«…Χοπ! αν κάνω δεξιά πέφτω πάνω στη ροδιά…»

pomegranate-tree «…Πέστε μου είναι η τρελή ροδιά που χαιρετάει τα μάκρη
τινάζοντας ένα μαντήλι φύλλα από δροσερή φωτιά,
μια θάλασσα ετοιμόγεννη με χίλια δυο καράβια,
με κύματα που χίλιες δυο φορές κινάν και πάνε
σ’ αμύριστες ακρογιαλιές – πέστε μου, είναι η τρελή ροδιά
που τρίζει τ’ άρμενα ψηλά στο διάφανο αιθέρα;…».

Οδυσσέας Ελύτηςrodia1

Η Ροδίτσα Ρουμπινίτσα…αυτοπροσώπως!

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, παρέα με την τρελή ροδιά! Πιστέψατε πως θα άλλαζε ο χρόνος χωρίς εμένα; Ντροπή σας! Ρόιδο τα κάνατε, γι’ αυτό επειγόντως θα σας συστηθώ: Ροδίτσα Ρουμπινίτσα, καμαρωτή και φουντωτή και γεμάτη όρεξη για γιορτή. Διαμαρτύρομαι, αγαπητοί μου, γιατί κάθε Χριστούγεννα όλοι ασχολείστε αποκλειστικά και μόνο με το έλατο. Χαρά στο μπόι! Μακρόστενο σαν τηλεγραφόξυλο και χωρίς προσωπικότητα. Ενώ για ρίξτε μια ματιά στην αφεντιά μου! Είτε ως θάμνος, είτε ως δεντράκι, διακρίνομαι για την κομψότητά μου: μικρά, αστραφτερά φύλλα, εντυπωσιακά κόκκινα άνθη σαν καμπανίτσες την άνοιξη και τι να πούμε για τον υπέροχο καρπό μου, τα ζουμερά, άλικα ρόδια. Είμαι μονίμως στολισμένη εγώ, όχι σαν το έλατο που πρέπει να του κρεμάσετε χίλια δυο μπιχλιμπίδια, για να ξεχωρίσει από το πλήθος. Παρ’ όλη τη φρεσκάδα μου, θεωρούμαι από τα πιο…αρχαία δέντρα της γης! Με συναγωνίζονται η ελιά, η συκιά και το αμπέλι.3-h-kalliergeia-ths-rodias-1

Δος του κλώτσο να γυρίσει, δυο παραμύθια να…ροδίσει!

Ήταν, κάποτε, ένας υπέρλαμπρος, γιγάντιος ομορφονιός…εεε…αστερισμός, που τον έλεγαν Ωρίωνα. Όλοι τον μακάριζαν για την ομορφιά και τη δύναμή του. Εμένα τότε με έλεγαν Σίδη και ο Ωρίωνας με ερωτεύτηκε τρελά. Δέχτηκα την πρόταση γάμου που μου έκανε και θα ζούσαμε ευτυχισμένοι μέχρι σήμερα, αν δεν κοκορευόμουν πως είμαι πιο όμορφη από την Ήρα, τη βασίλισσα των θεών. Τι μ’ έπιασε; Κανείς δεν έμαθε ποτέ. Την Ήρα, όμως, είναι τσεκαρισμένο πλέον ότι την έπιασαν τα διαόλια της: με μεταμόρφωσε σε δέντρο, δηλαδή σε ροδιά και μ’ έστειλε ασυνόδευτη στον Κάτω Κόσμο. Γι’ αυτό ίσως στολίζετε τα κόλλυβα που φτιάχνετε για να θυμάστε τους νεκρούς σας, με τα δροσερά σποράκια των καρπών μου.j-whatman-1805

Την περίπτωση της Περσεφόνης τη γνωρίζετε; Τη γλυκιά κορούλα της θεάς Δήμητρας την ερωτεύτηκε, μπρρρ…, ο Πλούτωνας, θεός και αφέντης του Άδη. Ξέροντας ότι η μάνα της Περσεφόνης ποτέ δε θα έδινε τη συγκατάθεσή της για να γίνει αυτός ο γάμος, την έκλεψε. Και ξέρετε τι άλλο έκανε ο πονηρός; Της έδωσε να φάει σπόρους ροδιού, για να λησμονήσει τη μαμά της και να «δεθεί» μαζί του! Η θεά Δήμητρα πρώτα  έκλαψε, ύστερα απελπίστηκε και στο τέλος αγρίεψε: τίποτα δεν άφηνε να φυτρώσει και να καρπίσει στη γη. Η φύση μαράζωνε, τα ζώα και οι άνθρωποι κινδύνευαν να πεθάνουν από την πείνα. Τότε μεσολάβησε ο Δίας και τους πρότεινε το μισό χρόνο να μένει η Περσεφόνη με τον άντρα της στον Κάτω Κόσμο και τον άλλο μισό με τη μάνα της στον Επάνω. Έτσι κι έγινε. Όταν η Περσεφόνη έρχεται στη μαμά της, η Δήμητρα γίνεται έξω καρδιά κι έχουμε άνοιξη και καλοκαίρι. Όταν, όμως πηγαίνει στον άντρα της, τη Δήμητρα την πιάνουν τα μπουρίνια της και πλακώνουν το φθινόπωρο και ο χειμώνας. Ζόρικα φρούτα οι πεθερές κι ας είναι και θεές…edwin-longsden-long-xx-woman-carrying-a-basket-full-of-pomegranates-xx-private-collection

Ένα ρόδι την ημέρα στους γιατρούς φωνάζει «αέρα»!

Εγώ, η Ροδίτσα Ρουμπινίτσα είμαι ορκισμένη σύμμαχος της καλής υγείας. Ο χυμός των ροδιών μου αυξάνει την παραγωγή αίματος, καταπολεμά τη διάρροια, τον πυρετό, τις δυσεντερίες, ακόμη και την ελονοσία! Όταν κάνετε γαργάρες με του λόγου του, χλομιάζουν από το φόβο τους ο βήχας, η αμυγδαλίτιδα και η ουλίτιδα. Μ’ έχει παινέψει εμένα ως κι ο Ιπποκράτης, ο ξακουστός γιατρός της αρχαιότητας! Επουλώνω πληγές, δροσίζω και ξεδιψώ τους ταξιδιώτες της ερήμου. Ακόμη και ο Μωάμεθ έγραψε στο Κοράνι: «φάτε ρόδι, γιατί καθαρίζει τον οργανισμό από τη ζήλεια και το μίσος»! Πολλοί λαοί με χρησιμοποιούν στη μαγειρική τους και ιδιαίτερα στις σαλάτες. Δε θα το πιστέψετε, αλλά κατατροπώνω ακόμη και τις ρυτίδες! Τα παλιά χρόνια οι κυρίες έκαναν μάσκες ομορφιάς ανακατεύοντας χυμό ροδιού με διπλάσια ποσότητα ελαιόλαδου. Δοκιμάστε το και θα με θυμηθείτε…pomegranate

Ξέρετε ότι:

* Η Γρανάδα στην Ισπανία πήρε το όνομά της από το ρόδι (grenade=ρόδι), όπως και άλλες πόλεις και χωριά του κόσμου. Το σιρόπι που παρασκευάζεται από ζάχαρη και χυμό ροδιού, ονομάζεται γρεναδίνη.

* Το «στέμμα» που έχει στην κορυφή του το ρόδι και το πορφυρό του χρώμα, σύμβολο της ευγενικής καταγωγής, έκανε πολλούς ηγεμόνες να το διαλέξουν, για να στολίσουν τα οικόσημά τους.

* Οι νεόνυμφοι κρεμούν ρόδια στην εξώπορτα του σπιτιού τους για καλούς απογόνους. Την Πρωτοχρονιά, το έθιμο λέει ότι όποιος σπάει ένα ρόδι στο κατώφλι του, θα έχει το νέο έτος καλή τύχη και θα αποκτήσει τόσα πλούτη, όσα και τα σποράκια του!

* Προσοχή όταν καθαρίζετε ρόδι: βάφει και λεκιάζει!rodia_iakovidis

Και μερικές μαντινάδες από την Κρήτη. Άντε και καλή χρονιά, πανέμορφη και ζουμερή σαν την τρελή ροδιά!

«Ανθοστολίστηκε η ρογδιά απού χω στην αυλή μου,

γελά μου κάθε που με δει, μιλιώ τση και μιλεί μου».litras

«Χίλια δεντρά ήκαμε ο Θεός πολλά χαριτωμένα,

μα σαν την όμορφη ρογδιά δεν ήκαμε κανένα».rodipotamia-thumb-large

«Νύφη μου ανέβα στον οντά κι έμπα στην κάμαρά σου,

το ρόγδι εκειά να σπάσουνε τα χέρια τα δικά σου.

Κι ως είν’ το ρόγδι σόγεμο απ΄την κορφή ως τον πάτο,

ετσά να καταστέσετε χρυσό νοικοκεράτο».

mykines

Περιδέραιο με χρυσά περίαπτα ρόδια, από τον Τάφο III (τάφος των Γυναικών), στις Μυκήνες Ταφικός κύκλος Α, -16ος αιώνας, Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

girl-with-a-pomegranate-william-adolphe-bouguereau-1875

«Ήταν ένας γάιδαρος…

…με μεγάλα αυτιά»! Τόσο μεγάλα, που αν και ακούν πολλά -και άδικα τις περισσότερες φορές- δεν μας κρατούν κακία! Βλέπετε, εμείς με τα μικρά αυτιά και τη μεγάλη…γλώσσα συνηθίζουμε να αποκαλούμε «γάιδαρο» τον αναίσθητο, τον τεμπέλη, τον αχάριστο, τον εγωιστή άνθρωπο. Ποτέ μου δεν κατάλαβα το γιατί κι έτσι αποφάσισα να υπερασπιστώ το γαϊδαράκο, κάνοντας μια έρευνα για την αφεντιά του. Τι βρήκα; Διαβάστε και θαυμάστε! Και στο εξής, αν σας αποκαλέσουν «γάιδαρο», να πείτε ευχαριστώ. Είναι τίτλος τιμής!gaidouraki_1

Ένας ιδιαίτερα χρήσιμος φίλος

Μπορεί στις μέρες μας το γαϊδουράκι να αποτελεί είδος προς εξαφάνιση, αλλά αν ρωτήσετε τους παππούδες σας, θα δείτε ότι παλιότερα ήταν αχώριστος σύντροφος και βοηθός των ανθρώπων και διόλου ευκαταφρόνητο…περιουσιακό στοιχείο! Διαθέτει εξαιρετική αντοχή στην κούραση και ανθεκτικότητα στις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης και είναι λιτοδίαιτο. Δεν παραπονιόταν ούτε όταν το παραφόρτωναν με τα βάρη της αγροτικής ζωής, ούτε όταν το έβαζαν να σέρνει το μαγγανοπήγαδο, ούτε όταν το χρησιμοποιούσαν για τη μεταφορά ηλικιωμένων και παιδιών, επειδή βάδιζε αργά και σταθερά. Ξέρετε ότι από το δέρμα των γαϊδουριών φτιάχνουν γερά τύμπανα; Κι ότι το γαϊδουρινό γάλα μοιάζει πολύ με το ανθρώπινο και έχει σώσει ζωές, χρησιμοποιούμενο ως υποκατάστατό του, στην Κατοχή;santorini%cf%86%cf%89%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%b1

Τα στοιχεία σας, παρακαλώ!

Γένος: εγώ, ο κυρ-Μέντιος, δηλώνω υπεύθυνα ότι ανήκω στα περισσοδάκτυλα θηλαστικά κι ότι στενοί μου συγγενείς είναι τα άλογα και οι ζέβρες.

Ολίγη μορφολογία: έχω σώμα κοντό και ρωμαλέο, ύψος (μέχρι τον ώμο) περίπου 1,20 εκατοστά, χρώμα καστανό ή γκρίζο σε διάφορες παραλλαγές, με σταχτιά ή λευκή κοιλίτσα. Λένε ότι είμαι κάπως…χοντροκέφαλος!

Ολίγη βιολογία: ζω περίπου 30 χρόνια. Αυτό που μαρτυρά την ηλικία μου, το λέει μια παροιμία παρακάτω, βρείτε ποια. Η συμβία μου εγκυμονεί για 12 μήνες και γεννά ένα μόνο μικρό κάθε φορά. Είμαι φυτοφάγος και τρελαίνομαι για καρότα.maxresdefault

Άλλος έχει τ’ όνομα…

…κι άλλος τη χάρη! Διότι τι έχουμε να προσάψουμε στον συμπαθέστατο γαϊδαράκο; Εντάξει, φημολογείται ότι έχει γαϊδουρινό πείσμα, αλλά αυτό αντισταθμίζεται από τη γαϊδουρινή υπομονή, με την οποία αντιμετωπίζει τις απαιτήσεις μας. Είναι και λιγάκι παράφωνος όταν γκαρίζει, αλλά μήπως τον προορίζουμε για το Μέγαρο Μουσικής; Τον κατηγορούν ότι είναι ιδιότροπος, αλλά εδώ εκτός από μία παροιμία που επίσης θα βρείτε παρακάτω, ταιριάζει και μια άλλη στην οποία πρωταγωνιστεί μία καμήλα. Πάντως, αν και σύμβολο ταπεινότητας, δεν έχει περάσει απαρατήρητος! Πολλοί τον μνημόνευσαν, ο καθένας με τον τρόπο του: από τον Αίσωπο ως τον Παπαδιαμάντη και πολλούς άλλους λογοτέχνες μας, μέχρι τη λαϊκή μας παράδοση. Κι από τη Γεωργία Βασιλειάδου, που μας τον σύστησε ως «κυρ-Μέντιο Κουτεντέ» και την Αλίκη Βουγιουκλάκη, που τον αποκαλούσε «Πρόεδρο» στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο, μέχρι το Νίκο Ξυλούρη, που τραγούδησε μοναδικά τους συμβολικούς στίχους του ποιητή μας Κώστα Βάρναλη. Μην ξεχνάτε ότι πάνω σε γαϊδουράκι ταξίδεψε ο νεογέννητος Χριστός, για να ξεφύγει από το μένος του Ηρώδη κι ότι πάλι πάνω σε γαϊδουράκι έκανε τη θριαμβευτική του είσοδο στα Ιεροσόλυμα, την Κυριακή των Βαϊων.gaidouraki

Εσείς, παίζετε «Μακριά γαϊδούρα»;

«Τρία τέσσερα παιδιά έκαναν τη γαϊδούρα. Το πρώτο παιδί έσκυβε και ακουμπούσε τα χέρια του μπροστά στα πόδια του, μετά το ένα μετά το άλλο πιανόταν από τους γοφούς του μπροστινού του, γερά. Άλλα τόσα παιδιά ήταν μια άλλη ομάδα. Αυτά, το ένα μετά το άλλο, έπαιρναν φόρα και πηδούσαν πάνω στη μακριά γαϊδούρα και κάθονταν καβάλα. Πολλές φορές τα παιδιά που έκαναν τη γαϊδούρα, δεν άντεχαν το βάρος των παιδιών που πηδούσαν και προσγειώνονταν στην πλάτη τους και έπεφταν κάτω. Μαζί με αυτά έπεφταν και όσα ήταν πάνω στην πλάτη τους. Τότε σκάγαμε όλοι στα γέλια. Κέρδιζαν όταν άντεχαν το βάρος όλων των παιδιών της ομάδας που πηδούσε πάνω τους…»… (Από το βιβλίο «Ομαδικά Παιδικά Παιχνίδια», έκδοση της Ευωνύμου Οικολογικής Βιβλιοθήκης, Αθήνα 2000).mariza_05mariza

Μικρό «γαϊδουρολεξικό»!

Equus hemionus: ο άγριος, ασιατικός γάιδαρος, σκληροτράχηλο ζώο της ερήμου. Ζει κυρίως στη Μογγολία, το Ιράν και τη Βόρεια Ινδία, σε μικρά κοπάδια που αποτελούνται από ένα ώριμο αρσενικό, πολλά θηλυκά και μερικά νεαρά άτομα.

Equus asinus: ο αφρικανικός γάιδαρος, πρόγονος όλων των εξημερωμένων γαϊδάρων. Ζει στη Βόρεια Αφρική, αν και πιστεύεται ότι το «αυθεντικό» είδος έχει εξαφανιστεί και υποκατασταθεί από εξημερωμένους απογόνους του, που …εξαγριώθηκαν ξανά!

Διασταυρώσεις με άποψη: γαϊδαράκος με φοράδα, γεννούν το μουλάρι. Γαϊδουρίτσα με άλογο, γεννούν το γαϊδουρομούλαρο ή γίννο. Και τα δύο είναι -κατά κανόνα- στείρα!

Γαϊδουράγκαθα: πάνω από 50 είδη αγκαθωτών φυτών που απαντώνται στην ελληνική φύση, εκλεκτός μεζές για το γάιδαρο, μπελάς για τους ανύποπτους περιπατητές.

Γαϊδουρονήσια: μια ντουζίνα από συνήθως άγονα και ακατοίκητα νησάκια, σε διάφορες περιοχές της χώρας μας (π.χ. Νότια Κρήτη, Κυκλάδες, Χαλκιδική, Σούνιο, Σποράδες). Ονομάστηκαν έτσι, επειδή αξιοποιούνταν ως εποχιακοί βοσκότοποι των λιτοδίαιτων φίλων μας.

Γαϊδουρόκομπος: είδος πρόχειρου ναυτικού κόμπου (ο μπαμπάς μου, ο μαστρο-Παναγιώτης, τον λέει και «ατζαμή»).

Γαϊδουροκεφαλάς: κι όμως πρόκειται για είδος στρουθιόμορφου πουλιού!

Γαϊδουροπόδαρο: εδώ πιάσαμε βυθό, αφού αυτή είναι η κοινή ονομασία ενός δίθυρου μαλακίου!

Κυρ – Μέντιος: Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει τετράδραχμο που παριστάνει το Διόνυσο στη ράχη ενός από τα ιερά του ζώα. Η χαραγμένη επιγραφή ΜΕΝΔΑΙΟΝ επιβεβαιώνει ότι το νόμισμα κόπηκε στην αρχαία Μένδη της Χαλκιδικής. Χρονολογείται στο 430 π.Χ. περίπου. Εικάζεται ότι το όνομα “κυρ-Μέντιος” με το οποίο αποκαλούμε συχνά τα  γαϊδουράκια, προέρχεται από εκεί.tetradraxmo-mendaion

Παροιμίες για γαϊδάρους

Μπορείτε να σκεφτείτε τι σημαίνουν οι παρακάτω παροιμίες; Αν προσπαθήσετε να τις εικονογραφήσετε κιόλας, σίγουρα θα περάσετε πολύ ευχάριστα και δημιουργικά.

1) “Κάλλιο γαϊδουρόδενε, παρά γαϊδουρογύρευε”

2) “Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένον αχυρώνα”

3) “Ενός χαρίζαν γάιδαρο και τον κοίταζε στα δόντια”

4) “Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα”

5) “Μεγάλωσε το γαϊδουράκι, μίκρυνε το σαμαράκι”

6)Ήτανε στραβό το κλήμα, το ‘φαγε κι ο γάιδαρος”

Τελειώνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά στο γαϊδουράκι, δεν μπορώ παρά να μνημονεύσω και τον αγαπημένο ήρωα των βιβλίων μου, τον Γκάρι. Ένα γάιδαρο που μιλάει, πετάει, παίζει παντομίμα, θέατρο και κουκλοθέατρο και ξεναγεί τα παιδιά στην ιστορία, αρχής γενομένης από τα χρόνια τα βυζαντινά. Ο Γκάρι έλαβε σάρκα και οστά χάρη στα πινέλα της χαρισματικής Λέλας Στρούτση και έγινε κούκλος από τη χειροτέχνη Εύη Αλμπαντάκη. 

Περιηγηθείτε, επίσης, στην ιστοσελίδα της “Γαϊδουροχώρας” (http://gaidourohora.gr/) και απολαύστε την υπέροχη ταινία κινουμένων σχεδίων “Μαρίζα – Ο Πεισματάρης Γάιδαρος” (https://www.youtube.com/watch?v=_LmAcfO9lyg).

mia_volta_sta_vyzantina_chronia

kouklotheatro_1gari

 

 

 

Βασικές παιδαγωγικές αρχές: οι κανόνες των δασκάλων

tamplo_1Τα βασικά χαρακτηριστικά των παιδιών 6-12 ετών με δυο λόγια:

Από 6-12 ετών τα παιδιά συχνάζουν πλέον σε πολλούς χώρους εκτός των οικογενειακών και σχολικών και δέχονται πολυάριθμες νέες προκλήσεις και ερεθίσματα. Η βαθμιαία ωρίμανση του εγκεφάλου παρέχει τη δυνατότητα να στοχάζονται, να ελέγχουν την προσοχή τους και να επιλύουν προβλήματα ακολουθώντας κανόνες και καταστρώνοντας σχέδια βάσει λογικής. Αυτό αντικατοπτρίζεται τόσο στην κοινωνική τους συμπεριφορά όσο και στα παιχνίδια τους.

Αρχίζουν, επίσης, να λειτουργούν και να σκέφτονται πιο αυτόνομα και η εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους εμπλουτίζεται με νέα στοιχεία. Αναπόφευκτα, αλλάζει και η ποιότητα της σχέσης τους με τους ενήλικους, ξεκινώντας από τους γονείς και τους δασκάλους τους και καταλήγοντας σε όλους όσους τους παρέχουν φροντίδα, μάθηση και ψυχαγωγία.

Ο Erikson αναφέρει ότι η ηλικία των 6-12 ετών συνδέεται με την εμφάνιση και καλλιέργεια της φιλοπονίας, που προκαλεί στα παιδιά είτε συναισθήματα κατωτερότητας, αν οι τρόποι έκφρασής της δεν γίνουν αποδεκτοί από το κοντινό περιβάλλον τους (οικογένεια, σχολείο, γειτονιά), είτε συναισθήματα επάρκειας και αυτοεκτίμησης, αν συμβεί το αντίθετο.

Όταν οι ενήλικοι τα ενθαρρύνουν να αναλαμβάνουν έργα και ευθύνες αντιμετωπίζοντας θετικά το όποιο αποτέλεσμα των προσπαθειών τους και οι συνομήλικοί τους το επικροτούν, τα παιδιά βιώνουν τη χαρά της δημιουργίας και της επιτυχίας και νιώθουν ικανά να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται. Η απορριπτική και απαξιωτική στάση ενηλίκων και συνομηλίκων τους απέναντι στο αποτέλεσμα της δράσης τους, μπορεί αντιθέτως να τα οδηγήσει σε αδράνεια και κοινωνική απομόνωση και να συνηγορήσει στην πρόκληση φαινομένων διάκρισης και ρατσισμού.

Τα παιδιά φέρουν τις δικές τους ιδέες και εμπειρίες από τον κόσμο. Οι ενήλικοι δεν μπορούν ποτέ να είναι σίγουροι για το αποτέλεσμα της επικοινωνίας τους με αυτά. Απλά εικάζουν ότι τα παιδιά κατάλαβαν αυτό που προσπάθησαν να τους μεταδώσουν.

Στις ηλικίες 6-12 ετών τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει. Συχνά τα παιδιά δίνουν στους μεγαλύτερους την εντύπωση ότι γνωρίζουν περισσότερα απ’ όσα στην πραγματικότητα γνωρίζουν, επειδή «παπαγαλίζουν» με ευκολία λέξεις, το νόημα των οποίων αγνοούν ή συγχέουν. Δεν είναι, επίσης, ακόμη έτοιμα να κατανοήσουν την αλληλουχία των χρονικών περιόδων.

Για κάθε άνθρωπο η παιδική ηλικία συνιστά κάτι εντελώς προσωπικό και μοναδικό, αφού τέτοια είναι και τα υλικά που τη συγκροτούν: τα βιώματα, οι πεποιθήσεις, οι ερμηνείες, οι προκαταλήψεις. Υπάρχουν τόσες παιδικές ηλικίες όσοι και οι άνθρωποι.

Τα παιδιά αισθάνονται έκπληξη, ικανοποίηση και αυτοθαυμασμό για τις προσωπικές «ανακαλύψεις» τους στο εκάστοτε μαθησιακό και ψυχαγωγικό περιβάλλον. Έτσι αυτό γίνεται περισσότερο ενδιαφέρον και ελκυστικό γι’ αυτά, καθώς μια από τις ανάγκες της ηλικίας τους είναι να αποκτήσουν θετική αυτοεικόνα και να αναδειχθούν στην ομάδα των συνομιλήκων. Όταν μάλιστα η θετική αυτοεικόνα τους προκύπτει από την εμπλοκή τους σε πρωτότυπες και απολαυστικές γι’ αυτά δραστηριότητες, μπορεί να λειτουργήσει ως εσωτερικό κίνητρο για να συνεχίσουν να το επισκέπτονται.

Το πιο σημαντικό, εξάλλου, δεν είναι να μυηθούν τα παιδιά στην «καθαρή» γνώση, αλλά στον τρόπο προσέγγισης και λειτουργίας της γνώσης και αυτό να το ζήσουν αβίαστα, δημιουργικά και συνεργατικά, ώστε να το θυμούνται.

Ας στοχαστούμε μαζί, για να ανακαλύψουμε βασικές μεθόδους και πρακτικές προσέγγισης των παιδιών με οδηγούς και τροφοδότες κάποιες παροιμίες του λαού μας.kalimera

1. «ΤΩΝ ΦΡΟΝΙΜΩΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ
ΠΡΙΝ ΠΕΙΝΑΣΟΥΝ ΜΑΓΕΙΡΕΥΟΥΝ»

Έγκαιρος προγραμματισμός, συστηματική οργάνωση, προνοητικότητα, πρόληψη, επαρκής προετοιμασία. Χωρίς αυτά η ομάδα καταρρέει.

2. «ΤΟ ΚΑΛΟ ΤΟ ΠΑΛΙΚΑΡΙ
ΞΕΡΕΙ ΚΙ ΑΛΛΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ»

Ευελιξία, προσαρμοστικότητα, αξιοποίηση του τυχαίου, αντοχή στο απρόοπτο, φαντασία, χαμόγελο, επινοητικότητα. Αν ο προγραμματισμός και η προετοιμασία δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες και ανάγκες της στιγμής δεν έχουν καμία απόδοση και η ομάδα διαλύεται.

3. «ΑΓΑΛΙ ΑΓΑΛΙ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΑΓΟΥΡΙΔΑ ΜΕΛΙ»

Υπομονή, επιμονή, πίστη, αισιοδοξία, καλοπροαίρετη διάθεση και στάση,
άοκνη προσπάθεια. Κανείς ποτέ δεν έχασε περιμένοντας με υπομονή να ωριμάσουν οι συνθήκες, επιμένοντας παράλληλα με πίστη και αφοσίωση στο στόχο του.

4. «Μ’ ΟΠΟΙΟ ΔΑΣΚΑΛΟ ΚΑΘΙΣΕΙΣ
ΤΕΤΟΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΘΑ ΜΑΘΕΙΣ»

Είμαστε πρότυπα μίμησης για τα παιδιά, μεγάλη τιμή και ευθύνη ταυτόχρονα. Το πιο αποτελεσματικό και αλησμόνητο γι’ αυτά μάθημα είναι το δικό μας καλό παράδειγμα.

5. «ΕΔΩ ΣΕ ΘΕΛΩ ΚΑΒΟΥΡΑ,
ΝΑ ΠΕΡΠΑΤΑΣ ΣΤΑ ΚΑΡΒΟΥΝΑ»

Είναι τεράστιας σημασίας για την ψυχοσύνθεση των παιδιών η συμπεριφορά μας απέναντι στις κρίσεις, τις εντάσεις, τα προβλήματα, τις «κακές στιγμές». Ψυχραιμία, σύνεση, θετική σκέψη τα όπλα μας.

6. «ΜΕΓΑΛΗ ΜΠΟΥΚΙΑ ΦΑΕ,
ΜΕΓΑΛΟ ΛΟΓΟ ΜΗΝ ΠΕΙΣ»

Η επιπολαιότητα, οι βιαστικές κρίσεις, η μεγαλοστομία κοστίζουν ακριβά: χάνεται η εμπιστοσύνη των παιδιών στο πρόσωπό μας, το κύρος και η φερεγγυότητά μας.

7. «Η ΑΛΕΠΟΥ ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΩΝ
ΤΟ ΑΛΕΠΟΥΔΑΚΙ ΕΚΑΤΟΝ ΔΕΚΑ»

Τα παιδιά σήμερα ξέρουν περισσότερα από μας τους μεγάλους; Κάποιες φορές ναι. Κάποιες όχι. Πως τα αντιμετωπίζουμε σε κάθε περίπτωση;
Δεν τα αποθαρρύνουμε, δεν τα ειρωνευόμαστε, δεν τα αγνοούμε, δεν τα περιφρονούμε, δεν τα αποφεύγουμε, δεν τα τιμωρούμε…

8. «ΟΠΟΙΟΣ ΒΙΑΖΕΤΑΙ, ΣΚΟΝΤΑΦΤΕΙ»

Έχουμε πάντα στο νου μας τι μπορούν, τι θέλουν, τι έχουν ανάγκη, τι προσδοκούν, τι κατανοούν τα παιδιά και συνεχώς ελέγχουμε και αξιολογούμε τη φόρα μας και επαναπροσδιορίζουμε τους στόχους μας, ώστε να συμπορευόμαστε μαζί τους. Αλλιώς το κοινό μας ταξίδι δεν έχει νόημα…

9. «ΘΕΛΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΙΤΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ
ΚΑΙ ΤΟ ΣΚΥΛΟ ΧΟΡΤΑΤΟ»

Δεν βοηθά τους στόχους μας να τα θέλουμε όλα δικά μας, απαιτώντας υπερβολικά πράγματα από τα παιδιά και καταναγκάζοντάς τα σε ανούσια παπαγαλία πληροφοριών και λεπτομερειών που ούτε κατανοούν, ούτε μπορούν να αφομοιώσουν, ούτε τα ενδιαφέρουν. Είμαστε στο πλάι τους για να τα αποδεχόμαστε όπως είναι, να τα υποστηρίζουμε, να τα ενθαρρύνουμε να είναι ο εαυτός τους, να τα αγαπάμε.

10. «ΑΛΛΟΥ ΤΑ ΚΑΚΑΡΙΣΜΑΤΑ
ΚΙ ΑΛΛΟΥ ΓΕΝΝΟΥΝ ΟΙ ΚΟΤΕΣ»

Πολλές φορές η ουσία και η αλήθεια κρύβεται αλλού από εκεί που θεωρούμε. Γι’ αυτό, για να καταλήξουμε σε όσο το δυνατό πιο ασφαλή και δίκαια για όλους συμπεράσματα ακούμε και τη λογική, και την καρδιά και το ένστικτό μας. Παρατηρούμε συστηματικά και διακριτικά τα παιδιά και αποφεύγουμε τις «ταμπέλες» και τις εύκολες κρίσεις.

11. «ΤΟ ΕΞΥΠΝΟ ΠΟΥΛΙ
ΑΠΟ ΤΗ ΜΥΤΗ ΠΙΑΝΕΤΑΙ»

Ας μην παριστάνουμε τους «ξερόλες» και τις αυθεντίες. Οι δάσκαλοι οφείλουμε να είμαστε πρώτα απ’ όλα ακούραστοι δια βίου μαθητές. Όταν κάνουμε λάθος το αναγνωρίζουμε, ζητάμε συγνώμη με ειλικρίνεια και ταπεινότητα, ζητάμε βοήθεια από τα παιδιά για να επανορθώσουμε. Είναι το καλύτερο μάθημα αγωγής και ανθρωπιάς.

12. «- ΑΓΙΕ ΝΙΚΟΛΑ ΒΟΗΘΑ ΜΕ
– ΚΟΥΝΑ ΚΙ ΕΣΥ ΤΟ ΧΕΡΙ ΣΟΥ»

Στις δύσκολες στιγμές κάνουμε την ευχή και την προσευχή μας, αλλά αναλαμβάνουμε και δράση, όπως και όσο καλύτερα μπορούμε. Δεν επιλύονται τα προβλήματα με τη μοιρολατρεία, την παθητική στάση, τον στρουθοκαμηλισμό και την αναβλητικότητα.

13. «ΑΛΛΑ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΛΑΓΟΥ
ΚΙ ΑΛΛΑ ΤΗΣ ΚΟΥΚΟΥΒΑΓΙΑΣ»

Κάθε παιδί είναι μοναδικό και ξεχωριστό. Με τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία του, με τις ιδιαιτερότητες και τα βιώματά του, με τις κλίσεις, τα ταλέντα, τις προσδοκίες, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντά του. Δεν υπάρχουν «κακά» παιδιά. Μόνο λανθασμένες και άστοχες εκτιμήσεις των μεγάλων γι’ αυτά. Ας μην περιμένουμε από τα παιδιά να έχουν συμπεριφορές ενηλίκων. Ας τους επιτρέψουμε να ζήσουν και να χαρούν την παιδική τους ηλικία.

Δεν ξεχνάμε ότι τα βασικά συστατικά μιας χαρούμενης ομάδας είναι:

Παιχνίδι, Αποδοχή, Δημιουργικότητα, Αυτοέκφραση, Συνεργασία, Αλληλοσεβασμός, Αγάπη, Φαντασία, Ισότητα, Δικαιοσύνη, Εξερεύνησηkalinixta

Κι ας κλείσουμε με ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι συζήτησης, ταύτισης, μέτρησης, συγκέντρωσης της προσοχής και λεκτικών και νοηματικών ανακαλύψεων με παροιμίες για το αμπέλι, το σταφύλι και το κρασί, που κατέληξε σε μια μεθυστική και υπερρεαλιστική…παροιμιοσαλάτα!paroimiesparoimies_5paroimies_4paroimies_7

Ρίξαμε κάτι ύπνους…

matisse-ypnosΒαγγελίτσα Ανησυχίδου: Κωστάκη, εεε…Κωστάκη! Ξύπνα επιτέλους! Σήμερα θα γράψουμε για τον ύπνο και είσαι ο πλέον κατάλληλος άνθρωπος για να αναπτύξει το θέμα.

Κωστάκης Υπναρίδης: Μμμμ, ζζζζζ, χρρ…φφσττ, χρρ…φφσττ!

Β.Α.: Σταμάτα το ροχαλητό και σήκω να μπούμε στο ψητό!

Κ.Υ.: «Άαααασε με στη βαθιά σκοτούρα
και μην αρχίζεις τη μουρμούρααα!
Κοφ’ το γαζί, μην το τραβούμε,
σβήσε το φως να κοιμηθουουούμε!»…

Β.Α.: «Ξύπνα μικρό μου κι άκουσε,
άκου μινόρε της αυγής…
Αν συνεχίσεις να κοιμάσαι,
εδώ θα γίνει της μουρλής!»…

Κ.Υ.: Εδώ Κωστάκης Πυτζαμίδης, εεε…Υπναρίδης. Αμολήστε τις ερωτήσεις σας, παρακαλώ!

Β.Α.: Τι είναι ο ύπνος, ειδικέ μου; Για μιλήστε μας ολίγον…επιστημονικώς!

Κ.Υ.: Ο ύπνος είναι ξεκούραση για το σώμα, φρεσκάρισμα του εγκεφάλου που «ξεφορτώνεται» τις άχρηστες πληροφορίες και τροφή για τη μνήμη, που δυναμώνει. Δυσκολεύεται ο Τοτός να λύσει την άσκηση στα μαθηματικά; Ας πάρει έναν υπνάκο κι όταν ξυπνήσει, η λύση το μυαλουδάκι του θα… γαργαλήσει! Κάτι ήξερε κι ο Αϊνστάιν που κοιμόταν χορταστικά (δέκα ώρες τουλάχιστον), ύστερα από κάθε του «πάλη» με της φυσικής τα θηρία, παρντόν, τη θεωρία!euphronios-2 Hypnos-Thanatos-Sarpedon

Β.Α.: Αληθεύει ότι όταν κάποιος μαθαίνει ποδήλατο, ή ένα μουσικό όργανο, ο ύπνος μπορεί να του κάνει δωρεάν…φροντιστήριο;

Κ.Υ.: Και βέβαια! Τον βοηθάει να αφομοιώσει ευκολότερα τα νέα δεδομένα και να τα «νοικοκυρέψει» στο μυαλό του. Είναι αυτό που λένε «αυτός κοιμάται κι η τύχη του δουλεύει!»…

Β.Α.: Πόσες ώρες πρέπει να κοιμόμαστε, γιατρέ μου;

Κ.Υ.: Ζζζζυνεχώς! Ωχ, ωχ, μη βαράς, βρε Βαγγελίτσα! Ένα αστειάκι είπα να κάνω…Οι επιστήμονες λένε ότι οκτώ ώρες ύπνου είναι -κατά μέσον όρο- απαραίτητες για τον άνθρωπο.

ÌÏÕÓÅÉÏ ÌÐÅÍÁÊÇ ÖÙÔÏÃÑÁÖÉÊÏ ÁÑ×ÅÉÏ ÌÐÁËÁÖÁ Ê

Β.Α.: Ναι, αλλά τα παιδιά και οπωσδήποτε τα μωρά πρέπει να κοιμούνται ασφαλώς περισσότερο, ενώ οι ενήλικες λιγότερο. Άλλοι είναι «πρωινοί τύποι» και ξυπνάνε με τις κότες και άλλοι «βραδινοί» και χουζουρεύουν ως το μεσημέρι. Βέβαια, αυτό εξαρτάται κι από τις δουλειές που κάνουν, καθώς και από τις συνθήκες της ζωής τους. Οπότε, όλα είναι σχετικά.

Κ.Υ.: Δυστυχώς, στις μέρες μας ο καθένας κοιμάται όσο μπορεί κι όχι όσο θέλει, ή όσο είναι απαραίτητο. Γι’ αυτό βλέπεις γύρω σου αρκετούς να κυκλοφορούν κατάχλωμοι σαν φαντάσματα, με μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια. Ενώ εγώ, κοίτα επιδερμίδα που έχω! Πιάσε μαγουλάκι αφράτο σα μαξιλαράκι!

Β.Α.: Εσύ, Κωστάκη μου, μαζί με τον «Κοιμήση» από τα Στρουμφ συστήνετε ξεχωριστή κατηγορία υπναράδων! Ποιος θα μπορούσε να σας συναγωνιστεί;υπνος2

Κ.Υ.: «Η Ωραία Κοιμωμένη» από το παραμύθι του Σαρλ Περό. Ποιος τη χάρη της! Εκατό χρόνια ύπνου χωρίς διακοπή! Μέχρι κι ο Τσαϊκόφσκι έμεινε με το στόμα…χασμουρητό και της έγραψε μουσική για μπαλέτο. Να σου χορέψω καμιά φιγούρα;

Β.Α.: Αυτό είναι από τ’ άγραφα! Εσύ, παιδάκι μου, δεν παίζεσαι!

Κ.Υ.: Την «Κοιμωμένη των Αγράφων» την ξέρεις;KOIMOMENI_TON_AGRAFON

Β.Α.: Κωστάκη, είσαι ξύπνιος, ή παραμιλάς στον ύπνο σου;

Κ.Υ.: Ηρέμησε, ούτε υπνηλία έχω για να κοιμάμαι όρθιος, ούτε…κυκλοφορώ κι υπνοβατώ! Η «Κοιμωμένη των Αγράφων» είναι μια «παρέα» από κορυφογραμμές δυτικά της Καρδίτσας, που το σχήμα τους μοιάζει με γυναίκα που κοιμάται. Την καμαρώνει όλος ο Θεσσαλικός κάμπος! Οι ντόπιοι διηγούνται πως όταν οι θεοί έφτιαξαν τον κόσμο, η οροσειρά των Αγράφων τους προέκυψε κομμάτι άγρια κι απόκρημνη. Αποφάσισαν, λοιπόν, να την κάνουν να φαίνεται πιο ήμερη, σμιλεύοντας επάνω της το σώμα μιας αποκοιμισμένης νεράιδας!

Β.Α.: Πολύ ρομαντικό! Έχεις δει την «Κοιμωμένη», το γνωστότερο ίσως έργο του γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά, στο Α’ Κοιμητήριο της Αθήνας; Το άγαλμα αυτό, μοναδικής ομορφιάς και τέχνης, είναι αφιερωμένο στη μνήμη ενός κοριτσιού, της Σοφίας Αφεντάκη, που πέθανε το 1873. Ήταν μόλις 18 χρόνων.koimomeni-700x525+(1)

Κ.Υ.: Και έγινε αθάνατη σαν το «Μαρμαρωμένο Βασιλιά» του θρύλου!

Β.Α.: Κάπου διάβασα ότι ένας στους δέκα ενήλικους δηλώνει ότι υποφέρει από αϋπνία…

Κ.Υ.: Πως είπατε, κυρία μου; Δεν σας αφήνει το άγχος να κλείσετε μάτι και κάθε βράδυ παίρνετε υπνωτικό χάπι; Και κοντά στα ξημερώματα, για να σας έρθει νύστα, ορμάτε στο ψυγείο και καταβροχθίζετε από πάστες της ώρας μέχρι και προχτεσινούς κεφτέδες; Τιιιιιι; Πίνετε και πολλούς καφέδες;

Β.Α.: Κωστάκη, τι έπαθες;

Κ.Υ.: Αχ! Πατάω ένα κουμπί,
έχει αϋπνίες η χοντρή!
Έξω ο βοριάς σφυρίζει,
μα ο Μήτσος ροχαλίζει!
Εμένα για να σηκωθώ,
με σέρνουν με το βίντσι.
Πως μόνο ώρες τέσσερις
κοιμόταν ο Ντα Βίντσι;Museo_del_Prado_-_Goya_-_Caprichos_-_No._43_-_El_sueño_de_la_razon_produce_monstruos

Β.Α.: Που πας, καλέ; Ξέχασες να μου πεις τι είναι ο ύπνος REM!

Κ.Υ.: «Rapid eye movements», που στα ελληνικά θα πει «γρήγορες κινήσεις των ματιών». Είναι ο ύπνος που «φιλοξενεί» τα όνειρα. Αχ, δεν κρατιέμαι άλλο. Θα κοιμηθώ στο φτερό, σαν τον ιπτάμενο… ερωδιό!

Β.Α.: Τίποτα δεν είπαμε για τον ύπνο των ζώων…Το ξέρεις ότι τα λιοντάρια στην Αφρική κοιμούνται ανάσκελα, με τις πατούσες τους στραμμένες προς τον ουρανό;

Κ.Υ.: REM…μου λες, θα κρατήσει πολύ ακόμη ετούτο το μαρτύριο; Άνοιξε και καμιά εγκυκλοπαίδεια μπας και λαγοκοιμηθείς!«Ο `Υπνος και ο αδελφός του Θάνατος», πίνακας του John William Waterhouse.

Λόγια σοφά και…νυσταγμένα!

• «Λίγα φάε, λίγα πιε, θέσε καλά κοιμήσου».
• «Ο ύπνος θρέφει το παιδί κι ο ήλιος το μοσχάρι
και το κρασί το γέροντα τον κάνει παλικάρι».
• «Της νύχτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελά».
• «Χαρά στο γέρο που αγρυπνά, στο νέο που κοιμάται».
• «Όπου δεις χοντρές μαγούλες, ύπνος είναι και βαρούλες (=βαρεμάρα, τεμπελιά)».
• «Τα ’χει η γρια στο λογισμό της,
τα θωρεί και στ’ όνειρό της».
• «Τον πάτησε ο βραχνάς (ή βαρυπνάς)».
• «Όποιος πεινάει, καρβέλια ονειρεύεται».
• «Κοιμάται κι ονειρεύεται, πως την αυγή παντρεύεται».
• «Τον πλάκωσε το πάπλωμα».
• «Αφέθηκε στην αγκαλιά του Μορφέα».Πίνακας “Young Mother Contemplating Her Sleeping Child in Candlelight” του Albert Anker (1831–1910),

Νανουρίζεστε;

«Ύπνε που παίρνεις τα μωρά,
έλα πάρε και τούτο.
Μικρό μικρό σου το ’δωσα,
μεγάλο φέρε μου το.

Μεγάλο σαν ψηλό βουνό,
ίσιο σαν κυπαρίσσι
κι οι κλώνοι του ν’ απλώνονται
σ΄ Ανατολή και Δύση.

Νάνι του Ρήγα το παιδί,
του βασιλιά τ’ αγγόνι.
Νάνι του Μάη η πασχαλιά,
του Μάρτη χελιδόνι.

Κοιμήσου και παρήγγειλα
στην Πόλη τα προικιά σου,
στη Βενετιά τα ρούχα σου
και τα διαμαντικά σου»…Francesco Trevisani, Luna visits the sleeping Endymion

Κοιμισμένοι…μύθοι!
Έχουμε και λέμε: ο Ύπνος, γιος του Ερέβους και της Νύχτας και θεός του ύπνου, παντρεύτηκε την Πασιθέα, θεά της ξεκούρασης. Ήσυχα και χαλαρά, απέκτησαν τέσσερα παιδιά, τους Όνειρους. Αυτοί έκαναν στέκι τους μια παραθαλάσσια σπηλιά κάπου στη Δύση, κοντά στα λημέρια του θείου τους, του Θανάτου. Η σπηλιά είχε δυο πύλες. Από τη μία πύλη έστελναν στους ανθρώπους τα «αληθινά» όνειρα, δηλαδή αυτά που περιείχαν κάποιο μήνυμα για τη ζωή τους κι από την άλλη τα «ψεύτικα», τα απλά γεννήματα της φαντασίας. Οι Όνειροι ήταν: ο Μορφέας, θεός των ονείρων στα οποία πρωταγωνιστούσαν διάφορες μορφές και «κουβαλητής» των θεϊκών μηνυμάτων στους θνητούς, ο Φοβήτωρ (φόβος) που ειδικευόταν στους εφιάλτες, ο Φάντασος (φαντασία) που έπλαθε τα παράδοξα και…ακαταλαβίστικα όνειρα και ο Ίκελος. Ζζζζζ!!!«Ο ύπνος του ιππότη» του Αντόνιο ντε Περέντα

Βοήθεια, Ηρακλή!

Ήταν μια μέρα με καύσωνα, όταν ξεκίνησα από το σπίτι μου στην Άνω Νέα Σμύρνη για να πάω στην Κηφισιά, χρησιμοποιώντας λεωφορείο, μετρό, τρένο και τα…ποδαράκια μου. Σ’ ολόκληρη τη διαδρομή έκανα σλάλομ για να αποφύγω λακκούβες, βουναλάκια από σκουπίδια και μπάζα και οδοφράγματα ατελείωτων οδικών έργων και υπερπηδούσα με χάρη τα «προστατευτικά» καγκελάκια στα πεζοδρόμια. Παράλληλα, κατακεραύνωνα με το βλέμμα τους εκνευρισμένους από το απίστευτο μποτιλιάρισμα (και όχι μόνο) οδηγούς, επειδή κάθε φορά που μάρσαραν, έστελναν καταπάνω μου ριπές καυσαερίων. Με ταλαιπωρούσε εδώ και μέρες μια ίωση με πονόλαιμο και επίμονο βήχα. Μ’ έπιασε πονοκέφαλος από την ηχορύπανση, είχα και την κοιλιά μου που γουργούριζε συνεχώς, θυμίζοντάς μου ότι για να είμαι ακριβής στο ραντεβού μου, έφυγα σαν την τρελή από το σπίτι, χωρίς να φάω πρωινό. Είχα γενικώς τα χάλια μου, όταν για να ξορκίσω το κακό, άρχισα να μονολογώ: «Που είσαι ήρωα Ηρακλή, να δεις πως υποφέρει στη σύγχρονη Αθήνα μία κοινή θνητή…».

13035_lernaiaYdragrΗΡΑΚΛΗΣ: Με καλέσατε κυρία μου; Δηλώνω παρών και μάλιστα με πλήρη εξάρτηση: ρόπαλο, τόξο, λεοντή, θάρρος, μυαλό μα και πυγμή!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Είστε στ’ αλήθεια ο Ηρακλής; Δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά, κύριέ μου, μην παίζετε με τον πόνο μου…

ΗΡΑΚΛΗΣ: Είμαι ο Ηρακλής με τ’ όνομα και με τη χάρη! Ήρωας τρανός και διαχρονικός. Τι μπορώ να κάνω για σας;

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Μπορείς να κάνεις την Αθήνα λαμπίκο, να διώξεις μια για πάντα το νέφος και να γεμίσεις με όμορφα νεοκλασικά σπίτια, δέντρα και λουλούδια το λεκανοπέδιο; Να εξαφανίσεις τις ουρές από τις τράπεζες, να βρεις δουλειά σε όλους τους ανέργους, να ιδρύσεις σχολεία που δεν θα μοιάζουν με φυλακές και να χτίσεις καμιά εκατοστή νοσοκομεία να μας βρίσκονται; Να παλέψεις με τους εργολάβους για να αναστηθούν τα μπαζωμένα ποτάμια, να φτιάξεις παιδικές χαρές σε όλες τις γειτονιές και να μας γλιτώσεις από την κρίση και τα παρατράγουδά της; Να…13081_Atlas

ΗΡΑΚΛΗΣ: Σιγά σιγά κοπελιά μου, ούτε η θεά Ήρα, που με είχε βάλει από…αρχαιοτάτων χρόνων στο μάτι δεν μου ζήτησε να κάνω τόσα πολλά και τόσο δύσκολα πράγματα.

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Όχι δα, μέχρι την άκρη του κόσμου σ’ έστειλε για να σηκώσεις στους ώμους σου τον ουρανό και να της φέρεις τα μήλα των Εσπερίδων! Τι φίδια έπνιξες από μια σταλιά μωρό, τι λιοντάρια στραγγάλισες, ως και ποτάμια εξέτρεψες για να καθαρίσεις τους στάβλους του προκομμένου του βασιλιά Αυγεία! Για να μην πω για τη Λερναία Ύδρα, τον τρομαχτικό σκύλο του Άδη, τον Κέρβερο και τις Στυμφαλίδες Όρνιθες.13039_stymphaliaa

ΗΡΑΚΛΗΣ: Σε πληροφορώ ότι όλα αυτά ήταν απείρως ευκολότερα από το να λυθεί το κυκλοφοριακό της Αθήνας και μόνον! Θα προσπαθήσω να κάνω το καλύτερο που μπορώ, ωστόσο. Δεν τους σηκώνει, βλέπεις, η εποχή σας τους ήρωες, τους τρώει λάχανο το…πολιτικό κόστος!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Δεν έχεις άδικο! Φαντάσου να σε πάρουν χαμπάρι και τα κανάλια: κάμερες, συνεντεύξεις, παράθυρα, δημοσκοπήσεις, στο ταψί θα σε χορέψουν, καημενούλη μου. Ελπίζω να μην είσαι τόσο ηρωικός όσο ο Κουταλιανός, που μπορεί να…μασούσε σίδερα, αλλά έτρεμε σαν ψάρι στην κυρά του μπρος, που λέει και το τραγούδι!

ΗΡΑΚΛΗΣ: Δεν φοβήθηκα ποτέ κανέναν, εκτός από τον εαυτό μου και τη βουλή των θεών. Ακόμη και την Ήρα την ευγνωμονώ, γιατί εξαιτίας των δοκιμασιών στις οποίες με υπέβαλε, έγινα αυτός που είμαι, αθάνατος στους αιώνες. Αγαθά κόποις κτώνται, έλεγαν οι παλαιοί, κλασικοί Έλληνες.13085_Cerberus

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Δεν τολμώ να σου πω τι λένε σχετικά οι Νεοέλληνες και σε ποια γλώσσα…

ΗΡΑΚΛΗΣ: Ξέρω τι εννοείς, μπορεί να μην είναι της μόδας σήμερα η αξιοκρατία και το ήθος. Σε πληροφορώ, όμως, ότι και στην εποχή μου, μυθική και πραγματική, οι ξεχωριστοί άνθρωποι ήταν πάντα λίγοι και καλοί. Αλλά η μικρή αυτή μαγιά έκανε τη διαφορά.13048_avgiasen

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Αχ βρε Ηρακλή, πολύ με…ανεβάζει αυτή σου η αισιοδοξία!

ΗΡΑΚΛΗΣ: Κάθε εποχή έχει τ’ ανθρώπινα και τα θεία της, τα ήμερα και τ’ άγρια θηρία της. Εγώ σου λέω εκ πείρας ότι, όταν πιστεύεις στο καλό και θες ν’ αγωνιστείς γι’ αυτό, το μυστικό της επιτυχίας είναι στη δουλειά που κάνει το μυαλό παρέα με την καρδιά!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Ήρωά μου εσύ, σοφέ όσο και δυνατέ, μου έφτιαξες τη διάθεση! Ούτε που το κατάλαβα για πότε φτάσαμε στην Κηφισιά.

ΗΡΑΚΛΗΣ: Θα σου πω ένα μυστικό: δάσκαλοι, γονείς, παιδιά, να τα μαγικά κλειδιά για μια κοινωνία καλύτερη. Λίγο ερευνητές και πολύ μαχητές να γίνουν όλοι αυτοί, θα πάρει τα πάνω της η μητέρα Γη και ειδικά αυτή η πολύπαθη πατρίδα, η Ελλάδα! Γιατί όλη μας η ζωή σ’ αυτή είναι -αν το καλοσκεφτείς- μια πράξη…ηρωική!

ΒΑΓΓΕΛΙΤΣΑ: Αντίο, Ηρακλή, σ’ ευχαριστώ, καλοτάξιδοι στα βάθη του χρόνου να είμαστε κι εσύ κι όλοι εμείς οι ηρωικοί κοινοί θνητοί…Ηρακλής

Οι εικόνες είναι από την Ελληνική Μυθολογία των εκδόσεων Στεφανίδη.

Τραγουδάτε στο μπάνιο;

Επειδή ζούμε ένα μακρύ, αλλιώτικο καλοκαίρι και οι διακοπές θα αργήσουν λιγάκι ακόμη, ενώ για κάποιους μπορεί και να μην προκύψουν τελικά, τι θα λέγατε να δροσιστούμε, πλατσουρίζοντας στις μπανιέρες διαφόρων λαών και εποχών; Χνουδωτή πετσέτα στο λαιμό, σαγιονάρες, μια καθαρή αλλαξιά ρούχα και φύγαμε!to banio

Στην Κρήτη και στην Αίγυπτο
Στα 1800 π.Χ. η βασίλισσα και οι πριγκίπισσες της Κνωσού, όταν ήθελαν να πάρουν το μπάνιο τους, αποσύρονταν στα ιδιαίτερα διαμερίσματά τους μαζί με τις πιστές τους υπηρέτριες. Οι μπανιέρες τους ήταν πήλινες και ζωγραφισμένες με έντονα χρώματα και σχέδια εμπνευσμένα από τη ζωή τη φύση. Απέναντι, στην Αίγυπτο, ο ποταμός Νείλος υπήρξε ανέκαθεν η υπαίθρια, κοινόχρηστη μπανιέρα των φτωχών. Οι πλούσιοι Αιγύπτιοι, βλέπετε, διέθεταν συνήθως ντους! Αποτελούνταν από ένα λείο πέτρινο δίσκο, ο οποίος συνδεόταν με ένα υπόγειο πιθάρι, όπου συγκεντρώνονταν τα απόνερα. Η διαδικασία ήταν απλή: στέκονταν πάνω στο δίσκο και οι υπηρέτες έχυναν πάνω τους το νερό. Οι ιερείς λούζονταν τέσσερις φορές την ημέρα!Λουτρό 4 001

Το λουτρό του Ρωμαίου, επιστήμη!
Τα περισσότερα σπίτια στην αρχαία Ρώμη δε διέθεταν μπάνιο. Υπήρχαν όμως τα λουτρά, άλλα ιδιωτικά, ανοικτά μόνο στα φουσκωτά πορτοφόλια των ευπατρίδων που γίνονταν τακτικά μέλη τους και άλλα δημόσια. Τον 3Ο αιώνα μ.Χ. υπήρχαν 1000 ιδιωτικά και 11 δημόσια λουτρά στη Ρώμη, που ήταν συγχρόνως γυμναστήρια και χώροι κοινωνικών συναναστροφών και διέθεταν ως και μουσείο και βιβλιοθήκη. Το φημισμένο λουτρό του Καρακάλλα μπορούσε να φιλοξενήσει 1600 λουόμενους ταυτόχρονα! Υπήρχε νόμος οι άνδρες να λούζονται χωριστά από τις γυναίκες, αλλά όπως όλοι οι νόμοι, έτσι κι αυτός είχε τα «παραθυράκια» του…Αφού άφηνες τα ρούχα σου στα αποδυτήρια, ζεσταινόσουν με ασκήσεις γυμναστικής και πέρναγες διαδοχικά από την αίθουσα του ατμόλουτρου (για να συνηθίσει το σώμα στην υψηλή θερμοκρασία), στην πισίνα με το ζεστό νερό και τέλος στην αίθουσα της…ψυχρολουσίας για αναζωογόνηση, στέγνωμα και περιποίηση με μασάζ. Το σαπούνι δεν ήταν και ό,τι καλύτερο. Φτιαγμένο από λίπος προβάτων και στάχτη από καυσόξυλα, μάλλον έγδερνε αντί να χαϊδεύει το δέρμα. Και τι δεν είχαν δει οι πισίνες των ρωμαϊκών λουτρών, τα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: από καλλιτεχνικές εκδηλώσεις κάθε είδους και ήθους, μέχρι πολιτικές συνωμοσίες και δολοφονίες!

medieval-8Ο…βρωμερός Μεσαίωνας
Οι κακές γλώσσες λένε ότι οι χωρικοί την εποχή του Μεσαίωνα λούζονταν δυο φορές κατά τη διάρκεια της ζωής τους: όταν βαφτίζονταν και λίγο πριν την κηδεία τους! Οι πλούσιοι γαιοκτήμονες πλήρωναν για να απολαμβάνουν το μπάνιο τους στο σπίτι τους, με τη βοήθεια υπηρετικού προσωπικού, μέσα σε μπανιέρες που έμοιαζαν με ξύλινα βαρέλια κομμένα στη μέση. Η αλήθεια είναι ότι το να κρατηθείς καθαρός κλεισμένος μέσα σε ένα κάστρο που το πολιορκούσαν κατακτητές, αποτελούσε ζήτημα ζωής και θανάτου. Τα κάστρα, βλέπετε, δε διέθεταν όχι μπάνια, αλλά ούτε καν αποχωρητήρια, με συνέπεια τα λύματα να χύνονται αυθαίρετα οπουδήποτε. Αν μάλιστα οι πολιορκητές τους έκαναν «βρώμικο» πόλεμο, μολύνοντας επίτηδες τα γύρω ποτάμια και τις πηγές, οι αρρώστιες και οι επιδημίες έφταναν να απειλούν τους πολιορκημένους περισσότερο από τα κανόνια και τα βέλη των εχθρών.GeromeMoorishBath

Μαμ, χαμάμ και νάνι!
Για τους μουσουλμάνους τα μπάνιο αποτελούσε ανέκαθεν σωστή ιεροτελεστία. Πιστεύουν, βλέπετε, ότι εξαγνίζει τον άνθρωπο από τα αμαρτήματα της ψυχής. Τα οθωμανικά λουτρά, γνωστά και ως χαμάμ, ήταν το στολίδι κάθε μουσουλμανικής πόλης και το πρώτο πράγμα που έφτιαχναν σε κάθε νέα περιοχή που κατακτούσαν οι σουλτάνοι και οι ανώτεροι αξιωματούχοι τους. Στην Κωνσταντινούπολη, τη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα, τη Βέροια, τη Μυτιλήνη, τη Ρόδο, τα Χανιά, αλλά και την Αθήνα, μπορείτε να επισκεφθείτε και να θαυμάσετε τα παράξενα αυτά κτίρια, φτιαγμένα συνήθως από μάρμαρο και πέτρα και διακοσμημένα με πολύχρωμα γεωμετρικά σχέδια. Φορώντας τα ειδικά ξύλινα τσόκαρα για να μη γλιστρούν στις σαπουνάδες, κατέφθαναν οι όμορφες Ανατολίτισσες κυράδες στα γυναικεία χαμάμ. Έπαιρναν το μπάνιο τους στις γούρνες, περιποιούνταν τα μαλλιά και το σώμα τους με κρέμες, βότανα και μύρα και κουτσομπόλευαν με τις φιλενάδες τους, πίνοντας καφεδάκι και τρώγοντας σερμπέτια. Μη μου πείτε, αυτό θα πει καλοπέραση!Ε.Degas, Tο Λουτρό (1886),Παρίσι, Μουσείο Λούβρου.

Αναγεννησιακές…μπουρμπουλήθρες!
Μπορεί το συχνό λούσιμο να θεωρούνταν ακόμη περιττή πολυτέλεια, αλλά η μόδα στην εποχή της Αναγέννησης πρόσταζε να είναι τα σπίτια καθαρά, ευάερα και χωρίς ενοχλητικές μυρωδιές! Περίφημοι σχεδιαστές κατασκεύαζαν μπανιέρες που έμοιαζαν με έπιπλα, περίτεχνες και κομψές σαν έργα τέχνης, αλλά μόνο για τους ευγενείς και τους οικονομικά ευκατάστατους αστούς. Αν διέθετες χρήματα και πατούσες σε στεριά, είχες εξασφαλίσει την προσωπική σου υγιεινή. Αν ήσουν φτωχός και ταξίδευες με πλοίο, τη λύση έδινε η φύση: έκανες μπάνιο σε λίμνες και ποτάμια (αρκεί να μην ήσουν γυναίκα, γιατί αυτό θεωρούνταν μεγάλη ντροπή), ή έκανες υπομονή μέχρι να φτάσει το πλοίο σε λιμάνι! Αυτά, μέχρι που ανέλαβαν οι επιστήμονες να πείσουν για την αναγκαιότητα της καθημερινής υγιεινής και για το πόσο βολικό είναι το λουτρό να έχει το δικό του μόνιμο χώρο μέσα στο σπίτι.Γιώργος_Ιακωβίδης_Μπάνιο_Μωρού

Ιππότες στη μπανιέρα
Ζεις στην εποχή του Μεσαίωνα, κατάγεσαι από αρχοντική γενιά ή είσαι αποδεδειγμένα θαρραλέος στρατιώτης και ο βασιλιάς αποφασίζει να σε χρίσει ιππότη; Μεγάλη σου τιμή, αλλά το μπάνιο δε θα το γλιτώσεις, ακόμη κι αν επιστρατεύσεις όλα τα κόλπα του κατεργάρη του Τομ Σώγιερ. Η τελετή του μπάνιου έχει, βλέπεις, συμβολική σημασία: ξεπλένει τα «στραβά» του χαρακτήρα σου κι όλες τις ζαβολιές σου και σηματοδοτεί το πέρασμα από την παλιά σου κατάσταση σε μια νέα ζωή, αφιερωμένη σε υψηλά ιδανικά! Κατ’ αρχήν βγάζεις την πανοπλία σου και μαζί με τα όπλα σου την πας στο παρεκκλήσι του κάστρου, για να την αφιερώσεις στο Θεό. Οι δυο πιστοί σου ακόλουθοι σε οδηγούν στο ειδικό λουτρό, όπου θα πλυθείς με νερό μπούζι (θέλει θάρρος η ιπποσύνη), θα ξυριστείς, θα κουρευτείς και γενικώς θα σουλουπωθείς. Όλη αυτήν την ώρα δυο παλιοί ιππότες σου παίρνουν το κεφάλι, εεε…σου περιγράφουν τα νέα σου καθήκοντα, με κάθε λεπτομέρεια. Μετά, σου φοράνε ένα ράσο και σε στέλνουν στο παρεκκλήσι, όπου μόνος, γονατισμένος δίπλα στα όπλα σου, προσεύχεσαι όλη τη νύχτα. Την επόμενη μέρα ο βασιλιάς σε χρίζει ιππότη κι από δω και πέρα αρχίζουν τα δύσκολα…Θεόδωρος_Ράλλης_Η πισίνα

Το μπάνιο του αστροναύτη
Φανταστείτε ότι σας φιλοξενούν σε ένα διαστημικό σταθμό κι έρχεται η ώρα που πρέπει οπωσδήποτε να επιβεβαιώσετε την παροιμία «η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά». Μερικά πράγματα, ωστόσο, που στη γη μας φαίνονται αυτονόητα, σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας μπορεί να είναι από φοβερά αστεία, μέχρι σωστός μπελάς! Ένα απλό μπανάκι, ας πούμε, ισοδυναμεί με ολόκληρη εκστρατεία προετοιμασίας και…κλείσιμο στην απομόνωση. Ο αστροναύτης μπαίνει στο ειδικά σχεδιασμένο «καβούκι» του, από το οποίο ψεκάζεται με σταγόνες νερού και υγρού σαπουνιού. Το «καβούκι» χρησιμεύει, όπως θα καταλάβατε, για να μην του ξεφύγουν οι άτακτες σταγόνες και τρέχει μετά να τις μαζέψει σε ολόκληρο το διαστημόπλοιο!LOUSIMO-DIASTHMA-PATRATORA

banioA_542_355Φίλες και φίλοι, ελπίζω να μη μουλιάσατε μετά από τόσα απανωτά μπανιαρίσματα. Όπως και να ’χει πάντως το πράγμα, μ’ αυτό το άρθρο…καθαρίσαμε!tragoudate_sto_mpanio

Τζίτζικας, Μέρμηγκας και Εργατική Πρωτομαγιά

Καθώς η άνοιξη μπαίνει σιγά σιγά στον τρίτο μήνα της, το Μάη, τα έντομα κάνουν έντονη την παρουσία τους στη φύση και στη ζωή μας. Ευκαιρία να μιλήσουμε για μερικά από τα πιο δημοφιλή. Εντάξει, οι μέλισσες είναι πολύ χρήσιμες, οι πεταλούδες πολύ όμορφες, οι πασχαλίτσες χαριτωμένες και εντυπωσιακές. Αλλά υπάρχουν και δύο έντομα που οι μύθοι και οι παραδόσεις τα θέλουν αιώνιους αντίπαλους ως προς τη φιλοσοφία και τους στόχους της ζωής τους. Είναι ο τζίτζικας και ο μέρμηγκας. Είναι όμως έτσι ακριβώς τα πράγματα; Ή μήπως υπερβάλλουμε και κατά την προσφιλή συνήθειά μας κακοχαρακτηρίζουμε κάποιον χωρίς να τον έχουμε ουσιαστικά γνωρίσει και κατανοήσει πρώτα;  

Ένας πεινασμένος και ξεπαγιασμένος τζίτζικας χτυπάει την πόρτα της μυρμηγκοφωλιάς μέσα στο καταχείμωνο. «Τι ζητάς»;, τον ρωτάνε τα μυρμήγκια. «Κάτι να τσιμπήσω, δε βρίσκω πουθενά τροφή», λέει ο τζίτζικας. «Το καλοκαίρι εμείς δουλεύαμε σκληρά, για να αποθηκεύσουμε προμήθειες. Εσύ τι έκανες;», ξαναρωτάνε τα μυρμήγκια. «Ποιος έχει όρεξη για δουλειά όταν…σκάει ο τζίτζικας; Τραγουδούσα!». «Έτσι ε; Ξεκίνα, λοιπόν, τώρα να χορεύεις!». Κάπως έτσι μας περιγράφει τη συνάντηση του ανέμελου τζίτζικα με τα προνοητικά μυρμήγκια ο παραμυθάς Αίσωπος. Αλλά επειδή κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις, ας ερευνήσουμε λίγο το… καυτό αυτό θέμα!

ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΚΑΙ ΜΥΡΜΗΓΚΙ

(του Ιωάννη Πολέμη, από το βιβλίο του Χ. Σακελλαρίου «Οι πρωτοπόροι της Ελληνικής Παιδικής Λογοτεχνίας, Α΄ Ποίηση», εκδόσεις Πατάκη)

ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ: Έχω πολλά παράπονα, μυρμήγκι μου, μαζί σου.

ΜΥΡΜΗΓΚΙ: Πολύ λυπούμαι, τζίτζικα, κι αμέσως εξηγήσου. Ποτέ δεν έκανα κακό και βλάβη σε κανένα κι έπειτα τίποτε κοινό δεν έχω εγώ με σένα. Λοιπόν;

Τ: Μ’ εκακολόγησες και με το παραπάνω κι έτσι και την υπόληψη και την τιμή μου χάνω κι εγίνηκα παράδειγμα μωρίας στους ανθρώπους.

Μ: Στ΄ ορκίζομαι στο ψίχουλο, που κουβαλώ με κόπους, πως δε σε νιώθω τι μου λες.myrmigki

Τ: Αμέσως θα με νιώσεις, αν θέλεις λίγη προσοχή στα λόγια μου να δώσεις. Και πρώτα-πρώτα γνώριζε πως, πριν στα δέντρ’ ανέβω, εκατοικούσα μες στη γη κι εγώ.

Μ: Δεν σε πιστεύω. Τότε που βρήκες τα φτερά;

Τ: Μεγάλωσαν αγάλι όταν στο πρόσωπο της γης επρόβαλα και πάλι. Γιατί προτού χωθώ στη γη, ήμουν ψηλά στο χώμα μικρός μικρός σαν τον κοριό και πιο μικρός ακόμα. Κι άνοιξα τρύπα και βαθιά μέσα στην γην εμπήκα κι έκανα το σπιτάκι μου κι εκεί τροφήν εβρήκα.

Μ: Και δεν ανέβαινες ποτέ κι απάνω από την τρύπα;

Τ: Ποτέ μου, δεν ανέβαινα, γιατί, καθώς σου είπα, δεν μου’ λειπ’ η τροφή.

Μ: Λοιπόν;

Τ: Στης γης τα καταχθόνια σιγά σιγά μεγάλωνα κι έμεινα δέκα χρόνια.

Μ: Πο, πο! Δεν εβαρέθηκες;image-5

Τ: Και τ’ ήθελες να κάνω; Έτσι το πρόσταξ’ ο Θεός. Κι ήρθα στη γην απάνω εφέτος, μόλις άρχισε ζεστό το καλοκαίρι και τα φτερά μου εστέγνωσεν ο ήλιος και τ’ αγέρι και στη στιγμούλα πέταξα στου δέντρου τα κλαδιά κι άρχισα το τραγούδι μου με πρόσχαρη καρδιά. Οι γεωργοί που σκάβουνε κι εκείνοι που θερίζουν μ’ έχουν χρυσή των συντροφιά και χάρη μου γνωρίζουν. Εσύ μονάχα βρέθηκες να με κατηγορήσεις.

Μ: Εγώ δεν είπα τίποτα και να με συγχωρήσεις ούτε και ξέρω τι μου λες, μα το σπυρί το στάρι!

Τ: Ο κόσμος, το’ χει τούμπανο και συ κρυφό καμάρι. Εσύ δεν μ’ είπες άεργο, δεν μ’ είπες ακαμάτη κι άμυαλο κι ασυλλόγιστο;

Μ: Για πρόσεχε κομμάτι! Δεν είμαι εγώ κακόγλωσσος κι αυτό δεν είναι αλήθεια.Snodgrass_Magicicada_septendecim

Τ: Ναι, τα ’πες και τα κήρυξες κι έπλασες παραμύθια πως το χειμώνα κάποτε, με χιόνια και με πάγο, επείνασα κι ο δυστυχής δεν είχα τι να φάγω και σαν ζητιάνος ταπεινός, ήρθα, καθώς εκείνοι, με κλάματα στο σπίτι σου ζητώντας ελεημοσύνη. Κι όταν εσύ μ’ ερώτησες: «Σαν ήταν καλοκαίρι, τι έκανες, παρακαλώ;», σου είπα: «Ποιος δεν ξέρει πως τραγουδούσα ολημερίς, χωρίς καμιά φροντίδα;». Και τότε μ’ αποκρίθηκες: «Ε, τώρα χοροπήδα!». Πως ήρθα το χειμώνα εγώ τροφή να σου ζητήσω, αφού χειμώνα μήτε ζω μήτε μπορώ να ζήσω; Κι έπειτα, τι είν’ αυτή η τροφή, που θα ζητούσα τάχα, ενώ ο καημένος τρέφομαι με τη δροσιά μονάχα;

Μ: Αυτό το ψέμα, τζίτζικα, ο κόσμος το ’χει βγάλει. Το ξέρω πως δε μοιάζομε, αλλ’ όμως ξέρω πάλι πως ο Θεός που έπλασεν εσέ, όπως κι εμένα, ξεχωριστό προορισμόν έδωκε στον καθένα. Κι είμαστε χρήσιμοι κι οι δυο, φίλτατε τζίτζικά μου, εσύ με το τραγούδι σου κι εγώ με τη δουλειά μου. Λοιπόν, ας λησμονήσωμε τα ψέμματα του κόσμου κι αγκάλιασέ με γρήγορα κι ένα φιλάκι δος μου!…27-09-012_Ant_carrying_leaf_photographed-by-Sofia-Monzon-with-a-Canon-EOS-Rebel-T2i

Ένας στρατός από μυρμήγκια!

8.000 περίπου είδη μυρμηγκιών είναι σήμερα παγκοσμίως…γνωστά! Το «μυρμήγκι-πτώμα» της Αφρικής, ονομάζεται έτσι επειδή βρωμάει…θανατηφόρα. Το «μυρμήγκι-λεγεωνάριος» είναι τύπος περιπλανώμενος, τρομερά λαίμαργος και φοβερός πολεμιστής. Σπανίως χάνει μάχες από τους τερμίτες!

Συνεργείο καθαρισμού «Η Μυρμηγκοφωλιά»

Όταν κάποιος καθαρίζει τέλεια το χώρο του, δε λέμε ότι τον…έγλειψε; Ξέρετε ότι τα μυρμήγκια έχουν μανία με την καθαριότητα; Οι εργάτριες γλείφουν συνεχώς τη μυρμηγκοφωλιά, γλείφονται μεταξύ τους και γλείφουν και τη βασίλισσά τους, αφού η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά!Tzitzikas

Τραγουδιστές γένους αρσενικού

Μόνο τα αρσενικά τζιτζίκια «τραγουδούν». Το μουσικό τους όργανο, που μοιάζει με τύμπανο, βρίσκεται στην κοιλιά τους. Κάθε είδος διαθέτει «ρεπερτόριο» από 3 διαφορετικά τραγούδια. Το «τραγούδι της συνάθροισης» ποικίλει, ανάλογα με την έμπνευση που προκαλούν οι καιρικές αλλαγές και οι ανταγωνιστικοί τζίτζικες-γείτονες. Με το «τραγούδι της ενόχλησης» διαμαρτύρονται, όταν αιχμαλωτιστούν, ή βρουν εμπόδιο στο πέταγμά τους. Για το «τραγούδι της προγαμιαίας τελετής» οι διευκρινήσεις είναι περιττές.

Τζιτζικιού…«Οδύσσεια»!

Μετά τη γονιμοποίηση, το θηλυκό τζιτζίκι αποθέτει τα αυγά του στα κλαδιά των δέντρων. Οι προνύμφες που βγαίνουν απ’ τ’ αυγά, κυλούν στο έδαφος, σκάβουν υπόγειες στοές και τρέφονται ρουφώντας τους χυμούς από τις ρίζες των φυτών. Ωριμάζουν μετά από 1 έως 4, ή και περισσότερα χρόνια, ανάλογα με το είδος. Έπειτα, σκαρφαλώνουν σε ένα φυτό και μεταμορφώνονται σε ενήλικα άτομα, τα οποία δε ζουν πάνω από 6 εβδομάδες.

Η Εργατική Πρωτομαγιά

Και από το εργατικό μυρμήγκι η συζήτηση περνάει σιγά σιγά στην Εργατική Πρωτομαγιά. Γιατί ο Μάης δεν είναι μόνο ο μήνας των λουλουδιών, αλλά και ο μήνας των κοινωνικών επαναστάσεων…

Πρώτα ακούμε το κλασικό τραγούδι του Μάνου Λοϊζου “Ο μέρμηγκας”: https://www.youtube.com/watch?v=KA8vZzcDV2Y από το δίσκο “Τα τραγούδια του δρόμου”. 

Μαθαίνουμε να το τραγουδάμε με τις χαρακτηριστικές κινήσεις που επιβάλλουν οι στίχοι και ο ρυθμός. Και συζητώντας το τι έγινε στο τραγούδι ταξιδεύουμε ως το Σικάγο του 1886 και την εξέγερση των εργατών. Τι ήταν αυτό που τους έκανε να βγουν στους δρόμους με τις οικογένειές τους; Τι διεκδίκησαν; Πως ήταν η ζωή τους μέχρι τότε; Πως καθιερώθηκε το εργασιακό οκτάωρο; Γιατί αυτό αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα; Τηρείται σε όλες τις χώρες του κόσμου; Βλέπουμε πίνακες που αποτύπωσαν τους αγώνες των εργατών στον κόσμο και στην Ελλάδα. Μετά έρχεται η ώρα της εικαστικής απόδοσης και εμπέδωσης αυτών που μάθαμε. Στο ρολόι της τάξης το 24ωρο χωρίζεται σε 3 οκτάωρα: αυτό της εργασίας, αυτό της ψυχαγωγίας και της οικογενειακής και κοινωνικής ζωής και αυτό της ξεκούρασης. Ας ελπίσουμε ότι το μήνυμα της ημέρας θα μετουσιωθεί σε βίωμα για κάθε άνθρωπο απανταχού της γης…Και του χρόνου!

 

 

Καλ-Ομελέτα κι έρχονται!

avgoulakia_1Ποια; Μα τ’ αυγά και τα Πασχάλια! Γι’ αυτό, ξεχάστε τις στενοχώριες σας και αντί να τα βάφετε μαύρα, βάψτε τα κόκκινα, ή και πολύχρωμα ακόμη. Αν τυχόν ασχολείστε με κάποιο σπορ και έχετε αδυνατίσει από την σκληρή προπόνηση, ή σκέφτεστε ότι οι εξετάσεις πλησιάζουν και σας πιάνει τρέμουλο, ρουφήξτε τ΄ αυγό σας! Καλό θα σας κάνει, γιατί είναι δυναμωτικό. Ξέρει τι σας λέει η Βαγγελίτσα, που ποτέ δεν κάθεται στ’ αυγά της και τα έχει περάσει αυτά. Και δεν θέλω αντιρρήσεις. Ακόμη δε βγήκατε από τ’ αυγό κι αρχίσατε να βαρυγκωμάτε; Χρόνια μας…αυγά, εεε…πολλά! Sinbad_the_Sailor_(5th_Voyage)_1

Από τις ιστορίες του Σεβάχ του Θαλασσινού

Τα μυστηριώδη…Κοσμικά Αυγά
Έχετε ποτέ σκεφτεί πόσο αξιοθαύμαστο πράγμα είναι το αυγό; Το πως γίνεται να ξεπηδήσει μια νέα ζωή μέσα από κάτι τόσο μικρό και φαινομενικά ασήμαντο, ήταν ανέκαθεν για τους ανθρώπους μυστήριο μέγα και άκρως γοητευτικό. Το αυγό υπήρξε σύμβολο της ζωής, της αναγέννησης και της Ανάστασης. Δεν υπάρχει λαός που να μην του είχε δώσει τιμητική θέση στους μύθους, τις παραδόσεις και την κουζίνα του! Ξέρετε ότι το σενάριο της δημιουργίας του κόσμου από ένα αυγό, το συναντάμε παγκοσμίως, σε διάφορες παραλλαγές;

Οι Βουδιστές πιστεύουν ότι το τσόφλι του αβγού συμβολίζει την άγνοια του ανθρώπου. Κάθε φορά που σπάει, ο άνθρωπος ξαναγεννιέται, περισσότερο «φωτισμένος».

Για τους Κινέζους το αυγό συμβολίζει την ολότητα. Όταν το Κοσμικό Αυγό άνοιξε στα δύο, ο κρόκος του σχημάτισε τον ουρανό και το ασπράδι τη γη. Έτσι δημιουργήθηκε ο κόσμος.Aigyptiako_1

Σύμφωνα με τους αρχαίους Αιγυπτίους, ο θεός Φθα, που είναι ο πατέρας-δημιουργός, έπλασε στον τροχό του το Κοσμικό Αυγό. Μια χήνα του ποταμού Νείλου το κλώσησε και από αυτό γεννήθηκε ο Ήλιος, ο θεός Ρα.

Μια Ινδουιστική παράδοση λέει ότι ένα θείο πουλί γέννησε το Κοσμικό Αυγό, το οποίο στη συνέχεια έπλεε στα αρχέγονα νερά του χάους. Κάποια στιγμή ξεπήδησε από μέσα του ο θεός Βράχμα. Από τα δυο μισά του αυγού δημιουργήθηκε η γη και ο παράδεισος.Leonardo da Vinci_1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Η Λήδα και ο Κύκνος

Ο Δίας, η Λήδα και τα αυγά

Αδύνατο να αντισταθώ στον πειρασμό. Θα σας πω κι έναν αρχαίο ελληνικό μύθο, όπου πρωταγωνιστεί το αυγό! Την πανέμορφη Λήδα, γυναίκα του βασιλιά της Σπάρτης Τυνδάρεω, ερωτεύτηκε ο…άτακτος Δίας. Για να μπορέσει να τη συναντήσει χωρίς να τον πάρουν χαμπάρι, μεταμορφώθηκε σε έναν πανέμορφο, ολόλευκο κύκνο! Όταν πέρασαν εννιά μήνες από αυτήν την αναμφισβήτητα πρωτότυπη ερωτοτροπία, η Λήδα γέννησε δυο αυγά! Από το ένα «εκκολάφτηκαν» η Ωραία Ελένη και η Κλυταιμνήστρα κι απ’ το άλλο οι Διόσκουροι, Κάστωρ και Πολυδεύκης. «Πυρ,…αυγό και θάλασσα» θα έπρεπε να λέει το αρχαίο ρητό. Γιατί σε αυτήν την περίπτωση, η ωραιότατη γυνή με το όνομα Ελένη, αφού βγήκε απ’ τ’ αυγό της, έγινε διάσημη ως «αιτία» του Τρωικού πολέμου!Avgo_Kolomvou_1

Το Αυγό του Κολόμβου

Αυτό είναι ένα αυγό με…άποψη! Οι περιπέτειες του μεγάλου θαλασσοπόρου δεν τελείωσαν, μετά από τις μεγάλες ανακαλύψεις του. Όταν επέστρεψε στην Ισπανία, είχε να αντιμετωπίσει διάφορους κακοπροαίρετους αυλικούς, που ζήλεψαν τη δόξα του και προσπαθούσαν να υποτιμήσουν τα κατορθώματά του. Διέδιδαν, λοιπόν, ότι δεν ήταν δα και τόσο δύσκολο να καταφέρει κανείς ότι κι ο Κολόμβος. Μια μέρα, ο Κολόμβος τους μάζεψε μπροστά στο βασιλιά και τους ζήτησε να στήσουν όρθιο στο τραπέζι ένα αυγό. Προσπάθησαν, αλλά κανένας τους δεν μπόρεσε να πετύχει τον ιδιόμορφο αυτό άθλο. Τότε ο Κολόμβος πήρε το αυγό, το χτύπησε λίγο στη βάση του για να σπάσει κι έτσι το έκανε να σταθεί όρθιο με το ζόρι! «Βλέπετε, δεν ήταν δύσκολο να σταθεί όρθιο ένα αυγό», τους είπε, «αλλά μόνο εγώ μπόρεσα όχι μόνο να σκεφτώ με ποιο τρόπο θα γινόταν αυτό, αλλά και να το καταφέρω»…Eggonopoulos_1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Νίκος Εγγονόπουλος, Το Αυγό του ΚολόμβουAyga_Mamas

Τα αυγά της κυρίας Ναυσικάς

Η κυρία Ναυσικά έχει αρχαίο όνομα, αλλά η ίδια κάθε άλλο παρά…αρχαία είναι. Μου έκανε, βλέπετε, την τιμή να είναι η καταπληκτική μαμά μου! Την Κοκκινοπέφτη (Μεγάλη Πέμπτη) σηκώνει τα μανίκια και κάνει τις πιο φοβερές βαφές αυγών που έχω δει. Το μυστικό της; Ένα παλιό έθιμο της Κρήτης, που είναι η ιδιαίτερη πατρίδα της. Μαζεύει φύλλα από τα δέντρα (καμιά φορά και λουλούδια) και ξεφλουδίζει τα ξερά κρεμμύδια. Πρώτα τα πλένει κι ύστερα διαλέγουμε μαζί αυτά που θα χρησιμοποιήσουμε. Κοιτάζουμε να υπάρχει ποικιλία στα σχήματά τους. Τοποθετούμε σε κάθε αυγό ένα φύλλο, ή ένα λουλούδι, ή ένα κρεμμυδόφυλλο, στερεώνοντάς το πάνω του με κομματάκια από παλιά καλσόν, τα οποία δένουμε σφιχτά με κλωστές. Τα αυγά, «κουκουλωμένα» με φύλλα, ή λουλούδια, ή κρεμμυδόφυλλα, μπαίνουν στην κατσαρόλα, παρέα με τη σκόνη-βαφή τους. Αφού βράσουν, τα αφήνουμε να κρυώσουν και μετά τα «γδύνουμε»: το σχήμα του φύλλου ή του λουλουδιού διαγράφεται λευκό πάνω στο βαμμένο αυγό! Τα τυλιγμένα με κρεμμυδόφυλλα αυγά, γίνονται…εμπριμέ, πορτοκαλοκιτρινοκόκκινα, καμιά φορά και καφέ-κεραμιδί, ανάλογα με την απόχρωση του κρεμμυδόφυλλου. Τα αυγά της κυρίας Ναυσικάς είναι έργα τέχνης, δεν το συζητώ! Δοκιμάστε το…κόλπο και είμαι σίγουρη ότι θα ενθουσιαστείτε με το αποτέλεσμα. Εξάλλου, η δεξιοτεχνία της έχει πλέον αποτυπωθεί και σε βιβλίο, όπου πρωταγωνιστεί με τον εγγονό της Νικηφόρο στην περιπέτεια του αυγού που ράγισε!

Τέλος, για να μην αδικήσω και την άλλη μου ρίζα, ξέρετε πως ο παππούς μου ο Ανέστης, από την Κερασούντα του Πόντου, κέρδιζε όλα ανεξαιρέτως τα εγγόνια του στο τσούγκρισμα των αυγών; Έβαφε κόκκινο το ξύλινο αυγό, που χρησιμοποιούμε, για να μαντάρουμε τις τρύπιες κάλτσες! Αυτό το γράφω σε πείσμα όλων των ανεκδότων, που θέλουν τους Πόντιους λίγο αφελείς και χαζούληδες. Ξέρω, βέβαια, ότι σας έβαλα στα αίματα, αλλά…σιγά τ’ αυγά. Μέχρι να σας πάρουν χαμπάρι, εσείς θα τους έχετε «σπάσει» όλους!

Καλή, Χαρούμενη, Ελπιδοφόρα Ανάσταση!Avga_Mamas_1

Χαλβάς είσαι και…τρώγεσαι!

Eee_Kollitiria_Paizoume_sΠΑΣΑΣ: Τι παίρνετε, συνήθως, για την όρεξη;
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Να, πεπονόφλουδες, καρπουζόφλουδες, λεμονόφλουδες, πορτοκαλόφλουδες…
ΠΑΣΑΣ: Α, όχι!Εμείς έχουμε ρακί και χαλβά καϊμακλή.
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Έχετε πολύ χαλβά;
ΠΑΣΑΣ: Νταβάδες.
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Ε, πάμε τότε να φάμε καμιά δεκαριά νταβάδες.
ΠΑΣΑΣ: Τόσο πολύ θα φάτε;
ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Όχι, πασά μου! Καμιά οχτακοσαριά μπουκιές για τη λιγούρα θα πάρω.

Έτσι…χαλβάδιαζε το χαλβά ο «Καραγκιόζης Μαέστρος» του Ευγένιου Σπαθάρη. Μέρες που είναι, έψαξα να βρω και να σας πω τα μυστικά του. Ρώτησα γιαγιάδες και παππούδες, ξεφύλλισα βιβλία, σέρφαρα στο Διαδίκτυο, «ξεχάστηκα» στα πολύχρωμα παζάρια της Κωνσταντινούπολης. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο καλοπέρασα: τι γλυκές ιστορίες, τι κεράσματα, τι μυρωδιές και ξεφαντώματα! Εσείς…ψήνεστε για χαλβά;topkapi-palace

Αξέχαστη Γιελντά και «Καϊμακλί Χελβά»

Η φίλη μας η Γιελντά Σονμέζ από την Κωνσταντινούπολη, έγραψε πριν μερικά χρόνια ένα βιβλίο με παλιές πολίτικες συνταγές. Τα μυστικά και η πείρα της γιαγιάς της σε συνδυασμό με τη φαντασία και το δικό της μεράκι, έδωσαν και πήραν: το βιβλίο βραβεύτηκε σε διεθνή διαγωνισμό και κυκλοφόρησε και στα ελληνικά, με τίτλο «Η Κωνσταντινούπολη στο τραπέζι σας», από τις εκδόσεις «Μίνωας». ΓιελντάΗ χρυσοχέρα μας η Γιελντά, που εκτός από το ότι ήταν δεινή μαγείρισσα είχε και χρυσή καρδιά, δεν βρίσκεται δυστυχώς πια ανάμεσά μας. Το κενό που άφησε είναι δυσαναπλήρωτο. Όμως η συνταγή του «Καϊμακλί Χελβά», που τόσο λιγουρευόταν ο Καραγκιόζης, βρίσκεται ανάμεσα στα οικογενειακά μας κειμήλια, μια ανάμνηση ανεκτίμητης αξίας…Από εκείνην μάθαμε ότι την περίοδο που βασίλευε ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, στο Τοπ Καπί, τα παλάτια του Σουλτάνου στην Πόλη, υπήρχε ειδικός χώρος, το «Χελβαχάν» (που θα πει «το σπίτι του χαλβά»), όπου παρασκευάζονταν 15 τουλάχιστον διαφορετικά είδη χαλβά! Μας είπε ακόμη ότι την πιο παλιά σχετική συνταγή που ξέρει, την ξετρύπωσε σε ένα δοκίμιο του 1764. Οι Οθωμανοί την ονόμαζαν «Ο Χαγάνος των Χαλβάδων», που σημαίνει ο βασιλιάς των χαλβάδων, ο… «Αρχιχαλβάς» ας πούμε! Ήταν όμως αρκετά δύσκολη στην εκτέλεση και κάπως…δυσκολοχώνευτη για το πορτοφόλι μας. Φανταστείτε ότι ανάμεσα στα υλικά που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε, ήταν τρία διαφορετικά είδη αλευριού, βουβαλίσιο καϊμάκι και χυμός από πορτοκαλάνθια! Έτσι, μας χάρισε μία πιο απλή και «σύγχρονη», αλλά εξίσου λαχταριστή! Δοκιμάστε να την εκτελέσετε και…όποιος πρόλαβε, το χαλβά έφαγε!

Υλικά
1 νεροπότηρο σιμιγδάλι
1 γεμάτη κουταλιά της σούπας κουκουνάρια (ή φιστίκια, ή ξεφλουδισμένα αμύγδαλα θρυμματισμένα)
150 γραμ. βούτυρο
150 γραμ. καϊμάκι
1 νεροπότηρο γάλα
1 νεροπότηρο νερό
ζάχαρη τόση, όσο γλυκό θέλετε το σιρόπι

Βάζουμε τη ζάχαρη με το γάλα και το νερό να βράσουν για δύο λεπτά. Μετά, κατεβάζουμε το μείγμα που έχει γίνει σιρόπι από τη φωτιά και το αφήνουμε να γίνει χλιαρό.halva-simigdali

Λιώνουμε το βούτυρο σε έναν στρογγυλό τέντζερη με χοντρό πάτο, προσθέτουμε το σιμιγδάλι και τα κουκουνάρια και το γυρίζουμε με μία ξύλινη κουτάλα πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Αυτό πρέπει να γίνει σε σιγανή φωτιά για 20 περίπου λεπτά, ώστε το μείγμα να καβουρντιστεί ωραία και να ροδίσει. Μετά, χύνουμε επάνω του το σιρόπι που έχουμε ετοιμάσει, ανακατεύουμε καλά και τον αφήνουμε να σιγοψηθεί για άλλα 15 λεπτά. Κατόπιν, κατεβάζουμε τον τέντζερη από τη φωτιά, σκορπίζουμε πάνω στο μείγμα το καϊμάκι, ανακατεύουμε ξανά και αφήνουμε τον χαλβά να «ανασάνει» για 15 περίπου λεπτά. Αν προτιμάτε το χαλβά σας πολύ γλυκό, μπορείτε μαζί με το καϊμάκι να πασπαλίσετε στο μείγμα ζάχαρη άχνη. Στο τέλος, αφού «χαρμανιάσουμε» (ανακατέψουμε ελαφριά με την ξύλινη κουτάλα) για άλλη μια φορά το χαλβά, σκορπάμε επάνω του κανέλα και σερβίρουμε.halvas--farsalon

Πάμε στα Φάρσαλα για χαλβά;
Όπως η Χίος παινεύεται για τη μαστίχα της, έτσι και τα Φάρσαλα είναι περήφανα για το χαλβά τους! Και με το δίκιο τους, γιατί αυτός ο χαλβάς «κρατάει» από πολύ παλιά και δε μοιάζει με κανέναν άλλο. Φτιάχνεται από αραβοσιτάλευρο ή ριζάλευρο, ζάχαρη, αμύγδαλα και κατσικίσιο βούτυρο, μοιάζει με πουτίγκα και έχει κεχριμπαρένιο χρώμα. Συνήθως καλύπτεται με μια κρούστα από καραμελωμένη ζάχαρη. Ο Τουραχάν Μπέης, Τούρκος κατακτητής της Θεσσαλίας, τον μνημόνευσε στη διαθήκη του, το 1466!Makedonikos_xalvas

Χαλβατζή με τον ταβά σου,
κέρασέ με απ’ το χαλβά σου!
Επάγγελμα χαλβατζής! Μη γελάτε καθόλου. Ξέρετε τι νόστιμο και τι θρεπτικό κολατσιό ήταν ο χαλβάς για τους εργάτες, τα σχολιαρόπαιδα αλλά και τους πεινασμένους περαστικούς, τον παλιό καλό καιρό; Οι χαλβατζήδες τριγύριζαν στις γειτονιές με τον ταβά στο κεφάλι τους και το τριπόδι τους στο χέρι. Όταν τους σταματούσε πελάτης, άνοιγαν το τριπόδι, ακουμπούσαν πάνω του τον ταβά τους και του έκοβαν ένα λαχταριστό κομμάτι χαλβά, άλλοτε ζυμωμένο «ρολό» που είχε «κυλιστεί» σε σουσάμι, άλλοτε μαλακό με φιστίκι κι άλλοτε σκληρό με καρύδια, αμύγδαλα, ή με κόκκινες στρογγυλές καραμελίτσες! Σήμερα οι χαλβατζήδες είναι πλέον βιοτέχνες ή βιομήχανοι, όπως οι μικρασιατικής καταγωγής Αδερφοί Χαϊτογλου στη Θεσσαλονίκη, που παράγουν μια μεγάλη ποικιλία προϊόντων με επικεφαλής τον πασίγνωστο «Μακεδονικό Χαλβά».σουσάμι φυτό

Χαλβαδο…παίζουμε;
1. Το παιχνίδι αυτό λέγεται «Χάσκας» και παιζόταν τις Απόκριες στα χωριά του Πηλίου, αλλά και στη Χαλκιδική, στο Άργος και στην Ήπειρο, σε διάφορες παραλλαγές (με λουκούμι, ή αυγό πασαλειμμένο με γιαούρτι!). Μια παρέα μαζευόταν γύρω από ένα τραπέζι. Ο ψηλότερος στεκόταν όρθιος και κρατούσε ένα καλάμι, που στη μια του άκρη είχε δεμένο ένα σκοινί. Στην άκρη του σκοινιού στερεωνόταν ένα κομμάτι σκληρός χαλβάς με σουσάμι, που είχε πασπαλιστεί με λουκουμόσκονη, ή αλεύρι. Καθώς κουνούσε το καλάμι σαν εκκρεμές, οι φίλοι του που ήταν καθισμένοι γύρω από το τραπέζι, προσπαθούσαν να…χάψουν, ή έστω να δαγκώσουν το χαλβά! Όπως καταλαβαίνετε λίγοι το κατάφερναν, αλλά όλοι…αλευρώνονταν! Και περνούσαν τέλεια!sesame-660

2. Ένα άλλο πολύ διασκεδαστικό…χαλβαδοπαίχνιδο μου περιέγραψε ο κ. Δημήτρης Κόκκινος εμπνευστής και ψυχή των εκδόσεων «Ακρίτας» και γλυκύτατος παππούς σήμερα. Το έπαιζε όταν ήταν μικρός, στην πατρίδα του τη Χίο. Γέμιζαν μία μεγάλη κούπα με μαλακό σιμιγδαλένιο χαλβά, που τον πατίκωναν καλά. Μετά, γύριζαν την κούπα ανάποδα μέσα σε μια πιατέλα, για να βγει ο χαλβάς όπως τα πυργάκια, που φτιάχνουμε με τα κουβαδάκια μας στην παραλία. Την κορυφή του «χαλβαδένιου πύργου» η μητέρα του την πασπάλιζε με μπόλικη κανέλα ή ζάχαρη άχνη και τοποθετούσε επάνω της ένα δαχτυλίδι. Τα παιδιά προσπαθούσαν με τη σειρά να φάνε λίγο λίγο το χαλβά με τα κουτάλια τους, χωρίς να γκρεμιστεί ο πύργος και να πέσει το δαχτυλίδι. Όποιος προκαλούσε την… κατάρρευσή του, έπρεπε να σκύψει πάνω από την πιατέλα και να πιάσει με τα δόντια του το δαχτυλίδι. Φυσικά ήταν απίθανο να μην πασαλειφτεί!simigdaleniosdipetheba1

Μάθετε ότι:
• Ο φημισμένος περιηγητής και συγγραφέας Εβλιγιά Τσελεμπή αποκαλούσε το χαλβά «τροφή των ψυχών»!
• Η πρώτη επίσημη θεατρική εμφάνιση του Αλέκου Σακελλάριου, αγαπημένου θεατρικού συγγραφέα και σκηνοθέτη, έγινε με το έργο «Ο βασιλιάς του χαλβά»! Ήταν μια μουσική ηθογραφία, που ανέβασε στο θέατρο Κοτοπούλη, σε συνεργασία με το Μήτσο Βασιλειάδη.
• «Ο Σιμιγδαλένιος» του Αλέξανδρου Αδαμόπουλου είναι ένα πολύ γλυκό παραμύθι (εκδόσεις «Εστία»), που αγαπήθηκε ιδιαίτερα και στη θεατρική του εκδοχή. Μια περήφανη και ακατάδεκτη βασιλοπούλα πλάθει μόνη της τον άντρα που θα παντρευτεί, από ζάχαρη, αμύγδαλα και σιμιγδάλι. Η ευτυχία τους όμως δεν κρατάει για πολύ. Μια άλλη βασιλοπούλα της κλέβει το Σιμιγδαλένιο με δόλιο τρόπο! Του δίνει μάλιστα να πιει και το ποτό της λησμονιάς για να ξεχάσει την πρώτη του αγάπη. Αλλά αυτή κινεί γη και ουρανό για να τον βρει και…η συνέχεια στο βιβλίο!
• Μία παροιμία, σε πνεύμα αποκριάτικο, μας λέει για κάποιον καταφερτζή ότι: «Πότε με τα καρύδια του, πότε με το χαλβά του, την έφερε την καλογριά εις τα θελήματά του!»
• Στο…χαλβαδολεξικό μας βρήκαμε ότι «νισεστές» είναι το αμυλάλευρο, «νταβάς» ή «ταβάς» είναι το μεγάλο, στρογγυλό και ρηχό ταψί και «ταχίνι» είναι το αλεσμένο σουσάμι.
• Διαβάστε και το νόστιμο και χαριτωμένο «Κι εσύ, μαμά…τον χαλβά σου», της Έλενας Αρτζανίδου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός και ψηφίστε υπέρ της υγιεινής διατροφής.Artzanidou

«Γλυκό χέρι»

«…Τέτοιες μέρες, δραπετεύω από την Αθήνα. Πηγαίνω και συναντώ παλιούς φίλους. Κάνοντας αρχή, πάντοτε, από τον Ευμόρφιο Κοσμίδη και τον Νίκο Γαβρίλη. Που φτιάχνουν, στη Δραπετσώνα, ένα χαλβά – δεν έχω κανένα δισταγμό να το πω – καταπληκτικό!…Χθες, πήγα και τους βρήκα. Ήτανε κι οι δυο σκυμμένοι πάνω από τους λέβητες και ζυμώνανε, με τα ειδικά γάντια που πιάνουν όλο το χέρι, την καυτή μάζα, από καραμέλα και ταχίνι, για να τη φέρουν σε λογαριασμό. Μισή ώρα παλεύανε με το μείγμα! Κάποια στιγμή, σταμάτησαν. Και μου λέει ο Νίκος: «Τώρα, η ζύμη, πρέπει να ησυχάσει. Ύστερα, θ’ αρχίσω να την χαϊδολογάω, με γυμνό χέρι. Σα να ‘ναι κορίτσι. Έτσι, θα μείνουν ζωντανές οι ίνες. Και ο χαλβάς, θα γίνει κρουστός. Να τον τρως και να μη δίνεις στο παιδί σου, που λέει ο λόγος…».xalvas_Kosmidis
Χαλβατζής. Μια τέχνη υπέροχη, φερμένη από την Ανατολή…
Μου λέει ο Νίκος, πάλι: «Όλο το κόλπο είναι τα αγνά υλικά και το γλυκό χέρι. Ο χαλβάς, δεν θέλει μηχάνημα, θέλει φροντίδα. Σα να ‘ναι μωρό. Αν αυξηθεί η πελατεία και φέρουμε και κάποιον άλλο τεχνίτη, να μας βοηθάει, καήκαμε: ο χαλβάς ο δικός μας, μόνο τα δικά μας χέρια γνωρίζει. Οχτώ χρόνια προσπαθεί ο βοηθός μου να κόψει το χαλβά και να τον βάλει στο πλαστικό δοχείο κι ακόμη να τα καταφέρει! Αν κόψω εγώ ένα κομμάτι και συ ένα άλλο, από τον ίδιο λέβητα, το δικό μου κομμάτι θα ‘ναι τρυφερό, υπέροχο. Ενώ το δικό σου…Κάθε πράγμα, έχει την τέχνη του…». Ψέματα;»

Απόσπασμα από κείμενο του Λευτέρη Παπαδόπουλου στην εφημερίδα «Τα Νέα», 20/12/2000PANAGIOTA_1X
Η Χαλβαδένια
Μια φορά κι έναν καιρό, ζούσε ένα αντρόγυνο που δεν είχε παιδιά κι ο καημός του ήταν μεγάλος. Ο άντρας που ήταν ζαχαροπλάστης, έβλεπε πόσο στενοχωριόταν η γυναίκα του και καιγόταν η καρδιά του. Για να την παρηγορήσει, πήρε ένα κομμάτι από τη ζύμη που έφτιαχνε το χαλβά και έπλασε ένα κοριτσάκι όμορφο σαν κούκλα και γλυκό σαν το μέλι. Το πήρε όλο χαρά η γυναίκα του και το κάθισε στο λιακωτό του σπιτιού.

Λίγο αργότερα πέρασε από εκεί το βασιλόπουλο. Είδε τη Χαλβαδένια και του άρεσε πολύ. Πήγε αμέσως στον πατέρα του το βασιλιά και του είπε:
– «Πατέρα, αγάπησα την κόρη του ζαχαροπλάστη και θέλω να την πάρω γυναίκα μου».
– «Μα ο ζαχαροπλάστης δεν έχει κόρη, γιε μου», του είπε ξαφνιασμένος ο βασιλιάς. «Κι έπειτα δεν ταιριάζει εσύ, ένα βασιλόπουλο, να παντρευτείς κοπέλα που δεν είναι της σειράς σου».
– «Πως δεν έχει! Την είδα σήμερα που καθόταν στο λιακωτό του σπιτιού της και δε θα ησυχάσω αν δεν την κάνω ταίρι μου», επέμεινε το βασιλόπουλο κι έπεσε άρρωστο.KONSTANTINOS_1X

Τι να κάνει ο βασιλιάς, έστειλε προξενητάδες να ζητήσουν τη Χαλβαδένια σε γάμο. Τα ’χασε ο ζαχαροπλάστης! Τους εξήγησε ότι το κορίτσι που είδε το βασιλόπουλο να κάθεται στο λιακωτό, είναι άψυχο, φτιαγμένο από χαλβά. Επέστρεψαν οι προξενητάδες στο παλάτι και είπαν στο βασιλόπουλο πως είχαν τα πράγματα. Αλλά εκείνο ήταν ανένδοτο.KONSTANTINOS_X
– «Δεν πειράζει, εγώ τη θέλω κι ας είναι από χαλβά!», επέμενε.
Τι να κάνει ο βασιλιάς, έστειλε ξανά τους προξενητάδες στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, μαζί με μια άσπρη φοράδα, στολισμένη με χρυσή σέλα και χαλινάρια για τη νύφη. Τους είδε ο ζαχαροπλάστης και δεν ήξερε τι να πιστέψει.
– «Δώσε την, άντρα μου, τη Χαλβαδένια μας γυναίκα στο βασιλόπουλο. Μη σταθείς εμπόδιο στην καλή τύχη του παιδιού μας», του είπε η γυναίκα του.
Έτσι οι προξενητάδες πήραν τη νύφη από το λιακωτό μαζί με την ευχή των γονιών της, την ανέβασαν στη φοράδα και τράβηξαν για το παλάτι. Αλλά καθώς διέσχιζαν το κοντινό ποτάμι, η φοράδα χλιμίντρισε κι άρχισε να μιλάει μ’ ανθρώπινη φωνή:
– «Χαλβαδένια, πιες νερό.
Το νεράκι είν’ η ψυχή σου,
η ανάσα κι η ζωή σου.
Τα χειλάκια σου σα βρέξεις,
στη στιγμή θα ζωντανέψεις!».ATHINA_X

Έπειτα, ορθώθηκε στα πισινά της πόδια κι η Χαλβαδένια γλίστρησε, έπεσε στο νερό και ζωντάνεψε! Μόνο που δεν έβγαζε μιλιά από το στόμα της. Οι προξενητάδες τη βοήθησαν να ανέβει πάλι στη φοράδα και συνέχισαν το δρόμο τους. Την άλλη κιόλας μέρα έγινε ο γάμος της με το βασιλόπουλο κι όλοι ήταν χαρούμενοι. Μόνο ο βασιλιάς είχε ακόμη τις αμφιβολίες του για το αν η νύφη ήταν κατάλληλη για το γιο του.

Το βασιλόπουλο είχε προσέξει πως η γυναίκα του δε μιλούσε, αλλά δεν ανησύχησε. «Θα είναι ντροπαλή και περιμένει να φύγει ο κόσμος, για να μου μιλήσει ιδιαιτέρως», σκεφτόταν. Αλλά η Χαλβαδένια δε μίλησε αργότερα ούτε σ’ εκείνον, ούτε σε κανέναν άλλο στο παλάτι. Μόνο όταν ήταν ολομόναχη, μιλούσε με τα άψυχα:
– «Έλα, άναψε φωτίτσα μου,
να βράσω τη σουπίτσα μου»,
έλεγε της φωτιάς κι εκείνη αμέσως φούντωνε. Πρόσταζε τη χύτρα να γεμίσει νερό από τη βρύση και ν’ ανέβει στην πυροστιά και το κρέας να μπει στη χύτρα για να ψηθεί κι όλα υπάκουαν στα λόγια της. Μόλις όμως ερχόταν το βασιλόπουλο, η Χαλβαδένια βουβαινόταν.XRYSA_1X

Στην αρχή το βασιλόπουλο προσπαθούσε να τη δικαιολογήσει. Την αγαπούσε γιατί ήταν όμορφη σαν κούκλα, γλυκιά σαν το μέλι, καλόκαρδη και σεμνή και τον φρόντιζε πολύ. Κι όταν του έψηνε καφέ, βουτούσε το δαχτυλάκι της στο μπρίκι κι ο καφές γινόταν γλυκός, χωρίς να βάλει σταλιά ζάχαρη! Καθώς όμως περνούσε ο καιρός, άρχισε να βαριέται τη ζωή με μια γυναίκα που δεν του έλεγε λέξη. Που να ήξερε ότι η καημένη η Χαλβαδένια δε μιλούσε, επειδή ήταν δεμένη με τα μάγια του νερού που τη ζωντάνεψε! Με τα πολλά πείστηκε από τον πατέρα του να τη στείλει πίσω στους γονείς της.XRYSA_X

Σύντομα ο βασιλιάς αρραβώνιασε το γιο του με μια αρχοντοπούλα που δεν έβαζε γλώσσα μέσα της και που το πρώτο πράγμα που έκανε μόλις αρραβωνιάστηκε, ήταν να πάει με τις παραμάνες της να επισκεφθεί τη Χαλβαδένια. Ήθελε να της δείξει πόσο καλά ήξερε να γνέθει, για να τη ντροπιάσει. Μόλις έφτασαν στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, η Χαλβαδένια τις υποδέχτηκε ευγενικά, αλλά αμίλητη όπως πάντα. Κάθισαν όλες μαζί στην κάμαρά της και άρχισαν να γνέθουν, ενώ η αρχοντοπούλα σχολίαζε υποτιμητικά ό,τι έβλεπε γύρω της. Ξαφνικά, η Χαλβαδένια είπε:
– «Τρεχάτε και μας ήρθανε τρανοί μουσαφιρέοι.
Κόπιασε, τραπεζάκι μου, γλυκά, σερβιριστείτε
Κι εσείς ποτήρια, πιατικά, στο δίσκο αραδιαστείτε!».

Αμέσως παρουσιάστηκε ένα τραπεζάκι γεμάτο γλυκά και ποτά και στάθηκε μπροστά τους, περιμένοντας να σερβιριστούν. Οι επισκέπτριες έφαγαν και ήπιαν έκπληκτες και ξανάρχισαν το γνέσιμο. Εκεί που η Χαλβαδένια έγνεθε σιωπηλή, της κόπηκε το νήμα. Έβαλε το χέρι της στην τσέπη της ποδιάς της, έβγαλε ένα μαχαιράκι και κριτς κρατς έκοψε την άκρη της μύτης της, έτριψε με αυτήν το νήμα και το κόλλησε. Έπειτα ξανάβαλε την άκρη της μύτης της στη θέση της σα να μην έτρεχε τίποτα, γιατί -μην ξεχνάτε- ήταν φτιαγμένη από χαλβά!DEVORA_1X

Η αρχοντοπούλα κοκκίνισε από το κακό της κι έβαλε με το νου της να παραβγεί στην κόρη του ζαχαροπλάστη. Γύρισε στο παλάτι και προσπάθησε να κάνει ό,τι ακριβώς έκανε η Χαλβαδένια. Αλλά ούτε το τραπεζάκι, ούτε τα γλυκά και τα ποτά κουνήθηκαν από τη θέση τους. Και το κυριότερο, όταν έκοψε τη μύτη της για να κολλήσει το νήμα, την πήραν τα αίματα και φυσικά δεν μπόρεσε να την ξαναβάλει στη θέση της. Άρχισε να κλαίει και το βασιλόπουλο έτρεξε κοντά της και τη ρώτησε τι συνέβη. Εκείνη του εξήγησε, ρίχνοντας όλο το φταίξιμο στη Χαλβαδένια. Αλλά ήταν ήδη αργά. Το βασιλόπουλο αποφάσισε ότι δεν του άξιζε να παντρευτεί μια γυναίκα τόσο επιπόλαιη και ο βασιλιάς συμφώνησε μαζί του. Αλλά για να μην αρχίσει να σκέφτεται πάλι τη Χαλβαδένια, τον αρραβώνιασε αμέσως με μια άλλη βασιλοπούλα.STEFANIA_X

Στο γλέντι των αρραβώνων κάλεσαν και τη Χαλβαδένια. Αλλά η καινούργια νύφη έβαλε κρυφά τόσο πιπέρι στο πιάτο της, που μόλις που δοκίμασε το φαγητό. Τότε η βασιλοπούλα της είπε με κακία:
– «Του λόγου σου είσαι τόσο καλομαθημένη που δε σ’ αρέσει το φαγητό μας;».
– «Τρία χρόνια ήμουν γυναίκα του βασιλόπουλου και σεβόμουν τον άντρα μου και τους καλεσμένους του. Κι εσύ που είσαι ακόμη αστεφάνωτη, μιλάς με τέτοια αυθάδεια», είπε ξαφνικά η Χαλβαδένια μην αντέχοντας την προσβολή. Όλοι απόρησαν και πρώτο το βασιλόπουλο που αναρωτιόταν μήπως έφταιγε εκείνο που η πρώην γυναίκα του δεν μιλούσε. Την άλλη μέρα πήγε και τη βρήκε κι άρχισε να την παρακαλεί να του μιλήσει, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.PANAGIOTA_X

Η Βασιλοπούλα, ωστόσο, αποφάσισε να εκδικηθεί τη Χαλβαδένια, επειδή την ντρόπιασε μπροστά σε τόσο κόσμο. Πήρε τις παραμάνες της και πήγε να της δείξει με ποια έχει να κάνει. Εκείνη τις δέχτηκε αμίλητη, αλλά αφού κάθισαν, ακούστηκε να λέει:
– «Τηγάνι, τηγανάκι μου, ανέβα στη φωτιά.
Τους ξένους πρέπει να φιλέψω,
ψαράκια θα τους μαγειρέψω.
Που είναι το λάδι να έρθει να κάψει, να τσιτσιρίσει
και τα ψαράκια μου να τηγανίσει;

Αμέσως το τηγάνι ξεκρεμάστηκε από τον γάντζο του και πήδηξε πάνω στην πυροστιά και το λάδι χύθηκε στο τηγάνι. Μόλις άρχισε να τσιτσιρίζει, η Χαλβαδένια πλησίασε, έβαλε πρώτα το δεξί της χέρι στο λάδι κι έπειτα το αριστερό και είπε:
– «Πέντε είν’ τα δαχτυλάκια,
πέντε είν’ και τα ψαράκια.
Κι άλλα πέντε κάνουν δέκα.
Δέκα είν’ τα δαχτυλάκια,
Άλλα τόσα είν’ τα ψαράκια».DEVORA_X

Μόλις έβγαλε τα χέρια της από το λάδι, το τηγάνι γέμισε ψάρια, δέκα φρεσκότατα μπαρμπούνια! Οι παραμάνες συμφώνησαν πως δεν είχαν φάει νοστιμότερα ψάρια στη ζωή τους. Όταν επέστρεψαν στο παλάτι, η βασιλοπούλα κόντευε να σκάσει από το κακό της. Τις βεβαίωσε πως μπορεί κι εκείνη να κάνει ό,τι έκανε η Χαλβαδένια, αλλά φυσικά τα χέρια της κάηκαν άσχημα όταν τα βούτηξε στο καυτό λάδι. Την άκουσε το βασιλόπουλο που ούρλιαζε από τον πόνο κι έτρεξε κοντά της.NIKOLETTA_X

Αφού η βασιλοπούλα του εξήγησε πως για ό,τι έπαθε φταίει η Χαλβαδένια, δεν ήξερε πια τι να υποθέσει. «Πάλι η Χαλβαδένια…μήπως τα κάνει όλα αυτά επειδή με αγαπάει και ζηλεύει;», συλλογιζόταν. Πήγε ξανά στο σπίτι της και τη ρώτησε:
– «Γιατί, γλυκιά μου, την πρώτη μου αρραβωνιαστικιά την έκανες να κόψει τη μύτη της και τη δεύτερη να κάψει τα δάχτυλά της; Μήπως ζηλεύεις επειδή με αγαπάς; Αν ναι, πες το μου κι εγώ σε ξαναπαίρνω αμέσως κοντά μου», της είπε. Αλλά η Χαλβαδένια τον κοίταζε μες στα μάτια και δεν έβγαζε άχνα. Το βασιλόπουλο απελπίστηκε κι αποφάσισε να τη βγάλει εντελώς από το νου του. Χώρισε κι από τη δεύτερη βασιλοπούλα και δεν ήθελε να δει γυναίκα ούτε ζωγραφιστή!

Μια μέρα που η Χαλβαδένια είχε στείλει το μπρίκι και τη χύτρα στη βρύση να φέρουν νερό, έτυχε να πάει και το βασιλόπουλο, για να ποτίσει τ’ άλογό του. Τα πέταλα του αλόγου κροτάλισαν δυνατά πάνω στο πλακόστρωτο κι η χύτρα απ’ την τρομάρα της έπεσε πάνω στο μπρίκι και το γρατσούνισε.
– «Κοίτα τι μου έκανες! Θα το μαρτυρήσω της κυράς μας και θα σε μαλώσει!», φώναξε το μπρίκι.
– «Έννοια σου και δε θα πάθω τίποτα. Άμα πω της Χαλβαδένιας «μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, δεν το ήθελα, τρόμαξα και κατά λάθος έπεσα πάνω στο μπρίκι», θα μιλήσει, μα δε θα με μαλώσει», του απάντησε η χύτρα.VASILIS_X

Το βασιλόπουλο άκουσε τι είπαν και τα ακολούθησε. Το μπρίκι πήγαινε μπροστά γκρινιάζοντας και η χύτρα χοροπηδούσε πίσω του και το κοροϊδευε. Όταν έφτασαν στο σπίτι του ζαχαροπλάστη, το βασιλόπουλο στάθηκε πίσω από τη μισάνοιχτη πόρτα και περίμενε να δει τι θα γίνει.
– «Αχ, αχ, αχ κυρά μου, η χύτρα έπεσε πάνω μου και με γρατσούνισε!», παραπονέθηκε το μπρίκι.
– «Έλα εδώ χύτρα, γιατί το έκανες αυτό;», είπε αυστηρά η Χαλβαδένια.
– «Μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, δεν το ήθελα, τρόμαξα και κατά λάθος έπεσα πάνω στο μπρίκι», ορκιζόταν η χύτρα.
– «Αν είναι έτσι, δεν μπορώ να σε μαλώσω», απάντησε η Χαλβαδένια.
Το άκουσε το βασιλόπουλο και μονομιάς έσπρωξε την πόρτα, μπήκε μέσα και είπε της Χαλβαδένιας:
– «Μα τον παππού σου το νισεστέ, τη γιαγιά σου την άσπρη ζάχαρη και τον πατέρα σου το ζαχαροπλάστη, πες μου μια λέξη, μίλησε και σε μένα επιτέλους!».ELISAVET_X

Η Χαλβαδένια ξαφνιάστηκε, αλλά αμέσως του χαμογέλασε και του εξήγησε πως με αυτά του τα λόγια λύθηκαν τα μάγια που την ανάγκαζαν να μένει σιωπηλή. Αγκαλιάστηκαν χαρούμενοι και επέστρεψαν μαζί στο παλάτι. Από εκείνη τη μέρα έζησαν ευτυχισμένοι. Η Χαλβαδένια γλύκαινε τη ζωή του βασιλόπουλου με τις χάρες της και θα του γλύκαινε και τον καφέ βουτώντας στο μπρίκι το δαχτυλάκι της. Όμως το βασιλόπουλο που την αγαπούσε πολύ, δεν την άφηνε να το κάνει, γιατί έπινε πολλούς καφέδες και φοβόταν να μη φυράνει το δαχτυλάκι της!

«Η Χαλβαδένια» είναι διασκευή δική μου, από τη συλλογή παραδοσιακών παραμυθιών της Δανάης Τσουκαλά με τίτλο «Το κορίτσι που έκλαιγε μαργαριτάρια», εκδόσεις Κέδρος, 1962. Την εικονογράφηση έκαναν τα παιδιά της τάξης μου από το ολοήμερο τμήμα του 7ου Νηπιαγωγείου Νέας Σμύρνης.

Το δαχτυλίδι του Θησέα

EAM_theseus_ringErevnites_ThiseasΤο χρυσό δαχτυλίδι του Θησέα, μυκηναϊκό σφραγιστικό δαχτυλίδι από την Ακρόπολη, 15ος αι. π.Χ., έμεινε για χρόνια προστατευμένο στις αποθήκες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Στο πλαίσιο της δράσης «Αθέατο Μουσείο», που στόχο έχει να παρουσιάζει ανά δίμηνο στο ευρύ κοινό εκθέματα που δεν εκτίθενται στις μόνιμες συλλογές του, έχουμε για πρώτη φορά την ευκαιρία να το θαυμάσουμε από κοντά. Οι αρχαιολόγοι του Μουσείου υποδέχονται το κοινό σε συγκεκριμένες ημέρες και ώρες και αφηγούνται τις θαυμαστές ιστορίες των εκθεμάτων αυτών. Να είστε εκεί!Mouseio_10

Μια λάμψη στ’ Αναφιώτικα…

Ήταν ένα πρωινό της δεκαετίας του 1950. Μια λάμψη μέσα σε σωρούς από πέτρες και χώματα τράβηξε την προσοχή ενός διαβάτη, στ’ Αναφιώτικα της Πλάκας. Σωστό εργοτάξιο ήταν η περιοχή κατά τις εργασίες επέκτασης του παλαιού Μουσείου της Ακρόπολης. Πλησίασε και την άγγιξε διστακτικά με ιδρωμένα από την αγωνία δάχτυλα. Η καρδιά του χοροπήδησε. Χωρίς να το πολυσκεφθεί, την έκλεισε στη χούφτα του και μετά στο πιο σκοτεινό συρτάρι του. Έτσι θέλησε να την προστατέψει από την αφάνεια και τη λήθη: κάνοντάς την βασίλισσα στο δικό του μικρόκοσμο… Το 2004, 54 χρόνια μετά, μια συγγενής αυτού του προσεκτικού διαβάτη, αποφάσισε ότι τέτοιοι θησαυροί, που φωτίζουν τις ρίζες και την ιστορία ενός ολόκληρου λαού, δεν αρμόζει να μένουν κρυμμένοι σε ατομικά συρτάρια. Και παρέδωσε το ζηλευτό εύρημα στις αρμόδιες υπηρεσίες, για να καταλήξει στην προϊστορική συλλογή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Αυτό είναι το περίφημο δαχτυλίδι του Θησέα!Thiseas_Minotavros_3Thiseas_Minotavros

Χορεύοντας με τον…ταύρο!

Στην κύρια επιφάνεια του πανέμορφου δαχτυλιδιού, που ονομάζεται σφενδόνη, απεικονίζεται σκηνή από τα μινωικά ταυροκαθάψια. Βλέπουμε το άλμα νεαρού άνδρα πάνω από εντυπωσιακό ταύρο, ανάμεσα σε ένα λιοντάρι και σε ένα δέντρο. Το δαχτυλίδι εικάζεται ότι ανήκε σε κάποιον ηγεμόνα των Μυκηναίων, αφού σφραγιστικά δαχτυλίδια δεν μπορούσε να κατέχει ο καθένας! Και ανατρέχοντας στους αθηναϊκούς μύθους, να σου ο Θησέας που ταξίδεψε στην Κρήτη για να αναμετρηθεί με το Μινώταυρο και απέδειξε τη θεϊκή του καταγωγή χάρη σε ένα δαχτυλίδι…Thiseas_Minotavros_1Thiseas_Minotavros_2

Που’ ντο, που ’ντο το δαχτυλίδι…

Πλήθος κόσμου είναι συγκεντρωμένο για να παρακολουθήσει την αναμέτρηση του Αθηναίου λεβεντονιού με το φοβερό Μινώταυρο. Οι νέοι και οι νέες που πλαισιώνουν τον αποφασισμένο για όλα Θησέα, καρδιοχτυπούν. Θα τα καταφέρει να τους γλυτώσει από την οργή του βασιλιά Μίνωα και να απαλλάξει την πατρίδα τους απ’ τη σκληρή της τιμωρία; Μαζί τους καρδιοχτυπά και η Αριάδνη, η λυγερόκορμη βασιλοπούλα. Κοιτάζει το Θησέα στα μάτια και κρυφαναστενάζει, λαβωμένη από τη σαϊτα του Έρωτα…

Κάποια στιγμή, ο βασιλιάς Μίνωας προσβάλλει μια Αθηναία κοπελιά. Ο Θησέας σπεύδει να την υπερασπιστεί.
– Τολμάς να δείξεις το μπόι σου σε μένα, που είμαι γιος του Κεραύνιου Δία; Μαζέψου, παλικάρι μου!, εξαγριώνεται ο Μίνωας.

– Όσο κατάγεσαι εσύ από θεϊκή γενιά, άλλο τόσο κατάγομαι κι εγώ, σεβαστέ βασιλιά. Γιατί πατέρας μου είναι ο κοσμοσείστης Ποσειδώνας, του απαντάει θαρρετά ο Θησέας.Thiseas_Ariadni_2

Αστράφτει και βροντάει ο Μίνωας, δεν την περίμενε τέτοια απόκριση. Βγάζει από το δάχτυλό του ένα δαχτυλίδι ολόχρυσο, του δίνει μια και το πετάει στη θάλασσα.

– Αν είσαι γιος του Ποσειδώνα, απόδειξέ το, νεαρέ! Βρες και φέρε μου πίσω το δαχτυλίδι μου!, του λέει και σμίγει χαιρέκακα τα φρύδια.

Όλοι παγώνουν. Πως μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο δυνατό; Το δαχτυλίδι το κατάπιαν τ’ αφρισμένα κύματα και το βάθος στο ακρογιάλι ετούτο είναι απροσμέτρητο. Μα ο Θησέας διόλου δεν ταράζεται. Πρώτα προσεύχεται στον πατέρα του να τον συντρέξει. Μετά, σκαρφαλώνει σε βράχο απόκρημνο και βουτά στων κυμάτων την παγωμένη αγκαλιά. Όλοι αναρωτιούνται που θα βγει αυτή η αποκοτιά.Thiseas_Ariadni_1

Μα δεν μπορούν να δουν τι συμβαίνει στον πολύχρωμο βυθό. Μόλις βουλιάζει ο Θησέας, ο Τρίτωνας, ο ετεροθαλής αδερφός του με την ψαρίσια ουρά, αναλαμβάνει αποστολή. Ίσια στα παλάτια του Ποσειδώνα τον οδηγεί. Τον καλοδέχεται ο πατέρας του, των θαλασσών ο διαφεντευτής. Γιατί η μάνα του, η Αίθρα, βασιλοπούλα της Τροιζήνας, τον βασιλιά της Αθήνας, τον Αιγέα, είχε παντρευτεί, αλλά και ο Ποσειδώνας κρυφά στην κλίνη της την είχε επισκεφθεί…Και να! Το χρυσό δαχτυλίδι ήδη στη φούχτα του Θησέα αστραποβολεί. Και η πανώρια Αμφιτρίτη, του Ποσειδώνα η συμβία η εκλεκτή, τα μακριά μαλλιά του με στεφάνι ολόχρυσο κοσμεί.Thiseas_AriadniAigeas_Sounio

Όταν, πάλι με τη βοήθεια του Τρίτωνα, αναδύθηκε στο κρητικό ακρογιάλι ο Θησέας, γερός και λαμπερός, το πλήθος δεν πίστευε στα μάτια του. Κανείς δεν περίμενε ότι θα κατάφερνε έναν τόσο δύσκολο άθλο. Ο Μίνωας παρέλαβε χολωμένος και αμίλητος το δαχτυλίδι του. Της Αριάδνης η ανάσα ξαναβρήκε το ρυθμό της. Οι νέες και οι νέοι της Αθήνας ξέσπασαν σε δάκρυα και αλαλαγμούς χαράς. Μα οι δοκιμασίες δεν είχαν τελειώσει για το Θησέα. Τον περίμενε η πάλη με το Μινώταυρο στου λαβυρίνθου τις φιδογυριστές στοές…Daxtilidi_Thisea
Πληροφορίες: http://www.namuseum.gr/museum/pressreleases/2015/pressrelease_unseen15-gr.html