“Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν”

 

Μιχαήλ Δαμασκηνός, φορητή εικόνα, τέλη 16ου αι., Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, Αθήνα

30 Ιανουαρίου, των Τριών Ιεραρχών αύριο. Και όχι, δεν έδωσα τη…φωτοτυπία τους στα παιδιά για να τη χρωματίσουν. Τους είπα με λίγα, απλά λόγια κάποια πράγματα για τη ζωή και το έργο τους, τονίζοντας ότι εκτός από καλοί άνθρωποι ήταν και καλοί δάσκαλοι. Γι’ αυτό τους τιμούμε αύριο. Και αναρωτήθηκα πώς το κατάφεραν αυτό. Να γίνουν τόσο καλοί δάσκαλοι, δηλαδή, ώστε τόσα χρόνια μετά από την εποχή που έζησαν και δίδαξαν, να τους θυμόμαστε και να τους θαυμάζουμε. Να ζητάμε στην προσευχή μας να μας φωτίσουν για ν’ ακολουθήσουμε το παράδειγμά τους. Ρώτησα τα παιδιά να μου πουν τη γνώμη τους. Πώς μπορεί κάποιος να γίνει καλός δάσκαλος; Τί προσόντα πρέπει να έχει; Τί πρέπει να κάνει; Πώς να συμπεριφέρεται; Οι απαντήσεις τους ήταν άκρως διαφωτιστικές, όπως πάντα.

 

Ένας καλός δάσκαλος πρέπει:

– να μάθει γράμματα, να σπουδάσει

– να ξέρει να γράφει αριθμούς

– να μη φωνάζει και να μη θυμώνει

– να είναι πάντα χαρούμενος και να χαμογελά

– να μιλάει όμορφα

– να μπορεί να μάθει τα γράμματα που ξέρει εκείνος και στους άλλους

– να ακούει όλα τα παιδιά

– να ζωγραφίζει ωραία

– να διαβάζει τα βιβλία απέξω, χωρίς βοήθεια

– να μαθαίνει τα παιδιά να τραγουδούν και να χορεύουν

– να δείχνει στα παιδιά πώς να παίζουν ήσυχα, χωρίς να μαλώνουν

– να ξέρει να παίζει μπάλα

– να μαθαίνει στα παιδιά να μην κάνουν ζημιές

– να μαθαίνει στα παιδιά να περιμένουν τη σειρά τους

– να ξέρει να μιλάει στο μικρόφωνο

– να έχει πολύ μυαλό, εξυπνάδα και ιδέες

– να μπορεί να θυμάται πολλά πράγματα

– να έχει φαντασία και να μη σταματά να ονειρεύεται

– να προσέχει και ν’ αγαπάει όλα τα παιδιά

– να γεννάει συνέχεια καινούργια πράγματα

– να μπορεί να ξεχωρίσει το καλό απ’ το κακό

Σκεφτόμουν τα λόγια των παιδιών και θαύμασα για άλλη μια φορά την καταπληκτική τους ικανότητα να εστιάζουν στην ουσία των πραγμάτων και να την εκφράζουν καθαρά και ξάστερα χωρίς περικοκλάδες και συμβιβασμούς. Και συγκρίνοντας τα λόγια τους με αυτά του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, ψιθύρισα: “Πείτε τα παιδιά μας, χρυσόστομα, διδάξτε μας! Και μακάρι να έχουμε τ’ αυτιά, τις καρδιές και τα μυαλά μας ανοιχτά να σας ακούσουμε. Και να το πάρουμε το μάθημά μας, δάσκαλοι, γονείς, όλοι μας”…

Από το “Αλφαβητάρι των Ποιημάτων” μου, εκδόσεις Βάρφη, με εικόνες της Έφης Κοκκινάκη

“Ὁ δάσκαλος ὅμως δέ διδάσκει μόνο μέ λόγια, ἀλλά καί μέ ἔργα, γιατί αὐτή εἶναι ἡ ἄριστη διδασκαλία τοῦ δασκάλου. Γιατί καί ὁ κυβερνήτης, ὅταν βάζει δίπλα του τό μαθητή, τοῦ δείχνει βέβαια πώς νά κρατάει τό τιμόνι, ἀλλά προσθέτει καί λόγια στήν πράξη, καί δέ λέγει μόνο, οὔτε ἐργάζεται μόνο. Τό ἴδιο καί ὁ οἰκοδόμος, ἀφοῦ τοποθετήσει δίπλα του ἐκεῖνον πού θέλει νά μάθει πῶς χτίζεται ὁ τοῖχος, τοῦ δείχνει βέβαια μέ τήν πράξη, τοῦ δείχνει ὅμως καί μέ λόγια. Τό ἴδιο κάνει καί ὁ ὑφαντής καί κεντητής καί χρυσοχόος καί χαλκουργός, καί κάθε τέχνη ἔχει τό δάσκαλό της καί μέ λόγια καί μέ ἔργα. Ἐπειδή λοιπόν καί ὁ Χριστός ἦρθε νά μᾶς διδάξει κάθε ἀρετή, γι’ αὐτό καί λέγει νά κάνουμε καί τά κάμνει ὁ ἴδιος. Γιατί λέγει “ὅποιος ἔκαμε καί δίδαξε, αὐτός θά ὀνομασθεῖ μεγάλος στή βασιλεία τῶν οὐρανῶν” (Ματθ. ε΄ 19).

“Οἰκοδομεῖτε ὁ ἕνας τόν ἄλλον” (Α΄ Θεσ. ε΄ 11). Οὔτε βεβαίως θέλει ὁ Θεός νά βοηθεῖ ὁ χριστιανός μόνον τόν ἑαυτό του, ἀλλά νά οἰκοδομεῖ καί ἄλλους ὄχι μόνο μέ τή διδασκαλία, ἀλλά καί μέ τή συμπεριφορά του, διότι τίποτε δέν φέρει τόσον πρός τό δρόμο τῆς ἀληθείας, ὅσον ἡ συνέπεια τῆς συμπεριφορᾶς, οὔτε βεβαίως προσέχουν τόσον εἰς τά λόγια μας, ὅσον εἰς τά ἔργα μας… Καί ὁ Χριστός ἐμακάρισε αὐτούς λέγων “εἶναι μακάριος ἐκεῖνος πού θά ἐκτελέσει τάς ἐντολάς καί θά διδάξει” (Ματθ. ε΄ 19). Πρόσεξε ότι πρῶτα ἔθεσε τήν πράξιν και μετά τήν διδασκαλίαν. Διότι ὅταν προηγεῖται ἡ πρᾶξις, καί ἄν ἀκόμη δέν ἀκολουθεῖ ἡ διδασκαλία, εἶναι ἀρκετόν νά διδάξουν τά ἔργα λαμπρότερα ἀπό τήν φωνήν ἐκείνους πού μᾶς παρακολουθοῦν. Αὐτό λοιπόν ἄς ἐπιζητοῦμεν, παντοῦ νά διδάσκωμεν πρῶτα μέ τά ἔργα μας καί ὕστερα μέ τά λόγια, διά νά μήν ἀκούσωμεν καί ἡμεῖς ἀπό τόν Παῦλον, “Σύ πού διδάσκεις ἄλλον, τόν ἑαυτό σου δέν διδάσκεις;” (Ρωμ. β΄ 21).

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

Δάσκαλοι, Μαθητές, Γονείς…Όλοι ΜΑΖΙ Εμείς!

MOUSEIO_M_1Αγαπητέ Γονιέ,

Σου γράφω γιατί όσες φορές προσπάθησα να σου μιλήσω δεν με άκουγες.

Είχες υψώσει τη φωνή σαν να αγόρευες στο δικαστήριο, σίγουρος και αποφασισμένος εκ των προτέρων για την καταδίκη μου.

Αλλά όσο εσύ αγόρευες, εγώ σκεφτόμουν πως θα εξηγήσω στο παιδί σου ποιο είναι το Α και το Ω της Ζωής. Το Ω που σημαίνει και Τέλος, το έχει μέσα της, είναι το δίδυμο αδερφάκι της γέννησης. Το Α είναι μέσα στην καρδιά της, όταν ο παλμός της είναι Αγάπη.

Όσο εσύ μου κουνούσες το δάχτυλο απειλητικά, εγώ σκεφτόμουν πως θα εμφυσήσω δυνάμεις φωτοδότριες κι ελπιδοφόρες στο παιδί σου, για να αντιπαλέψει και να νικήσει τις δυσκολίες του.MOUSEIO_M_2

Όσο εσύ με ειρωνευόσουν, έστυβα το μυαλό μου να βρει τρόπους να πλησιάσω το παιδί σου ουσιαστικά, γιατί συνήθισε να ορθώνει κάστρα θυμού και να θάβει μέσα τον πολύτιμο εαυτό του, ξεχνώντας τον.

Όσο εσύ με χαστούκιζες ηθικά και ψυχικά, ανέσυρα θησαυρούς απ’ την πατρίδα Φαντασία, για να πείσω το παιδί σου να εμπιστεύεται τους ανθρώπους χαμογελώντας, αλλά και με κρίση και με φρόνηση ταυτόχρονα.

Όσο εσύ με προπηλάκιζες και πότιζες φαρμάκι την ημέρα μου ήδη από το ξεκίνημά της, με κατέκλυζε η αγωνία του αλχημιστή: θα μπορέσω άραγε και σήμερα να συγκεράσω πιθανότητες, ελλείψεις και εμπόδια για να στηρίξω τις αλήθειες του παιδιού σου;

Όσο εσύ απαξίωνες την επιστημονική μου κατάρτιση, τις δεξιότητες και τα ταλέντα μου, εγώ σκεφτόμουν σε πόση ώρα θα πάρω το αντιπυρετικό και την αντιβίωση, αφού ήρθα και πάλι άρρωστη στο σχολείο, για να μην αναστατώσω τα προγράμματά σου με την απουσία μου.MOUSEIO_M

Αγαπητέ Γονιέ,

Από σένα που είσαι πάντα δίπλα μου, που σέβεσαι, συναισθάνεσαι και εκτιμάς την προσπάθεια και τις αγωνίες μου, ζητώ μόνο συγνώμη. Ευτυχώς η δυστυχώς, σ’ αυτήν την αρένα που ονομάζεται δημόσια εκπαίδευση, ο αγώνας δίνεται πάντα υπέρ του Ασώτου. Ποτέ υπέρ ενός Στρατιώτη Αγνώστου.

Όμως σου υπόσχομαι ότι για σένα και για το παιδί σου συνέχεια θα προσπαθώ να μεταμορφωθώ. Σε στοιχείο παντοδύναμο της φύσης, Πριγκίπισσα Λουλουδένια, Βασίλισσα Λιακάδα, Νεράιδα Λίμνη, Ρήγισσα Θάλασσα, Αρχόντισσα Βροχή, Νεράιδα Ουράνιο Τόξο. Σε Βασιλιά Σύννεφο, σε Άρχοντα Μπουμπουνητό, σε Πρίγκιπα Ποτάμι, σε Ρήγα Ωκεανό. Σε Αρχόντισσα Αστραπή, σε Βασιλιά Ηφαίστειο, σε Πρίγκιπα Άνεμο, σε Βασιλιά Δέντρο, σε Άρχοντα Βουνό. Γιατί αλλιώς να κάνω δεν μπορώ. Και γιατί ξέρω πως αξίζει και πως μπορώ να τ’ αξιωθώ. Και πως θα είναι και για του παιδιού σου και για το δικό μου το καλό. Σ’ ευχαριστώ που με καταλαβαίνεις και που σε έχω αρωγό.SAKOULA_11

Η λέξη «δασκάλα»

Η λέξη «δασκάλα»
κρύβει μέσα της ένα δάκρυ και μια σκάλα.
Δάκρυ για μένα, που σου μετάγγισα ένα χρόνο την ψυχή μου.
Σκάλα για σένα, που η δρασκελιά σου έχει απότομα ψηλώσει,
γιατί αναπόφευκτα έχεις πλάι μου μεγαλώσει.

Η λέξη «δασκάλα»
κρύβει μέσα της ένα δάνειο και το «πάμε γι’ άλλα…».
Δάνειο για μένα, που θα σου χρωστώ αιωνίως το απάνεμο λιμάνι.
Το «πάμε γι’ άλλα…» για σένα,
που θα σαλπάρεις στην κοσμοθαλασσιά μ’ όλα τα σκοινιά λυμένα.SAKOULA_4

Η λέξη «δασκάλα»
κρύβει μέσα της ένα δάσος και μια γυάλα.
Δάσος για μένα, με κάθε λογής θεότητες, ξωτικά, τέρατα και σημεία.
Γυάλα για σένα, που με θόρυβο θα σπάσει,
όταν δεν θα με λες πλέον αυθόρμητα «κυρία».

Η λέξη «δασκάλα»
κρύβει μέσα της ένα «όχι δα!» και μια τραμπάλα.
Το «όχι δα!» είναι δικό σου, γιατί χωρίς αυτό δεν θα ευτυχήσεις.
Και η τραμπάλα είναι δική μου,
αφού μια πάνω και μια κάτω σκαμπανεβάζει η πυγμή κι η αντοχή μου.

Μα ένα να ξέρεις:
Όποια πόρτα στη ζωή σου κι αν χτυπήσεις,
μία δασκάλα, κάπου εκεί κοντά ή και πιο μακριά,
θα περιμένει, λιγότερο ή περισσότερο υπομονετικά,
θ’ αγωνιά, λιγότερο ή περισσότερο φανερά,
θα προσπαθεί, λιγότερο ή περισσότερο ανατρεπτικά,
ν’ αξιωθείς να την ανοίξεις.SAKOULA_5

5 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών…

Κι εγώ κι εσύ στο ίδιο κλουβί.
Ματώνω σαν φτεροκοπώ
για να σου ανοίξω τη μικρή, κρυμμένη θύρα.
Για να σ’ αγγίξει ο ουρανός, ο ζωοδότης ο θερμός.
Για να μην έρθει η στιγμή που πικραμένος ίσως πεις
– Τι έφταιξε και τη ζωή μου λάθος πήρα;
Δεν κρύβω όπλα. Απλή καρδιά
κι ένα αστέρι φορτωμένο έχω στην πλάτη.
Γιατί πυκνώνουν τα ανήμερα σκοτάδια
κι αυτοί που κρίνουν κι επικρίνουν μ’ άδεια μάτια.

Κι εγώ κι εσύ στο ίδιο κλουβί.
Δείξε μου λίγο σεβασμό κι εμπιστοσύνη.
Δεν γράφει «θαυματοποιός»
η τσακισμένη μου ταυτότητα στην τσέπη.
Γράφει μονάχα ΠΡΟΣΠΑΘΩ
και ούτε θέλω, ούτε μπορώ,
να υποσχεθώ σε κάθε σου όνειρο μια σκέπη.
Στάσου στο πλάι μου.
Είσαι η άλλη μου η όψη.
Ήμουν εσύ, γίνε εγώ, πάρε ό,τι έχω.
Μαζί θ’ αράξουμε στο τέλος στο μιντέρι
να ξεδιαλύνουμε στο ίδιο το τραγούδι
ποιος είναι ο δάσκαλος και ποιο το μαθητούδι.

Κι εγώ κι εσύ στο ίδιο κλουβί.
Λένε τη μέρα μου πως γιόρτασαν απόψε.
Μην τους ακούς. Ψέματα λεν.
Πάει καιρός που έχω να πάω σε γιορτές.
Εσύ απλά στο πέταγμά σου προσηλώσου.
Κι όταν βρεθείς ευθυτενής,
μοναχικός ταξιδευτής
στο μονοπάτι της ζωής σου, απλά στυλώσου.

SAKOULA_3

Evi_monografi