«…Χοπ! αν κάνω δεξιά πέφτω πάνω στη ροδιά…»

pomegranate-tree «…Πέστε μου είναι η τρελή ροδιά που χαιρετάει τα μάκρη
τινάζοντας ένα μαντήλι φύλλα από δροσερή φωτιά,
μια θάλασσα ετοιμόγεννη με χίλια δυο καράβια,
με κύματα που χίλιες δυο φορές κινάν και πάνε
σ’ αμύριστες ακρογιαλιές – πέστε μου, είναι η τρελή ροδιά
που τρίζει τ’ άρμενα ψηλά στο διάφανο αιθέρα;…».

Οδυσσέας Ελύτηςrodia1

Η Ροδίτσα Ρουμπινίτσα…αυτοπροσώπως!

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, παρέα με την τρελή ροδιά! Πιστέψατε πως θα άλλαζε ο χρόνος χωρίς εμένα; Ντροπή σας! Ρόιδο τα κάνατε, γι’ αυτό επειγόντως θα σας συστηθώ: Ροδίτσα Ρουμπινίτσα, καμαρωτή και φουντωτή και γεμάτη όρεξη για γιορτή. Διαμαρτύρομαι, αγαπητοί μου, γιατί κάθε Χριστούγεννα όλοι ασχολείστε αποκλειστικά και μόνο με το έλατο. Χαρά στο μπόι! Μακρόστενο σαν τηλεγραφόξυλο και χωρίς προσωπικότητα. Ενώ για ρίξτε μια ματιά στην αφεντιά μου! Είτε ως θάμνος, είτε ως δεντράκι, διακρίνομαι για την κομψότητά μου: μικρά, αστραφτερά φύλλα, εντυπωσιακά κόκκινα άνθη σαν καμπανίτσες την άνοιξη και τι να πούμε για τον υπέροχο καρπό μου, τα ζουμερά, άλικα ρόδια. Είμαι μονίμως στολισμένη εγώ, όχι σαν το έλατο που πρέπει να του κρεμάσετε χίλια δυο μπιχλιμπίδια, για να ξεχωρίσει από το πλήθος. Παρ’ όλη τη φρεσκάδα μου, θεωρούμαι από τα πιο…αρχαία δέντρα της γης! Με συναγωνίζονται η ελιά, η συκιά και το αμπέλι.3-h-kalliergeia-ths-rodias-1

Δος του κλώτσο να γυρίσει, δυο παραμύθια να…ροδίσει!

Ήταν, κάποτε, ένας υπέρλαμπρος, γιγάντιος ομορφονιός…εεε…αστερισμός, που τον έλεγαν Ωρίωνα. Όλοι τον μακάριζαν για την ομορφιά και τη δύναμή του. Εμένα τότε με έλεγαν Σίδη και ο Ωρίωνας με ερωτεύτηκε τρελά. Δέχτηκα την πρόταση γάμου που μου έκανε και θα ζούσαμε ευτυχισμένοι μέχρι σήμερα, αν δεν κοκορευόμουν πως είμαι πιο όμορφη από την Ήρα, τη βασίλισσα των θεών. Τι μ’ έπιασε; Κανείς δεν έμαθε ποτέ. Την Ήρα, όμως, είναι τσεκαρισμένο πλέον ότι την έπιασαν τα διαόλια της: με μεταμόρφωσε σε δέντρο, δηλαδή σε ροδιά και μ’ έστειλε ασυνόδευτη στον Κάτω Κόσμο. Γι’ αυτό ίσως στολίζετε τα κόλλυβα που φτιάχνετε για να θυμάστε τους νεκρούς σας, με τα δροσερά σποράκια των καρπών μου.j-whatman-1805

Την περίπτωση της Περσεφόνης τη γνωρίζετε; Τη γλυκιά κορούλα της θεάς Δήμητρας την ερωτεύτηκε, μπρρρ…, ο Πλούτωνας, θεός και αφέντης του Άδη. Ξέροντας ότι η μάνα της Περσεφόνης ποτέ δε θα έδινε τη συγκατάθεσή της για να γίνει αυτός ο γάμος, την έκλεψε. Και ξέρετε τι άλλο έκανε ο πονηρός; Της έδωσε να φάει σπόρους ροδιού, για να λησμονήσει τη μαμά της και να «δεθεί» μαζί του! Η θεά Δήμητρα πρώτα  έκλαψε, ύστερα απελπίστηκε και στο τέλος αγρίεψε: τίποτα δεν άφηνε να φυτρώσει και να καρπίσει στη γη. Η φύση μαράζωνε, τα ζώα και οι άνθρωποι κινδύνευαν να πεθάνουν από την πείνα. Τότε μεσολάβησε ο Δίας και τους πρότεινε το μισό χρόνο να μένει η Περσεφόνη με τον άντρα της στον Κάτω Κόσμο και τον άλλο μισό με τη μάνα της στον Επάνω. Έτσι κι έγινε. Όταν η Περσεφόνη έρχεται στη μαμά της, η Δήμητρα γίνεται έξω καρδιά κι έχουμε άνοιξη και καλοκαίρι. Όταν, όμως πηγαίνει στον άντρα της, τη Δήμητρα την πιάνουν τα μπουρίνια της και πλακώνουν το φθινόπωρο και ο χειμώνας. Ζόρικα φρούτα οι πεθερές κι ας είναι και θεές…edwin-longsden-long-xx-woman-carrying-a-basket-full-of-pomegranates-xx-private-collection

Ένα ρόδι την ημέρα στους γιατρούς φωνάζει «αέρα»!

Εγώ, η Ροδίτσα Ρουμπινίτσα είμαι ορκισμένη σύμμαχος της καλής υγείας. Ο χυμός των ροδιών μου αυξάνει την παραγωγή αίματος, καταπολεμά τη διάρροια, τον πυρετό, τις δυσεντερίες, ακόμη και την ελονοσία! Όταν κάνετε γαργάρες με του λόγου του, χλομιάζουν από το φόβο τους ο βήχας, η αμυγδαλίτιδα και η ουλίτιδα. Μ’ έχει παινέψει εμένα ως κι ο Ιπποκράτης, ο ξακουστός γιατρός της αρχαιότητας! Επουλώνω πληγές, δροσίζω και ξεδιψώ τους ταξιδιώτες της ερήμου. Ακόμη και ο Μωάμεθ έγραψε στο Κοράνι: «φάτε ρόδι, γιατί καθαρίζει τον οργανισμό από τη ζήλεια και το μίσος»! Πολλοί λαοί με χρησιμοποιούν στη μαγειρική τους και ιδιαίτερα στις σαλάτες. Δε θα το πιστέψετε, αλλά κατατροπώνω ακόμη και τις ρυτίδες! Τα παλιά χρόνια οι κυρίες έκαναν μάσκες ομορφιάς ανακατεύοντας χυμό ροδιού με διπλάσια ποσότητα ελαιόλαδου. Δοκιμάστε το και θα με θυμηθείτε…pomegranate

Ξέρετε ότι:

* Η Γρανάδα στην Ισπανία πήρε το όνομά της από το ρόδι (grenade=ρόδι), όπως και άλλες πόλεις και χωριά του κόσμου. Το σιρόπι που παρασκευάζεται από ζάχαρη και χυμό ροδιού, ονομάζεται γρεναδίνη.

* Το «στέμμα» που έχει στην κορυφή του το ρόδι και το πορφυρό του χρώμα, σύμβολο της ευγενικής καταγωγής, έκανε πολλούς ηγεμόνες να το διαλέξουν, για να στολίσουν τα οικόσημά τους.

* Οι νεόνυμφοι κρεμούν ρόδια στην εξώπορτα του σπιτιού τους για καλούς απογόνους. Την Πρωτοχρονιά, το έθιμο λέει ότι όποιος σπάει ένα ρόδι στο κατώφλι του, θα έχει το νέο έτος καλή τύχη και θα αποκτήσει τόσα πλούτη, όσα και τα σποράκια του!

* Προσοχή όταν καθαρίζετε ρόδι: βάφει και λεκιάζει!rodia_iakovidis

Και μερικές μαντινάδες από την Κρήτη. Άντε και καλή χρονιά, πανέμορφη και ζουμερή σαν την τρελή ροδιά!

«Ανθοστολίστηκε η ρογδιά απού χω στην αυλή μου,

γελά μου κάθε που με δει, μιλιώ τση και μιλεί μου».litras

«Χίλια δεντρά ήκαμε ο Θεός πολλά χαριτωμένα,

μα σαν την όμορφη ρογδιά δεν ήκαμε κανένα».rodipotamia-thumb-large

«Νύφη μου ανέβα στον οντά κι έμπα στην κάμαρά σου,

το ρόγδι εκειά να σπάσουνε τα χέρια τα δικά σου.

Κι ως είν’ το ρόγδι σόγεμο απ΄την κορφή ως τον πάτο,

ετσά να καταστέσετε χρυσό νοικοκεράτο».

mykines

Περιδέραιο με χρυσά περίαπτα ρόδια, από τον Τάφο III (τάφος των Γυναικών), στις Μυκήνες Ταφικός κύκλος Α, -16ος αιώνας, Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

girl-with-a-pomegranate-william-adolphe-bouguereau-1875

Πρεμιέρα για τη “Βασίλισσα Καλοφαγού”!

Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής η 16η Οκτώβρη και την τιμήσαμε όπως της άξιζε στο 2ο Νηπιαγωγείο Νέας Σμύρνης. Ο…εορτασμός κράτησε 3 ολόκληρες ημέρες και μπορώ με βεβαιότητα να πω ότι το τέλος της εβδομάδας μας βρήκε χορτασμένους, χαρούμενους και ορεξάτους για πολλές πολλές ακόμη βιβλιοπεριπέτειες!kalofagou_9

Η χαρά και η έκπληξή μας ήταν μεγάλη όταν επισκέφθηκε την τάξη μας ο Μπροκολίνος! Δεν αφήσαμε την ευκαιρία να πάει χαμένη και μιλήσαμε μαζί του για τη θρεπτική αξία όλων των μελών της οικογένειάς του, των ξακουστών Λαχανικών. Μέχρι και τραγούδι του φτιάξαμε!kalofagou_10

Το τραγούδι του Μπροκολίνου
(γραμμένο περπατώντας χοροπηδηχτά και αφιερωμένο με αφάγωτη αγάπη σε όλα τα μικρά και μεγάλα παιδιά)

Σαν μπουλντόζα πάλι ρεύτηκα
και μια δίαιτα ονειρεύτηκα,
να λιγοστέψει τα βαρίδια τα κιλά μου,
για να μη γίνονται εφιάλτες τα όνειρά μου.
Κι ενώ σκεφτόμουνα Υγεία μου που να ’σαι,
έβρασε εκείνος, να μου πει πως με θυμάσαι.

Ένας φίλος ήρθε απόψε απ’ τα φαγιά,
φορτωμένος συνταγές να μαγειρέψω.
Είχε πράσινα, σγουρά, πυκνά μαλλιά,
να τα κόψω, να τα φάω και να χωνέψω.

Μες στην κουζίνα μας ο φίλος αυτός
είχε γαρνίρει ένα πιάτο τελευταίο.
Κι όπως τον κοίταζα με στόμα ανοιχτό,
άρχισα, αγάπη μου, Πεινάλα να με λέω!

Ένας φίλος ήρθε απόψε απ’ τα φαγιά
σε τσουλήθρα – πυραμίδα σκαλωμένος.
Μου ’πε όλα των τροφών τα μυστικά,
για να ζω παντοτινά ευτυχισμένος.

Στο τραγούδι «Ένας φίλος ήρθε απόψε» τη μουσική έγραψε ο Γιώργος Μουζάκης για την επιθεώρηση «Βίρα τις άγκυρες», που παρουσιάστηκε το 1950 στο θέατρο Βέμπο. Οι στίχοι του “κανονικού” τραγουδιού είναι του Φίλωνα Αρία. Συντονιστείτε εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=GNLrfgGDmi4!vasilissa_k

Την επόμενη μέρα ήρθε στο σχολείο μας η συγγραφέας Εύη Τσιτιρίδου. Δηλαδή βγήκε από την τάξη μας, αφού είναι η δασκάλα μας, και ξαναμπήκε (αφού πρώτα χτύπησε την πόρτα και μας ρώτησε αν θέλουμε να τη δεχτούμε, ααα όλα κι όλα με το ζόρι φιλαναγνωσία δεν γίνεται) φορώντας ένα στέμμα φτιαγμένο από τρόφιμα στο κεφάλι! Της πήγαινε, δεν λέω, αλλά πιο πολύ πήγαινε στη βασίλισσα Καλοφαγού! Ποια είναι αυτή; Ε, διαβάστε το βιβλίο για να μάθετε. Εγώ δεν είμαι μαρτυριάρα!kalofagou_1_1

Η κυρία Εύη μας διάβασε το βιβλίο της σαν ηθοποιός (καλά, κάνει κάτι απίστευτες γκριμάτσες και αλλάζει τη φωνή της για να πιστέψουμε ότι οι ήρωες είναι εκεί μπροστά μας ζωντανοί) και εμείς την ανακρίναμε κανονικά, εεε, της πήραμε συνέντευξη δηλαδή. Πως το ένα, γιατί το άλλο, γιατί και πότε έγραψε το βιβλίο, μήπως ήταν απόγευμα; Τι; Ξημερώματα ήταν; Άλλο πάλι και τούτο, που να φανταστούμε ότι η κυρία μας γράφει παραμύθια με τις κότες! Είχαμε πολλές απορίες, μας τις έλυσε όλες. Δεν μπορώ να καταλάβω πως γίνεται και μερικές κυρίες έχουν μια απάντηση για όλα τα μεγάλα ερωτήματα των παιδιών. Για παράδειγμα, πως σκεφτήκατε τους Μανταλάκηδες; Έχει αδερφό η Αριάδνη; Εσείς τα τρώτε όλα αυτά που ζωγράφισε η κυρία Λέλα; Πως κολλήσατε με τη σειρά τις σελίδες του βιβλίου; Από πού της πήρε η μαμά της Αριάδνης αυτό το ωραίο στέμμα και τη βασιλική καρέκλα; Και άλλα τέτοια σημαντικά.kalofagou_7_7kalofagpu_4kalofagou_akalofagou_6

Μετά καθίσαμε στα τραπέζια και όση ώρα η κυρία Εύη έπινε νερό και φούσκωνε μπαλόνια για να ξεκολλήσουν τα μπλα μπλα μπλα με 50 παιδιά από το λαιμό της και να ξαναβρεί την κανονική της αναπνοή, ζωγραφίσαμε ό,τι μας άρεσε και μας έκανε μεγαλύτερη εντύπωση από την ιστορία του βιβλίου. Ρίχναμε και καμιά κλεφτή ματιά στο τραπεζάκι με τον Μπροκολίνο που είχε γίνει κολλητός με τον Μπαλονάκη και τον Μανταλάκη πλάι στην πυραμίδα. Όχι του Φαραώ, καλέ! Μα τόσο άσχετοι είστε; Της Υγιεινής Διατροφής ντε!kalofagou_5kalofagou_3_3kalofagou_2_2

Την επόμενη μέρα μερικοί ήρθαμε στο σχολείο με τη «Βασίλισσα Καλοφαγού» στο χέρι για αφιέρωση από την κυρία μας που είναι διπλή – και κυρία δασκάλα και κυρία συγγραφέας – και εκείνη καμάρωνε και χαμογελούσε σαν να της καθαρίζανε αυγά, παρόλο που είχε τη μέση της και πόναγε πολύ. Μετά, μαζευτήκαμε στην παρεούλα και παίξαμε τρία απίθανα παιχνίδια με τον Μπροκολίνο και τους υπόλοιπους ήρωες του βιβλίου. Ήταν φανταστικά! Την κερδίσαμε σε όλα την κυρία δασκάλα – συγγραφέα!omades_trofonkalof_bkalof_d

Στο πρώτο, χωρισμένοι σε ομάδες, βρήκαμε ό,τι φαγώσιμο παιχνίδι υπήρχε στην τάξη μας και στρώσαμε τραπέζι για πικ νικ στο πάτωμα. Αλλά δεν αραδιάσαμε τα τρόφιμα ανακατεμένα, όχι. Τα χωρίσαμε στις ομάδες τους κι αυτά. Είπαμε από ποια πρέπει να τρώμε πιο πολλά από ποια λιγότερα, από ποια πολύ λίγα. Γιατί πρέπει να τρώμε ποικιλία τροφών, να μην παραμελούμε καμία ομάδα, αν θέλουμε να έχουμε γερό σώμα, κοφτερό μυαλό και καλή διάθεση καθημερινά. Να πίνουμε νερό, να κάνουμε και γυμναστική. Είπαμε ποια είναι τα αγαπημένα μας φαγητά. Προς μεγάλη έκπληξη της κυρίας μας, περισσότερους ψήφους πήραν τα γιουβαρλάκια, νικώντας κατά κράτος τα μακαρόνια με κιμά, αγαπημένο παραδοσιακά φαγητό των περισσότερων παιδιών της χώρας! Η κυρία μας δήλωσε εντυπωσιασμένη από το αναπάντεχο αυτό αποτέλεσμα και μας έδωσε θερμά συγχαρητήρια.arithmoi_kaloffrouta_laxanikaarithm_kalofkalof_arithmpaixni_kalofteliko_paixni

edo_nipiagogeioΣτο δεύτερο παιχνίδι ανακατέψαμε φρούτα και λαχανικά με τους αριθμούς. Η κυρία Εύη έχει γράψει και ένα βιβλίο με δραστηριότητες και ασκήσεις που το λένε «Εδώ Νηπιαγωγείο!». Από εκεί μέσα πήρε τα 10 Παιχνιδοποιηματάκια της (άλλη λόξα κι αυτή, να μας φλομώνει με ποιήματα στην τάξη) και τα έκανε επιτραπέζιο παιχνίδι. Είπαμε δυνατά το ποιηματάκι κάθε αριθμού, γελάσαμε, το παίξαμε με παντομίμα, «γεμίσαμε» το κουτάκι του με τα αντίστοιχα φρούτα και λαχανικά του. Τη νικήσαμε και σ’ αυτό, αλλά πάλι δεν ησύχασε.pyramida_touvlakiakataskevi_pyramidaspyramida

kalofagou_8_8Έτσι κι εμείς, κατασκευάσαμε μία πυραμίδα από τα τουβλάκια μας, κόψαμε τα διάφορα τρόφιμα από σελίδες με εικόνες που βρήκαμε και τυπώσαμε από τον υπολογιστή και συμπληρώσαμε όσα δεν βρήκαμε με δικές μας ζωγραφιές. Μετά τα κολλήσαμε στην τούβλινη πυραμίδα μας με τη σειρά, ανά ομάδα, όπως είναι το σωστό. Οπότε η κυρία – συγγραφέας μας πείστηκε ότι το εμπεδώσαμε το μάθημα και μας άφησε επιτέλους ήσυχους. Περιττό να σας πω ότι αυτές τις τρεις μέρες που γιορτάζαμε τη διατροφή, τρώγαμε και το δεκατιανό και το μεσημεριανό μας με απίστευτη όρεξη. Μεγαλύτερη από ποτέ! Γιατί το φαγητό δεν ήταν πια για μας απλώς μια καθημερινή, απαραίτητη συνήθεια. Έγινε γνώση, παιχνίδι, χαρά. Το διασκεδάσαμε πραγματικά! Και μπουκώσαμε και τους γονείς μας στο σπίτι με τρομερές πληροφορίες για τη διατροφή. Ψου ψου ψου και ψι ψι ψι ήταν αυτό το τριήμερο συνέχεια με την κυρία Εύη στην πόρτα του σχολείου. Όλο κάτι μαγειρεύουν αυτοί οι μεγάλοι πίσω από την πλάτη μας!spit_kalofkalof_markalof_mankal_diast

kalof_ioanΕδώ θα σας αφήσω γιατί λέγε λέγε και γράφε γράφε για το φαγητό μου άνοιξε η όρεξη. Πάω να παίξω εξερεύνηση ντουλαπιών και ψυγείου στην κουζίνα. Αλλά πριν φύγω, σημειώστε κάτι για να το μάθετε κι εσείς: Καλοφαγάς και καλοφαγού δεν είναι αυτός κι αυτή που τρώνε πολύ, αλλά αυτός κι αυτή που τρώνε σωστά και άρα καλά. Κι έχουν γεμάτη αλλά όχι τεράστια, ούτε σχεδόν αόρατη κοιλιά!kalofagou

 

 

ΜΕ ΤΑ γονίδια ΑΛΛΑΓΜΕΝΑ!

2091Αγαπητοί μου τηλεθεατές, κυρίες και κύριοι, καλημέρα σας από το Νικόλα Ταψή, δηλαδή την αφεντιά μου. Στη σημερινή μας εκπομπή «Στο μάτι της κουζίνας» θα ασχοληθούμε με ένα φλέγον και κάπως…δύσπεπτο ζήτημα της εποχής μας, τα μεταλλαγμένα τρόφιμα. Στο στρωμένο, εεε στρογγυλό μας τραπέζι έχουμε καλεσμένους τη συνάδελφο ερευνήτρια Βαγγελίτσα Ανησυχίδου, τον επίτιμο καθηγητή Βιολογίας κύριο Περικλή Σαλάτογλου, τη διαιτολόγο κυρία Ρόιδω Βαλεφάβα και το διευθυντή δημοσίων σχέσεων της εταιρείας «Σπορέξ» κύριο Μικέ Φαταούλα. Στα γνωστά τηλέφωνα της εκπομπής μπορείτε να απευθύνετε τα ερωτήματά σας στους καλεσμένους μας.

Κι ας έρθουμε στην πρώτη καλεσμένη μας. Γιατί, βρε Βαγγελίτσα μου, φαγώθηκες να κάνουμε εκπομπή με αυτό το θέμα;article8460_1392146557.w_l

Β.Ανησ.: Κατ’ αρχήν, κ. Ταψή μου, σ’ ευχαριστώ που με κάλεσες στην εκπομπή σου. Ο βασικός λόγος που σ’ έψηνα τόσον καιρό να ερευνήσουμε το θέμα αυτό, είναι οι απορίες και η ανησυχία τόσο η δική μου, όσο και άλλων ερευνητών. Τι είναι τα «μεταλλαγμένα» ή «γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα»; Τρώγονται; Όταν τρώγονται χωνεύονται; Κι αν ναι, μήπως αυτό είναι επικίνδυνο για την υγεία μας και για το περιβάλλον; Ποιος τα δημιούργησε και γιατί; Πώς μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε από τα υπόλοιπα τρόφιμα;

Ν.Ταψής: Σιγά Βαγγελίτσα μου, μία-μία οι ερωτήσεις. Άλλωστε έχουμε κοντά μας τον καθηγητή κ. Σαλάτογλου, ειδικό για να μας δώσει τις σωστές απαντήσεις. Τι λέτε κι εσείς κ. καθηγητά μου;metallagmena-genetika-tropopoiimena-trofima

Π.Σαλάτ.: Βεβαιότατα κ. Ταψή μου, τα ερωτήματα είναι πολλά και χμ, καυτά -με εννοείτε; Ας αρχίσουμε από το πρώτο. Τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα είναι τρόφιμα που τους έχουμε ελαφρώς αλλάξει τα…φώτα, χμ, τα γονίδια -με εννοείτε; Δηλαδή, έχουμε επέμβει επιστημονικώς κι έχουμε αντικαταστάσει ένα ή περισσότερα από τα γονίδιά τους με άλλα, που προέρχονται από ποικίλους άλλους οργανισμούς, έτσι ώστε να τα εφοδιάσουμε με καινούργιες ιδιότητες, όπως μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στα ζιζάνια και στις δυσμενείς κλιματολογικές συνθήκες, καλύτερη εμφάνιση, εντονότερη γεύση κ.τ.λ. –με εννοείτε;

Β.Ανησ.: Δεν μας το κάνετε λίγο πιο λιανά αυτό, κ. Σαλάτογλου;

Ρ.Βαλ.: Τι πιο λιανά, καλή μου, άλλο ντομάτα κι άλλο πατάτα! Εδώ κάνουν ενέσεις στα σιτάρια για να μυρίζουν σα φουντούκια και διασταυρώνουν τον καπνό με γονίδια πυγολαμπίδας, για να φωσφορίζει όταν θέλει πότισμα, ή όταν προσβάλλεται από ζιζάνια! Πώς να φτιάξω μετά εγώ ασφαλείς δίαιτες για τις πελάτισσές μου, όταν χάνει ο σπόρος το φυτό και το φυτό το σπόρο;GMO_apple_11

Ν.Ταψής: Είναι αλήθεια αυτό κ. Φαταούλα μου; Τι υποστηρίζει η εταιρεία σας, η «Σπορέξ»;

Μ.Φατ.: Η «Σπορέξ», κ. Ταψή μου, υποστηρίζει την πρόοδο και την ανάπτυξη. Δεν μπορεί την εποχή της παγκοσμιοποίησης να μας κάνουνε κουμάντο τα μπιζέλια κι οι ανανάδες. Η επιστήμη θα μας οδηγήσει σ’ ένα καινούργιο, αστραφτερό μέλλον, όπου όλα θα τρώγονται κι όλα θα χωνεύονται…

Β.Ανησ.: Αφού πρώτα όλα θα μεταλλάσσονται, όπως συμφέρει σε μερικούς μερικούς; Και νομίζετε ότι η φύση θα το καταπιεί εύκολα και χωρίς συνέπειες αυτό το…φρούτο;

Kartinki, prikoly, video, anekdoty, foto, zvjozdy, shutki, jumor, na www.zapilili.ru demotivatory fotozhaba videozhaba

Π.Σαλ.: Αν μου επιτρέπετε, ως καθηγητής Σαλάτογλου έχω ήδη κάποιες επιφυλάξεις για την ασφάλεια και τη σκοπιμότητα του εγχειρήματος αυτού. Διότι όταν παραβιάζουμε τους κανόνες της φύσης, διαταράσσεται επικίνδυνα η οικολογική ισορροπία. Εάν οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί έρθουν σε επαφή με τους «καθαρούς», θα παραβιαστεί η αλυσίδα της ζωής -με εννοείτε; Και τότε ποιος ξέρει τι έχουν να δουν τα μάτια μας…-με εννοείτε;

Ρ.Βαλ.: Σημεία και τέρατα, κυρίες μου και κύριοι! Λαχανικά-ράμπο που θα σκοτώνουν από μόνα τους τα ενοχλητικά έντομα, σπόρους-καμικάζι που, αφού φυτρώσουν μια φορά, θα αυτοκαταστρέφονται για να αναγκάζονται να αγοράζουν καινούργιους κάθε χρόνο οι αγρότες, βαμβάκι μπλε ώστε να φτιάχνονται τα μπλου-τζην απευθείας χωρίς βαφή και πατάτες «δύο σε ένα», που θα εμπεριέχουν το εντομοκτόνο τους και δεν θα χρειάζονται ψεκασμό!metallagmena

Ν.Ταψής: Κι η υγεία μας; Αυτή η πολύτιμη υγεία του ανύποπτου καταναλωτή δεν θα τα…παίξει -συγχωρήστε μου την έκφραση- με όλα αυτά τα διαβολικά ανακατέματα;

Μ.Φατ.: Ας μην είμαστε υπερβολικοί, αγαπητοί μου. Κάτι μικροαλλεργίες που μπορεί να εμφανιστούν, θα βάλουν φρένο στη μεγαλύτερη εποποιία όλων των εποχών, την κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στη φύση; Έχετε αμφιβολίες ότι η βιοτεχνολογία στοχεύει στο καλό της ανθρωπότητας; Ακόμη και οι λαοί που λιμοκτονούν στις φτωχότερες χώρες του πλανήτη θα χορτάσουν! Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα θα είναι όλο και πιο φτηνά, όλο και πιο ανθεκτικά, όλο και πιο γευστικά, όλο και πιο εμφανίσιμα, όλο και πιο τέλεια…

Β.Ανησ.: Όλο και περισσότερο προϊόντα κι όλο και λιγότερο τρόφιμα!

Ν.Ταψής: Αγαπητοί μου καλεσμένοι, με ειδοποιούν από την αίθουσα σύνταξης, ότι θα συνδεθούμε ζωντανά με μια κάπως περίεργη συνομιλήτρια. Και να, στο παράθυρο της εκπομπής μας μια…ntomates2701-540x367

Μεταλλαγμένη Ντομάτα: «Είμαι μια μετα-ντομάτα
από μόνη μου σαλάτα!
Μου ’χουν μπλέξει τα γονίδια
και με ζώσανε τα φίδια…

Η φλούδα μου γυαλιστερή,
κι αργώ να ωριμάσω,
μα με φωνάζουν άνοστη
και μου ’ρχεται να σκάσω!».

Π.Σαλ.: Μα είναι δυνατόν! Μια ντομάτα που μιλάει με στιχάκια -με εννοείτε; Εδώ Σαλάτογλου, καθηγητής βιολόγος. Με ποιο γονίδιο σας μετάλλαξαν εσάς αγαπητή μου;

Μ.Ντομ.: «Με το γονίδιο της ομοιοκαταληξίας
κι είμαι μεγάλος ταραξίας!
Δεν έχω και σπόρους, γιατί κάτι γερόντια
παραπονιόνταν πως τους μπαίνανε στα δόντια!».GMO-Mango-Peas

Ρ.Βαλ.: Αίσχος, είναι και αναιδέστατη! Που να δείτε και τι άλλες διασταυρώσεις έχουν να γίνουν! Και μάλιστα όχι μόνο σε φυτά, αλλά και σε ζώα και -γιατί όχι- σε ανθρώπους. Σόδομα και Γόμορρα σας λέω!

Β.Ανησ.: Ευτυχώς που ο Νώε δεν ζει στην εποχή μας. Δε θα ’ξερε ποιον να μαζέψει ως είδος αντιπροσωπευτικό στην Κιβωτό και ποιον ν’ αφήσει να χαθεί στον κατακλυσμό…

Ν.Ταψής: Αγαπητοί μου τηλεθεατές, ο χρόνος μας τελείωσε και φοβάμαι πως η κατάσταση μπορεί και να έχει ξεφύγει από τον έλεγχο. Γι’ αυτό διαβάζετε προσεκτικά τις ετικέτες των τροφίμων που αγοράζετε. Κάντε ερωτήσεις, μην τρώτε αδιαμαρτύρητα ό,τι σας σερβίρουν. Η άγνοια και η αδιαφορία μας παραμορφώνουν! Ενοχλήστε τους αρμόδιους. Ενημερωθείτε και αντιδράστε. Γιατί μόνο μια κοινωνία συνειδητοποιημένη δεν έχει φόβο να καταντήσει γενετικώς τροποποιημένη!

ΤΕΛΟΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ

apple with orange content

Γλύκα αγκαθωτή!

Στο άκουσμα της λέξης φραγκόσυκο ίσως να σας έρχεται στο νου ο… Φραγκίσκος το Φραγκόσυκο, αγαπημένος ήρωας από τη «Φρουτοπία» του Ευγένιου Τριβιζά. Έχετε όμως ποτέ δει και κυρίως δοκιμάσει αληθινό φραγκόσυκο; Ξέρετε από πού κρατάει το σομπρέρο…εεε η σκούφια του; Ας πεταχτούμε μέχρι το Μεξικό και μετά ας βάλουμε πλώρη για του Αιγαίου τα νησιά. Μόνο έτσι θα ερευνήσουμε τι σόι φρούτο είναι πάλι ετούτο. Αλλά με προσοχή, γιατί τσιμπάει!exotic-fruit-11

Σαν…παραμυθόσυκο!
Μια φορά κι έναν καιρό, στην κεντρική και νότια Αμερική, κάπου στο Μεξικό, ζούσε και βασίλευε μια πολύ θερμή και σκληροτράχηλη δεσποσύνη. Πατέρας της ήταν ο καυτός ήλιος, μάνα της η ξερή, βραχώδης γη κι αδέρφια της οι αυστηροί κάκτοι. Έκανε μια ζωή πολύ μετρημένη και λιτοδίαιτη και δεν της άρεσαν τα νάζια και τα στολίδια. Λίγο νεράκι και τα καυτά φιλιά του ήλιου της έφταναν για να είναι ευτυχισμένη. Και δεν είχε ανάγκη να κουρνιάσει βαθιά στην αγκαλιά της μάνας της, για να γευτεί τη θρεπτική τροφή της. Σωστό αγοροκόριτσο! Η πράσινη, κορμοστασιά της με τα απλωτά, σαρκώδη φύλλα, μάγευε την πλάση. Κι ας ήταν γεμάτη μαύρους κόμπους σα φακίδες, απ’ όπου ξεφύτρωναν μικρά, σχεδόν αόρατα, αλλά πάντα…ετοιμοπόλεμα αγκάθια. Όταν άνθιζε, τα λουλούδια της, στρογγυλοκαθισμένα σε κάθε έναν από τους μακρόστενους σα φιρίκια καρπούς της, έμοιαζαν με…κατακίτρινες παπαρούνες. Κι έκαναν τους ανθρώπους να σκέφτονται πως δεν υπάρχει πιο όμορφο και πιο απρόβλεπτο πράγμα στον κόσμο απ’ τη γυναίκα-φύση… Ώσπου στα μέσα του 16ου αιώνα περίπου, Ισπανοί έμποροι που ταξίδεψαν στα μέρη της, δεν άντεξαν στη σκέψη πως ο «παλαιός κόσμος», η γιαγιά Ευρώπη, δε γνώριζε και δε χαιρόταν μια τέτοια ασυνήθιστη ομορφιά. Την έκλεψαν, την μπάρκαραν στα γοργοτάξιδα καράβια τους και την έφεραν στη Μεσόγειο. Εκείνη, δεν είπε όχι στην καινούργια περιπέτεια κι εγκλιματίστηκε γρήγορα στη νέα της ζωή. Μόνο που διάλεγε πάντα να στήνει σπιτικό σε μέρη που θύμιζαν την πατρίδα της: τραχιά, ηλιοκαμένα κι ανθεκτικά στη δίψα και στη μοναξιά. Φτάνοντας στην Ελλάδα, άπλωσε ρίζες στη Μάνη, στην Κρήτη και στ’ άλλα του Αιγαίου τα νησιά. Την έλεγαν Φραγκοσυκιά.Ζέπος_Εμμανουήλ_Φρακοσυκιέςστοφράχτη_

Παίζουμε…φραγκουϊζόσυκο;

1. Στη χώρα μας η φραγκοσυκιά πήρε αυτό το όνομα, επειδή:
Α) ήταν ξενόφερτο, «φράγκικο» είδος για τους Έλληνες
Β) μας ήρθε εισαγόμενη την περίοδο της Φραγκοκρατίας
Γ) παλιότερα αγόραζαν τα φρούτα της ένα φράγκο το κιλό

2. Οι φραγκοσυκιές φυτεύονται στους αναβαθμούς (=ξερολιθιές, πεζούλες) των νησιών του Αιγαίου, επειδή:
Α) συγκρατούν το χώμα και το νερό της βροχής
Β) εμποδίζουν τους ισχυρούς ανέμους να καταστρέφουν τις καλλιέργειες
Γ) πρασινίζουν και ομορφαίνουν το τοπίο

3. Οι αγρότες συνηθίζουν, επίσης, να φυτεύουν φραγκοσυκιές γύρω απ’ τα χωράφια τους:
Α) για να μην τα πιάνει το κακό μάτι
Β) για να τα οριοθετήσουν με φυσικούς φράχτες προστασίας
Γ) για να απολαμβάνουν το όμορφο θέαμα κάθε ηλιοβασίλεμα

4. Πάνω στη σημαία του Μεξικού παριστάνονται:
Α) ένα παιδί που τρώει φραγκόσυκα φορώντας το σομπρέρο του
Β) δυο φίδια που τυλίγονται γύρω από μια φραγκοσυκιά
Γ) ένας αετός που τρώει ένα φίδι καθισμένος πάνω σε φραγκόσυκα

5. Στην Ελλάδα η φραγκοσυκιά είναι γνωστή και ως:
Α) παυλοσυκιά, παπουτσοσυκιά
Β) αγκαθοσυκιά, μεξικοσυκιά
Γ) κακτοσυκιά, ερημοσυκιά

6. Τα φραγκόσυκα ωριμάζουν παρέα με τα σύκα και τρώγονται, όταν από πράσινα γίνουν σκούρα πορτοκαλιά ή κόκκινα:
Α) το καλοκαίρι
Β) στα μέσα της άνοιξης
Γ) αρχές φθινοπώρου

7. Για να μαζέψουν τα φραγκόσυκα, φορούν χοντρά γάντια ή τα πιάνουν με εφημερίδες και πανιά. Αλλιώς:
Α) τα ρίχνουν απ’ τα κλαδιά στοχεύοντάς τα με σφεντόνα
Β) χρησιμοποιούν ένα μακρύ ξύλο με στερεωμένο στη μια του άκρη ένα γάντζο, ένα μαχαιράκι, ή ένα τενεκεδάκι
Γ) περιμένουν να ωριμάσουν τόσο, ώστε να πέσουν από μόνα τους

8. Το φραγκόσυκο μπορεί, επίσης, να καταναλωθεί ως:
Α) μαρμελάδα, γλυκό του κουταλιού, παγωτό
Β) λικέρ, ρακί, αναψυκτικό
Γ) σάλτσα σε σαλάτες, επικάλυψη σε πίτες, ξερό ως μεζές

Απαντήσεις: 1.Α&Β, 2.Α&Β&Γ, 3.Β, 4.Γ, 5.Α, 6.Α, 7.Β, 8.Α&Β&Γ

fragosyka

• Ένας παλιός θρύλος λέει πως οι Αζτέκοι κάποτε δεν είχαν πατρίδα. Ζούσαν περιπλανώμενοι στο βόρειο Μεξικό, προσπαθώντας να επιβιώσουν στους ερημότοπους. Οι παλαιότεροι και σοφότεροι της φυλής τους έλεγαν ότι, σύμφωνα με τους θεούς, η ταλαιπωρία τους αυτή δε θα σταματήσει, μέχρι να δουν έναν αετό να κάθεται πάνω σε μια φραγκοσυκιά. Όταν αυτό συνέβη, συνειδητοποίησαν ότι βρίσκονταν στην περιοχή Τενοτστιτλάν, και μάλιστα επάνω στα μικρά, γεμάτα έλη νησιά της λίμνης Τεξκόκο. Εκεί εγκαταστάθηκαν και άνθησε ο ιδιαίτερος πολιτισμός τους.

• Η φραγκοσυκιά πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα. Οποιοδήποτε μέρος της, ένα φύλλο, ή ένα κομμάτι βλαστού, μπορεί να βγάλει ρίζα όταν φυτευτεί! Δε χρειάζεται καμία περιποίηση, τα βγάζει πέρα μόνη της.Fragkosykia

• Το φραγκόσυκο καθαρίζεται προσεκτικά με μαχαιροπίρουνο και τρώγεται δροσερό. Έχει πολλά σποράκια, αλλά η ξεχωριστή γεύση του θα σας αποζημιώσει. Κάνει καλό στην καρδιά και στον εγκέφαλο, δρα κατά του καρκίνου, περιέχει μαγνήσιο, ασβέστιο και βιταμίνες που τονώνουν τον οργανισμό μας. Το παράξενο είναι ότι ενώ μπορούμε να το απολαμβάνουμε εύκολα και πάμφθηνα, εφόσον φυτρώνει και στη χώρα μας, το εισάγουμε από άλλες χώρες (Ιταλία, Ισπανία, Τυνησία, Ισραήλ), με αποτέλεσμα να πωλείται πανάκριβα και μόνο στα μεγάλα μανάβικα και σούπερ μάρκετ!

• Από τη φραγκοσυκιά μπορεί να παραχθεί οινόπνευμα, ενώ οι ιθαγενείς της Κεντρικής Αμερικής χρησιμοποιούσαν τα φύλλα της ως…παγούρια νερού! Σύγχρονες επιστημονικές έρευνες μας πληροφορούν ότι συστατικά που υπάρχουν σε αυτά, μπορούν να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά το μεθύσι και τη ναυτία.

• Επειδή τα φύλλα της φραγκοσυκιάς είναι μεγάλα και γεμάτα αγκάθια, κάποιοι…φαρμακόγλωσσοι τα αποκαλούν και «γλώσσα της πεθεράς»!GRAFKOSYKA_AKROTHALASSIA

Καρπουζάκηδες και Πεπονάκηδες!

2013_06_21_watermelonΚΑΡΠΟΥΖΟΣ: Που είσαι, βρε κιτρινιάρη; Σκάσε επιτέλους μύτη και μας παίρνει η κάμερα! Ως πότε πια θα παριστάνεις το βαρύ πεπόνι;

ΠΕΠΟΝΑΣ: Μη βιάζεσαι χοντρομπαλά, δυο καρπούζια σε μια μασχάλη δε χωράνε! Αυτή τη στιγμή έχω βάλει μάσκα προσώπου από πεπονόφλουδα και χαλαρώνω. Το ξέρεις ότι κάνει καλό στην ακμή;

Κ.: Σιγά το μανεκέν! Δεν κοιτάς που η κεφάλα σου –ανάλογα με την ποικιλία- μοιάζει με μπάλα, άλλοτε του μπόουλινγκ κι άλλοτε του ράκμπυ, η στρωτή επιδερμίδα σε μάρανε.

Π.: Είναι δυνατό να συζητήσω σοβαρά με έναν τύπο που αποτελείται από 92% νερό και 6,4% ζάχαρη και που οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τον κουβαλούσαν μαζί τους σε διάφορες αποστολές, ως…παγουρίνο νερού;karpouzi1

Κ.: Ώρες ώρες δεν τρώγεσαι, ξαδερφάκι μου! Μια ζωή γκρινιάρης και δυσκολοχώνευτος, προσγειώνεσαι σαν τούβλο στα στομάχια όσων ξεγελαστούν και σε…παραφάνε!

Π.: Ναι, αλλά είμαι γλυκός σα το μέλι και από τη στιγμή που θα ωριμάσω, τους μεθάω όλους από τη μοσχοβολιά. Μεγάλοι ζωγράφοι προσπάθησαν να αποδώσουν καλλιτεχνικά τη φρουτένια μοναδικότητά μου και…

Κ.: Ότι προκαλείς συχνοουρία το λέμε, ή… κρατιόμαστε;Πανταζής Περικλής-Μάγκας που τρώει καρπούζι, 1880

Π.: Παρ’ τη σκούφια σου και βάρα με! Μήπως εσύ πας πίσω; Αλλά έτσι ήσουν μια ζωή, έριχνες το επίπεδο. Δικαίως ο κόσμος αναφωνούσε «ήταν μάπα το καρπούζι»!

Κ.: Σιγά την αριστοκρατία! Τι να σου κάνω που σέβομαι τη μακρινή σου καταγωγή από την κεντρική Ασία. Κατά τα άλλα, η επιπολαιότητά σου ως φυτό, είναι γνωστή: όταν σε ξεχορταριάζουν, πρέπει να προσέχουν διπλά, γιατί οι ρίζες σου, αντί να χώνονται βαθιά στο χώμα, πιάνουν ψιλή κουβέντα με τα αγριόχορτα στην επιφάνεια.

Π.: Αγαπητέ ιθαγενή της τροπικής Αφρικής, μήπως να σου θυμίσω ότι τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να γίνεσαι πιο εμφανίσιμος και ανθεκτικός, μπολιάζουν κολοκυθιές για να σε παράγουν; Δεν είναι τυχαίο ότι γίνεσαι όλο και πιο άνοστος…

Κ.: Τη δική μου την ποικιλία τη λένε «sugar baby», σε ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά «ζαχαρένιο μωρό» και δε σου επιτρέπω να με συκοφαντείς! Κανείς δεν μπορεί να παραβγεί το ζωηρό κόκκινο χρώμα μου. Και μάθε ότι οφείλεται σε μια ουσία που λέγεται λυκοπένιο, ευεργετική για τον ανθρώπινο οργανισμό, κυρίως για την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία.

Π.: Γιατί εγώ πάω πίσω σε χρησιμότητα; Το ξέρεις ότι έχω μπόλικη βιταμίνη C, που μάλιστα καταστρέφεται αν δε φαγωθώ αμέσως μόλις με κόψουν; Αλλά που να το ξέρεις, άλλος έχει το μαχαίρι κι άλλος έχει το…καρπούζι της γνώσης, φιλαράκο μου!

Κ.: Εγώ έχω και βιταμίνη Α, που τονώνει την άμυνα του οργανισμού και κάνει καλό στα μάτια, έχω και φυτικές ίνες που καταπολεμούν τη δυσκοιλιότητα και…

Π.: Είναι γνωστό πόσο…δυσκολεύεσαι να αποδείξεις την αξία σου. Γι’ αυτό παλιότερα σε ψώνιζαν «με τη βούλα». Επρεπε, δηλαδή, να κόψει ένα τριγωνικό κομμάτι από τη σάρκα σου ο μανάβης, για να σε δοκιμάσει ο υποψήφιος πελάτης του και να πειστεί ότι δεν είσαι για τα μπάζα!Αγόρια που τρώνε σταφύλια και πεπόνια, Μπαρτολομέ Εστέμπαν Μουρίγιο

Κ.: Ενώ εσένα που σε ψώνιζε με κλειστά μάτια, τι κατάφερνε; Τις περισσότερες φορές αντικαθιστούσες το αγγούρι στη χωριάτικη σαλάτα! Μμμμ, τι αξεπέραστη ανοστιά!

Π.: «Όλα τα σφάζω, όλα τα μαχαιρώνωωω!»…Άκουσες ποτέ να εκφράζονται τόσο υποτιμητικά για εμάς τα πεπόνια; Παρεπιπτόντως, «ανγκούρι» στα ιταλικά, σημαίνει καρπούζι!

Κ.: Άσε τις εξυπνάδες, Πεπόνα, γιατί βγαίνει από τη λέξη «άκουα», που θα πει νερό. Επιπλέον, αν και είμαι κοτζάμ λεβέντης, έχω το μισό ζάχαρο από αυτό που έχει ένα μήλο! Παρακαλώ πολύ, οι κομψές κυρίες να το σημειώσουν αυτό στη δίαιτά τους.

Π.: Από τη συγκίνηση κοκκίνισαν τα υπέροχα κίτρινα άνθη μου, ο ευαίσθητος αναρριχώμενος και ελαφρώς τριχωτός βλαστός μου και τα οδοντωτά φύλλα μου! Έτσι μου έρχεται να ανεβώ στο βουνό Καρπούζι, εκεί ψηλά στην Ξάνθη, ακριβώς πάνω από το πανέμορφο χωριό Τοξότες, για να θαυμάσω την υπέροχη θέα προς το Νέστο ποταμό!

Κ.: Κορόιδευε εσύ, να δούμε τι θα καταλάβεις. Υπάρχει μεγαλύτερη απόλαυση, τώρα το καλοκαίρι, από μια δροσερή φέτα καρπούζι με τυράκι πλάι στην παραλία;Pavlos_Samios

Π.: Γι’ αυτό όταν περπατάω στις παραλίες, πατάω συνέχεια…μπλιαχ…σουφρωμένες καρπουζόφλουδες; Να λες στους κακομαθημένους «φαν» σου να μην αφήνουν τα αποφάγια τους για ενθύμιο πλάι στο κύμα.

Κ.: Αυτό ισχύει και για σένα. Θυμάμαι μια φορά που έκανα συλλογή από πεπονόφλουδες και προσπαθούσα να ξεχωρίσω ποια ανήκε σε «πεπόνι Καναρίων Νήσων», ποια σε ιταλικό πεπόνι «κανταλούπο» και ποια σε «χειμωνιάτικο πεπόνι»!

Π.: Βλέπω τις ξέρεις τις «εξωτικές» ποικιλίες μου. Ξέρεις και τα ονομαστά αργίτικα πεπόνια;

Κ.: Φυσικά! Εσύ ξέρεις ότι τα καλύτερα καρπούζια παράγονται στην Κρήτη, στην Πελοπόννησο, στη Θεσσαλία και στη Θράκη;

Π.: Εγώ, ζουμερέ μου σύντροφε, ξέρω και πως να ξεχωρίζω ένα καλό καρπούζι! Πρώτον, έχει «λογικό» για την ποικιλία του μέγεθος. Δεύτερον, όταν του δώσεις μια μικρή σφαλιάρα, ο ήχος που παράγεται είναι υπόκωφος και όχι οξύς. Τρίτον, αν το αναποδογυρίσεις, βρίσκεις μια μεριά του που έχει χρώμα κιτρινωπό αντί για πράσινο και είναι το σημείο όπου ακουμπούσε στο έδαφος, καθώς ωρίμαζε.

Κ.: Τώρα πραγματικά με αποστόμωσες! Αλλά κι εγώ ξέρω πως για να είναι καλό ένα πεπόνι, πρέπει να έχει βάρος και έντονο άρωμα. Και πρέπει να σου ομολογήσω ότι μου αρέσει πολύ που, αν και διαφορετικοί, είμαστε κι οι δύο τόσο νόστιμοι καρποί!

Π.: Άιντε σύντεκνε, δε βάζουμε καμιά ρακί να πιούμε στην υγειά των φρουτοφάγων;

Κ.: Εβίβα κι άσπρο πάτο, να μας ζήσει το καλοκαιράκι! Θερμό αυτό, δροσεροί εμείς, ο τέλειος συνδυασμός, Πεπόνα μου!

Π.: Αυτό να…τρώγεται, Καρπούζο μου!Λουκάς Σταύρου

Γλυκό καρπούζι
Υλικά
• 1 καρπούζι, περίπου 6 κιλών
• 2 κιλά ζάχαρη
• 2 κουταλιές της σούπας «ξινό»
• ½ φλιτζάνι του καφέ λεμόνι
• Λίγα φύλλα αρμπαρόριζα
Εκτέλεση
Αφού κόψουμε το καρπούζι σε φέτες, τρώμε την κόκκινη ψίχα του και αφαιρούμε το εξωτερικό πράσινο μέρος από τις φέτες. Τρίβουμε στον τριφτή τη φλούδα που έχει μείνει, μέχρι να συμπληρώσουμε 1½ κιλό. Βάζουμε την τριμμένη καρπουζόφλουδα σε μια λεκάνη με νερό στο οποίο έχουμε προσθέσει το ξινό, και την αφήνουμε να μουλιάσει για μισή ώρα. Μετά την στραγγίζουμε, βάζουμε σε μια κατσαρόλα 3 ποτήρια νερό μαζί με τη ζάχαρη και ανάβουμε το μάτι. Αφού λιώσει η ζάχαρη, ρίχνουμε την καρπουζόφλουδα και ανακατεύουμε, μέχρι να «δέσει» το γλυκό. Έπειτα, ρίχνουμε και το λεμόνι. Στο τέλος, ρίχνουμε στο γλυκό 2-3 φυλλαράκια αρμπαρόριζα και το αφήνουμε να κρυώσει. Με τις υγείες σας!thumbnail

Παγωτό πεπόνι
Υλικά
3 φλιτζάνια άπαχο γάλα
2 βανίλιες
5 αυγά
2 φλιτζάνια ζάχαρη
400 γραμμάρια πεπόνι
Εκτέλεση
Χτυπάμε τα αυγά μαζί με 1 φλιτζάνι ζάχαρη, σε ένα μπολ. Χύνουμε σε μία κατσαρόλα το γάλα και το ανακατεύουμε μέχρι να ζεσταθεί, προσέχοντας όμως να μη βράσει και αρχίσει να κάνει φουσκάλες! Ανακατεύοντας το γάλα, προσθέτουμε σιγά σιγά το μείγμα των αυγών με τη ζάχαρη και τις βανίλιες, μέχρι να σχηματιστεί μια ομοιόμορφη μάζα. Μετά, κατεβάζουμε την κατσαρόλα από το μάτι. Μέχρι να κρυώσει το μείγμα, κόβουμε το πεπόνι σε μικρά κομμάτια και το «ζυμώνουμε» με την υπόλοιπη ζάχαρη, ώσπου να λιώσει. Μετά, το προσθέτουμε στο μείγμα, ανακατεύουμε καλά και το βάζουμε σ’ ένα όμορφο δοχείο, στην κατάψυξη. Σε λίγες ώρες το παγωτό είναι έτοιμο!

Χαλβάς είσαι και…τρώγεσαι!

Eee_Kollitiria_Paizoume_sΠΑΣΑΣ: Τι παίρνετε, συνήθως, για την όρεξη;
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Να, πεπονόφλουδες, καρπουζόφλουδες, λεμονόφλουδες, πορτοκαλόφλουδες…
ΠΑΣΑΣ: Α, όχι!Εμείς έχουμε ρακί και χαλβά καϊμακλή.
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Έχετε πολύ χαλβά;
ΠΑΣΑΣ: Νταβάδες.
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Ε, πάμε τότε να φάμε καμιά δεκαριά νταβάδες.
ΠΑΣΑΣ: Τόσο πολύ θα φάτε;
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Όχι, πασά μου! Καμιά οχτακοσαριά μπουκιές για τη λιγούρα θα πάρω.

Έτσι…χαλβάδιαζε το χαλβά ο «Καραγκιόζης Μαέστρος» του Ευγένιου Σπαθάρη. Μέρες που είναι, έψαξα να βρω και να σας πω τα μυστικά του. Ρώτησα γιαγιάδες και παππούδες, ξεφύλλισα βιβλία, σέρφαρα στο Διαδίκτυο, «ξεχάστηκα» στα πολύχρωμα παζάρια της Κωνσταντινούπολης. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο καλοπέρασα: τι γλυκές ιστορίες, τι κεράσματα, τι μυρωδιές και ξεφαντώματα! Εσείς…ψήνεστε για χαλβά;topkapi-palace

Αξέχαστη Γιελντά και «Καϊμακλί Χελβά»

Η φίλη μας η Γιελντά Σονμέζ από την Κωνσταντινούπολη, έγραψε πριν μερικά χρόνια ένα βιβλίο με παλιές πολίτικες συνταγές. Τα μυστικά και η πείρα της γιαγιάς της σε συνδυασμό με τη φαντασία και το δικό της μεράκι, έδωσαν και πήραν: το βιβλίο βραβεύτηκε σε διεθνή διαγωνισμό και κυκλοφόρησε και στα ελληνικά, με τίτλο «Η Κωνσταντινούπολη στο τραπέζι σας», από τις εκδόσεις «Μίνωας». ΓιελντάΗ χρυσοχέρα μας η Γιελντά, που εκτός από το ότι ήταν δεινή μαγείρισσα είχε και χρυσή καρδιά, δεν βρίσκεται δυστυχώς πια ανάμεσά μας. Το κενό που άφησε είναι δυσαναπλήρωτο. Όμως η συνταγή του «Καϊμακλί Χελβά», που τόσο λιγουρευόταν ο Καραγκιόζης, βρίσκεται ανάμεσα στα οικογενειακά μας κειμήλια, μια ανάμνηση ανεκτίμητης αξίας…Από εκείνην μάθαμε ότι την περίοδο που βασίλευε ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, στο Τοπ Καπί, τα παλάτια του Σουλτάνου στην Πόλη, υπήρχε ειδικός χώρος, το «Χελβαχάν» (που θα πει «το σπίτι του χαλβά»), όπου παρασκευάζονταν 15 τουλάχιστον διαφορετικά είδη χαλβά! Μας είπε ακόμη ότι την πιο παλιά σχετική συνταγή που ξέρει, την ξετρύπωσε σε ένα δοκίμιο του 1764. Οι Οθωμανοί την ονόμαζαν «Ο Χαγάνος των Χαλβάδων», που σημαίνει ο βασιλιάς των χαλβάδων, ο… «Αρχιχαλβάς» ας πούμε! Ήταν όμως αρκετά δύσκολη στην εκτέλεση και κάπως…δυσκολοχώνευτη για το πορτοφόλι μας. Φανταστείτε ότι ανάμεσα στα υλικά που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε, ήταν τρία διαφορετικά είδη αλευριού, βουβαλίσιο καϊμάκι και χυμός από πορτοκαλάνθια! Έτσι, μας χάρισε μία πιο απλή και «σύγχρονη», αλλά εξίσου λαχταριστή! Δοκιμάστε να την εκτελέσετε και…όποιος πρόλαβε, το χαλβά έφαγε!

Υλικά
1 νεροπότηρο σιμιγδάλι
1 γεμάτη κουταλιά της σούπας κουκουνάρια (ή φιστίκια, ή ξεφλουδισμένα αμύγδαλα θρυμματισμένα)
150 γραμ. βούτυρο
150 γραμ. καϊμάκι
1 νεροπότηρο γάλα
1 νεροπότηρο νερό
ζάχαρη τόση, όσο γλυκό θέλετε το σιρόπι

Βάζουμε τη ζάχαρη με το γάλα και το νερό να βράσουν για δύο λεπτά. Μετά, κατεβάζουμε το μείγμα που έχει γίνει σιρόπι από τη φωτιά και το αφήνουμε να γίνει χλιαρό.halva-simigdali

Λιώνουμε το βούτυρο σε έναν στρογγυλό τέντζερη με χοντρό πάτο, προσθέτουμε το σιμιγδάλι και τα κουκουνάρια και το γυρίζουμε με μία ξύλινη κουτάλα πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Αυτό πρέπει να γίνει σε σιγανή φωτιά για 20 περίπου λεπτά, ώστε το μείγμα να καβουρντιστεί ωραία και να ροδίσει. Μετά, χύνουμε επάνω του το σιρόπι που έχουμε ετοιμάσει, ανακατεύουμε καλά και τον αφήνουμε να σιγοψηθεί για άλλα 15 λεπτά. Κατόπιν, κατεβάζουμε τον τέντζερη από τη φωτιά, σκορπίζουμε πάνω στο μείγμα το καϊμάκι, ανακατεύουμε ξανά και αφήνουμε τον χαλβά να «ανασάνει» για 15 περίπου λεπτά. Αν προτιμάτε το χαλβά σας πολύ γλυκό, μπορείτε μαζί με το καϊμάκι να πασπαλίσετε στο μείγμα ζάχαρη άχνη. Στο τέλος, αφού «χαρμανιάσουμε» (ανακατέψουμε ελαφριά με την ξύλινη κουτάλα) για άλλη μια φορά το χαλβά, σκορπάμε επάνω του κανέλα και σερβίρουμε.halvas--farsalon

Πάμε στα Φάρσαλα για χαλβά;
Όπως η Χίος παινεύεται για τη μαστίχα της, έτσι και τα Φάρσαλα είναι περήφανα για το χαλβά τους! Και με το δίκιο τους, γιατί αυτός ο χαλβάς «κρατάει» από πολύ παλιά και δε μοιάζει με κανέναν άλλο. Φτιάχνεται από αραβοσιτάλευρο ή ριζάλευρο, ζάχαρη, αμύγδαλα και κατσικίσιο βούτυρο, μοιάζει με πουτίγκα και έχει κεχριμπαρένιο χρώμα. Συνήθως καλύπτεται με μια κρούστα από καραμελωμένη ζάχαρη. Ο Τουραχάν Μπέης, Τούρκος κατακτητής της Θεσσαλίας, τον μνημόνευσε στη διαθήκη του, το 1466!Makedonikos_xalvas

Χαλβατζή με τον ταβά σου,
κέρασέ με απ’ το χαλβά σου!
Επάγγελμα χαλβατζής! Μη γελάτε καθόλου. Ξέρετε τι νόστιμο και τι θρεπτικό κολατσιό ήταν ο χαλβάς για τους εργάτες, τα σχολιαρόπαιδα αλλά και τους πεινασμένους περαστικούς, τον παλιό καλό καιρό; Οι χαλβατζήδες τριγύριζαν στις γειτονιές με τον ταβά στο κεφάλι τους και το τριπόδι τους στο χέρι. Όταν τους σταματούσε πελάτης, άνοιγαν το τριπόδι, ακουμπούσαν πάνω του τον ταβά τους και του έκοβαν ένα λαχταριστό κομμάτι χαλβά, άλλοτε ζυμωμένο «ρολό» που είχε «κυλιστεί» σε σουσάμι, άλλοτε μαλακό με φιστίκι κι άλλοτε σκληρό με καρύδια, αμύγδαλα, ή με κόκκινες στρογγυλές καραμελίτσες! Σήμερα οι χαλβατζήδες είναι πλέον βιοτέχνες ή βιομήχανοι, όπως οι μικρασιατικής καταγωγής Αδερφοί Χαϊτογλου στη Θεσσαλονίκη, που παράγουν μια μεγάλη ποικιλία προϊόντων με επικεφαλής τον πασίγνωστο «Μακεδονικό Χαλβά».σουσάμι φυτό

Χαλβαδο…παίζουμε;
1. Το παιχνίδι αυτό λέγεται «Χάσκας» και παιζόταν τις Απόκριες στα χωριά του Πηλίου, αλλά και στη Χαλκιδική, στο Άργος και στην Ήπειρο, σε διάφορες παραλλαγές (με λουκούμι, ή αυγό πασαλειμμένο με γιαούρτι!). Μια παρέα μαζευόταν γύρω από ένα τραπέζι. Ο ψηλότερος στεκόταν όρθιος και κρατούσε ένα καλάμι, που στη μια του άκρη είχε δεμένο ένα σκοινί. Στην άκρη του σκοινιού στερεωνόταν ένα κομμάτι σκληρός χαλβάς με σουσάμι, που είχε πασπαλιστεί με λουκουμόσκονη, ή αλεύρι. Καθώς κουνούσε το καλάμι σαν εκκρεμές, οι φίλοι του που ήταν καθισμένοι γύρω από το τραπέζι, προσπαθούσαν να…χάψουν, ή έστω να δαγκώσουν το χαλβά! Όπως καταλαβαίνετε λίγοι το κατάφερναν, αλλά όλοι…αλευρώνονταν! Και περνούσαν τέλεια!sesame-660

2. Ένα άλλο πολύ διασκεδαστικό…χαλβαδοπαίχνιδο μου περιέγραψε ο κ. Δημήτρης Κόκκινος εμπνευστής και ψυχή των εκδόσεων «Ακρίτας» και γλυκύτατος παππούς σήμερα. Το έπαιζε όταν ήταν μικρός, στην πατρίδα του τη Χίο. Γέμιζαν μία μεγάλη κούπα με μαλακό σιμιγδαλένιο χαλβά, που τον πατίκωναν καλά. Μετά, γύριζαν την κούπα ανάποδα μέσα σε μια πιατέλα, για να βγει ο χαλβάς όπως τα πυργάκια, που φτιάχνουμε με τα κουβαδάκια μας στην παραλία. Την κορυφή του «χαλβαδένιου πύργου» η μητέρα του την πασπάλιζε με μπόλικη κανέλα ή ζάχαρη άχνη και τοποθετούσε επάνω της ένα δαχτυλίδι. Τα παιδιά προσπαθούσαν με τη σειρά να φάνε λίγο λίγο το χαλβά με τα κουτάλια τους, χωρίς να γκρεμιστεί ο πύργος και να πέσει το δαχτυλίδι. Όποιος προκαλούσε την… κατάρρευσή του, έπρεπε να σκύψει πάνω από την πιατέλα και να πιάσει με τα δόντια του το δαχτυλίδι. Φυσικά ήταν απίθανο να μην πασαλειφτεί!simigdaleniosdipetheba1

Μάθετε ότι:
• Ο φημισμένος περιηγητής και συγγραφέας Εβλιγιά Τσελεμπή αποκαλούσε το χαλβά «τροφή των ψυχών»!
• Η πρώτη επίσημη θεατρική εμφάνιση του Αλέκου Σακελλάριου, αγαπημένου θεατρικού συγγραφέα και σκηνοθέτη, έγινε με το έργο «Ο βασιλιάς του χαλβά»! Ήταν μια μουσική ηθογραφία, που ανέβασε στο θέατρο Κοτοπούλη, σε συνεργασία με το Μήτσο Βασιλειάδη.
• «Ο Σιμιγδαλένιος» του Αλέξανδρου Αδαμόπουλου είναι ένα πολύ γλυκό παραμύθι (εκδόσεις «Εστία»), που αγαπήθηκε ιδιαίτερα και στη θεατρική του εκδοχή. Μια περήφανη και ακατάδεκτη βασιλοπούλα πλάθει μόνη της τον άντρα που θα παντρευτεί, από ζάχαρη, αμύγδαλα και σιμιγδάλι. Η ευτυχία τους όμως δεν κρατάει για πολύ. Μια άλλη βασιλοπούλα της κλέβει το Σιμιγδαλένιο με δόλιο τρόπο! Του δίνει μάλιστα να πιει και το ποτό της λησμονιάς για να ξεχάσει την πρώτη του αγάπη. Αλλά αυτή κινεί γη και ουρανό για να τον βρει και…η συνέχεια στο βιβλίο!
• Μία παροιμία, σε πνεύμα αποκριάτικο, μας λέει για κάποιον καταφερτζή ότι: «Πότε με τα καρύδια του, πότε με το χαλβά του, την έφερε την καλογριά εις τα θελήματά του!»
• Στο…χαλβαδολεξικό μας βρήκαμε ότι «νισεστές» είναι το αμυλάλευρο, «νταβάς» ή «ταβάς» είναι το μεγάλο, στρογγυλό και ρηχό ταψί και «ταχίνι» είναι το αλεσμένο σουσάμι.
• Διαβάστε και το νόστιμο και χαριτωμένο «Κι εσύ, μαμά…τον χαλβά σου», της Έλενας Αρτζανίδου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός και ψηφίστε υπέρ της υγιεινής διατροφής.Artzanidou

«Γλυκό χέρι»

«…Τέτοιες μέρες, δραπετεύω από την Αθήνα. Πηγαίνω και συναντώ παλιούς φίλους. Κάνοντας αρχή, πάντοτε, από τον Ευμόρφιο Κοσμίδη και τον Νίκο Γαβρίλη. Που φτιάχνουν, στη Δραπετσώνα, ένα χαλβά – δεν έχω κανένα δισταγμό να το πω – καταπληκτικό!…Χθες, πήγα και τους βρήκα. Ήτανε κι οι δυο σκυμμένοι πάνω από τους λέβητες και ζυμώνανε, με τα ειδικά γάντια που πιάνουν όλο το χέρι, την καυτή μάζα, από καραμέλα και ταχίνι, για να τη φέρουν σε λογαριασμό. Μισή ώρα παλεύανε με το μείγμα! Κάποια στιγμή, σταμάτησαν. Και μου λέει ο Νίκος: «Τώρα, η ζύμη, πρέπει να ησυχάσει. Ύστερα, θ’ αρχίσω να την χαϊδολογάω, με γυμνό χέρι. Σα να ‘ναι κορίτσι. Έτσι, θα μείνουν ζωντανές οι ίνες. Και ο χαλβάς, θα γίνει κρουστός. Να τον τρως και να μη δίνεις στο παιδί σου, που λέει ο λόγος…».xalvas_Kosmidis
Χαλβατζής. Μια τέχνη υπέροχη, φερμένη από την Ανατολή…
Μου λέει ο Νίκος, πάλι: «Όλο το κόλπο είναι τα αγνά υλικά και το γλυκό χέρι. Ο χαλβάς, δεν θέλει μηχάνημα, θέλει φροντίδα. Σα να ‘ναι μωρό. Αν αυξηθεί η πελατεία και φέρουμε και κάποιον άλλο τεχνίτη, να μας βοηθάει, καήκαμε: ο χαλβάς ο δικός μας, μόνο τα δικά μας χέρια γνωρίζει. Οχτώ χρόνια προσπαθεί ο βοηθός μου να κόψει το χαλβά και να τον βάλει στο πλαστικό δοχείο κι ακόμη να τα καταφέρει! Αν κόψω εγώ ένα κομμάτι και συ ένα άλλο, από τον ίδιο λέβητα, το δικό μου κομμάτι θα ‘ναι τρυφερό, υπέροχο. Ενώ το δικό σου…Κάθε πράγμα, έχει την τέχνη του…». Ψέματα;»

Απόσπασμα από κείμενο του Λευτέρη Παπαδόπουλου στην εφημερίδα «Τα Νέα», 20/12/2000PANAGIOTA_1X
Η Χαλβαδένια
Μια φορά κι έναν καιρό, ζούσε ένα αντρόγυνο που δεν είχε παιδιά κι ο καημός του ήταν μεγάλος. Ο άντρας που ήταν ζαχαροπλάστης, έβλεπε πόσο στενοχωριόταν η γυναίκα του και καιγόταν η καρδιά του. Για να την παρηγορήσει, πήρε ένα κομμάτι από τη ζύμη που έφτιαχνε το χαλβά και έπλασε ένα κοριτσάκι όμορφο σαν κούκλα και γλυκό σαν το μέλι. Το πήρε όλο χαρά η γυναίκα του και το κάθισε στο λιακωτό του σπιτιού.

Λίγο αργότερα πέρασε από εκεί το βασιλόπουλο. Είδε τη Χαλβαδένια και του άρεσε πολύ. Πήγε αμέσως στον πατέρα του το βασιλιά και του είπε:
– «Πατέρα, αγάπησα την κόρη του ζαχαροπλάστη και θέλω να την πάρω γυναίκα μου».
– «Μα ο ζαχαροπλάστης δεν έχει κόρη, γιε μου», του είπε ξαφνιασμένος ο βασιλιάς. «Κι έπειτα δεν ταιριάζει εσύ, ένα βασιλόπουλο, να παντρευτείς κοπέλα που δεν είναι της σειράς σου».
– «Πως δεν έχει! Την είδα σήμερα που καθόταν στο λιακωτό του σπιτιού της και δε θα ησυχάσω αν δεν την κάνω ταίρι μου», επέμεινε το βασιλόπουλο κι έπεσε άρρωστο.KONSTANTINOS_1X

Τι να κάνει ο βασιλιάς, έστειλε προξενητάδες να ζητήσουν τη Χαλβαδένια σε γάμο. Τα ’χασε ο ζαχαροπλάστης! Τους εξήγησε ότι το κορίτσι που είδε το βασιλόπουλο να κάθεται στο λιακωτό, είναι άψυχο, φτιαγμένο από χαλβά. Επέστρεψαν οι προξενητάδες στο παλάτι και είπαν στο βασιλόπουλο πως είχαν τα πράγματα. Αλλά εκείνο ήταν ανένδοτο.KONSTANTINOS_X
– «Δεν πειράζει, εγώ τη θέλω κι ας είναι από χαλβά!», επέμενε.
Τι να κάνει ο βασιλιάς, έστειλε ξανά τους προξενητάδες στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, μαζί με μια άσπρη φοράδα, στολισμένη με χρυσή σέλα και χαλινάρια για τη νύφη. Τους είδε ο ζαχαροπλάστης και δεν ήξερε τι να πιστέψει.
– «Δώσε την, άντρα μου, τη Χαλβαδένια μας γυναίκα στο βασιλόπουλο. Μη σταθείς εμπόδιο στην καλή τύχη του παιδιού μας», του είπε η γυναίκα του.
Έτσι οι προξενητάδες πήραν τη νύφη από το λιακωτό μαζί με την ευχή των γονιών της, την ανέβασαν στη φοράδα και τράβηξαν για το παλάτι. Αλλά καθώς διέσχιζαν το κοντινό ποτάμι, η φοράδα χλιμίντρισε κι άρχισε να μιλάει μ’ ανθρώπινη φωνή:
– «Χαλβαδένια, πιες νερό.
Το νεράκι είν’ η ψυχή σου,
η ανάσα κι η ζωή σου.
Τα χειλάκια σου σα βρέξεις,
στη στιγμή θα ζωντανέψεις!».ATHINA_X

Έπειτα, ορθώθηκε στα πισινά της πόδια κι η Χαλβαδένια γλίστρησε, έπεσε στο νερό και ζωντάνεψε! Μόνο που δεν έβγαζε μιλιά από το στόμα της. Οι προξενητάδες τη βοήθησαν να ανέβει πάλι στη φοράδα και συνέχισαν το δρόμο τους. Την άλλη κιόλας μέρα έγινε ο γάμος της με το βασιλόπουλο κι όλοι ήταν χαρούμενοι. Μόνο ο βασιλιάς είχε ακόμη τις αμφιβολίες του για το αν η νύφη ήταν κατάλληλη για το γιο του.

Το βασιλόπουλο είχε προσέξει πως η γυναίκα του δε μιλούσε, αλλά δεν ανησύχησε. «Θα είναι ντροπαλή και περιμένει να φύγει ο κόσμος, για να μου μιλήσει ιδιαιτέρως», σκεφτόταν. Αλλά η Χαλβαδένια δε μίλησε αργότερα ούτε σ’ εκείνον, ούτε σε κανέναν άλλο στο παλάτι. Μόνο όταν ήταν ολομόναχη, μιλούσε με τα άψυχα:
– «Έλα, άναψε φωτίτσα μου,
να βράσω τη σουπίτσα μου»,
έλεγε της φωτιάς κι εκείνη αμέσως φούντωνε. Πρόσταζε τη χύτρα να γεμίσει νερό από τη βρύση και ν’ ανέβει στην πυροστιά και το κρέας να μπει στη χύτρα για να ψηθεί κι όλα υπάκουαν στα λόγια της. Μόλις όμως ερχόταν το βασιλόπουλο, η Χαλβαδένια βουβαινόταν.XRYSA_1X

Στην αρχή το βασιλόπουλο προσπαθούσε να τη δικαιολογήσει. Την αγαπούσε γιατί ήταν όμορφη σαν κούκλα, γλυκιά σαν το μέλι, καλόκαρδη και σεμνή και τον φρόντιζε πολύ. Κι όταν του έψηνε καφέ, βουτούσε το δαχτυλάκι της στο μπρίκι κι ο καφές γινόταν γλυκός, χωρίς να βάλει σταλιά ζάχαρη! Καθώς όμως περνούσε ο καιρός, άρχισε να βαριέται τη ζωή με μια γυναίκα που δεν του έλεγε λέξη. Που να ήξερε ότι η καημένη η Χαλβαδένια δε μιλούσε, επειδή ήταν δεμένη με τα μάγια του νερού που τη ζωντάνεψε! Με τα πολλά πείστηκε από τον πατέρα του να τη στείλει πίσω στους γονείς της.XRYSA_X

Σύντομα ο βασιλιάς αρραβώνιασε το γιο του με μια αρχοντοπούλα που δεν έβαζε γλώσσα μέσα της και που το πρώτο πράγμα που έκανε μόλις αρραβωνιάστηκε, ήταν να πάει με τις παραμάνες της να επισκεφθεί τη Χαλβαδένια. Ήθελε να της δείξει πόσο καλά ήξερε να γνέθει, για να τη ντροπιάσει. Μόλις έφτασαν στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, η Χαλβαδένια τις υποδέχτηκε ευγενικά, αλλά αμίλητη όπως πάντα. Κάθισαν όλες μαζί στην κάμαρά της και άρχισαν να γνέθουν, ενώ η αρχοντοπούλα σχολίαζε υποτιμητικά ό,τι έβλεπε γύρω της. Ξαφνικά, η Χαλβαδένια είπε:
– «Τρεχάτε και μας ήρθανε τρανοί μουσαφιρέοι.
Κόπιασε, τραπεζάκι μου, γλυκά, σερβιριστείτε
Κι εσείς ποτήρια, πιατικά, στο δίσκο αραδιαστείτε!».

Αμέσως παρουσιάστηκε ένα τραπεζάκι γεμάτο γλυκά και ποτά και στάθηκε μπροστά τους, περιμένοντας να σερβιριστούν. Οι επισκέπτριες έφαγαν και ήπιαν έκπληκτες και ξανάρχισαν το γνέσιμο. Εκεί που η Χαλβαδένια έγνεθε σιωπηλή, της κόπηκε το νήμα. Έβαλε το χέρι της στην τσέπη της ποδιάς της, έβγαλε ένα μαχαιράκι και κριτς κρατς έκοψε την άκρη της μύτης της, έτριψε με αυτήν το νήμα και το κόλλησε. Έπειτα ξανάβαλε την άκρη της μύτης της στη θέση της σα να μην έτρεχε τίποτα, γιατί -μην ξεχνάτε- ήταν φτιαγμένη από χαλβά!DEVORA_1X

Η αρχοντοπούλα κοκκίνισε από το κακό της κι έβαλε με το νου της να παραβγεί στην κόρη του ζαχαροπλάστη. Γύρισε στο παλάτι και προσπάθησε να κάνει ό,τι ακριβώς έκανε η Χαλβαδένια. Αλλά ούτε το τραπεζάκι, ούτε τα γλυκά και τα ποτά κουνήθηκαν από τη θέση τους. Και το κυριότερο, όταν έκοψε τη μύτη της για να κολλήσει το νήμα, την πήραν τα αίματα και φυσικά δεν μπόρεσε να την ξαναβάλει στη θέση της. Άρχισε να κλαίει και το βασιλόπουλο έτρεξε κοντά της και τη ρώτησε τι συνέβη. Εκείνη του εξήγησε, ρίχνοντας όλο το φταίξιμο στη Χαλβαδένια. Αλλά ήταν ήδη αργά. Το βασιλόπουλο αποφάσισε ότι δεν του άξιζε να παντρευτεί μια γυναίκα τόσο επιπόλαιη και ο βασιλιάς συμφώνησε μαζί του. Αλλά για να μην αρχίσει να σκέφτεται πάλι τη Χαλβαδένια, τον αρραβώνιασε αμέσως με μια άλλη βασιλοπούλα.STEFANIA_X

Στο γλέντι των αρραβώνων κάλεσαν και τη Χαλβαδένια. Αλλά η καινούργια νύφη έβαλε κρυφά τόσο πιπέρι στο πιάτο της, που μόλις που δοκίμασε το φαγητό. Τότε η βασιλοπούλα της είπε με κακία:
– «Του λόγου σου είσαι τόσο καλομαθημένη που δε σ’ αρέσει το φαγητό μας;».
– «Τρία χρόνια ήμουν γυναίκα του βασιλόπουλου και σεβόμουν τον άντρα μου και τους καλεσμένους του. Κι εσύ που είσαι ακόμη αστεφάνωτη, μιλάς με τέτοια αυθάδεια», είπε ξαφνικά η Χαλβαδένια μην αντέχοντας την προσβολή. Όλοι απόρησαν και πρώτο το βασιλόπουλο που αναρωτιόταν μήπως έφταιγε εκείνο που η πρώην γυναίκα του δεν μιλούσε. Την άλλη μέρα πήγε και τη βρήκε κι άρχισε να την παρακαλεί να του μιλήσει, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.PANAGIOTA_X

Η Βασιλοπούλα, ωστόσο, αποφάσισε να εκδικηθεί τη Χαλβαδένια, επειδή την ντρόπιασε μπροστά σε τόσο κόσμο. Πήρε τις παραμάνες της και πήγε να της δείξει με ποια έχει να κάνει. Εκείνη τις δέχτηκε αμίλητη, αλλά αφού κάθισαν, ακούστηκε να λέει:
– «Τηγάνι, τηγανάκι μου, ανέβα στη φωτιά.
Τους ξένους πρέπει να φιλέψω,
ψαράκια θα τους μαγειρέψω.
Που είναι το λάδι να έρθει να κάψει, να τσιτσιρίσει
και τα ψαράκια μου να τηγανίσει;

Αμέσως το τηγάνι ξεκρεμάστηκε από τον γάντζο του και πήδηξε πάνω στην πυροστιά και το λάδι χύθηκε στο τηγάνι. Μόλις άρχισε να τσιτσιρίζει, η Χαλβαδένια πλησίασε, έβαλε πρώτα το δεξί της χέρι στο λάδι κι έπειτα το αριστερό και είπε:
– «Πέντε είν’ τα δαχτυλάκια,
πέντε είν’ και τα ψαράκια.
Κι άλλα πέντε κάνουν δέκα.
Δέκα είν’ τα δαχτυλάκια,
Άλλα τόσα είν’ τα ψαράκια».DEVORA_X

Μόλις έβγαλε τα χέρια της από το λάδι, το τηγάνι γέμισε ψάρια, δέκα φρεσκότατα μπαρμπούνια! Οι παραμάνες συμφώνησαν πως δεν είχαν φάει νοστιμότερα ψάρια στη ζωή τους. Όταν επέστρεψαν στο παλάτι, η βασιλοπούλα κόντευε να σκάσει από το κακό της. Τις βεβαίωσε πως μπορεί κι εκείνη να κάνει ό,τι έκανε η Χαλβαδένια, αλλά φυσικά τα χέρια της κάηκαν άσχημα όταν τα βούτηξε στο καυτό λάδι. Την άκουσε το βασιλόπουλο που ούρλιαζε από τον πόνο κι έτρεξε κοντά της.NIKOLETTA_X

Αφού η βασιλοπούλα του εξήγησε πως για ό,τι έπαθε φταίει η Χαλβαδένια, δεν ήξερε πια τι να υποθέσει. «Πάλι η Χαλβαδένια…μήπως τα κάνει όλα αυτά επειδή με αγαπάει και ζηλεύει;», συλλογιζόταν. Πήγε ξανά στο σπίτι της και τη ρώτησε:
– «Γιατί, γλυκιά μου, την πρώτη μου αρραβωνιαστικιά την έκανες να κόψει τη μύτη της και τη δεύτερη να κάψει τα δάχτυλά της; Μήπως ζηλεύεις επειδή με αγαπάς; Αν ναι, πες το μου κι εγώ σε ξαναπαίρνω αμέσως κοντά μου», της είπε. Αλλά η Χαλβαδένια τον κοίταζε μες στα μάτια και δεν έβγαζε άχνα. Το βασιλόπουλο απελπίστηκε κι αποφάσισε να τη βγάλει εντελώς από το νου του. Χώρισε κι από τη δεύτερη βασιλοπούλα και δεν ήθελε να δει γυναίκα ούτε ζωγραφιστή!

Μια μέρα που η Χαλβαδένια είχε στείλει το μπρίκι και τη χύτρα στη βρύση να φέρουν νερό, έτυχε να πάει και το βασιλόπουλο, για να ποτίσει τ’ άλογό του. Τα πέταλα του αλόγου κροτάλισαν δυνατά πάνω στο πλακόστρωτο κι η χύτρα απ’ την τρομάρα της έπεσε πάνω στο μπρίκι και το γρατσούνισε.
– «Κοίτα τι μου έκανες! Θα το μαρτυρήσω της κυράς μας και θα σε μαλώσει!», φώναξε το μπρίκι.
– «Έννοια σου και δε θα πάθω τίποτα. Άμα πω της Χαλβαδένιας «μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, δεν το ήθελα, τρόμαξα και κατά λάθος έπεσα πάνω στο μπρίκι», θα μιλήσει, μα δε θα με μαλώσει», του απάντησε η χύτρα.VASILIS_X

Το βασιλόπουλο άκουσε τι είπαν και τα ακολούθησε. Το μπρίκι πήγαινε μπροστά γκρινιάζοντας και η χύτρα χοροπηδούσε πίσω του και το κοροϊδευε. Όταν έφτασαν στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, το βασιλόπουλο στάθηκε πίσω από τη μισάνοιχτη πόρτα και περίμενε να δει τι θα γίνει.
– «Αχ, αχ, αχ κυρά μου, η χύτρα έπεσε πάνω μου και με γρατσούνισε!», παραπονέθηκε το μπρίκι.
– «Έλα εδώ χύτρα, γιατί το έκανες αυτό;», είπε αυστηρά η Χαλβαδένια.
– «Μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, δεν το ήθελα, τρόμαξα και κατά λάθος έπεσα πάνω στο μπρίκι», ορκιζόταν η χύτρα.
– «Αν είναι έτσι, δεν μπορώ να σε μαλώσω», απάντησε η Χαλβαδένια.
Το άκουσε το βασιλόπουλο και μονομιάς έσπρωξε την πόρτα, μπήκε μέσα και είπε της Χαλβαδένιας:
– «Μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, πες μου μια λέξη, μίλησε και σε μένα επιτέλους!».ELISAVET_X

Η Χαλβαδένια ξαφνιάστηκε, αλλά αμέσως του χαμογέλασε και του εξήγησε πως με αυτά του τα λόγια λύθηκαν τα μάγια που την ανάγκαζαν να μένει σιωπηλή. Αγκαλιάστηκαν χαρούμενοι και επέστρεψαν μαζί στο παλάτι. Από εκείνη τη μέρα έζησαν ευτυχισμένοι. Η Χαλβαδένια γλύκαινε τη ζωή του βασιλόπουλου με τις χάρες της και θα του γλύκαινε και τον καφέ βουτώντας στο μπρίκι το δαχτυλάκι της. Όμως το βασιλόπουλο που την αγαπούσε πολύ, δεν την άφηνε να το κάνει, γιατί έπινε πολλούς καφέδες και φοβόταν να μη φυράνει το δαχτυλάκι της!

«Η Χαλβαδένια» είναι διασκευή δική μου, από τη συλλογή παραδοσιακών παραμυθιών της Δανάης Τσουκαλά με τίτλο «Το κορίτσι που έκλαιγε μαργαριτάρια», εκδόσεις Κέδρος, 1962. Την εικονογράφηση έκαναν τα παιδιά της τάξης μου από το ολοήμερο τμήμα του 7ου Νηπιαγωγείου Νέας Σμύρνης.

«Σιγά τα Κάστανα!», είπε το Κυδώνι…

kyria_evi_3Ήταν Σάββατο, λίγο μετά τα μεσάνυχτα όταν ξύπνησα από έναν επίμονο, «μουρμουριστό» θόρυβο. Ανακάθισα στο κρεβάτι με τα μάτια μισόκλειστα ακόμη από τη νύστα και άρχισα τις υποθέσεις. Μήπως ροχάλιζε ο γείτονας; Μήπως κολάτσιζε με τα τραγανά παξιμαδάκια μου κανένας ποντικός; Μήπως εισέβαλαν εξωγήινοι στο σπίτι; Η τελευταία αυτή σκέψη με ξύπνησε για τα καλά. Σηκώθηκα, άδραξα για καλό και για κακό τη χνουδωτή μου παντόφλα και νυχοπατώντας σα γατάκι, ετοιμάστηκα να αντιμετωπίσω το μυστήριο. «Βαγγελίτσα Ανησυχίδου, δείξε θάρρος», είπα στον εαυτό μου και με προφυλάξεις κομάντο…τσακ! άναψα το φως στην κουζίνα. Τότε…

ΚΑΣΤΑΝΟ: Στάσου καλέ, μας στράβωσες!

ΚΥΔΩΝΙ: Ποια είναι αυτή; Πέσαμε σε λιγούρη υπνοβάτη; Ή μήπως επέστρεψε από πιτζάμα πάρτυ;

ΚΑΣΤΑΝΟ: Σιγά να μην είναι ο δολοφόνος με την παντόφλα! Η Βαγγελίτσα είναι, η σπιτονοικοκυρά, με μάτια σαν του βατράχου γουρλωτά. Μάλλον ξαφνιάστηκε που μας είδε.

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Ποιοι είστε πάλι εσείς και τι δουλειά έχετε στην κουζίνα μου; Μάτι να κλείσω δεν μπορώ!Iakovidis_Georgios_Nekri_fysi_me_kydonia

ΚΑΣΤΑΝΟ: Είχαμε δώσει ραντεβού στη φρουτιέρα Νοέμβρη μήνα, όπως κάθε χρόνο και τα λέγαμε με το σύντεκνο από δω, το Κυδώνι…Χίλια συγνώμη αν σε ξυπνήσαμε.

ΚΥΔΩΝΙ: Σιγά τα κάστανα! Το ψυγείο γουργουρίζει κάθε τρεις και λίγο, μηχανάκια μαρσάρουν, σκυλιά γαβγίζουν, μωρά τσιρίζουν, εμείς την ενοχλήσαμε; Δε φτάνει που τα καταφέραμε και βρεθήκαμε και φέτος…

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Γιατί το λες αυτό;

ΚΥΔΩΝΙ: Ρώτα τη μαμά σου που μας αγόρασε από τη λαϊκή. Ευρώ δεν της έμεινε στο πορτοφόλι και πολύ ανησυχούμε όλοι.

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Όλοι; Ποιοι, δηλαδή;2steps_geography_of_nature_early_chesrnut_kaloskopi_fokida_001

ΚΑΣΤΑΝΟ: Κυδώνια, κάστανα και μήλα, αχλάδια, βύσσινα, σταφύλια, που μας ψωνίζουν οι κυράδες και φτιάχνουν γλυκά και μαρμελάδες!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Δεν τρέχει κάστανο! Οι περισσότερες κυρίες σήμερα κάνουν ή καριέρα ή δίαιτα, ή και τα δυο αυτά μαζί. Οπότε δεν συμπαθούν τα γλυκά…

ΚΥΔΩΝΙ: Σωστά! Αλλά τι φταίνε τα παιδιά που κοντεύουν να μη μας αναγνωρίζουν πια; Εμένα, ειδικά, με περνάνε για αχλάδι και αν με δαγκώσουνε ωμό, στυφό με ανεβάζουνε, ξινό με κατεβάζουνε. Ποιόν; Εμένα που υπήρξα το αγαπημένο φρούτο της πεντάμορφης θεάς Αφροδίτης. Που με τρώνε οι νιόπαντροι την πρώτη νύχτα του γάμου τους, για να είναι πάντα γλυκαμένοι!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Ώστε εσύ ήσουν το «κυδώνιον μήλο», που έδωσε ο Πάρης στη θεά Αφροδίτη και έκανε την Ήρα και την Αθηνά πυρ και μανία; Εξαιτίας σου άναψε ο πόλεμος στην Τροία; Ωραίο φρούτο!kydoni_loyloydi

ΚΑΣΤΑΝΟ: Εμένα οι αρχαίοι με έλεγαν «Διός βάλανο», γιατί ήμουν ο καρπός-σύμβολο του πατέρα των θεών. Ξέρεις πόσοι τόποι στην Ελλάδα πήραν προς τιμή μου τ’ όνομά μου; Άνοιξε το χάρτη και μέτρα τις Καστανιές, τις Καστανίτσες και τα Καστανοχώρια. Ως και γιορτές οργανώνουν για χάρη μου!

ΚΥΔΩΝΙ: Μήπως εγώ δεν είμαι αρκετά δημοφιλές; Για ψάξε να με βρεις στην Κρήτη! Άσε που κυκλοφόρησα παντού στολίζοντας τα αρχαία νομίσματα της Μήλου.

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Αν δεν κάνω λάθος, η Κυδωνιά μας ήρθε από την Περσία. Η Καστανιά από που κατάγεται;

ΚΑΣΤΑΝΟ: Δώδεκα είδη οι καστανιές, δεντράκια φυλλοβόλα κι αφού ρωτάτε, θα σας πω τα μυστικά τους όλα! Έχει καστανιές Κινέζες, Ευρωπαίες, Γιαπωνέζες, έχει και Αμερικάνες, αλλά είναι στραβοκάνες! Χι χι χι, μπορεί εγώ να γεννήθηκα στο Πήλιο, αλλά τρελαίνομαι για μαντινάδες!

ΚΥΔΩΝΙ: Και για κουζουλάδες!

ΚΑΣΤΑΝΟ: Η μαμά μου είναι η Ευρωπαϊκή Καστανιά, τριάντα μέτρα ψηλή, με ολόισιο κορμί και φύλλα στενόμακρα και πριονωτά. Ξέρετε ότι απαντάται στη Μεσόγειο από την Εποχή του Χαλκού;

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Κάπου είχα διαβάσει ότι δεν μπορεί να φυτρώσει κάτω από τα 240 μέτρα.kastano_Fhotini_Stafanidi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΥΔΩΝΙ: Ναι, πάσχει από…κοντοφοβία η καημένη! Γιατί δε λες, Κάστανο, ότι είσαι τόσο άτακτο που η κυρά Καστανιά σε κρατάει κλεισμένο σε μια ξυλώδη…φασκιά με αγκάθια πυκνά και μυτερά; Μόνο όταν, κατά τα μέσα του φθινοπώρου, βεβαιωθεί ότι ωρίμασες, η φασκιά ανοίγει στη μέση και ελευθερώνεσαι. Αλλά και πάλι σε προστατεύει το σκληρό, καφέ σου περίβλημα.

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Πες τα, βρε Κυδώνι! Κι έχει και μια φλουδίτσα εσωτερική, σα χνουδωτό φανελάκι, που πολύ παιδεύει τις νοικοκυρές όταν το καθαρίζουν.

ΚΑΣΤΑΝΟ: Παρ’ όλ’ αυτά μου τραγουδούν «Το κάστανο θέλει κρασί και το καρύδι μέλι κι η όμορφη θέλει φιλί πρωί και μεσημέρι»! Συχνά μου κάνουνε καντάδες -το βρήκατε- κι οι καστανάδες! Κόσμος πολύς αγαπά την κυρά Καστανιά: όσοι από το ξύλο της φτιάχνουνε βαρέλια, έπιπλα μα και μαδέρια, χαρτοπολτό, καλάθια, σανίδες, πασσάλους και δοκάρια. Ας είν’ καλά τα παλικάρια! Άλλοι φίλοι της καλοί είναι οι φαρμακοποιοί: διάρροια, βήχα, πυρετό, με τα φύλλα της και το φλοιό, τα γιατρεύει στο λεπτό!

ΚΥΔΩΝΙ: Ξέχασες τους ζαχαροπλάστες και τους μαγείρους, που μας λατρεύουν. Δε θέλω να περιαυτολογήσω, Βαγγελίτσα μου, αλλά μαγειρεύομαι καταπληκτικά με κρέας και γίνομαι πεντανόστιμο ζελέ, κυδωνόπαστο και γλυκό του κουταλιού. Θα ξετρελαθείς αν με δοκιμάσεις με μέλι, γιαούρτι ή παγωτό καϊμάκι! Φαντάσου ότι στην αρχαιότητα ο γιατρός και φιλόσοφος Διοσκουρίδης προέτρεπε τους ασθενείς του να διατηρούν φετούλες κυδωνιού σ’ ένα βαρελάκι γεμάτο μέλι. Τις έτρωγαν λίγες λίγες και γίνονταν τούρμπο! Δυνάμωνε ο οργανισμός τους και ειδικά το συκώτι και τα νεφρά τους.

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Έχω ακούσει πως τα κυδωνοκούκουτσα χρησιμοποιούνται στην παρασκευή καλλυντικών για υγιή και καθαρή επιδερμίδα.

ΚΑΣΤΑΝΟ: Ναι, ναι! Τα παλιά χρόνια, μάλιστα, οι τραγουδιστές συνήθιζαν να τα μουλιάζουν σε νερό και να κάνουν γαργάρες, για να φροντίσουν τις φωνητικές τους χορδές!

Pierre Éduard Frère, Ψήνοντας κάστανα. Manchester City Collections.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΥΔΩΝΙ: Κάστανο έχω δει ψητό και βραστό, γλυκό και ζαχαρωτό, όπως και γαρνιτούρα ή πουρέ, ακόμη και τουρσί. Αλλά κάστανο μορφωμένο πρώτη φορά βλέπω!

ΚΑΣΤΑΝΟ: Χο χο χο, πως γελάσαμε μ’ αυτό! Ακούστε και το άλλο: Είναι στυφό και στρουμπουλό και μπαίνει και στο φαγητό. Εγώ του παίζω καστανιέτες και μου χορεύει πιρουέτες! Αχ, το γλυκό μου το Κυδώνι, σαν το τρώω πως με λιγώνει!

ΚΥΔΩΝΙ: Αμάν βρε Κάστανο, το μυαλό σου είναι στο χάχανο!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Λοιπόν, έχετε γούστο και τα δυο! Το πρωινό μαζί σας ήταν τόσο διαφορετικό… Χαλάλι το ξύπνημα απ’ τα μαύρα χαράματα. Μόνο που μου άνοιξε η όρεξη για γλυκό. Μα που έκρυψε η μαμά μου εκείνο το βάζο με το κυδώνι; Μήπως να έπαιρνα για κολατσιό στο σχολείο μια χούφτα ψητά κάστανα;

Πίνακες: Γιώργου Ιακωβίδη, Νεκρή φύση με κυδώνια, Φωτεινής Στεφανίδη, Κάστανο, Éduard Frère, Ψήνοντας κάστανα. Manchester City Collections.

Evi_monografi

Κρασο-Μυθο-Λεξικό

Από το αμπέλι στο βαρέλι

Ο Σεπτέμβρης ονομάζεται από το λαό μας και Τρυγητής. «Τον Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια», λέει μια παροιμία. Οι αγρότες, μάλιστα, θεωρούν την πρώτη του Σεπτέμβρη αρχή της γεωργικής χρονιάς. Ο τρύγος εξακολουθεί να είναι από τα σπουδαιότερα γεγονότα της αγροτικής ζωής. Παλιότερα ήταν συνδεδεμένος με σκληρή, χειρωνακτική εργασία, που απαιτούσε την κινητοποίηση όλων, μικρών και μεγάλων, αλλά έμοιαζε πολύ και με ένα χαρούμενο πανηγύρι. Ακόμη και τα σχολεία έκλειναν κατά τη διάρκειά του, για να βοηθήσουν τα παιδιά στο μάζεμα των σταφυλιών. «Θέρος, τρύγος, πόλεμος» έλεγαν οι παππούδες μας και καθόλου άδικο δεν είχαν…

Πατρίδα της Αμπέλου της Οινοφόρου, που ανήκει στην οικογένεια των Αμπελιδών, θεωρείται ο Καύκασος και ειδικότερα οι περιοχές της Αρμενίας και του Πόντου. Ευδοκιμεί, ωστόσο, από αρχαιοτάτων χρόνων στις μεσογειακές χώρες. Οι περισσότεροι άνθρωποι αναγνωρίζουν εύκολα το φυτό με τα χαρακτηριστικά παλαμοειδή φύλλα και τους τρυφερούς, πράσινους έλικες, τους οποίους χρησιμοποιεί για να…σκαρφαλώνει και να στηρίζεται. Το σταφύλι, μαζί με την ελιά είναι ίσως οι πιο αγαπημένοι καρποί στη χώρα μας.

Όλα τα σύνεργα του τρύγου, μαχαιράκια, κλαδευτικά ψαλίδια, κάδοι, κοφίνια, κρασοβάρελα και οι ειδικές εγκαταστάσεις (πατητήρια, δεξαμενές) επισκευάζονται, καθαρίζονται και περιμένουν την ώρα της δράσης. Τα σταφύλια κατατάσσονται σε κατηγορίες, ανάλογα με το χρώμα τους. Έτσι έχουμε τα άσπρα (σουλτανίνα, ροζακί, σαββατιανό), τα μαύρα (μαυροδάφνη) και τα κόκκινα (φράουλα, ροδίτης). Αλλά η βασικότερή τους διάκριση είναι αυτή που τα χωρίζει σε επιτραπέζια (φαγώσιμα, δηλαδή) και οινοπαραγωγά.xaraktiko_trygos

Η καλλιέργεια του αμπελιού δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Απαιτεί από τους αγρότες να ασχολούνται συστηματικά με τη φροντίδα του, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το φθινόπωρο, μετά τον τρύγο, το «ξελακώνουν» και το λιπαίνουν. Το Γενάρη το κλαδεύουν, γιατί όπως λέει κι η παροιμία «Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην ξετάζεις». Την άνοιξη το ξεφυλλίζουν, αφαιρούν δηλαδή από τους βλαστούς τα περιττά φύλλα, για να αεριστεί και να δυναμώσει. Ακολουθεί το βλαστολόγημα και το κορφολόγημα.

Εχθροί του αμπελιού είναι η κακοκαιρία που μπορεί να ενσκήψει σε λάθος εποχή (π.χ. χιόνια ή παγετός την άνοιξη) και οι αρρώστιες που προκαλούν ορισμένα φυτικά παράσιτα (περονόσπορος) και ορισμένα ζωικά (φυλλοξήρα). Επίσης, τα πουλιά, οι αλεπούδες και οι σκαντζόχοιροι, που τρελαίνονται για σταφύλια!ampleli_stafyli

Η διαδικασία της μετατροπής των σταφυλιών σε κρασί ονομάζεται οινοποίηση. Τα σταφύλια αποτελούνται από το βόστρυχο (τσάμπουρο ή τσαμπί) και τις ρόγες. Όταν ωριμάσουν, κόβονται και μεταφέρονται στα πατητήρια (ληνούς) ή στα θλιπτήρια, μέσα σε πλεκτά, ξύλινα, ή μεταλλικά κοφίνια, για να μη θρυμματισθούν και μωλωπισθούν. Μετά το πάτημα ή σύνθλιψη, προκύπτει ο μούστος, που αποτελείται από νερό στο μεγαλύτερο ποσοστό του, σάκχαρα, οξέα και ένζυμα.

Ο μούστος (συνήθως κρατιέται κάποια ποσότητα για να φτιαχτεί μουσταλευριά και πετιμέζι) μοιράζεται σε ξύλινα βαρέλια ή ειδικές δεξαμενές και αφήνεται να «βράσει». Αυτή η διαδικασία λέγεται ζύμωση και πραγματοποιείται χάρη στα ένζυμα, που παράγονται από τους σακχαρομύκητες. Από τη ζύμωση προκύπτει αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) και διοξείδιο του άνθρακα. Ακολουθεί η απομάκρυνση των άχρηστων υλικών («οινολάσπη») και του διοξειδίου του άνθρακα, η διήθηση του κρασιού και τέλος η εμφιάλωση.DionysosLouvreAnneofAustria

Ο Διόνυσος ή Βάκχος
Ήταν γιος του Δία και της Σεμέλης, κόρης του βασιλιά των Θηβών, Κάδμου. Η ζηλιάρα Ήρα, για να εκδικηθεί τη Σεμέλη, την έπεισε να ζητήσει από το Δία να της παρουσιαστεί μια μέρα με όλο του το μεγαλείο. Όταν αυτό έγινε, το παλάτι έπιασε φωτιά από τους κεραυνούς και τ’ αστραπόβροντα και η Σεμέλη κάηκε. Αμέσως η θεά Γαία τύλιξε μερικές από τις κολόνες του παλατιού με δροσερό κισσό, για να εμποδίσει τη φωτιά και ο Δίας πρόλαβε και πήρε πρόωρα το μωρό από την κοιλιά της μάνας του. Μετά το έραψε στο μηρό του, για να δυναμώσει. Έτσι επεισοδιακά γεννήθηκε ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού, του γλεντιού και της θεατρικής τέχνης! Ο τραγοπόδαρος Παν, ο γερο-Σειληνός, οι Σάτυροι και οι Μαινάδες ήταν μερικοί από τους πιστούς του ακολούθους. Παντρεύτηκε την κόρη του Μίνωα, Αριάδνη, όταν την εγκατέλειψε ο Θησέας στη Νάξο και έκανε μαζί της δυο γιους, τον Υμέναιο, θεότητα του γάμου και τον Πρίαπο, θεότητα της αναπαραγωγής.

Ο Διόνυσος και οι Τυρρηνοί πειρατές.
Κάποτε ο θεός Διόνυσος ρέμβαζε σε μια ακρογιαλιά. Ξαφνικά, άραξε εκεί κοντά ένα καράβι γεμάτο πειρατές, που, μην αναγνωρίζοντάς τον, τον αιχμαλώτισαν κι ετοιμάζονταν να τον πουλήσουν για σκλάβο. Μόνο ο τιμονιέρης διαφωνούσε με τα σχέδιά τους, γιατί του έκανε εντύπωση η ομορφιά, το παράστημα και η ηρεμία του νεαρού αιχμαλώτου. Μόλις το καράβι ανοίχτηκε στο πέλαγος, στα κατάρτια του φύτρωσαν κληματόβεργες φορτωμένες ώριμα σταφύλια, τα κουπιά σκεπάστηκαν από καταπράσινο κισσό και μυρωδάτο κρασί άρχισε να κυλάει στο κατάστρωμα. Οι πειρατές σάστισαν. Τότε ο Διόνυσος μεταμορφώθηκε σε αγριεμένο λιοντάρι και μια θυμωμένη αρκούδα εμφανίστηκε στο πλάι του, που όρμησε και κατασπάραξε τον καπετάνιο. Οι υπόλοιποι πειρατές, τρελοί από φόβο, πηδούσαν στη θάλασσα και αμέσως μεταμορφώνονταν σε δελφίνια. Μόνο ο τιμονιέρης γλίτωσε από την οργή του θεού, γιατί είχε μιλήσει συνετά.Dionysos_delfinia

Ο Άμπελος
Ήταν ένα όμορφο και δυνατό παλικάρι, που ανήκε στη συνοδεία του θεού Διόνυσου. Του άρεσε να ιππεύει έναν άγριο ταύρο. Μια μέρα το ζώο θύμωσε και τον πέταξε κάτω, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί. Τότε ο Διόνυσος τον μεταμόρφωσε σε φυτό, το οποίο ονομάστηκε αμπέλι, χαρίζοντάς του έτσι την αθανασία.

Ο Στάφυλος
Ήταν ένας βοσκός στην υπηρεσία του Οινέα, βασιλιά της Αιτωλίας. Προσέχοντας τα βασιλικά κοπάδια, παρατήρησε ότι όταν οι κατσίκες έτρωγαν τον καρπό ενός συγκεκριμένου φυτού, όχι μόνο πάχαιναν, αλλά και άρχιζαν τις χαρούλες και τα χοροπηδητά! Έκοψε τον καρπό αυτού του φυτού και τον πήγε στο βασιλιά, ο οποίος τον δοκίμασε και κατενθουσιάστηκε. Έτσι, «βάφτισε» τον καρπό σταφύλι, προς τιμήν του βοσκού που τον ανακάλυψε. Ο χυμός του καρπού ονομάστηκε οίνος από το όνομα του βασιλιά Οινέα.DionysosAriadneLouvreCA929

Ο Ικάριος
Ζούσε στην Αττική. Επειδή κάποτε φιλοξένησε και περιποιήθηκε πλουσιοπάροχα το θεό Διόνυσο, εκείνος για να τον ανταμείψει, του χάρισε ένα αμπέλι και ήταν ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο δίδαξε ο ίδιος την καλλιέργειά του και την παραγωγή του κρασιού. Ο Ικάριος, όμως, στάθηκε άτυχος, γιατί κάποιοι βοσκοί, τους οποίους κέρασε από το κρασί του, μέθυσαν και νομίζοντας ότι τους δηλητηρίασε, τον σκότωσαν. Η κόρη του Εριγόνη έψαχνε για πολύ καιρό τον πατέρα της στα βουνά, μέχρι που με τη βοήθεια της πιστής της σκύλας Μαίρας, βρήκε τον τάφο του. Ο Διόνυσος για να τους τιμήσει και τους τρεις, τους…ανέβασε στον ουρανό: είναι οι αστερισμοί του Κυνός, της Μεγάλης και της Μικρής Άρκτου.

Peter Paul Rubens [1577 - 1640] Flemish Baroque painter. Satyr and GrapesΔείτε το ενδιαφέρον ντοκυμαντέρ με τίτλο «Διόνυσος, η χαρά της ζωής» από τη σειρά της ΕΡΤ «Στα μονοπάτια των θεών» εδώ: http://www.hprt-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=0000056066&tsz=0&autostart=0.

Κατεβάστε το τεύχος 209 «Διόνυσος» των Κλασσικών Εικονογραφημένων εδώ: http://www.teamgr.gr/index.php?option=com_kunena&func=view&catid=156&id=1002&Itemid=314.

Και ένα γλυκόπιοτο…κουϊζ από το βιβλίο μου “Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη”, εκδόσεις Πατάκη, 2011. Οι λύσεις στο βιβλίο!Krasi1small

Evi_monografi