Πρεμιέρα για τη “Βασίλισσα Καλοφαγού”!

Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής η 16η Οκτώβρη και την τιμήσαμε όπως της άξιζε στο 2ο Νηπιαγωγείο Νέας Σμύρνης. Ο…εορτασμός κράτησε 3 ολόκληρες ημέρες και μπορώ με βεβαιότητα να πω ότι το τέλος της εβδομάδας μας βρήκε χορτασμένους, χαρούμενους και ορεξάτους για πολλές πολλές ακόμη βιβλιοπεριπέτειες!kalofagou_9

Η χαρά και η έκπληξή μας ήταν μεγάλη όταν επισκέφθηκε την τάξη μας ο Μπροκολίνος! Δεν αφήσαμε την ευκαιρία να πάει χαμένη και μιλήσαμε μαζί του για τη θρεπτική αξία όλων των μελών της οικογένειάς του, των ξακουστών Λαχανικών. Μέχρι και τραγούδι του φτιάξαμε!kalofagou_10

Το τραγούδι του Μπροκολίνου
(γραμμένο περπατώντας χοροπηδηχτά και αφιερωμένο με αφάγωτη αγάπη σε όλα τα μικρά και μεγάλα παιδιά)

Σαν μπουλντόζα πάλι ρεύτηκα
και μια δίαιτα ονειρεύτηκα,
να λιγοστέψει τα βαρίδια τα κιλά μου,
για να μη γίνονται εφιάλτες τα όνειρά μου.
Κι ενώ σκεφτόμουνα Υγεία μου που να ’σαι,
έβρασε εκείνος, να μου πει πως με θυμάσαι.

Ένας φίλος ήρθε απόψε απ’ τα φαγιά,
φορτωμένος συνταγές να μαγειρέψω.
Είχε πράσινα, σγουρά, πυκνά μαλλιά,
να τα κόψω, να τα φάω και να χωνέψω.

Μες στην κουζίνα μας ο φίλος αυτός
είχε γαρνίρει ένα πιάτο τελευταίο.
Κι όπως τον κοίταζα με στόμα ανοιχτό,
άρχισα, αγάπη μου, Πεινάλα να με λέω!

Ένας φίλος ήρθε απόψε απ’ τα φαγιά
σε τσουλήθρα – πυραμίδα σκαλωμένος.
Μου ’πε όλα των τροφών τα μυστικά,
για να ζω παντοτινά ευτυχισμένος.

Στο τραγούδι «Ένας φίλος ήρθε απόψε» τη μουσική έγραψε ο Γιώργος Μουζάκης για την επιθεώρηση «Βίρα τις άγκυρες», που παρουσιάστηκε το 1950 στο θέατρο Βέμπο. Οι στίχοι του “κανονικού” τραγουδιού είναι του Φίλωνα Αρία. Συντονιστείτε εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=GNLrfgGDmi4!vasilissa_k

Την επόμενη μέρα ήρθε στο σχολείο μας η συγγραφέας Εύη Τσιτιρίδου. Δηλαδή βγήκε από την τάξη μας, αφού είναι η δασκάλα μας, και ξαναμπήκε (αφού πρώτα χτύπησε την πόρτα και μας ρώτησε αν θέλουμε να τη δεχτούμε, ααα όλα κι όλα με το ζόρι φιλαναγνωσία δεν γίνεται) φορώντας ένα στέμμα φτιαγμένο από τρόφιμα στο κεφάλι! Της πήγαινε, δεν λέω, αλλά πιο πολύ πήγαινε στη βασίλισσα Καλοφαγού! Ποια είναι αυτή; Ε, διαβάστε το βιβλίο για να μάθετε. Εγώ δεν είμαι μαρτυριάρα!kalofagou_1_1

Η κυρία Εύη μας διάβασε το βιβλίο της σαν ηθοποιός (καλά, κάνει κάτι απίστευτες γκριμάτσες και αλλάζει τη φωνή της για να πιστέψουμε ότι οι ήρωες είναι εκεί μπροστά μας ζωντανοί) και εμείς την ανακρίναμε κανονικά, εεε, της πήραμε συνέντευξη δηλαδή. Πως το ένα, γιατί το άλλο, γιατί και πότε έγραψε το βιβλίο, μήπως ήταν απόγευμα; Τι; Ξημερώματα ήταν; Άλλο πάλι και τούτο, που να φανταστούμε ότι η κυρία μας γράφει παραμύθια με τις κότες! Είχαμε πολλές απορίες, μας τις έλυσε όλες. Δεν μπορώ να καταλάβω πως γίνεται και μερικές κυρίες έχουν μια απάντηση για όλα τα μεγάλα ερωτήματα των παιδιών. Για παράδειγμα, πως σκεφτήκατε τους Μανταλάκηδες; Έχει αδερφό η Αριάδνη; Εσείς τα τρώτε όλα αυτά που ζωγράφισε η κυρία Λέλα; Πως κολλήσατε με τη σειρά τις σελίδες του βιβλίου; Από πού της πήρε η μαμά της Αριάδνης αυτό το ωραίο στέμμα και τη βασιλική καρέκλα; Και άλλα τέτοια σημαντικά.kalofagou_7_7kalofagpu_4kalofagou_akalofagou_6

Μετά καθίσαμε στα τραπέζια και όση ώρα η κυρία Εύη έπινε νερό και φούσκωνε μπαλόνια για να ξεκολλήσουν τα μπλα μπλα μπλα με 50 παιδιά από το λαιμό της και να ξαναβρεί την κανονική της αναπνοή, ζωγραφίσαμε ό,τι μας άρεσε και μας έκανε μεγαλύτερη εντύπωση από την ιστορία του βιβλίου. Ρίχναμε και καμιά κλεφτή ματιά στο τραπεζάκι με τον Μπροκολίνο που είχε γίνει κολλητός με τον Μπαλονάκη και τον Μανταλάκη πλάι στην πυραμίδα. Όχι του Φαραώ, καλέ! Μα τόσο άσχετοι είστε; Της Υγιεινής Διατροφής ντε!kalofagou_5kalofagou_3_3kalofagou_2_2

Την επόμενη μέρα μερικοί ήρθαμε στο σχολείο με τη «Βασίλισσα Καλοφαγού» στο χέρι για αφιέρωση από την κυρία μας που είναι διπλή – και κυρία δασκάλα και κυρία συγγραφέας – και εκείνη καμάρωνε και χαμογελούσε σαν να της καθαρίζανε αυγά, παρόλο που είχε τη μέση της και πόναγε πολύ. Μετά, μαζευτήκαμε στην παρεούλα και παίξαμε τρία απίθανα παιχνίδια με τον Μπροκολίνο και τους υπόλοιπους ήρωες του βιβλίου. Ήταν φανταστικά! Την κερδίσαμε σε όλα την κυρία δασκάλα – συγγραφέα!omades_trofonkalof_bkalof_d

Στο πρώτο, χωρισμένοι σε ομάδες, βρήκαμε ό,τι φαγώσιμο παιχνίδι υπήρχε στην τάξη μας και στρώσαμε τραπέζι για πικ νικ στο πάτωμα. Αλλά δεν αραδιάσαμε τα τρόφιμα ανακατεμένα, όχι. Τα χωρίσαμε στις ομάδες τους κι αυτά. Είπαμε από ποια πρέπει να τρώμε πιο πολλά από ποια λιγότερα, από ποια πολύ λίγα. Γιατί πρέπει να τρώμε ποικιλία τροφών, να μην παραμελούμε καμία ομάδα, αν θέλουμε να έχουμε γερό σώμα, κοφτερό μυαλό και καλή διάθεση καθημερινά. Να πίνουμε νερό, να κάνουμε και γυμναστική. Είπαμε ποια είναι τα αγαπημένα μας φαγητά. Προς μεγάλη έκπληξη της κυρίας μας, περισσότερους ψήφους πήραν τα γιουβαρλάκια, νικώντας κατά κράτος τα μακαρόνια με κιμά, αγαπημένο παραδοσιακά φαγητό των περισσότερων παιδιών της χώρας! Η κυρία μας δήλωσε εντυπωσιασμένη από το αναπάντεχο αυτό αποτέλεσμα και μας έδωσε θερμά συγχαρητήρια.arithmoi_kaloffrouta_laxanikaarithm_kalofkalof_arithmpaixni_kalofteliko_paixni

edo_nipiagogeioΣτο δεύτερο παιχνίδι ανακατέψαμε φρούτα και λαχανικά με τους αριθμούς. Η κυρία Εύη έχει γράψει και ένα βιβλίο με δραστηριότητες και ασκήσεις που το λένε «Εδώ Νηπιαγωγείο!». Από εκεί μέσα πήρε τα 10 Παιχνιδοποιηματάκια της (άλλη λόξα κι αυτή, να μας φλομώνει με ποιήματα στην τάξη) και τα έκανε επιτραπέζιο παιχνίδι. Είπαμε δυνατά το ποιηματάκι κάθε αριθμού, γελάσαμε, το παίξαμε με παντομίμα, «γεμίσαμε» το κουτάκι του με τα αντίστοιχα φρούτα και λαχανικά του. Τη νικήσαμε και σ’ αυτό, αλλά πάλι δεν ησύχασε.pyramida_touvlakiakataskevi_pyramidaspyramida

kalofagou_8_8Έτσι κι εμείς, κατασκευάσαμε μία πυραμίδα από τα τουβλάκια μας, κόψαμε τα διάφορα τρόφιμα από σελίδες με εικόνες που βρήκαμε και τυπώσαμε από τον υπολογιστή και συμπληρώσαμε όσα δεν βρήκαμε με δικές μας ζωγραφιές. Μετά τα κολλήσαμε στην τούβλινη πυραμίδα μας με τη σειρά, ανά ομάδα, όπως είναι το σωστό. Οπότε η κυρία – συγγραφέας μας πείστηκε ότι το εμπεδώσαμε το μάθημα και μας άφησε επιτέλους ήσυχους. Περιττό να σας πω ότι αυτές τις τρεις μέρες που γιορτάζαμε τη διατροφή, τρώγαμε και το δεκατιανό και το μεσημεριανό μας με απίστευτη όρεξη. Μεγαλύτερη από ποτέ! Γιατί το φαγητό δεν ήταν πια για μας απλώς μια καθημερινή, απαραίτητη συνήθεια. Έγινε γνώση, παιχνίδι, χαρά. Το διασκεδάσαμε πραγματικά! Και μπουκώσαμε και τους γονείς μας στο σπίτι με τρομερές πληροφορίες για τη διατροφή. Ψου ψου ψου και ψι ψι ψι ήταν αυτό το τριήμερο συνέχεια με την κυρία Εύη στην πόρτα του σχολείου. Όλο κάτι μαγειρεύουν αυτοί οι μεγάλοι πίσω από την πλάτη μας!spit_kalofkalof_markalof_mankal_diast

kalof_ioanΕδώ θα σας αφήσω γιατί λέγε λέγε και γράφε γράφε για το φαγητό μου άνοιξε η όρεξη. Πάω να παίξω εξερεύνηση ντουλαπιών και ψυγείου στην κουζίνα. Αλλά πριν φύγω, σημειώστε κάτι για να το μάθετε κι εσείς: Καλοφαγάς και καλοφαγού δεν είναι αυτός κι αυτή που τρώνε πολύ, αλλά αυτός κι αυτή που τρώνε σωστά και άρα καλά. Κι έχουν γεμάτη αλλά όχι τεράστια, ούτε σχεδόν αόρατη κοιλιά!kalofagou

 

 

Το φως ανάμεσα στους ωκεανούς

to_fos_anamesa_stous_okeanous

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«…Ανοιγόκλεισε τα μάτια και κούνησε γρήγορα το κεφάλι. Του ερχόταν ίλιγγος. Για να επανέλθει προσηλώθηκε στους χτύπους της καρδιάς του, πάτησε γερά στα πόδια του κι ένωσε τις φτέρνες μέσα στις μπότες του. Ύψωσε το ανάστημά του. Διάλεξε ένα σημείο στην πόρτα του φάρου -έναν μεντεσέ που είχε λασκάρει- και αποφάσισε να ξεκινήσει από εκεί. Από κάτι χειροπιαστό. Πρέπει να στραφεί σε κάτι χειροπιαστό, γιατί αν δεν το κάνει, ποιος ξέρει πού θα του παρασύρει ο αέρας το μυαλό και την ψυχή, σαν αερόστατο χωρίς έρμα. Αυτό ήταν το μόνο που τον είχε βοηθήσει να περάσει τα τέσσερα χρόνια αίματος και τρέλας: να ξέρεις ακριβώς πού βρίσκεται το όπλο σου όταν γλαρώνεις για δέκα λεπτά στο όρυγμα· πάντα να ελέγχεις τη μάσκα αερίων· να φροντίζεις να καταλαβαίνουν οι άντρες σου τις διαταγές μέχρι κεραίας. Δε σκέφτεσαι το μέλλον σε χρόνια ή μήνες. Σκέφτεσαι αυτή την ώρα, άντε και την επόμενη. Όλα τα υπόλοιπα είναι εικασίες…» (σελ. 52-53).

Πολλές φορές αναρωτιέμαι ποια είναι τα βασικά, τα θεμελιώδη συστατικά που ορίζουν την καλή λογοτεχνία. Προσπαθώ να νοηματοδοτήσω και να συμπυκνώσω σε έναν ιδεατό μπούσουλα τις αδιαμφισβήτητες αιτίες, τους λόγους που με κάνουν ως αναγνώστρια να δηλώσω απερίφραστα ότι «αυτό είναι ένα καλό, ή ένα εξαιρετικό βιβλίο». Νομίζω ότι τελικά δεν είναι τόσο δύσκολο. Αρκεί ένα βιβλίο να συνδυάζει το χειροπιαστό με το ονειρικό, το πραγματικό με το ιδεατό, αυτό που είμαστε με αυτό που θα θέλαμε να είμαστε, τον παρόντα αγωνιστή και τον μελλοντικό δρέποντα τους καρπούς των κόπων του εαυτό μας. Να μας βυθίζει αβίαστα και τρυφερά αλλά και μεθοδικά, αποφασιστικά, στην εξερεύνηση αγνώστων διαστάσεων του υλικού και του πνευματικού κόσμου, του ανθρωπογενούς και του φυσικού περιβάλλοντος, ακόμη και του σύμπαντος. Να μας προσφέρει αφειδώλευτα γνώσεις, συγκινήσεις, όψεις και απόψεις προσωπικών και συλλογικών εμπειριών και τελικά αφύπνισης, εγρήγορσης και αυτοπραγμάτωσης. Να εξυψώνει τη γλώσσα (αλλιώς τι λογοτεχνία θα ήταν;), να δικαιώνει τους ορατούς και αόρατους στόχους, επιδιώξεις και προσδοκίες τόσο του συγγραφέα του όσο και των αναγνωστών του, μέσω της πλοκής του και του ύφους γραφής του. Να μας ταξιδεύει σταθερά, απογειώνοντας την ελευθερία του μυαλού και των συναισθημάτων μας χωρίς φόβο αλλά με πολύ πάθος, από το ξημέρωμα, τη γέννηση της μυθοπλασίας του, μέχρι το μεσημέρι, την ύβρη και την κορύφωσή της, έως και το λυτρωτικό νύχτωμα, τη λύση της και την δική μας ανακουφιστική κάθαρση.

Σκεπτόμενη όλα τα παραπάνω, μπορώ με κάθε ειλικρίνεια να δηλώσω ότι κατά την ταπεινή μου γνώμη η Αυστραλή συγγραφέας Μ. Λ. Στέντμαν με το παρθενικό της μυθιστόρημα «Το φως ανάμεσα στους ωκεανούς», μας χάρισε ένα εξαιρετικό βιβλίο. Ένα ανάγνωσμα που δεν μπορείς να εγκαταλείψεις παρά μόνο φτάνοντας στην τελευταία του τελεία.

“Στον φάρο ενός μικροσκοπικού νησιού μισή μέρα με καράβι από τις ακτές της δυτικής Αυστραλίας, εργάζεται ο Τομ Σέρμπουρν, που έχει επιζήσει από τη φρίκη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου. Στο πλευρό του έχει τη νεαρή γυναίκα του, την Ίζι, με την οποία ζει την απόλυτη ευτυχία του έρωτα, που μόνο ένα πράγμα φαίνεται να σκιάζει, η συνειδητοποίηση ότι δε θα μπορέσουν να κάνουν τελικά παιδιά. Ώσπου ένα απριλιάτικο πρωινό στην παραλία εξοκέλλει μια βάρκα. Μέσα στη βάρκα αυτή υπάρχει το άψυχο σώμα ενός άντρα κι ένα μωρό που κλαίει γοερά. Ξεκομμένοι από τον έξω κόσμο, ο Τομ και η Ίζι θ’ αψηφήσουν τους κανόνες της λογικής και τους νόμους των ανθρώπων και θα ακολουθήσουν την καρδιά τους…”.

Έτσι περιγράφεται συνοπτικά στο οπισθόφυλλο του βιβλίου η υπόθεσή του. Ίσως να προϊδεάζει τον υποψήφιο αναγνώστη του για ένα γλυκερό, ρομαντικό ανάγνωσμα. Όμως δεν είναι καθόλου έτσι. Ο φάρος της Στέντμαν ούτε περικλείει ούτε περιθάλπει την απόλυτη μοναξιά, τον αναχωρητισμό, μια κάπως γραφική ή και εκκεντρική απομόνωση από τα εγκόσμια. Το ακριβώς αντίθετο. Δίνει στέγη και νόημα στα μύχια της ανθρώπινης ύπαρξης, της ατομικής αλλά και της κοινωνικής της υπόστασης. Και μας ξαφνιάζει, μας συνταράζει σε κάθε περιδίνηση των κυμάτων, σε κάθε αποστροφή των ανέμων, σε κάθε στροβίλισμα του ουράνιου θόλου, από πάνω και γύρω του. Το σωστό και το λάθος, το δίκαιο και το άδικο, το όμορφο και το άσχημο, το έντιμο και το ανέντιμο, η αλήθεια και το ψεύδος, όπως και το κατά συνθήκη ψεύδος, η γαλήνη και η αντάρα, η σιωπή και η κοσμοχαλασιά, η αμαρτία και η συγχώρεση, ο πόνος και η ίαση, η λήθη και η ανεξίτηλη μνήμη, η ειλικρίνεια και η παρεξήγηση, ο θυμός και η ηρεμία, όλα τα σημαντικά δίπολα της ζωής του ανθρώπου αναπνέουν και εκφράζονται, συγκρούονται και καταλαγιάζουν σε αυτόν το φάρο.

«Πιστεύω ότι οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να κάνουν το σωστό. Ίσως έχουν πολύ διαφορετικές ιδέες για το τι ακριβώς είναι «σωστό», αλλά ελάχιστοι άνθρωποι θα είναι ευχαριστημένοι να ζουν μέσα σ’ αυτό που θεωρούν ότι είναι ψέμα. Η ιστορία βασίζεται εν μέρει σε μια σύγκρουση αξιών. Τα άτομα δίνουν διαφορετική βαρύτητα σε διαφορετικές αξίες. Για μερικούς ανθρώπους, η δικαιοσύνη ίσως είναι η πιο σημαντική αξία. Για άλλους, η ειλικρίνεια. Ο Τομ εκτιμά την ακεραιότητα, το καθήκον, την ειλικρίνεια, την πίστη, την ανάληψη της ευθύνης, τη στωικότητα και την αυτοθυσία. Δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικό γι’ αυτόν να είναι αρεστός στους άλλους, αν και συνήθως είναι. Η Ιζαμπέλ, από την άλλη πλευρά, εκτιμά την αγάπη, την καλοσύνη, το χιούμορ και το πάθος. Στην Ιζαμπέλ αρέσει το ν’ αρέσει στους άλλους. Νομίζω ότι αν είσαι υποχρεωμένος να συμπεριφέρεσαι με τρόπο που έρχεται σε αντίθεση με τις βασικές πεποιθήσεις σου για τον κόσμο, αυτό μπορεί να σε καταστρέψει πραγματικά. Στο μέτρο που η ηθική είναι προϊόν των αξιών του καθενός, ναι, είναι πράγματι πολύ ισχυρή», λέει -μεταξύ άλλων- η συγγραφέας σε συνέντευξη που παραχώρησε στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη, στο www.diastixo.gr, στις 15/12/2015.

Το περιβάλλον του φάρου και ο ιδιαίτερος μικρόκοσμός του, που είναι ταυτόχρονα και μικρός και μέγας, όπως θα έλεγε κι ο ποιητής, αποδίδεται με ξεχωριστή φροντίδα και περιγραφική δεινότητα. Η συγγραφέας σίγουρα αγαπά πολύ αυτόν τον τόπο. Δεν είναι δυνατόν να περιγράψεις κάτι με τέτοια ενάργεια, σπαρακτικά όμορφα σε μερικά στιγμιότυπα, αν δεν το έχεις ζήσει με κάποιο τρόπο και αν δεν το αγαπάς βαθιά. Και σίγουρα έχει επιδοθεί στην απαραίτητη ενδελεχή έρευνα για να αποδώσει με ακρίβεια τεχνικές λεπτομέρειες και να διαμορφώσει την καθημερινότητα του ήρωα-φαροφύλακά της με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι απολύτως φυσική και αληθοφανής. Αυτή της η σπουδή, σε συνδυασμό με τις αφηγήσεις του ναυτικού πατέρα μου που άκουγα από παιδί και τη γοητεία που ανέκαθεν ασκούσαν επάνω μου οι φάροι στα διάφορα ταξίδια μου, αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον μου γι’ αυτούς και με έκανε να αναζητήσω περισσότερες πληροφορίες για τους ελληνικούς φάρους στην επίσημη ιστοσελίδα της Υπηρεσίας Φάρων: http://www.hellenicnavy.gr/hosted/yf/index.php/el/.

Οι χαρακτήρες της Στέντμαν είναι πλασμένοι από σάρκα και όνειρα, όπως και όλοι εμείς στην πραγματική ζωή. Καθένας μας θα αναγνωρίσει σε αυτούς δικές του φανερές ή και απόκρυφες πλευρές. Θα ταυτιστεί μαζί τους, θα αναστενάξει, θα υπεκφύγει, θα καθρεφτιστεί ανήμπορος ή παντοδύναμος στα μάτια τους, θα μετέλθει των δεινών τους, θα πονέσει, θα χαρεί, θα μισήσει, θα σκυθρωπιάσει, θα συγχωρέσει ή μπορεί και όχι, θα κάνει τον ανέγνωρο, θα λιγώσει από την ευτυχία τους, θα καμφθεί από την απόγνωσή τους. Μα δεν θα μπορέσει ούτε λεπτό να τους εγκαταλείψει. Η καλύτερη απόδειξη του ταλέντου ενός λογοτέχνη.

Η πλοκή της ιστορίας αναπτύσσεται φυσικά, με τρόπο αριστοτεχνικό και με χρήση της τριτοπρόσωπης αφήγησης σε παρελθόντες χρόνους αλλά και σε ενεστώτα, κάτι που δημιουργεί την αίσθηση της γοργής κινηματογραφικής εξέλιξης στο παρόν, εδώ μπροστά, στο πλάι σου (δεν είναι τυχαίο ότι το μυθιστόρημα έχει ήδη γυριστεί και σε ταινία). Η κορύφωση έρχεται σαν το κύμα που ταξιδεύει από μίλια μακριά φουσκώνοντας σταδιακά, ώσπου να σκάσει με ένταση, φανερή και υπόκωφη, στην ακτή. Κάθε ήρωας, μαζί και αναγνώστης, λαμβάνει αυτό που κυοφόρησε στην ψυχή του, όσο δούλευαν εν αγνοία του ή και με τη σύμπραξή του, στην επιφάνεια ή και στο βυθό του ωκεανού της ζωής, τα γεγονότα. Αλλά διατηρεί πάντα το δικαίωμα της προσωπικής επιλογής. Και αυτό είναι η παντοτινή σκλαβιά κι η μονάκριβη ελευθερία του…

«…Οι ωκεανοί δε σταματούν ποτέ. Δεν έχουν αρχή και τέλος. Ο αέρας δεν παύει ποτέ. Χάνεται μερικές φορές, αλλά μόνο για να πάρει φόρα από κάπου αλλού και μετά επιστρέφει και ρίχνεται στο νησί για να αποδείξει κάτι που ο Τομ δεν καταλαβαίνει. Εδώ η ύπαρξη μετριέται σε κολοσσιαίες κλίμακες. Ο χρόνος μετριέται με εκατομμύρια χρόνια· οι βράχοι που από μακριά μοιάζουν με ζάρια πεταμένα στην ακτή είναι ογκόλιθοι με πλάτος δεκάδων μέτρων, λειασμένοι από χιλιετίες, πεσμένοι στο πλάι έτσι που οι στρώσεις γίνονται κάθετες ρίγες. Ο Τομ παρακολουθεί τη Λούσυ και την Ίζαμπελ που πλατσουρίζουν στην Παραδεισένια Λίμνη, ενώ το κοριτσάκι είναι εκστασιασμένο από τα πιτσιλίσματα, την αλμύρα και τους αστερίες με το εκθαμβωτικό μπλε χρώμα που έχει ανακαλύψει. Παρακολουθεί τα δαχτυλάκια της να γραπώνουν το ζωάκι, το πρόσωπό της να λάμπει από ενθουσιασμό και καμάρι, θαρρείς και είναι δικός της δημιούργημα. «Μπαμπούλη, δες. Ο αστελίας μου!» Ο Τομ δυσκολεύεται να συλλάβει ταυτόχρονα τις δύο χρονικές κλίμακες: την ύπαρξη ενός νησιού και την ύπαρξη ενός παιδιού…» (σελ. 230-231).

«Το φως ανάμεσα στους ωκεανούς» είναι ένα βιβλίο που θα σκέφτεσαι για μέρες, ίσως και μήνες μετά από την ανάγνωσή του. Θα ήταν παράλειψη να μην τονίσω ότι η μετάφραση της Νίνας Μπούρη είναι πραγματικά εμπνευσμένη. Ένα βιβλίο που θα φυλάξεις σε περίοπτη θέση στη βιβλιοθήκη σου και που θα ξαναδιαβάσεις στο μέλλον. Ως ωριμότερος ίσως αναγνώστης, αλλά πάντα διψασμένος για την ομορφιά της αλήθειας και την αλήθεια της ομορφιάς.

Μ. Λ. Στέντμαν, Το φως ανάμεσα στους ωκεανούς, μετάφραση Νίνα Μπούρη, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2012

ExLibris_EVI_S

 

Το καλοκαίρι των Αβάρων

zorba_rammopoulou_to_kalokairiΘαυμάζω και εκτιμώ όσους καταπιάνονται επιτυχώς με τη συγγραφή ιστορικών μυθιστορημάτων και μάλιστα για παιδιά. Είναι ένα είδος δύσκολο και πολύ απαιτητικό. Απαιτεί ενδελεχή και αδιάκοπη μελέτη, βαθιά γνώση του εκάστοτε αντικειμένου και ειλικρινή συνέπεια. Γιατί συνιστά μεγάλη ευθύνη το να προσπαθείς να ακουμπήσεις δημιουργικά την Ιστορία και να αποδώσεις την ιδιαίτερη αύρα και ουσία της μέσα από τη Λογοτεχνία. Και μεγάλη πρόκληση ταυτόχρονα. Όταν το «πάντρεμα», η σύνθεση των δύο καταλήγει σε μια αρμονική και ουσιαστική ένωση των πιο δυναμικών και αξιομνημόνευτων για τις επόμενες γενιές χαρακτηριστικών τους, τα οφέλη είναι απεριόριστα. Στην αντίθετη περίπτωση μπορεί να προκληθεί μεγάλη και διαρκής ζημιά. Αρκεί να αναλογιστούμε τις διάφορες «εθνικές» εμμονές και τα παραφουσκωμένα με φανταστικά τεκμήρια αλήθειας συναφή ιδεολογήματα που εντυπώθηκαν από τα σχολικά μας και όχι μόνο αναγνώσματα στην ευαίσθητη Βίβλο των παιδικών μας χρόνων, οδηγώντας μας συχνά σε αλλεπάλληλες κριτικές αξιολογήσεις και οδυνηρές διαψεύσεις κατά την εφηβεία, τη νεότητα και την ωριμότητα.

Η πολυβραβευμένη Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου και οι εκδόσεις Κέδρος μας χάρισαν φέτος ένα αξιόλογο ιστορικό μυθιστόρημα, που απευθύνεται σε παιδιά από 12 ετών (πρόταση του εκδότη), με άρωμα Βυζαντίου, μιας εποχής που δεν την αγγίζουν εύκολα οι συγγραφείς παιδικών, εφηβικών και νεανικών βιβλίων. Το γιατί είναι μια πολύ μεγάλη συζήτηση και όχι της παρούσης, με πλήθος ιστορικές, πολιτικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και διεθνείς προεκτάσεις που αλληλοσυμπληρώνουν η μία την άλλη και δημιουργούν μια παράδοξη κάποτε και σίγουρα όχι πάντα θετική σπείρα προβληματισμών και συμπερασμάτων για την πορεία μας, ως λαού και ως κράτους, στο χωροχρόνο.

Η συνοπτική περιγραφή της υπόθεσης του βιβλίου, όπως τη διαβάζουμε στο οπισθόφυλλό του, έχει ως εξής: «Άνοιξη του 626 μ.Χ.. Τα στίφη των Αβάρων προελαύνουν πυρπολώντας τα χωριά της Θράκης. Τα στρατεύματα των Περσών στρατοπεδεύουν απέναντι, στη μικρασιατική ακτή. Η Κωνσταντινούπολη πολιορκείται από Βορρά και Ανατολή, ενώ ο αυτοκράτορας απουσιάζει σε εκστρατεία. Μέσα στο χαλασμό, καραβάνια προσφύγων από τα λεηλατημένα χωριά συρρέουν στην Πόλη αναζητώντας προστασία στον ίσκιο των τειχών της. Ανάμεσά τους, τρία ορφανά αδέρφια, η Λυδία, ο Στέφανος και ο Λάζαρος. Στα υπόγεια του μοναστηριού που θα τους φιλοξενήσει, ανακαλύπτουν πως το καραβάνι τους μετέφερε και μια λαθρεπιβάτισσα: την αλλόγλωσση Λενόρ. Μαζί της θα ζήσουν μια απίστευτη περιπέτεια σε μυστικές κρύπτες και υπόγειες στοές, που θα τους φέρει αντιμέτωπους με μεταμφιεσμένους κλέφτες και μυστηριώδεις απαγωγείς. Η καταστροφή του εχθρικού στόλου θα σώσει τη Βασιλεύουσα, ενώ ταυτόχρονα θα οδηγήσει στη λύση του μυστηρίου και στην επανένωση των μελών μιας οικογένειας».

Η συγγραφέας επιλέγει την τριτοπρόσωπη αφήγηση που υποστηρίζει αποτελεσματικά το στόχο της περιγραφικής και παραστατικής παρουσίασης της εποχής σε πολλά επίπεδα: προσωπικό -όσον αφορά στους ήρωές της-, περιβαλλοντικό, οικογεωγραφικό, κοινωνικό, γεωπολιτικό, πολιτισμικό, οικονομικό, θρησκευτικό, λαογραφικό, εθιμικό, ψυχολογικό. Συνθέτει, επίσης, τον γοητευτικά λαβυρινθώδη και πολύχρωμο καμβά πάνω στον οποίο «κεντά» τους χαρακτήρες, τις διαθέσεις και τις ιδιαίτερες στιγμές δράσης αλλά και προσωπικού στοχασμού των ηρώων της. Τα γεγονότα τροφοδοτούν και σε ένα βαθμό πλάθουν τις προσωπικότητές τους και οι προσωπικότητές τους επηρεάζουν κι αναδημιουργούν τα γεγονότα. Ένα στοιχείο που αναζωπυρώνει διαρκώς το ενδιαφέρον του αναγνώστη για τη συνέχεια της ιστορίας και τροφοδοτεί την καλοδουλεμένη πλοκή με νέες εντάσεις και συγκινήσεις, χωρίς ωστόσο να την «μπουκώνει» με περιπέτεια σε υπερβολικό βαθμό. Γιατί το να μη σου ξεφεύγει το μέτρο στη «δόση» περιπέτειας που εισάγεις σε ένα κείμενο, είναι ένα από τα σπουδαιότερα -πιστεύω- πλεονεκτήματα ενός ιστορικού μυθιστορήματος, παιδικού και όχι μόνο.

Ανάλογα με την πρόθεση και το ταλέντο του συγγραφέα, το παιδί, ο έφηβος, ο νέος αναγνώστης ενός ιστορικού μυθιστορήματος μπορεί να «εκπαιδευθεί» στο να διαβάζει πίσω από τις γραμμές, διευρύνοντας τους γνωστικούς του ορίζοντες με περισσότερη προσωπική έρευνα και ακονίζοντας την κριτική του ικανότητα σε συζητήσεις με οικεία του πρόσωπα. Τα έργα και οι ημέρες γνωστών ιστορικών προσώπων, καθώς συμπλέκονται με τις περιπέτειες και τα πάθη, τα επιτεύγματα και τις αποτυχίες, τις χαρές και τις λύπες, τις ξέγνοιαστες και τις δραματικές στιγμές της ζωής απλών, καθημερινών ανθρώπων που μπορεί να είναι επινόηση του συγγραφέα αλλά θα μπορούσαν κάλλιστα να υπάρχουν και στην πραγματικότητα της εποχής, φωτίζονται από εναλλακτικές οπτικές γωνίες και αποκαλύπτουν ποσότητες και ποιότητες συχνά απροσδόκητες για κάθε αναγνώστη. Η κυρία Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου, με την υπεύθυνη αξιοποίηση των επιστημονικών της εφοδίων ως φιλολόγου και αρχαιολόγου και με λεξιλόγιο και διαλόγους που αποτυπώνουν πιστά το βυζαντινό βίωμα της εποχής, κινείται εύστοχα προς την κατεύθυνση αυτή. Δεν είναι τυχαίο ότι στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται και σχετικό γλωσσάρι.

Το μυθιστόρημα «Το καλοκαίρι των Αβάρων» είναι ένα όμορφο, καλοδουλεμένο κείμενο, που σε ταξιδεύει με τρόπο εύληπτο και παραστατικό στα πάθη της Βασιλεύουσας εκείνης της εποχής. Δεν είναι λίγες οι στιγμές που προκαλεί στους αναγνώστες αυθεντική συγκίνηση με την ανθρωπιά και την ευαισθησία με την οποία παρουσιάζονται αρκετά στιγμιότυπα από την εξέλιξη της δράσης. Αποπνέει σοβαρότητα και αληθοφάνεια ως προς το ιστορικό του υπόβαθρο αλλά και μια ελαφροπάτητη γοητεία ως προς τη λογοτεχνική του ενσάρκωση. Και εν τέλει πραγματώνει το δύσκολο στόχο της μετατροπής μιας υποβόσκουσας ιστορικής αφήγησης σε απολαυστική λογοτεχνική εμπειρία. Το ατμοσφαιρικό εξώφυλλο της Λέλας Στρούτση συνοψίζει και απογειώνει εικαστικά την ιδιαίτερη «ενέργεια» του βιβλίου.

Βησσαρία Ζορμπά – Ραμμοπούλου, Το καλοκαίρι των Αβάρων, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2016

ExLibris_EVI_S

Παπούτσια με φτερά

vourgiaΗ βούργια είναι μια μάλλινη υφαντή τσάντα που κρατούν στην Κρήτη, μοιάζει με σακίδιο και κρέμεται με κορδόνια από τους ώμους. Τους παλιούς χρόνους, όποτε υπήρχε ανάγκη, χρησίμευε για να κουβαλούν οι άντρες τα πολεμοφόδιά τους. Αλλά πιο συχνά συντρόφευε τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους στον καθημερινό τους μόχθο, καθώς σε αυτήν μετέφεραν τα απαραίτητα, το φαγητό και το κρασί ή το νερό τους. Σήμερα, σε πολλούς κρητικούς γάμους, οι καλεσμένοι βάζουν μέσα σε βούργιες τα δώρα τους προς το ζευγάρι, ή προσφέρονται μικρές βούργιες ως μπομπονιέρες. Η διακόσμηση της βούργιας είναι χαρακτηριστική: μια σειρά από επαναλαμβανόμενα γεωμετρικά μοτίβα σε έντονα χρώματα, που παρά την απλότητά τους υφαίνονται σε αριστοτεχνικούς συνδυασμούς και δημιουργούν ένα εξαιρετικό αισθητικό αποτέλεσμα, χάρμα οφθαλμών. «Η οργάνωση των μοτίβων σε ζώνες και η συμμετρία του διακόσμου ως προς κατακόρυφο άξονα, είναι χαρακτηριστικά όλων των ξομπλιαστών σακουλιών της Κρήτης: υπάρχει πάντα μία κεντρική ζώνη -σε μερικές περιοχές αυτή η ζώνη αποκτά ιδιαίτερη σημασία- που αποτελεί τον άξονα συμμετρίας για τον διάκοσμο του υφαντού», διαβάζουμε στην ιστοσελίδα του Μουσείου Κρητικής Εθνολογίας. http://www.cretanethnologymuseum.gr/imke/html/gr/222111.html

Η εικόνα της βούργιας που μου είχε χαρίσει αγαπημένο συγγενικό πρόσωπο μια χρονιά που βρέθηκα στη Σητεία, μου ήρθε στο μυαλό διαβάζοντας το νέο βιβλίο της Μαρίας Παπαγιάννη «Παπούτσια με φτερά». Με τη μαεστρία έμπειρης υφάντρας του λόγου η αγαπημένη Μαρία έπλεξε με οδηγό τη Ρόζα της, την ευάλωτη αλλά χαρισματική κεντρική της ηρωίδα, μια ιστορία αληθινή σαν παραμύθι που ταξίδεψε αξόδευτο από γενιά σε γενιά και παραμυθένια σαν το βίο και την πολιτεία ανθρώπων που μπορεί να είναι γείτονες και φίλοι μας, ανθρώπων σαν κι εμάς. Δεν λείπει κανείς και τίποτα από αυτό το βιβλίο. Όλοι και όλα, άνθρωποι, ζώα, ιδέες, λέξεις, έχουν τη θέση τους, το σχήμα τους, το χρώμα τους, την πραγματικότητά τους, το δίκιο τους, τον καημό τους, το σκοπό τους.

Ο Άρης, ο πατέρας της Ρόζας, είναι γονιός, ψαράς και ποιητής. Είναι ο άνθρωπος που μεταστρέφει με δυο κουβέντες κι ένα χαμόγελο τη σκοτεινή, σκληρή πλευρά της ζωής σε φως και τρυφερότητα. Και όχι μόνο για την κόρη του, αλλά για κάθε πλάσμα που συναντά στο δρόμο του. Ακόμη και για τα αδέσποτα γατιά που ταϊζει και «βαφτίζει» με ονόματα ποιητών και ποιητριών απ’ όλο τον κόσμο. Ακόμη και για τον Καρλίτο, το ξεστρατισμένο αηδονάκι που περιμαζεύει και περιθάλπει χωρίς να του στερήσει την ελευθερία της επιλογής: στο αυτοσχέδιο κλουβάκι του υπογείου της οδού Μοιρών 3 που για χάρη της Ρόζας του έχει ονομάσει «Βασίλειο των Γάτων», ή στο δάσος και όπου λάχει; Και το αηδονάκι, νιώθοντας ότι αυτός ο άνθρωπος είναι βαθύτατα συναισθηματικός, μένει κοντά τους για να συντροφεύει με το κελαΐδισμα του τις καλοσύνες του.

Σε αυτήν την πολύχρωμη «Αυλή των Θαυμάτων», σε αυτήν τη γεμάτη ζωή και δράση «Γειτονιά των Αγγέλων» όπου ξετυλίγεται το κουβάρι της ζωής πολλών και διαφορετικών ανθρώπων, ανθρώπων που η σκούφια τους μπορεί να κρατάει από κάθε γωνιά της γης, η Ρόζα θα μυηθεί στην περιπέτεια του προσωπικού της μεγαλώματος με τρόπους υπέροχα αντισυμβατικούς. Βήμα το βήμα θα υπερβεί ακόμη και την εκ γενετής σωματική της αδυναμία και θα ανακαλύψει αυτά που φαίνονται κι αυτά που δεν φαίνονται. Αυτά που είναι κι αυτά που καμώνονται πως είναι. Αυτά που δεν φοβούνται την εικόνα τους στον καθρέφτη κι αυτά που έχουν για πάντα εξορίσει τους καθρέφτες από τη ζωή τους. Μια πλειάδα από ξεχωριστούς γείτονες, η Ειρήνη η περιπτερού με τον «Μικρό της Παράδεισο», ο Χασίμ, ο μικρός Πακιστανός φίλος της και η οικογένειά του, η Άννα, η υπέροχη πιανίστα που από τότε που χρεοκόπησε ζει στο αυτοκίνητό της και φυτεύει ντομάτες κρυφά στον απέναντι λόφο, η ευαίσθητη Λουίζα που δεν ξαναχόρεψε φλαμένγκο και συντηρεί ένα μικρό Θέατρο – καφέ δίνοντας στέγη σε νέους ονειροπόλους ηθοποιούς και μουσικούς, η καινούργια φίλη της, η Αθηνά με τον αδερφό της τον Κωστή που κατάγονται από τη Συρία, η Λυπημένη κυρία Ελισέντα με τον κατάμαυρο μονόφθαλμο γάτο της τον Γκαμπίτο, και άλλοι πολλοί ακόμη, θαυμαστοί και μοναδικοί, πραγματικοί και ονειρικοί, θα οδηγήσουν τη Ρόζα σε περιπέτειες απίστευτες αλλά και τόσο οικείες για ένα παιδί της ηλικίας της.

Κι όταν, σαν άλλη Αλίκη, η Ρόζα θα πηδήξει μέσα στο σπιρτόκουτο που η ίδια ζωγράφισε με κιμωλία στον τοίχο του δωματίου της, τα θαύματα θα αρχίσουν να συμβαίνουν με ρυθμούς καταιγιστικούς. Ένας δεύτερος κόσμος, η Πολιτεία του Βυθού, υφασμένος με κέφι και φαντασία ανάμεσα στα μοτίβα του πρώτου, για να θυμηθούμε και την κρητική βούργια της αρχής, θα κάνει την εμφάνισή του και θα απαιτήσει την προσοχή της αλλά και την αφοσίωση των αναγνωστών. Η ξαφνιασμένη Ρόζα θα πει τον μυστικό λόγο «στα δέντρα κρέμονται οι λέξεις» και θα μπει στη σκοτεινή σπηλιά όπου συνεδριάζουν ο Βάβελ που μοιάζει με τον Δον Κιχώτη και όλοι όσοι μάχονται ενάντια στους «Γλωσσοκτόνους» δημιουργώντας φωλιές για τις γλώσσες που χάνονται, για την επικοινωνία που φτωχαίνει και υποβαθμίζεται, για τις ιστορίες που ξεχνιούνται, για τα όνειρα που πεθαίνουν…

Η Ρόζα θα αρχίσει να μπαινοβγαίνει από τη μία πολιτεία, αυτήν της οδού Μοιρών όπου ζει με τον πατέρα της μια «κανονική» ζωή, σε εκείνη του σπιρτόκουτου, την Πολιτεία του Βυθού. Και στις δύο θα πρέπει να αγωνιστεί για αυτά που πιστεύει, για αυτούς που αγαπά. Και στις δύο θα αποκτήσει φίλους και συμμάχους, αντιπάλους και εχθρούς. Και στις δύο θα κοιτάξει τον εαυτό της στα μάτια και θα φορέσει παπούτσια με φτερά. Και στις δύο θα παλέψει για να σώσει και για να σωθεί. Και στις δύο θα νικήσει και θα ηττηθεί. Και στις δύο θα ζήσει περιπέτειες που δεν θα φτάνει μια ολόκληρη ζωή για να τις καταλάβει και να τις διηγηθεί. Γιατί και στις δύο θα «αξίζει να υπάρχεις για ένα όνειρο κι ας είναι η φωτιά του να σε κάψει». Και στις δύο θα τη συντροφεύουν οι λέξεις και η μαγεία τους….

Η Μαρία Παπαγιάννη μας χάρισε ένα βιβλίο – πολύχρωμο υφαντό. Μια «έντυπη» κρητική βούργια για να βάλουμε μέσα το προσφάι και το νερό μας και να ξεκινήσουμε ένα ξομπλιαστό ταξίδι στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής. Με ρέουσα, κλιμακωτή γραφή, με την απλότητα και την ευαισθησία της πένας της, με την ιδιαίτερη ματιά της παιδικής αθωότητας που πάντα κομίζει στα βιβλία της, μας προσκαλεί σε μια βουτιά στην αληθινή και διαχρονική αξία της Ανθρωπιάς. Στην αληθινή και διαχρονική αξία της Ποίησης. Στην αληθινή και διαχρονική αξία της Γλώσσας, της κάθε σπάνιας και μοναδικής γλώσσας μέσω της οποίας οι άνθρωποι όπου γης κοινωνούν και επικοινωνούν την Αγάπη, την Ιστορία, την Ταυτότητά τους. Το εξώφυλλο της Φωτεινής Τίκκου είναι απολύτως ταιριαστό με το περιεχόμενο του βιβλίου. Και τα περιεχόμενά του μαζί με τη βιβλιογραφία που παρατίθεται στο τέλος, μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να εντρυφήσει κανείς στη μαγεία του ποιητικού λόγου έχοντας ανοιχτό στο πλάι του έναν παγκόσμιο χάρτη.Παπούτσια_με_φτερά

Μαρία Παπαγιάννη, Παπούτσια με φτερά, εκδόσεις Πατάκη, 2016

ExLibris2 (s)

 

Παρουσιάζοντας το “Θησαυρό της Εβίτας”

Prosklisi EvitaΗ πρώτη χρονιά της “Χάρτινης Αγκαλιάς”, της Παιδικής Λέσχης Ανάγνωσης των εκδόσεων Καλέντη, έκλεισε με την παρουσίαση του πανέμορφα εικονογραφημένου από την Ίριδα Σαμαρτζή παραμυθιού μου “Ο Θησαυρός της Εβίτας”. Αγαπημένοι φίλοι, συνάδελφοι παιδαγωγοί και συγγραφείς και συνεργάτες, παλιοί και νέοι, καθώς και μαθητές μου με τους γονείς τους, μου έδωσαν χαρά και με τίμησαν με την παρουσία και με την αγάπη τους στις 4 Ιούνη 2016, στον πολυχώρο των εκδόσεων Καλέντη, στο Ελληνικό, κάνοντας τη μέρα αυτή να μου μείνει αξέχαστη. Αυτοσχεδιάζοντας με αφήγηση, θεατρικό παιχνίδι, χορό, μικρές εικαστικές πινελιές και τη μουσική συνοδεία και το υπέροχο τραγούδισμα του συγγραφέα, μουσικού και φίλου Δημήτρη Κάσσαρη μεταφερθήκαμε νοερά στον “Υπόγειο Γλωσσολύτη” και ανακαλύψαμε μαζί με την Εβίτα και τον παιχνιδιάρη γάτο της, το Ζωηρό, “ποιος είναι ο μεγαλύτερος θησαυρός του κόσμου”.KALENTIS_1

Ευχαριστώ πολύ τις εκδόσεις Καλέντη, ειδικότερα την Κέλλυ Ιωαννίδου-Καλέντη και τη Βασιλική Τζόκα για τη συνεργασία μας και για την έναρξη ενός πολύ ενδιαφέροντος και δημιουργικού ταξιδιού, που όπως φαίνεται θα συνεχιστεί -καλά να είμαστε όλοι- για πολύ πολύ καιρό ακόμη…ZOIROSEVITA_5EVITA_11EVITA_7EVITA_12EVITA_21EVITA_10EVITA_14YPOGEIOS_GLOSOLYTISEVITA_17EVITA_20XRYSANTHOS_XELIEVITA_18ELPIDAEVITA_23DIOGENIS_LAGOSEVITA_16EVITA_24TRIO_1FTEROTI_ELAFINAYPOGEIOS_GLOSSOLYTISGATOS_ZOIROSEVITA_8_1ELPIDA_1EVITA_26

EVITA_1EVITA_2

EVITA_6FTEROTI_ELAFINA_1EVITA_4

Οι καλικάντζαροι κι ο μύλος τους

paramythia_tis_imvrouΜια φορά κι έναν καιρό, ζούσαν στην Ίμβρο δυο αδέρφια. Ο ένας ήταν πολύ πλούσιος και είχε πολλά κτήματα κι ο άλλος ήταν πολύ φτωχός και είχε πολλά παιδιά. Ο φτωχός συντηρούσε με κόπο τη φαμίλια του, κάνοντας μεροκάματα πότε στα κτήματα του πλούσιου αδερφού του και πότε όπου αλλού έβρισκε. Ο πλούσιος, αν και άτεκνος, ήταν πολύ φιλάργυρος και δε βοηθούσε καθόλου τον αδερφό του.

Εκείνα τα Χριστούγεννα, στου φτωχού το σπίτι, πέρασαν με ψωμί κι ελιές, ενώ ο πλούσιος είχε απ’ όλα τα καλά στο τραπέζι του. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, ο φτωχός πήγε στο νερόμυλο για να πάρει λίγο αλεύρι, μα ο μυλωνάς δεν του έδωσε, γιατί δεν είχε να πληρώσει. Καθώς γύριζε λυπημένος στο χωριό, συλλογιζόταν πως θα πήγαινε πάλι στα παιδιά του με άδεια χέρια και τον έπιανε απελπισία. Ξαφνικά, άκουσε πίσω του κουδούνια και ποδοβολητά ζώων. Παραμέρισε γρήγορα από το δρόμο και μπήκε στο δάσος, αλλά οι ήχοι σα να τον ακολουθούσαν. «Λες να είναι καλικάντζαροι χρονιάρα μέρα;», αναρωτήθηκε κι ανέβηκε πάνω σε ένα ψηλό δέντρο, φροντίζοντας να κρυφτεί στα κλαδιά του, όσο καλύτερα μπορούσε.dscn7552-2

Τα ζώα με τους συνοδούς τους σταμάτησαν κάτω από το δέντρο, μα ήταν σκοτάδι και δεν μπορούσε να διακρίνει ποιοι ήταν. Τότε άκουσε μια βροντερή φωνή να λέει:
– «Ατσίλ αγατζίμ ατσίλ!», που θα πει «άνοιξε, δέντρο μου, άνοιξε!».
Αμέσως ο κορμός του δέντρου άνοιξε στα δύο κι από μέσα ξεχύθηκε ένα φως, τόσο δυνατό, που έλαμψε ο τόπος γύρω τριγύρω. Τότε ο φτωχός είδε με τρόμο σαράντα καλικάντζαρους, μαυριδερούς κι ασχημομούρηδες, με μυτερά κέρατα, μαλλιαρές ουρές και νύχια γυριστά, να σέρνουν σαράντα μουλάρια τόσο φορτωμένα, που με το ζόρι στέκονταν στα πόδια τους! Από τη ρίζα του δέντρου ξεκινούσαν κάτι ξύλινες, στριφογυριστές σκάλες, που απλώνονταν σε βάθος, όσο έφτανε το βλέμμα του. Οι καλικάντζαροι φορτώθηκαν τα σακιά και κατέβαιναν τις σκάλες, για να τα στοιβάξουν στις υπόγειες αποθήκες τους. Αφού τελείωσαν αυτή τη δουλειά, ο αρχηγός τους φώναξε ένα μικρό καλικαντζαράκι και το διέταξε:
– «Φέρε μου το μύλο, μικρέ!».
Τότε το καλικαντζαράκι άνοιξε ένα κρυφό συρτάρι, σκαλισμένο στη ρίζα του δέντρου, πήρε έναν μύλο μικρό, σαν εκείνους που αλέθουν τον καφέ και τον παρέδωσε στον αρχηγό του με μια αστεία υπόκλιση.dscn7547-2

Ο αρχηγός των καλικάντζαρων πήρε το μύλο, στάθηκε όρθιος με μεγάλη επισημότητα, τον σήκωσε ψηλά τεντώνοντας τα χέρια του και βροντοφώναξε:
– «Μύλε μου, αφέντη μύλε μου,
βγάλε σωρούς κριθάρια
νόστιμα σα ζαχαρωτά,
να φάνε τα μουλάρια!».

Δεν πρόλαβε να τελειώσει τη φράση του κι ο μύλος άρχισε να βγάζει σπόρους κριθαριού, αφράτους και λαχταριστούς σαν ένα βουνό από κουφέτα! Τα μουλάρια έφαγαν με την ψυχή τους, μέχρι που οι κοιλιές τους φούσκωσαν σα μπαλόνια. Τότε ο Αρχικαλικάντζαρος σκέπασε με την παλάμη του το μύλο, φύσηξε τρεις φορές κι εκείνος σταμάτησε να βγάζει κριθάρι. Έπειτα τον κράτησε πάλι ψηλά και φώναξε:
– «Μύλε μου, αφέντη μύλε μου,
βγάλε κρέας ψημένο,
να φαν τα παλικάρια μου
κι εγώ να μη χορταίνω!».dscn7543-2

Αμέσως ο μύλος άρχισε να βγάζει κρέατα τραγανιστά και ροδοκοκκινισμένα, που η μυρωδιά τους απλώθηκε στο δάσος κι άνοιξε την όρεξη σ’ όλα τα πλάσματά του. Οι καλικάντζαροι στρώθηκαν γύρω του κι έφαγαν του σκασμού! Με τον ίδιο τρόπο ο μύλος έβγαλε πίτες, αυγά, φρούτα, τυρί, γλυκίσματα και μπόλικο κρασί. Μόλις του έδινε εντολή ο αρχηγός των καλικάντζαρων, ο μύλος πρόσφερε απ’ όλα τα αγαθά πλουσιοπάροχα.

Ο φτωχός παρακολουθούσε τα συμβάντα από την κορυφή του δέντρου με ανοιχτό το στόμα. «Αχ, ας είχα κι εγώ έναν τέτοιο μύλο, μόνο για μια μέρα έστω, γι’ απόψε που είναι Πρωτοχρονιά. Θα έτρωγαν και θα χόρταιναν τα καημένα τα παιδάκια μου. Και πόσα ρούχα, πόσα παιχνιδάκια θα τους χάριζα…Τώρα, μακάρι να μας λυπηθεί ο Θεός», συλλογιζόταν κι η καρδιά του μάτωνε από τη στενοχώρια.dscn7560-2

Κοντά στα ξημερώματα, ο αρχηγός είπε στους άλλους καλικάντζαρους:
– «Καλικάντζαροι, αδέρφια,
ροκάνες πάρτε μα και ντέφια!
Προτού λαλήσει ο πετεινός,
σε άλλους τόπους πάμε,
χίλιες να κάνουμε ζημιές,
μπελάδες στις νοικοκυρές
και πριν αγιαστούνε τα νερά,
στο δέντρο μας γυρνάμε».
Οι καλικάντζαροι αλάλαξαν ενθουσιασμένοι και η γη σείστηκε από τις αγριοφωνάρες τους. Ανέβηκαν στα μουλάρια τους και χτυπώντας τα με τις ουρές τους, έγιναν άφαντοι! Ο Αρχικαλικάντζαρος, αφού φύλαξε με προσοχή το μύλο στην κρυψώνα του, καβαλίκεψε το μουλάρι του, ανέβηκε τη σκάλα και είπε στο δέντρο:
– «Καπάν, αγατζίμ, καπάν», δηλαδή «κλείσε, δέντρο μου, κλείσε».
Αμέσως το δέντρο έκλεισε, ο τόπος σκοτείνιασε κι ησύχασε ξανά και το μόνο που ακούστηκε στο δάσος για μερικά λεπτά, ήταν τα γρήγορα ποδοβολητά του μουλαριού του Αρχικαλικάντζαρου, που πήγαινε να συναντήσει τους συντρόφους του.dscn7549-2

Ο φτωχός χωρικός κατέβηκε φοβισμένος από την κορυφή του δέντρου. Ενώ ετοιμαζόταν να φύγει, ακούστηκε το λάλημα ενός πετεινού κι άρχισε να ξημερώνει. Τότε αναθάρρησε και είπε με το νου του:
– «Αν διατάξω κι εγώ το δέντρο με τα λόγια που είπε ο καλικάντζαρος, άραγε θ’ ανοίξει; Τότε θα κάναμε στ’ αλήθεια Πρωτοχρονιά κι εγώ κι η οικογένειά μου…». Τελικά κοντοστάθηκε κι αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη του. Στάθηκε στη ρίζα του δέντρου και φώναξε όπως ο καλικάντζαρος, «ατσίλ, αγατζίμ, ατσίλ!». Αμέσως το δέντρο άνοιξε κι ο χωρικός θαμπώθηκε από το φως που ξεχύθηκε από μέσα του! Κατέβηκε τα σκαλοπάτια και είδε αμέτρητες κάμαρες γεμάτες χρυσάφι, ασήμι και πολύτιμα πετράδια! Για μια στιγμή σάστισε από τα τόσα πλούτη και δεν ήξερε τι να κάνει. Ήταν, ωστόσο, άνθρωπος λογικός και καθόλου πλεονέκτης. Γρήγορα συνήλθε και αναζήτησε το μικρό μύλο. «Δε μου χρειάζεται τίποτα απ’ όλ’ αυτά, παρά μόνο ο μύλος», σκέφτηκε. Βρήκε την κρυψώνα του, τον πήρε, ανέβηκε πάλι τα σκαλοπάτια, διέταξε το δέντρο να κλείσει με τα μαγικά λόγια και τράβηξε για το σπίτι του.dscn7545-2

Φανταστείτε τι έγινε όταν ο φτωχός χωρικός πήγε στην οικογένειά του και ο μύλος άρχισε να βγάζει άφθονα ό,τι αγαθά του ζητούσε: φαγητά, ρούχα, παιχνίδια για τα παιδιά, χρήματα. Η γυναίκα του κόντεψε να τρελαθεί από τη χαρά της. Την Πρωτοχρονιά ο φτωχός και η οικογένειά του πήγαν στην εκκλησιά με καινούργιες φορεσιές και έριξαν στο δίσκο χρυσά νομίσματα. Όλο το χωριό απορούσε με αυτό το θαύμα. Ο μυλωνάς, που μόλις την προηγούμενη μέρα ο φτωχός παρακαλούσε να του δώσει λίγο αλεύρι, για να φάνε ψωμί τα παιδιά του, έμεινε άναυδος. Περισσότερο απ’ όλους, όμως, παραξενεύτηκε ο πλούσιος αδερφός του. «Κάτι τρέχει, κάποιο θησαυρό θα βρήκε αυτός, πρέπει να πάω να μάθω…», συλλογίστηκε και τα μάτια του γυάλιζαν από την απληστία.

Την άλλη κιόλας μέρα, ο πλούσιος αδερφός πήγε στο σπίτι του φτωχού και προσπάθησε να μάθει τι συμβαίνει. Ο φτωχός, όμως, είχε ορμηνέψει τα παιδιά και τη γυναίκα του να μη μιλήσουν. Αν και δεν κατάφερε να μάθει τίποτα, δεν το έβαλε κάτω. Πήγαινε κάθε μέρα και τους έταζε διάφορα, για να του αποκαλύψουν το μυστικό. Έτσι, μια μέρα που ο αδερφός του έλειπε σε δουλειά, πίεσε τόσο πολύ τη γυναίκα του, που εκείνη θύμωσε, ξεχάστηκε και του φανέρωσε το μυστικό τραγουδώντας:
– «Από το μύλο μας το μαγικό
ό,τι ζητήσω έχω εγώ.
Κι εσένα που μας περιφρονούσες
και διόλου δε μας συμπονούσες,
θα σε περάσουμε στα πλούτη,
τσιγκούναρε γεροξεκούτη!dscn7551-2

Ο πλούσιος αδερφός κόντεψε να σκάσει από τη ζήλια του. Ο μύλος του έγινε έμμονη ιδέα. Έβαλε στόχο να τον αποκτήσει με κάθε μέσο και να φύγει από την Ίμβρο. Άρχισε, λοιπόν, να καλοπιάνει τον αδερφό του:
– «Δώσε μου το μύλο και θα σου χαρίσω όλα μου τα κτήματα, όλα μου τα ζωντανά, όλη μου την περιουσία και θα φύγω με τη γυναίκα μου στα ξένα. Θα μείνεις μοναδικός άρχοντας αυτού του τόπου».
– «Μα την παραμονή των Θεοφανίων, οι Καλικάντζαροι θα επιστρέψουν και θα αναζητήσουν το μύλο τους. Τι θα γίνει τότε; Θα καταλάβουν ότι τους τον πήραμε και θα θελήσουν να μας εκδικηθούν. Εγώ σκοπεύω αύριο να τον επιστρέψω στη θέση του. Μου φτάνουν και μου περισσεύουν όσα αγαθά απέκτησα», του απαντούσε ο φτωχός αλλά μυαλωμένος αδερφός.
– «Την παραμονή των Θεοφανίων, εγώ θα έχω φύγει! Θα ναυλώσω ένα καΐκι και θα ταξιδέψω μακριά, σε τόπο που δε θα τον ξέρει κανείς. Έλα, αδερφέ μου, δώσε μου το μύλο και θα σου χαρίσω ό,τι έχω και δεν έχω. Εσύ δεν έχεις να χάσεις τίποτα. Ο μύλος θα βρίσκεται πλέον στα χέρια μου κι αν οι καλικάντζαροι θελήσουν να εκδικηθούν, το κακό θα βρει μονάχα εμένα!», επέμενε ο πλούσιος που το μάτι του δε χόρταινε με τίποτα.dscn7545-2

Με τα πολλά, ο φτωχός δέχτηκε να παραδώσει στον πλούσιο αδερφό του το μύλο με αντάλλαγμα την περιουσία του. Αμέσως ο πλούσιος κατέβηκε στο λιμάνι, για να ναυλώσει ένα καΐκι και να φύγει από το νησί. Δε βρήκε, όμως, και γύρισε στο σπίτι του άπρακτος, γιατί κανένα καΐκι δεν έφευγε πριν αγιαστούν τα νερά. Αλλά κι οι Καλικάντζαροι αντί να γυρίσουν στο δέντρο τους την παραμονή των Θεοφανίων, γύρισαν μια μέρα νωρίτερα. Όταν είδαν ότι έλειπε ο μύλος τους, έγιναν θηρία ανήμερα. Ο αρχηγός τους έγινε κατακόκκινος από το θυμό του και διέταξε να σκορπιστούν σε όλα τα γύρω χωριά και να ανακαλύψουν τον κλέφτη, πριν αγιαστούν τα νερά. Εκείνος έμεινε στο κρησφύγετό τους, να περιμένει τα μαντάτα.

Ωστόσο, ένα μικρό καλικαντζαράκι είχε σκαρφαλώσει στο τζάκι το βράδυ που συνομιλούσαν τα δυο αδέρφια και άκουσε όλα όσα είπαν. Έτρεξε στον Αρχικαλικάντζαρο και του τα είπε χαρτί και καλαμάρι:
– «Απόψε φεύγει ο κλέφτης του μύλου, αφεντικό! Κατέβηκε χτες στο γιαλό να βρει καΐκι, μα δεν τα κατάφερε».
– «Μπράβο, καλικαντζαράκι μου! Άκουσε τώρα πως θα τον παγιδέψουμε. Εγώ θα κατέβω στο λιμάνι του Κάστρου και θα περιμένω μέσα σε μια βάρκα. Εσύ θα πας στον κλέφτη του μύλου μας μεταμφιεσμένος σε ναύτη και θα του πεις ότι αναχωρούμε το συντομότερο. Αν θέλει να ταξιδέψει μαζί μας, θα πρέπει να κατέβει αμέσως στο λιμάνι με τα πράγματά του, γιατί θα σαλπάρουμε νωρίς, για να φτάσουμε στη Σαμοθράκη πριν αγιαστούν τα νερά», πρόσταξε ο Αρχικαλικάντζαρος.dscn7541-2

Έτσι κι έγινε. Σε λίγο έφτασε στο λιμάνι ο πλούσιος αδερφός με τη γυναίκα του και με ένα καλάθι που είχε μέσα το μύλο. Μπήκε στο καΐκι μαζί με το καλικαντζαράκι, που ήταν μεταμφιεσμένο σε ναύτη. Ο Αρχικαλικάντζαρος που παρίστανε τον καπετάνιο, σήκωσε αμέσως άγκυρα για Σαμοθράκη. Σε όλο το ταξίδι ο πλούσιος αδερφός και η γυναίκα του παρακαλούσαν να ξημερώσει γρήγορα και να αγιαστούν τα νερά, για να πάψουν να κινδυνεύουν από τους καλικάντζαρους. Οι καλικάντζαροι, πάλι, συλλογίζονταν με τι τρόπο θα άρπαζαν το μύλο από το καλάθι του. Ήταν, βλέπετε, σκεπασμένος με ένα πετσετάκι, που είχε επάνω του κεντημένο ένα σταυρό! Που να πλησιάσουν οι καλικάντζαροι!dscn7557-2

Γύρω στα μεσάνυχτα, είπε ο καπετάνιος στο ναύτη του:
– «Βάλε να βράσει λίγο ρύζι, να κάνεις σούπα να φάμε, γιατί πείνασα».
– «Στις προσταγές σου, καπετάνιε μου», είπε το ναυτάκι-καλικαντζαράκι κι άναψε την πυροστιά στην πλώρη, για να φτιάξει τη σούπα. Μετά από λίγο, φώναξε:
– «Καπετάνιε, ξεχάσαμε να πάρουμε αλάτι και θα φας τη σούπα σου ανάλατη».
– «Δεν τρώγεται ανάλατη αυτή η σούπα, βρε ναυτόπουλο! Έχασες τα μυαλά σου; Μήπως τυχόν έχετε μαζί σας λίγο αλάτι;», ρώτησε τον πλούσιο αδερφό και τη γυναίκα του ο καπετάνιος.
– «Εμείς έχουμε ό,τι θελήσουμε, μόνο σίμωσε να πάρεις το αλάτι που ζήτησες», είπε ο πλούσιος αδερφός με έπαρση κι έβγαλε το μύλο απ’ το καλάθι του. Τον κράτησε μπροστά του με τα χέρια τεντωμένα και είπε δυνατά:
– «Μύλε μου, αφέντη μύλε μου,
βγάλε ψιλό αλάτι,
να νοστιμίσει η σούπα μας,
σύμφωνα με τα γούστα μας!».dscn7558-2

Δεν πρόλαβε να τελειώσει τη φράση του κι ο μύλος άρχισε να βγάζει αλάτι. Άλλο που δεν ήθελαν κι οι καλικάντζαροι, όρμησαν να τον αρπάξουν από τα χέρια του πλούσιου χωρικού και ακολούθησε πάλη φοβερή! Πάλευαν οι Καλικάντζαροι να τους πάρουν το μαγικό μύλο, πάλευαν κι ο πλούσιος με τη γυναίκα του να τον βάλουν πάλι στο καλάθι και να τον σκεπάσουν με το πετσετάκι με το σταυρό, για να τον σώσουν. Όλη αυτήν την ώρα, ο μύλος έβγαζε αλάτι ασταμάτητα και το καΐκι άρχισε να γεμίζει και να βουλιάζει από το παραπανίσιο βάρος…

Το ξημέρωμα τους βρήκε να συνεχίζουν την πάλη με λυσσαλέο πείσμα. Ξαφνικά, από την αντικρινή στεριά της Σαμοθράκης ακούστηκαν ψαλμωδίες, το «Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου Σου Κύριε!…». Τότε οι καλικάντζαροι εξαφανίστηκαν στη στιγμή, το καΐκι βούλιαξε κι ο πλούσιος αδερφός με τη γυναίκα του βρέθηκαν στη θάλασσα. Καθώς πάλευαν με τα κύματα να σωθούν, ο μύλος τους ξέφυγε από τα χέρια και πήγε στον πάτο της θάλασσας. Τελικά, κατάφεραν να βγουν στην ακτή της Σαμοθράκης κολυμπώντας και κατάλαβαν ότι όλα τα πλούτη του κόσμου δεν άξιζαν όσο η ζωή τους…dscn7555-2

Ο μύλος βρίσκεται ακόμη βυθισμένος στο θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στην Ίμβρο και τη Σαμοθράκη, που είναι από τα βαθύτερα σημεία του Αιγαίου και συνεχίζει να βγάζει αλάτι. Γι’ αυτό η θάλασσα είναι πολύ αλμυρή, όσες βροχές και να κάνει, όσα ποτάμια με γλυκό νερό και να χυθούν μέσα της. Κάθε χρόνο, κάποιοι από αυτούς που ταξιδεύουν νύχτα το Δωδεκαήμερο σ’ εκείνη την περιοχή, ισχυρίζονται ότι διακρίνουν βάρκες γεμάτες μαυριδερούς ναύτες, που ολοένα βουτούν στη θάλασσα, σα να γυρεύουν κάτι. Είναι οι καλικάντζαροι που ψάχνουν να βρουν το μύλο τους, αλλά δεν τα καταφέρνουν. Έτσι, η θάλασσα ανάμεσα στην Ίμβρο και τη Σαμοθράκη παραμένει αλμυρή!

Από τα “Παραμύθια της Ίμβρου”, λογοτεχνική απόδοση-επιμέλεια Εύη Τσιτιρίδου – Χριστοφορίδου, εικονογράφηση Αικατερίνη – Αίγλη Ποταμίτου, εκδόσεις Ακρίτας, Αθήνα 2005

Το Πάτημα του Έλληνα

Χρυσοστόμου Σμύρνης σήμερα. Μνήμη βαριά σαν αμόνι. Ψυχή αέρινη, κεράκι αναμμένο στην Αγία Φωτεινή Νέας Σμύρνης. Φλόγα που τρεμοπαίζει από το δροσερό αγέρι κι από τις νοτισμένες ανάσες ολόγυρα. Παράξενη σιγαλιά με τόσο κόσμο μέσα στην εκκλησία. Κι η ψαλμωδία είναι σαν να ακούγεται από μακριά, από την άλλη πλευρά του Αιγαίου σαν ψίθυρος και σαν παράπονο αγγέλου μοναχικού…he-smyrna-burn-13t14d-quay-buildings2

Ο βίαιος ξεριζωμός από τις πατρογονικές εστίες δεν είναι μοίρα. Κάποιοι υφαίνουν την σκληρή, πνιγηρή κάπα του με μαύρες ατσάλινες κλωστές και την απλώνουν χωρίς περίσκεψη, χωρίς αιδώ, σε ουρανούς που υποφέρουν άδικα, ενώ υπάρχουν εις τους αιώνας των αιώνων και αξίζουν για να υποδέχονται όλους τους ήλιους και τ’ αστέρια στο ευλογημένο σώμα τους.

Η ιστορία βοά. Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Η καθ’ ημάς Ανατολή υποφέρει, οι λαοί της παραδίδονται βορά στην προσφυγιά. Εδώ, στην ίδια θάλασσα ξανά. Η ιστορία μας πονά. Αλλά εμείς δεν θα ταϊσουμε τη λήθη. Θα προχωράμε με τα μάτια ανοιχτά. Ψύχραιμα, αποφασιστικά, μπροστά. Και θα λέμε την αλήθεια στα παιδιά.χρυσοστομος-σμυρνης

Γι’ αυτό, διαβάστε «Το πάτημα του Έλληνα» της Ελένης Σβορώνου. Σκεφτείτε, συζητήστε, νιώστε, μοιραστείτε κάθε του παράγραφο με όσους αγαπάτε, μικρούς και μεγάλους. Η συγγραφέας, πολυτάλαντη, φίλη αγαπημένη, πρόσφερε απλόχερα την καλοσύνη και την ομορφιά της ψυχής της, αλλά και τον πλούτο των γνώσεών της σε αυτό το μικρό ζαφείρι. Στις σελίδες του θα αναγνωρίσετε και θα απολαύσετε όλα τα συστατικά της καλής γραφής. Πήρε ένα θέμα απίστευτα δύσκολο, ευαίσθητο και πονετικό και το απέδωσε ως αφήγημα πολυεπίπεδο, με την αισθαντική και στιβαρή ταυτόχρονα πένα της, με τρόπο αριστοτεχνικό. Δυσκολεύτηκα πολύ να το διαβάσω, μου πήρε μήνες. Με έπνιγε η συγκίνηση. Με βάραιναν οι διηγήσεις των παππούδων μου και άλλων συγγενικών και φιλικών προσώπων. Το άφηνα, το ξανάπιανα. Το τελείωσα σήμερα κι ένα πάλλευκο αηδόνι λες και πέταξε επιτέλους ελεύθερο μέσα από το στήθος μου, να κελαηδήσει και πάλι για το καλό και το δίκαιο, πέρα απ’ τα σαράντα κύματα…filesempros_447071742

Μπορώ να φανταστώ από πρώτο χέρι τον κόπο, την εγρήγορση, την ευθύνη, την αγωνία της συγγραφής ενός βιβλίου σαν αυτό, που απαιτεί ενδελεχή έρευνα για να διαμορφωθεί ως κείμενο, έτσι ώστε να επιτελέσει το βασικό του στόχο: τη μετάδοση του βιώματος εκείνης της εποχής, την ουσιαστική διδαχή μιας κομβικής ιστορικής στιγμής στους αναγνώστες. Δεν είναι παραμύθι. Δεν είναι μυθοπλασία. Δεν είναι παιχνίδισμα του λόγου. Οφείλεις να σκύψεις με απεριόριστο σεβασμό στις πηγές, στα ντοκουμέντα, στις μαρτυρίες. Και η φαντασία, ο λυρισμός, η ενσυναίσθηση, μόνο ως μικρές, προσεκτικά ζυγισμένες πινελιές τρυφερότητας και ανθρωπιάς μπορούν να συνεισφέρουν στη διαμόρφωση αυτού του κατεξοχήν ρεαλιστικού πίνακα ζωγραφικής. Γιατί η Ελένη Σβορώνου κυριολεκτικά ζωγραφίζει τις δραματικές εκείνες στιγμές, με τρόπο λιτό κι απέρριτο. Με αγάπη, με γνώση, με ευαισθησία. Με την αγάπη του ανθρώπου που συμπάσχει, με τη γνώση του επιστήμονα που διαβάζει και «μεταφράζει» τις πηγές κριτικά και όσο πιο πολύ μπορεί αντικειμενικά και με την ευαισθησία του λογοτέχνη που συναισθάνεται τον απόηχο των γεγονότων και τα πάθη και παθήματα των πρωταγωνιστών τους ως τα βάθη της καρδιάς του.

Το βιβλίο έχει τιμηθεί με Εύφημο Μνεία από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά. Επίσης, συγκαταλέχθηκε στη μικρή λίστα των «Λογοτεχνικών Βραβείων του Αναγνώστη 2015» και στη βραχεία λίστα για το Βραβείο εφηβικού ή νεανικού μυθιστορήματος, του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ – Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου 2015. Το εξαιρετικό εξώφυλλό του έχει φιλοτεχνήσει ο αγαπημένος Soloúp.

Ελένη Σβορώνου και εκδόσεις Κέδρος, σας ευχαριστούμε για αυτόν τον μικρό θησαυρό. Ελπίζω και εύχομαι να μη λείψει από καμιά βιβλιοθήκη, ιδιαίτερα από καμιά σχολική και πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη…Svoronou

Ο Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα

Αυτές τις μέρες προσπαθώ να αποχαιρετήσω τη χρονιά που φτάνει στο τέλος της και αυτό συνεπάγεται και πολλή φασίνα στο σπίτι. Μην απορείτε. Για όσους εργαζόμαστε στην εκπαίδευση, ο κύκλος του χρόνου ολοκληρώνεται τον Αύγουστο και ξαναρχίζει το Σεπτέμβρη, με την έναρξη της νέας σχολικής και ακαδημαϊκής χρονιάς. Μια από τις λιγότερο κουραστικές αλλά πολύ χρονοβόρες οικιακές εργασίες αυτής της περιόδου, λοιπόν, είναι και το ξεσκόνισμα και ξεσκαρτάρισμα των βιβλιοθηκών. Βιβλία, βιβλία, βιβλία. Ειδικά τα παιδικά, αλλά και όσα αξιοποιώ στο σχολείο με διάφορους τρόπους, είναι πλέον ο βασικός και αδιαφιλονίκητος ιδιοκτήτης των ραφιών του σπιτιού. Κοντεύουν να εκτοπίσουν από τις έδρες τους τα ρούχα, ακόμη και τα κουζινικά. Μονάχα τα παιχνίδια του Νικηφόρου αντιστέκονται σθεναρά…

Μπορείτε ίσως να φανταστείτε γιατί είναι τόσο χρονοβόρα αυτή η διαδικασία: συνεχώς κάτι με αποσπά από τον κυρίως στόχο μου, που είναι η οργάνωση και κατηγοριοποίηση του εντύπου θησαυρού μου, ώστε να βρίσκω εύκολα και άμεσα ό,τι χρειάζομαι για την καθημερινότητα του σχολείου (και όχι μόνο). Τι με αποσπά; Τι άλλο από τα ίδια τα βιβλία! Το ένα μου θυμίζει τα παιδικά μου χρόνια, το άλλο το έχω από φοιτήτρια, το τρίτο μου το χάρισε ο αγαπημένος μου, το τέταρτο είναι το πρώτο παραμύθι που διάβασα όταν διορίστηκα και πάει λέγοντας. Για να μη μακρηγορώ, θα σας αποκαλύψω ποιο βιβλίο έβγαλα από τη θέση του, το χάιδεψα, το ξαναδιάβασα και το ετοίμασα για την πρώτη μέρα στην τάξη μου φέτος. Μη μου πείτε ότι δεν έχετε ούτε μια στάλα περιέργεια, γιατί δεν θα σας πιστέψω!Νικ_Συν

Το παίρνω στα χέρια μου. Στο εξώφυλλό του το αγαπημένο μου χρώμα. Κυανό, σαν τη θάλασσα του Αιγαίου και σαν τον Αττικό ουρανό. Το κρατώ πάνω στην καρδιά μου και κλείνω τα μάτια χαμογελώντας, σαν να πρόκειται…Μπα σε καλό μου, σιγοτραγουδώ κιόλας, για να φτιάξω ατμόσφαιρα! Τώρα το πλοίο έχει σαλπάρει / κι από τα μάτια σβήνει η στεριά / μες στα κατάρτια πετούνε οι… Μα τι συμβαίνει; Κάποιος με σκουντάει, ουπς! Με τσιμπάει μάλλον, άουτς! Έχει γούστο να κάνουν πουλάκια τα μάτια μου: ένας γλάρος! Nikiforos_Synaisthimata_1

Νικηφόρο με λένε. Καλημέρα!
– Α, δεν πάμε καλά. Τώρα ακούω και φωνές.
Ακριβή την έχετε την καλημέρα στο χωριό σου;
– Σιγά να μη σε λένε και Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Από πότε κυκλοφορούν γλάροι με ονοματεπώνυμο;
Διακρίνω μία ειρωνεία στον τόνο της φωνής σου και αυτό με πληγώνει λίγο. Πως τα πας με το συναισθηματικό σου κόσμο;
– Πριν λίγες μέρες διάβαζα Ίρβιν Γιάλομ. Γιατί, θα μου βάλεις διαγώνισμα;
Να τον και ο καμουφλαρισμένος θυμός. Δεν το είπα για να σε προσβάλω. Μα γιατί τσιμπιέσαι;
– Τώρα εσύ το βρίσκεις φυσιολογικό να κάθομαι και να με ψυχαναλύει ένας γλάρος; Και να καταλαβαίνω τι μου λέει κι από πάνω; Αν δεν ονειρεύομαι, κάτι σοβαρό τρέχει με μένα.
Χο χο χο! Έχεις πλάκα όταν φοβάσαι.
– Μη σου πω και τι άλλο παθαίνω όταν φοβάμαι, γιατί φοβάμαι ότι θα το πάθω. Και δεν θα είναι εύκολο να ανακουφιστώ στα κατσάβραχα, στα δικά σου τα λημέρια.
Θα πω στα ειδώλια να κοιτάξουν αλλού.
– Στα ποια; Τι ζω η δόλια!
Ηρέμησε, επιτέλους! Και ρίξε ένα βλέφαρο γύρω σου. Δεν αναγνωρίζεις το χώρο; Δεν έχεις καταλάβει που βρίσκεσαι;
– Ανάμεσα σε ειδώλια, πράγματι! Κυκλαδικά! Τα λατρεύω, είναι μοναδικά! Μου κλείνουν και το μάτι πονηρά. Καθόλου αγαλματάκια αμίλητα, ακούνητα κι αγέλαστα, όπως παίζαμε παλιά. Καθόλου ανέκφραστα. Αυτά ΝΙΩΘΟΥΝ. Το ΔΕΙΧΝΟΥΝ ζωγραφιστά. Και νιώθουν πολλά…nikiforos2

Φίλες και φίλοι, αυτό που μου συμβαίνει είναι απίστευτο κι όμως αληθινό! Βρίσκομαι στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, από τα πιο αγαπημένα μου στην Αθήνα. Και κουβεντιάζουμε μ’ ένα φίλο γλάρο, το Νικηφόρο. Έχει και τ’ όνομα του γιου μου, ο…πεταχτούλης, πώς να μην τον συμπαθήσω; Μα τι άλλο θέλω για να ικανοποιηθώ; Ας πετάξω απ’ τη χαρά μου! Πως το έλεγε το παλιό, πετυχημένο σύνθημα; Μ’ ένα βιβλίο πετάω!

Ελένη Γερουλάνου, Ο Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα, Με οδηγό τα κυκλαδικά ειδώλια, εικονογράφηση Φίλιππος Φωτιάδης, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2013

Και για να «σοβαρευτούμε», τρία είναι τα βασικά χαρακτηριστικά αυτού του βιβλίου, που το ανάγουν όχι μόνο σε ένα εύχρηστο εργαλείο στα χέρια παιδαγωγών, εμψυχωτών και κάθε ανθρώπου που θέλει να ασχοληθεί ποιοτικά με παιδιά, αλλά και σε πραγματικό κόσμημα για κάθε βιβλιοθήκη: απλότητα, ευαισθησία, καλαισθησία. Οι παιδαγωγοί και οι εμψυχωτές μπορούν να αξιοποιήσουν κάθε λέξη και εικόνα του για να επινοήσουν, να φιλοτεχνήσουν, να αναπαραστήσουν, να αφηγηθούν, να παίξουν και να μοιραστούν νέες, αμέτρητες ιστορίες για τα συναισθήματα, πάντα μαζί με τα παιδιά. Είναι ένα βιβλίο-πασπαρτού, που κάθε φορά μπορεί να διαβαστεί με διαφορετική ματιά, με διαφορετική διάθεση, με διαφορετικό στόχο. Ο χαριτωμένος ιπτάμενος ξεναγός με το συμβολικό και ελπιδοφόρο όνομα Νικηφόρος, θα βοηθήσει στην εξοικείωση με έννοιες, σημασίες, νοήματα και βιώματα που έχουν δυσκολία για όλους μας. Γιατί ποιος ποτέ ισχυρίστηκε ότι κατανόησε και μπόρεσε να ερμηνεύσει με απόλυτη επιτυχία τα συναισθήματα, είτε τα δικά του, είτε άλλων συνανθρώπων του, ακόμη και πολύ δικών του προσώπων…nikiforos3

Βιβλίο χάρμα οφθαλμών, ευφάνταστο. Και μια ακόμη ευκαιρία για γνωριμία με τους θησαυρούς του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, για αστείρευτη δημιουργική έκφραση στο πλαίσιο προγραμμάτων μουσειακής αγωγής και παιδείας. Η ευρηματική του εικονογράφηση δεν μπορεί, άλλωστε, παρά να ανοίξει την όρεξη σε όσους έχουμε τέτοια μεράκια (και όχι μόνο, ελπίζω!)…Δείτε εδώ δουλειά του ταλαντούχου Φίλιππου Φωτιάδη: http://www.philphot.gr/home/. Εξαιρετικός!pph-web-xpp-photo

Nik

Και εδώ ο δικός μου Νικηφόρος, που ελπίζω και εύχομαι όχι μόνο να ανακαλύπτει αλλά και να βιώνει με πληρότητα τα συναισθήματα…την αλήθεια του.

Ο διαφορετικός Ε-Αυτός μας

autosΕίναι δύσκολο να διοχετεύσεις σε ένα ανάγνωσμα -που μάλιστα αφορά κυρίως στα παιδιά- ιδέες, αξίες και έννοιες που δεν αποτυπώνονται και δεν γίνονται αντιληπτές με τρόπο αποκλειστικά ορθολογικό και «χειροπιαστό» στην καθημερινότητά μας, αλλά απευθύνονται πρωτίστως στον ψυχισμό, στα συναισθήματα, στο ένστικτο και στην πνευματικότητα κάθε αναγνώστη. Και είναι άπειρες φορές πιο δύσκολο να μιλήσεις για τη διαφορετικότητα και τις σύμφυτες εκφάνσεις της, όπως τη βιώνεις ο ίδιος ή κάποια οικεία σου πρόσωπα, εξαιτίας κάποιου θέματος υγείας.

Τα τελευταία χρόνια υποδεχόμαστε στις σχολικές τάξεις όλο και περισσότερα διαφορετικά παιδιά. Η προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε τις ιδιαιτερότητες και τις δυσκολίες τους και να τους προσφέρουμε αυτό που πραγματικά θα τα βοηθήσει να προχωρήσουν τη ζωή τους παρακάτω όντας ο καλύτερος εαυτός τους, γιγαντώνεται και δεν μας αφήνει περιθώρια να κλείσουμε τα μάτια ή να παραμείνουμε προσκολλημένοι σε παλιές «ευκολίες» και παρωχημένες τακτικές. Έτσι, βρίσκεται σε εξέλιξη μία διαρκής αναζήτηση προσιτής και διαθέσιμης στον μη ειδικό βιβλιογραφίας, καθώς και εύχρηστων μεθοδολογικών εργαλείων και επαρκούς και κατάλληλου παιδαγωγικού υλικού, που θα μας προσφέρουν τα κατάλληλα ερεθίσματα, δυνατότητες και ευκαιρίες ώστε να δράσουμε αποτελεσματικά ως παιδαγωγοί, ως εμψυχωτές, ως γονείς και συγγενείς, ως συνάνθρωποι.

Ένα βιβλίο που διάβασα πρόσφατα και βρήκα εξαιρετικό για τον τρόπο με τον οποίο πραγματεύεται το θέμα του αυτισμού, είναι Ο Αυτός, του Πέτρου Πουλάκη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, σε εικονογράφηση του Βασίλη Παπατσαρούχα. Θεωρώ ότι είναι η καλύτερη ιστορία για παιδιά με αυτό το ευαίσθητο θέμα, που έχω εντοπίσει και διαβάσει ως τώρα στην ελληνική εκδοτική παραγωγή.

Η δράση εξελίσσεται στη φύση και ειδικότερα στον μικρόκοσμο της θαλάσσιας χελώνας, εύρημα που αυτομάτως κάνει το βιβλίο πολύ ελκυστικό για τα παιδιά, αφού ο,τιδήποτε αφορά στο φυσικό περιβάλλον και τα πλάσματά του πάντα τα ενδιαφέρει και τα χαροποιεί. Η κυρία Πηνελόπη, μια υπέροχη θαλάσσια χελώνα, γεννάει 75 αυγά στην φιλόξενη αμμουδιά! Ως στοργική μητέρα περιμένει με αγωνία να σκάσουν μύτη τα χελωνάκια της. Κι όταν αυτό συμβαίνει, είναι εκεί για να δώσει από ένα όνομα στο καθένα και μαζί τις πρώτες «οδηγίες» επιβίωσης. Αλλά η πρώτη επαφή με ένα από τα χελωνάκια της δεν θα είναι η αναμενόμενη:

«Ήταν έτοιμη να τα πάει για την πρώτη τους βουτιά στη θάλασσα, όμως ένας περίεργος θόρυβος την έκανε να γυρίσει πίσω.
Κρρριιιουουουίκ!
«Τι ’ναι αυτό;» φώναξε ξαφνιασμένη.
«Αυτό, αυτό, αυτό, αυτό, αυτό…» ακούστηκε μια τσιριχτή φωνή να επαναλαμβάνει την τελευταία λέξη της μαμάς Πηνελόπης σαν να ήταν ηχώ.
Και ξεπρόβαλε ένα μικρούτσικο χελωνάκι…».

Από αυτή τη στιγμή θα ξεκινήσει η συνεχής προσπάθεια της μαμάς Πηνελόπης και των υπόλοιπων παιδιών της να επικοινωνήσουν με το χελωνάκι που δεν συμπεριφερόταν όπως τα άλλα. Με το χελωνάκι που δεν άκουσε το όνομα «Γιάννης» που του έδωσε η μαμά του, που δυσκολευόταν να σταθεί στη σειρά όπως τ’ αδέρφια του, που αδυνατούσε να ακολουθήσει πιστά και συγκροτημένα τις οδηγίες της, που επέμενε και αποτολμούσε να κάνει πράγματα που δεν έκαναν τα αδέρφια του, που αντιλαμβανόταν τον κόσμο γύρω του με ένα διαφορετικό, «μυστηριώδη» και συχνά ακατανόητο και απαράδεκτο τρόπο για τους όμοιούς του. Και που τελικά αποδέχθηκε ως προσωπική ταυτότητα την πρώτη λέξη που είπε μόλις αντίκρισε τον κόσμο: «Αυτός».

Ο Αυτός είναι από μόνος του ένας διαφορετικός κόσμος. Για τα περισσότερα αδέρφια του απόκοσμος και απόμακρος, απογοητευτικός και απροσδιόριστος. Η μητέρα του τον αγαπά όπως όλα τα παιδιά της. Μυριάδες συναισθήματα, θετικά και αρνητικά, την κατακλύζουν στον αγώνα της να τον καταλάβει και να τον βοηθήσει. Προσπαθεί να αναμετρηθεί ταυτόχρονα με τον πόνο, τη λύπη, την περιέργεια, το θυμό, την ανησυχία, το φόβο, την ενοχή, την αμηχανία, την υπομονή, την ελπίδα, την προσμονή…Να οχυρώσει τον εαυτό της απέναντι σε όλα τα τεράστια ΓΙΑΤΙ που τη βασανίζουν. Αλλά η αδερφή του, η Βαγού, προσπαθεί να τον πλησιάσει με έναν άλλο τρόπο, τον ακριβώς αντίθετο από εκείνον των αδερφών της, συχνά και της μητέρας της. Έχοντας αποδεχτεί ως φυσιολογική, έχοντας ακόμη και θαυμάσει τη διαφορετικότητά του. Ο Αυτός -προσπαθεί να τους εξηγήσει- δεν είναι διαφορετικός, αλλά εξαιρετικός. Εξαίρεση στον κανόνα, ναι, αλλά όχι με αρνητικό πρόσημο. Εξαίρεση…εξαιρετική!

Πως φτάνει σε αυτό το συμπέρασμα; Με την υπομονή, την εξυπνάδα, την παρατηρητικότητα και την απέραντη αγάπη της. Η Βαγού προσφέρει ποιοτικό χρόνο στη σχέση της με τον Αυτό. Και τον προσφέρει με πραγματικό ενδιαφέρον. Στέκεται στο πλάι του ισότιμα, τον προστατεύει διακριτικά από την άγνοια, τις επικρίσεις και τις επιθέσεις των άλλων αδερφών. Προσπαθεί με ειλικρίνεια και αγνή, αφειδώλευτη αγάπη να κατανοήσει τον τρόπο που σκέφτεται και λειτουργεί, να ερευνήσει το πώς θα μπορέσει να σχετιστεί μαζί του πιο λειτουργικά, σεβόμενη ταυτόχρονα τις ιδιαιτερότητές του. Το σημαντικότερο όπλο σε αυτήν της την προσπάθεια είναι η συστηματική παρατήρηση της συμπεριφοράς του. Αυτή θα τη βοηθήσει να «εξιχνιάσει» πολλές από τις συμπεριφορές του, που εύκολα και αβασάνιστα χαρακτηρίζονται από τους πολλούς ως ακατανόητες, ενοχλητικές, αδιάφορες έως και παραβατικές. Το επιστέγασμα της προσπάθειάς της, που περιγράφει με πολύ παραστατικό, χαριτωμένο και τρυφερό τρόπο τι σημαίνει ενσυναίσθηση, είναι η ενέργειά της να μπει κυριολεκτικά μέσα στο καβούκι του Αυτού. Κοιτώντας τον κόσμο μέσα από τα δικά του μάτια, θα αποκρυπτογραφήσει τον τρόπο με τον οποίο εκείνος βιώνει, αντιλαμβάνεται, κατανοεί, ερμηνεύει, εκφράζει και επικοινωνεί αυτό που συμβαίνει γύρω του. Και θα γίνει ο καταλύτης στην αποκατάσταση της σχέσης του με τη μητέρα και τα υπόλοιπα αδέρφια τους.

«…Η Βαγού δεν πίστευε στα μάτια της. Ανακάλυψε πως το καβούκι του Αυτού ήταν διάφανο! Μπορούσε από κει μέσα να βλέπει και να παρακολουθεί τα πάντα, μόνο που τα έβλεπε όλα διαφορετικά. Γιατί το καβούκι του ήταν σαν ένας τεράστιος μεγεθυντικός φακός! Μέσα εκεί πραγματικά χωρούσε ολόκληρος ο κόσμος, αλλά κομματιασμένος σ’ εκατομμύρια λεπτομέρειες. Κοιτώντας ένα δέντρο, η Βαγού δεν έβλεπε μόνο το δέντρο, την επόμενη στιγμή έβλεπε σε μεγέθυνση κάθε φύλλο, και μετά ήταν σαν να ερχόταν το φύλλο ακόμα πιο κοντά, κι έβλεπε τις ίνες και τα νεύρα του και τις σκονίτσες πάνω του σαν μεγάλες πέτρες.
Όταν κοιτούσε κάποιο πράγμα, τόσο αυτό μεγάλωνε, και η Βαγού αντίκριζε ένα σωρό σημαντικές και ασήμαντες λεπτομέρειές του.
«Τόσα πολλά πράγματα χρήσιμα κι άχρηστα μαζί! Χάνεσαι! Δεν ξέρεις τι να πρωτοδιαλέξεις, τι να πρωτοπροσέξεις!» μονολόγησε…».

Ο Πέτρος Πουλάκης γράφει με ευαισθησία και γνώση. Ο λόγος του είναι απλός, προσιτός, κατανοητός. Η ιστορία του Αυτού εξελίσσεται κλιμακωτά, ήπια, χωρίς να προκαλεί έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις στον αναγνώστη, κάτι που θα τον αποπροσανατόλιζε από την ουσία του θέματος. Και έτσι, σιγανά και απαλά, αλλά με ενάργεια, εγκυρότητα και πληρότητα, τον προετοιμάζει για τη μεγάλη ανατροπή: αυτήν που θα μετατρέψει έναν φαινομενικό αντιήρωα σε πραγματικό ήρωα. Έναν «αρνητικό» -με το συμβατικό τρόπο σκέψης- πρωταγωνιστή σε θετικό αγωνιστή, άξιο ευρύτερης αποδοχής, ανυπόκριτου θαυμασμού και αληθινής αγάπης, χωρίς τα συνήθη φτιασιδώματα συγκαλυμμένης λύπησης, αμηχανίας, διδακτισμού, καθωσπρεπισμού και ενοχών. Αγάπης που προσφέρεται αυθόρμητα, ισότιμα, λειτουργικά και τελικά φυσιολογικά και όχι από ελεημοσύνη, υπολογισμό, τακτικισμό, ή από ανάγκη και υποχρέωση.

Το κείμενο του Πέτρου Πουλάκη συνιστά ένα θαυμάσιο και αποτελεσματικό εργαλείο συμβουλευτικής, εκπαίδευσης και εμψύχωσης για το θέμα του αυτισμού. Μπορεί να αξιοποιηθεί ποικιλοτρόπως από κάθε νηπιαγωγό και δάσκαλο στην τάξη του, να αποτελέσει την αφορμή για εκπόνηση σχετικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, να γίνει μοχλός συνεργασίας και αλληλοεπίδρασης με φορείς και με την ευρύτερη κοινότητα του κοινωνικού σχολείου, συνδυάζοντας τη φιλαναγνωσία με την αγωγή υγείας, την περιβαλλοντική, αισθητική και πολιτιστική εκπαίδευση. Και κυρίως να βοηθήσει στην καλλιέργεια και εδραίωση του θετικού και ευφρόσυνου παιδαγωγικού κλίματος που -ανεξαρτήτως του ρόλου μας- όλοι έχουμε ανάγκη στη σχολική καθημερινότητα: μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς, ειδικοί θεραπευτές, εξωτερικοί συνεργάτες.

Η εικονογράφηση του βιβλίου από τον ξεχωριστό και ταλαντούχο Βασίλη Παπατσαρούχα δένει αρμονικά με το κείμενο. Ανακουφίζει την απολύτως δικαιολογημένη συναισθηματική διέγερση του αναγνώστη, υποστηρίζει την κατανόηση και εμπέδωση των γνωστικών στοιχείων, πληροφοριών, αξιών και νοημάτων κατά την εξέλιξη της ιστορίας. «Παίζει» με το κείμενο, όπως αρέσει στα παιδιά, διεγείροντας την περιέργεια, την παρατηρητικότητα και τη φαντασία τους. Κάθε εικόνα του καλού και όμορφου αυτού βιβλίου τα προκαλεί να φτιάξουν μια δική τους ιστορία μέσα στην ιστορία, είτε με την ηθελημένη αφαιρετικότητά της, είτε με τις μικρές, ιδιαίτερες και κάποτε απροσδόκητες λεπτομέρειες-πινελιές της. Τα χρώματα είναι καθαρά, φωτεινά, αποπνέουν γαλήνη, αισιοδοξία, γλυκύτητα. Ολοκληρώνεις την ανάγνωση του βιβλίου και το συναίσθημα που σε διακατέχει ως κατακλείδα πρόταση των δημιουργών του είναι η χαρά και η ελπίδα. Η πίστη ότι κάθε δύσκολη στιγμή, κάθε τι που βιώνουμε ως πρόβλημα, μπορεί να κυοφορεί ένα θαύμα, έναν μυστικό κώδικα επιβίωσης και επικοινωνίας που καλούμαστε να ανακαλύψουμε και να σεβαστούμε, να μοιραστούμε και να απολαύσουμε. Αρκεί να θέλουμε να το αναγνωρίσουμε ως τέτοιο ανάμεσα στις καθημερινές μας περιπλανήσεις. Αρκεί να πιστεύουμε ότι αξίζει, ότι έχει νόημα για μας να το ζήσουμε…

Η διαφορετικότητα ζει, λειτουργεί, εκφράζεται και δημιουργεί ανάμεσά μας. Άλλοι από μας τη θεωρούν ενοχλητική και προβληματική. Άλλοι χαρισματική και δώρο Θεού. Άλλοι δυσκολεύονται να την κατατάξουν, γιατί επιμένουν να το κάνουν χρησιμοποιώντας μόνο το μυαλό τους. Άλλοι παραμένουν ουδέτεροι, αδιάφοροι, τυπικοί απέναντί της, ο καθένας για τους λόγους του. Άλλοι αποφεύγουν ακόμη και να την πλησιάσουν, από άγνοια, αμηχανία, αδεξιότητα. Άλλοι τη λυπούνται και θλίβονται, νομίζοντας πως έτσι τη συμπονούν. Αλλά η διαφορετικότητα δεν χρειάζεται τίποτα απ’ όλα αυτά. Είναι τόσο ουράνια, τόσο υδάτινη, τόσο γήινη, όπως όλοι μας. Είναι το παιδί που είμαστε, που έχουμε, που μπορεί να αποκτήσουμε, ή να κληθούμε να εκπαιδεύσουμε. Είναι ο ενήλικος με τον οποίο μπορεί να σπουδάσουμε παρέα, να συνταξιδέψουμε, να συνεργαστούμε επαγγελματικά μαζί του. Είναι το άλλο μας μισό, που σε ανύποπτο χρόνο μπορεί να ερωτευθούμε και να συμπορευτούμε μαζί του στη ζωή. Είναι η επαφή και η σύνδεση με τον καλύτερο εαυτό μας. Η ικανότερη και επαρκέστερη αξιολόγηση του δείκτη ανθρωπιάς μας.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τις εκδόσεις ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ για την προσφορά σε όλους μας αυτού του εξαιρετικού βιβλίου. Και να ευχηθώ μέσα από την καρδιά μου πάντα τέτοια…

 

Η πράσινη ταράτσα

Στις 10 Απριλίου 2013 είχαμε τη χαρά να υποδεχτούμε στο 9ο Νηπιαγωγείο Νέας Σμύρνης την αγαπημένη εικονογράφο και συγγραφέα Λιάνα Δενεζάκη. Μας μύησε στην τέχνη της εικονογράφησης με χαρούμενο και παιγνιώδη τρόπο και όλοι μαζί συνεργαστήκαμε για τη δημιουργία του δικού μας πρωτότυπου βιβλίου. Μια ανέκδοτη δική μου ιστορία, «Η πράσινη ταράτσα», άνθισε και καρποφόρησε αγάπη και ενδιαφέρον για τη φιλαναγνωσία και για το περιβάλλον. Γιατί μ’ ένα βιβλίο στο χέρι, όλα μπορούν να συμβούν!

Πριν λίγες μέρες, διάβασα το “χειροποίητο” και συλλεκτικό πλέον αυτό βιβλίο στους μαθητές μου, στο ολοήμερο τμήμα του 7ου Νηπιαγωγείου Νέας Σμύρνης, στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού-πολιτιστικού προγράμματος που εκπονήσαμε κατά τη διάρκεια της φετινής σχολικής χρονιάς. Ενθουσιάστηκαν! Ήθελαν, φυσικά, να φτιάξουν ένα δικό τους βιβλίο και αυτοί. Μπορεί να μην προλάβαμε να εξασφαλίσουμε τις απαραίτητες συνθήκες ώστε αυτό να συμβεί. Έχουμε, όμως, την τύχη να διαθέτει πράσινη ταράτσα το κτιριακό συγκρότημα στο οποίο φιλοξενείται το νηπιαγωγείο μας! Και τα παιδιά δεν παρέλειψαν να φιλοτεχνήσουν τις δικές τους υπέροχες ζωγραφιές…PR_11PR_1PR_2PR_3PR_4PR_5PR_6PR_7PR_8PR_9PR_10PRASINI_TARATSA_1PRASINI_TARATSA_2PRASINI_TARATSA_3