκευάζονται, καθαρίζονται και περιμένουν την ώρα της δράσης. Τα σταφύλια κατατάσσονται σε κατηγορίες, ανάλογα με το χρώμα τους. Έτσι έχουμε τα άσπρα (σουλτανίνα, ροζακί, σαββατιανό), τα μαύρα (μαυροδάφνη) και τα κόκκινα (φράουλα, ροδίτης). Αλλά η βασικότερή τους διάκριση είναι αυτή που τα χωρίζει σε επιτραπέζια (φαγώσιμα, δηλαδή) και οινοπαραγωγά.xaraktiko_trygos

Η καλλιέργεια του αμπελιού δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Απαιτεί από τους αγρότες να ασχολούνται συστηματικά με τη φροντίδα του, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το φθινόπωρο, μετά τον τρύγο, το «ξελακώνουν» και το λιπαίνουν. Το Γενάρη το κλαδεύουν, γιατί όπως λέει κι η παροιμία «Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην ξετάζεις». Την άνοιξη το ξεφυλλίζουν, αφαιρούν δηλαδή από τους βλαστούς τα περιττά φύλλα, για να αεριστεί και να δυναμώσει. Ακολουθεί το βλαστολόγημα και το κορφολόγημα.

Εχθροί του αμπελιού είναι η κακοκαιρία που μπορεί να ενσκήψει σε λάθος εποχή (π.χ. χιόνια ή παγετός την άνοιξη) και οι αρρώστιες που προκαλούν ορισμένα φυτικά παράσιτα (περονόσπορος) και ορισμένα ζωικά (φυλλοξήρα). Επίσης, τα πουλιά, οι αλεπούδες και οι σκαντζόχοιροι, που τρελαίνονται για σταφύλια!ampleli_stafyli

Η διαδικασία της μετατροπής των σταφυλιών σε κρασί ονομάζεται οινοποίηση. Τα σταφύλια αποτελούνται από το βόστρυχο (τσάμπουρο ή τσαμπί) και τις ρόγες. Όταν ωριμάσουν, κόβονται και μεταφέρονται στα πατητήρια (ληνούς) ή στα θλιπτήρια, μέσα σε πλεκτά, ξύλινα, ή μεταλλικά κοφίνια, για να μη θρυμματισθούν και μωλωπισθούν. Μετά το πάτημα ή σύνθλιψη, προκύπτει ο μούστος, που αποτελείται από νερό στο μεγαλύτερο ποσοστό του, σάκχαρα, οξέα και ένζυμα.

Ο μούστος (συνήθως κρατιέται κάποια ποσότητα για να φτιαχτεί μουσταλευριά και πετιμέζι) μοιράζεται σε ξύλινα βαρέλια ή ειδικές δεξαμενές και αφήνεται να «βράσει». Αυτή η διαδικασία λέγεται ζύμωση και πραγματοποιείται χάρη στα ένζυμα, που παράγονται από τους σακχαρομύκητες. Από τη ζύμωση προκύπτει αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) και διοξείδιο του άνθρακα. Ακολουθεί η απομάκρυνση των άχρηστων υλικών («οινολάσπη») και του διοξειδίου του άνθρακα, η διήθηση του κρασιού και τέλος η εμφιάλωση.DionysosLouvreAnneofAustria

Ο Διόνυσος ή Βάκχος
Ήταν γιος του Δία και της Σεμέλης, κόρης του βασιλιά των Θηβών, Κάδμου. Η ζηλιάρα Ήρα, για να εκδικηθεί τη Σεμέλη, την έπεισε να ζητήσει από το Δία να της παρουσιαστεί μια μέρα με όλο του το μεγαλείο. Όταν αυτό έγινε, το παλάτι έπιασε φωτιά από τους κεραυνούς και τ’ αστραπόβροντα και η Σεμέλη κάηκε. Αμέσως η θεά Γαία τύλιξε μερικές από τις κολόνες του παλατιού με δροσερό κισσό, για να εμποδίσει τη φωτιά και ο Δίας πρόλαβε και πήρε πρόωρα το μωρό από την κοιλιά της μάνας του. Μετά το έραψε στο μηρό του, για να δυναμώσει. Έτσι επεισοδιακά γεννήθηκε ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού, του γλεντιού και της θεατρικής τέχνης! Ο τραγοπόδαρος Παν, ο γερο-Σειληνός, οι Σάτυροι και οι Μαινάδες ήταν μερικοί από τους πιστούς του ακολούθους. Παντρεύτηκε την κόρη του Μίνωα, Αριάδνη, όταν την εγκατέλειψε ο Θησέας στη Νάξο και έκανε μαζί της δυο γιους, τον Υμέναιο, θεότητα του γάμου και τον Πρίαπο, θεότητα της αναπαραγωγής.

Ο Διόνυσος και οι Τυρρηνοί πειρατές.
Κάποτε ο θεός Διόνυσος ρέμβαζε σε μια ακρογιαλιά. Ξαφνικά, άραξε εκεί κοντά ένα καράβι γεμάτο πειρατές, που, μην αναγνωρίζοντάς τον, τον αιχμαλώτισαν κι ετοιμάζονταν να τον πουλήσουν για σκλάβο. Μόνο ο τιμονιέρης διαφωνούσε με τα σχέδιά τους, γιατί του έκανε εντύπωση η ομορφιά, το παράστημα και η ηρεμία του νεαρού αιχμαλώτου. Μόλις το καράβι ανοίχτηκε στο πέλαγος, στα κατάρτια του φύτρωσαν κληματόβεργες φορτωμένες ώριμα σταφύλια, τα κουπιά σκεπάστηκαν από καταπράσινο κισσό και μυρωδάτο κρασί άρχισε να κυλάει στο κατάστρωμα. Οι πειρατές σάστισαν. Τότε ο Διόνυσος μεταμορφώθηκε σε αγριεμένο λιοντάρι και μια θυμωμένη αρκούδα εμφανίστηκε στο πλάι του, που όρμησε και κατασπάραξε τον καπετάνιο. Οι υπόλοιποι πειρατές, τρελοί από φόβο, πηδούσαν στη θάλασσα και αμέσως μεταμορφώνονταν σε δελφίνια. Μόνο ο τιμονιέρης γλίτωσε από την οργή του θεού, γιατί είχε μιλήσει συνετά.Dionysos_delfinia

Ο Άμπελος
Ήταν ένα όμορφο και δυνατό παλικάρι, που ανήκε στη συνοδεία του θεού Διόνυσου. Του άρεσε να ιππεύει έναν άγριο ταύρο. Μια μέρα το ζώο θύμωσε και τον πέταξε κάτω, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί. Τότε ο Διόνυσος τον μεταμόρφωσε σε φυτό, το οποίο ονομάστηκε αμπέλι, χαρίζοντάς του έτσι την αθανασία.

Ο Στάφυλος
Ήταν ένας βοσκός στην υπηρεσία του Οινέα, βασιλιά της Αιτωλίας. Προσέχοντας τα βασιλικά κοπάδια, παρατήρησε ότι όταν οι κατσίκες έτρωγαν τον καρπό ενός συγκεκριμένου φυτού, όχι μόνο πάχαιναν, αλλά και άρχιζαν τις χαρούλες και τα χοροπηδητά! Έκοψε τον καρπό αυτού του φυτού και τον πήγε στο βασιλιά, ο οποίος τον δοκίμασε και κατενθουσιάστηκε. Έτσι, «βάφτισε» τον καρπό σταφύλι, προς τιμήν του βοσκού που τον ανακάλυψε. Ο χυμός του καρπού ονομάστηκε οίνος από το όνομα του βασιλιά Οινέα.DionysosAriadneLouvreCA929

Ο Ικάριος
Ζούσε στην Αττική. Επειδή κάποτε φιλοξένησε και περιποιήθηκε πλουσιοπάροχα το θεό Διόνυσο, εκείνος για να τον ανταμείψει, του χάρισε ένα αμπέλι και ήταν ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο δίδαξε ο ίδιος την καλλιέργειά του και την παραγωγή του κρασιού. Ο Ικάριος, όμως, στάθηκε άτυχος, γιατί κάποιοι βοσκοί, τους οποίους κέρασε από το κρασί του, μέθυσαν και νομίζοντας ότι τους δηλητηρίασε, τον σκότωσαν. Η κόρη του Εριγόνη έψαχνε για πολύ καιρό τον πατέρα της στα βουνά, μέχρι που με τη βοήθεια της πιστής της σκύλας Μαίρας, βρήκε τον τάφο του. Ο Διόνυσος για να τους τιμήσει και τους τρεις, τους…ανέβασε στον ουρανό: είναι οι αστερισμοί του Κυνός, της Μεγάλης και της Μικρής Άρκτου.

Peter Paul Rubens [1577 - 1640] Flemish Baroque painter. Satyr and GrapesΔείτε το ενδιαφέρον ντοκυμαντέρ με τίτλο «Διόνυσος, η χαρά της ζωής» από τη σειρά της ΕΡΤ «Στα μονοπάτια των θεών» εδώ: http://www.hprt-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=0000056066&tsz=0&autostart=0.

Κατεβάστε το τεύχος 209 «Διόνυσος» των Κλασσικών Εικονογραφημένων εδώ: http://www.teamgr.gr/index.php?option=com_kunena&func=view&catid=156&id=1002&Itemid=314.

Και ένα γλυκόπιοτο…κουϊζ από το βιβλίο μου “Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη”, εκδόσεις Πατάκη, 2011. Οι λύσεις στο βιβλίο!Krasi1small

Evi_monografi