“Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων”

Κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2017 «Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων» μου, από τις εκδόσεις Βάρφη, σε εικονογράφηση Έφης Κοκκινάκη. Δεν είναι απλώς ένα αξιοπρόσεκτο βιβλίο, καλαίσθητο και προσεγμένο όπως πολλοί ήδη λένε σε μένα, στους συνεργάτες και στον εκδότη μου. Είναι ένα ψηφιδωτό των ηλικιών, των βιωμάτων, των ονείρων, των πραγματικοτήτων, των προσωπικών μύθων, των σκέψεων και των συναισθημάτων μου, από τότε που άρχισα να ψηλαφίζω και να εξερευνώ τον εαυτό μου μέχρι σήμερα. Είναι ο τρόπος που λατρεύω την ελληνική γλώσσα, τα ακούσματα και τα διαβάσματά μου, οι ανάσες, οι αφηγήσεις, οι φλυαρίες και οι σιωπές μου, από τότε που ξεκίνησα να συλλαβίζω. Είναι οι εικόνες που φανταζόμουν να αγκαλιάζουν τις λέξεις μου και που τους έδωσε σάρκα και οστά με το πολύπλευρο ταλέντο της η Έφη Κοκκινάκη. Η Έφη, που κάποιο αόρατο νήμα μας συνέδεε ποιος ξέρει από πότε, χωρίς να το γνωρίζουμε, και μία άγνωστη δύναμη με έσπρωξε να επικοινωνήσω μαζί της όταν είδα έργα της στο διαδίκτυο, για να της προτείνω, μεταξύ άλλων, να εικονογραφήσει ποιήματα. Ό,τι πιο παράξενο και απρόσμενο, δηλαδή, της είχαν προτείνει μέχρι τότε στην επαγγελματική της ζωή. 

«Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων» μου, το έστειλα σε πολλούς εκδότες προς αξιολόγηση, μεγάλους, μεσαίους και μικρότερους (η διαβάθμιση αφορά αποκλειστικά στην ποσότητα των τίτλων που εκδίδουν και διακινούν κάθε χρόνο, που ασφαλώς σχετίζεται και με την οικονομική τους δυνατότητα). Η απάντησή τους ήταν αρνητική, τις περισσότερες φορές χωρίς αιτιολόγηση, κάποιες φορές με την ευγενική επισήμανση ότι δεν εκδίδουν ποιήματα για παιδιά, επειδή δεν υπάρχει ενδιαφέρον από το αναγνωστικό – αγοραστικό κοινό. Κι ας είχε προηγηθεί και η Εύφημος Μνεία Ποίησης από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά, το 2015.Αποφάσισα να εγκαταλείψω την Αθήνα και να κατευθυνθώ βόρεια, όπου κάτι μου έλεγε ότι η ποίηση θα αντιμετωπιζόταν λιγότερο πραγματιστικά. Με το ρομαντικό και παθιασμένο έρωτα που της αξίζει, δηλαδή. Η διαίσθησή μου απεδείχθη σωστή. Ο Χρήστος Βάρφης μου εξομολογήθηκε πολύ σύντομα ότι δεν περίμενε να διαβάσει ολόκληρη τη συλλογή για ν’ αποφασίσει. Στο γράμμα Γ ο κύβος ερρίφθη. Τα υπόλοιπα είναι πλέον ιστορία. Σαν να τα είχαμε συμφωνήσει πριν ακόμη τα συζητήσουμε. Και το πιο καταπληκτικό για μένα ήταν ότι ο Χρήστος συμφώνησε να έχει το βιβλίο τετράχρωμη ολοσέλιδη εικονογράφηση, κάθε γράμμα – ποίημα και σαλόνι, που λέμε στο σινάφι. Και να βγει σε μεγάλο, «χορταστικό» για το χέρι και το μάτι μέγεθος, με σκληρό εξώφυλλο. Μεγαλείο, δηλαδή. Δε χρειάστηκε να δει παρά ένα μόνο δείγμα δουλειάς της Έφης και η περιπέτεια ξεκίνησε. Αθήνα – Ρόδος on line καθημερινά, για μήνες. Μέσα από αυτήν την ιδιόμορφη και απροσδόκητη εξ αποστάσεως συνεργασία, γεννήθηκε παράλληλα και μια καινούργια και πολλά υποσχόμενη φιλία. Μια φιλία που ουσιαστικά την κυοφόρησε ο κοινός κώδικας επικοινωνίας που σφυρηλάτησαν οι λέξεις μου με τις ζωγραφιές της. Αν δεν το ζήσει κάποιος, δύσκολα ίσως μπορεί να το κατανοήσει. Αλλά αν ταιριάζουν τα χνώτα του με τα δικά μας, όπως έλεγαν και οι πρόγονοι και οι δικοί μου και της Έφης (άλλη σύμπτωση;) στη Σητεία της Ανατολικής Κρήτης, σίγουρα θα το ψυχανεμιστεί… Ένα μήνα πριν κυκλοφορήσουμε, το δημιουργικό τρίγωνο Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Ρόδος, καρποφόρησε πατρίδα για τα ποιήματά μου. Η συναίσθηση ότι ένα παιδικό μου όνειρο έγινε πραγματικότητα στην ωριμότητά μου, είναι απλώς απερίγραπτη…Τα 24 ποιήματα στο Αλφαβητάρι μας δεν είναι γραμμένα μόνο για παιδιά. Η ποίηση, άλλωστε, δεν έχει ηλικία για μένα. Θα έλεγα ότι είναι αιώνια έφηβη, ακροβάτισσα στο μεταίχμιο της ύπαρξής μας, που πότε βγάζει προς τα έξω την παιδικότητα και πότε την ενήλικη πλευρά μας. Τα θέματα των ποιημάτων μου αφορούν στην οικογενειακή, στη σχολική, στην κοινωνική ζωή, στη σχέση μας με τη φύση και το περιβάλλον, στο ατελείωτο ταξίδι αναζήτησης του αληθινού εαυτού μας, στην εμβάθυνση σε θεμελιώδη συναισθήματα όπως η αγάπη, ο φόβος, ο πόνος, ο θυμός, η αγωνία, το δέος μπροστά στην απώλεια, η αμηχανία και η αγανάκτηση μπροστά στα διάφορα στερεότυπα…Υπάρχουν ποιήματα που μοιάζουν με παραμυθοπαίχνιδα, προκαλούν την αυτοέκφραση, τη φαντασία, τη δημιουργικότητα, τη διέγερση των αισθήσεων. Ποιήματα που φιλοσοφούν, παίζουν θέατρο, αναδεικνύουν την πολιτική σκέψη, επεξεργάζονται και προτείνουν θεμελιώδεις στάσεις και αξίες της ζωής μας. Αλλά όλα είναι ποιήματα από καρδιάς και απευθύνονται πρωτίστως στην καρδιά. Φτιαγμένα από λέξεις που πρώτα τις νιώθεις και μετά τις σκέφτεσαι. Και ίσως και να επιλέξεις να τις θυμάσαι…Αλλά πολύ μίλησα για μένα. Καιρός να δώσω το λόγο και στην Έφη Κοκκινάκη, που -ως εκ θαύματος- την έπεισα να μου δώσει συνέντευξη, ώστε να τη γνωρίσετε καλύτερα κι εσείς (και για να θυμηθώ και τα παλιά μου χούγια στους «Ερευνητές που πάνε παντού» της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ).

Ποιο από τα ποιήματά μου σε δυσκόλεψε περισσότερο να το εικονογραφήσεις και γιατί;

Το «Τ τ… Τριανταφυλλιά», γιατί είναι ίσως από τα πιο ιδιαίτερα ποιήματα του βιβλίου όπου τίποτα από αυτά που σου έχουν “μάθει” δεν θυμίζει αυτόν τον τόσο ξεχωριστό τρόπο προσέγγισης της έννοιας του “χρόνου”.

Για ποιο από τα ποιήματα η έμπνευση σε επισκέφθηκε «ακαριαία» και η ζωγραφιά προέκυψε άμεσα και αβίαστα;

Στο «Υ υ, η νεράιδα Υπομονή» που ήταν ίσως και η πρώτη ζωγραφιά που έκανα για το βιβλίο. Ήταν σαν η ίδια η νεράιδα να μου έδινε να πιω από την πηγή της υπομονής, αφού ξεκινούσα ένα απολαυστικά δημιουργικό ταξίδι, που κράτησε μήνες…Ποιο ποίημα σε έκανε να χαμογελάς ενώ το ζωγράφιζες και ποιο να δακρύζεις;

Κανένα δε με έκανε να δακρύζω. Χαμογελούσα σε κάθε ζωγραφιά που έκανα για κάθε ένα ποίημα. Όλα τα ποιήματα είναι «χρωματισμένα» με λεπτές διαβαθμίσεις μιας εσωτερικής παλέτας και προκαλούν μέσα σου μία γρήγορη εκκίνηση συναισθημάτων. Ένα εσωτερικό ρυθμό που δε σε αφήνει να σταθείς εδώ κι εκεί, μόνο σε συνεπαίρνει και σε ταξιδεύει!

Ποιο από τα ποιήματα θα αφιέρωνες σε ένα πρόσωπο που αγαπάς πολύ;

Το «Λ λ Λύκε, λύκε, είσ’ εδώ;». Θα το αφιέρωνα σε όλους εμάς που με το φόβο έχουμε χτίσει “φυλακές” (κι έχουμε κάνει τεράστιο λάθος γι’ αυτό). Θα το αφιέρωνα με αγάπη μεγάλη μαζί με τον καθρέφτη που δείχνει τον χειρότερο μας εαυτό, όπως ακριβώς μου το αφιέρωσαν κι εμένα οι Δάσκαλοι μου.

Υπάρχει κάποιο ποίημα που το ένιωσες τόσο δικό σου, ώστε θα μπορούσες, πιθανόν, να το είχες γράψει εσύ;

Κανένα δεν το ένοιωσα τόσο δικό μου ώστε να μπορούσα να το έχω γράψει εγώ… Όμως με όλα τα ποιήματα, ζωγραφίζοντας γι’ αυτά, γεννήθηκε μια σχέση που συγχρόνως με τον καιρό μετατρεπόταν σε μια παράξενη οικειότητα, σαν κι αυτή που έχουν οι παλιοί αδερφικοί φίλοι μεταξύ τους.Ξανακοιτώντας από κάποια απόσταση το βιβλίο, υπάρχει κάποιο ποίημα που θα το ζωγράφιζες σήμερα διαφορετικά;

ΟΛΑ. Γιατί ένα βιβλίο παρόλο που τυπώνεται, δε σταματάει να εξελίσσεται, αφού ακολουθεί τη δημιουργική διαδικασία της ψυχής σου, που κι εκείνη με τη σειρά της εξελίσσεται συνεχώς…

Πώς υποδέχτηκαν οι δικοί σου άνθρωποι, συγγενείς, φίλοι, συνάδελφοι, οι μαθητές σου, αυτή σου τη δουλειά; Υπάρχει κάποια στιγμή που θεωρείς ξεχωριστή και θα ήθελες να τη μοιραστείς;

Όταν άνοιγαν «Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων», κοιτούσα τα μάτια τους, το πρόσωπο τους, για να μαντέψω τα συναισθήματα τους… Όμως η πιο δυνατή στιγμή ήταν σε μία τάξη του σχολείου μου. Παιδιά 14 χρονών που κρατούν στα χέρια τους ένα βιβλίο με ποιήματα και ζωγραφιές είναι κιόλας μια εικόνα που με συγκινεί. Στην αρχή χαζεύουν τις εικόνες και θαυμάζουν την “τεχνική”, το “ρεαλισμό”, όπου υπάρχει…Τους εξηγώ ότι οι εικόνες που βλέπουν είναι συνδεδεμένες με το κάθε ποίημα κι ότι εγώ ως εικονογράφος έπρεπε να “πλάσω” το δικό μου ποίημα με χρώματα δίπλα στο ποίημα με τις λέξεις. Έτσι, αυθόρμητα, άρχισαν να διαβάζουν…Η φωνή της Αθηνάς ήταν δυνατή, σα να διάβαζε σε ένα αόρατο θέατρο και οι συμμαθητές της άκουγαν. Δεν χρειαζόταν να πω το συνηθισμένο “παιδιά κάντε ησυχία να ακούσουμε”. Αυτή ήταν ίσως από τις πιο δυνατές στιγμές που έχω ζήσει ως εκπαιδευτικός. Συγκινήθηκα…έκρυψα το λυγμό μου…Τα παιδιά, έστω και για λίγο, είχαν ταξιδέψει με την ποίηση!Τί είναι η ζωγραφική για σένα;

Όλος μου ο χρόνος, τα φτερά μου, οι ψίθυροι της καρδιάς μου. Η παιδική μου ηλικία. Ένα μεγάλο δώρο για το οποίο χρωστώ ευγνωμοσύνη σε αυτόν που μου το χάρισε.

Ποιο είναι το όνειρό σου για το μέλλον σου ως ζωγράφος;

Να συνεχίσω να ζωγραφίζω όσο πιο αληθινά γίνεται!

Αν σου ζητούσαν να περιγράψεις με τρεις μόνο λέξεις «Το Αλφαβητάρι των Ποιημάτων», ποιες θα διάλεγες;

Ποίηση, Ελευθερία, Καρδιά.

Έφη Κοκκινάκη, σ’ ευχαριστώ…

Το Τικ και το Τακ της καρδιάς μας

Το πρώτο τρίμηνο κάθε σχολικής χρονιάς είναι πάντα και δύσκολο και ενδιαφέρον. Δύσκολο γιατί όλοι προσπαθούμε, ο καθένας με τον τρόπο του, να γνωριστούμε μεταξύ μας και να προσαρμοστούμε στις καινούργιες συνθήκες της ζωής μας για τον προσεχή χρόνο. Και αφού το καταφέρουμε, να βρούμε τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους συμβίωσης και δημιουργικής συνεργασίας, στοχεύοντας πάντα στο καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, δεδομένων των συνθηκών μέσα στις οποίες καλούμαστε να δράσουμε και να αντιδράσουμε. Αναμετριούνται συνεχώς οι προσωπικότητές μας, οι ανάγκες μας, η αγωγή που έχουμε ή που δεν έχουμε πάρει από τις οικογένειές μας, οι προσδοκίες μας από το σχολικό περιβάλλον και από τους συμμαθητές, τους δασκάλους μας, τους γονείς των μαθητών μας, τους συναδέλφους μας, τους εξωτερικούς συνεργάτες μας, την τοπική αυτοδιοίκηση, την κοινωνία που περιβάλλει το σχολείο μας. Οι ισορροπίες είναι πολύ ευαίσθητες, οι κρίσεις και τα συναισθηματικά ξεσπάσματα πολύ συχνά. Αλλά το πρώτο τρίμηνο κάθε σχολικής χρονιάς είναι και ενδιαφέρον για τους ίδιους ακριβώς λόγους για τους οποίους είναι δύσκολο και για έναν παραπάνω: γιατί όλη αυτή η δυσκολία εγκυμονεί τόσο κινδύνους όσο και δημιουργικές προκλήσεις. Προκλήσεις να δουλέψεις με τον εαυτό σου και να τον ξεπεράσεις για άλλη μια φορά. Ως παιδαγωγός, ως γονιός, ως μαθητής, ως συνεργάτης, ως επιστήμονας, ως επαγγελματίας, ως δημόσιος λειτουργός, ως εμψυχωτής, ως πολίτης, ως συνάνθρωπος.

Ένα από τα δύσκολα απογεύματα του φετινού Οκτωβρίου, με 22 παιδιά στο ολοήμερο και από τα τρία τμήματα της σχολικής μας μονάδας, λόγω απουσίας με μακροχρόνια αναρρωτική άδεια της δεύτερης συναδέλφου, έφερα στην τάξη το βιβλίο «Το Τικ και το Τακ» της αγαπημένης φίλης, δασκάλας και συγγραφέα Γιολάντας Τσορώνη – Γεωργιάδη, που έχει εικονογραφήσει η Νίκη Λεωνίδου και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σαββάλας. Ανήκει στη σειρά «Βιβλία που προάγουν τη συναισθηματική νοημοσύνη» και το μήνυμα που αναγράφεται στο εξώφυλλό του μας λέει: «Μαλώματα και τσακωμοί κάνουν καρδιές να χωριστούν, υπάρχει όμως τρόπος ξανά να ενωθούν!». Ήταν ό,τι έπρεπε για μας…

Η υπόθεση του βιβλίου περιγράφεται στο οπισθόφυλλο ως εξής: «Ο Μένιος και ο Μέντιος, τα γαϊδουράκια, μάλωσαν και χώρισαν. Πολύ στενοχωρήθηκε ο Μένιος με τον τσακωμό. Πονούσε η καρδιά του. Δεν έκανε πια ΤΙΚ ΤΑΚ, μόνο ΤΙΚ χτυπούσε. Έτρεξε στον καρδιολόγο, έκανε κούρα ομορφιάς, καθάρισε το στάβλο του, πήγε για ψώνια, τους φίλους επισκέφθηκε της άλλης γειτονιάς. Όμως το ΤΑΚ συνέχιζε να μη χτυπά. Ώσπου συνάντησε τη γιαγιά του. Μα τι τον συμβούλεψε να κάνει κι άρχισε δειλά το ΤΑΚ και πάλι να χτυπά;».

Επέλεξα να μπω αμέσως στο ψητό. Προετοιμαστήκαμε για την ανάγνωση, κάνοντας τη συνηθισμένη μας σχετική τελετουργία, ώστε να υπάρξει ηρεμία, άνεση και συγκέντρωση. Αφού έδειξα το εξώφυλλο και παρουσίασα τους συντελεστές του βιβλίου, ξεκίνησα την ανάγνωσή του, δείχνοντας παράλληλα τις απλές και ξεκάθαρες εικόνες του. Τα παιδιά «μάντευαν» και συμπλήρωναν τις λέξεις που δεν πρόφερα με το στόμα αλλά περιέγραφα με μια χειρονομία ή με μια έκφραση του προσώπου μου, με τη στάση του σώματός μου (π.χ. «καρδιά», «πονάει», «τον χτύπησε στην πλάτη», «στομάχι», «του έκαναν μασάζ», κ.ά.). Κάθε φορά που ο ήρωας προσπαθούσε να αντιμετωπίσει το πρόβλημά του και αποτύγχανε επαναλάμβανα τη φράση «Όμως η καρδιά του εξακολουθούσε να μην κάνει ΤΙΚ ΤΑΚ» και τα παιδιά συμπλήρωναν εν χορώ «Έκανε μόνο ΤΙΚ», κάτι που τους άρεσε πάρα πολύ, τα βοηθούσε να παραμείνουν συγκεντρωμένα και τα έκανε να νιώθουν ικανοποίηση και περηφάνια αφού διαβάζαμε μαζί την ιστορία κι ας μην ξέρουν ακόμη να διαβάζουν…

Στο σημείο που ο ήρωας επιστρέφει απογοητευμένος στο στάβλο του, επειδή κανένας από τους τρόπους που χρησιμοποίησε για να λύσει το πρόβλημά του δεν καρποφόρησε και πριν συναντήσει την καλή γιαγιά του, σταμάτησα την ανάγνωση.

  • «Παιδιά, ο Μένιος δεν κατάφερε να κάνει την καρδιά του να χτυπήσει πάλι κανονικά, να κάνει ΤΙΚ ΤΑΚ. Εσείς τι θα κάνατε στη θέση του, αν αντιμετωπίζατε το πρόβλημά του;», ρώτησα τα παιδιά. Οι απαντήσεις που πήρα αυθόρμητα και με μεγάλη προθυμία, αφού όλοι είχαν να μοιραστούν μια παρόμοια εμπειρία, με έκαναν να χαμογελάσω από μέσα μου και να υποκλιθώ για άλλη μια φορά στη σοφία, τη συναισθηματική νοημοσύνη και τη διορατικότητα των παιδιών.
  • «Εγώ, κυρία, όταν μαλώσω με το φίλο μου, του λέω αστεία. Μου λέει μετά κι εκείνος, γελάμε και ξεχνάμε τον τσακωμό».
  • «Εγώ, κυρία, στην αρχή θυμώνω πολύ και φεύγω από κοντά της, μετά από λίγο, όμως, πάω και λέω στη φίλη μου όλα καλά, μην ανησυχείς και τα ξαναβρίσκουμε.
  • «Εγώ, κυρία, λέω συγνώμη στο φίλο μου αν κάνω κάτι που δεν του αρέσει ή τον πονέσω και συνεχίζουμε να παίζουμε».
  • «Εγώ, κυρία, όταν μαλώνουμε με την αδερφή μου, της δίνω κάτι που της αρέσει και τα ξαναβρίσκουμε».
  • «Εγώ, κυρία, όταν μαλώσω με το φίλο μου, κάθομαι μαζί του στο ίδιο παγκάκι, κοιταζόμαστε λίγο στα μάτια και αμέσως γινόμαστε πάλι φίλοι».
  • «Εγώ, κυρία, αν μαλώσω με τους φίλους μου, τους ζωγραφίζω μια καρδιά και τα ξαναβρίσκουμε».
  • «Εγώ, κυρία, όταν μαλώνω με τις φίλες μου, μετά από λίγο τους μιλάω με το καλό και τα ξεχνάμε όλα».
  • «Εγώ, κυρία, αν μαλώσω με το αδερφάκι μου, το αγκαλιάζω και του δίνω ένα φιλάκι κι αμέσως αγαπιόμαστε πάλι».
  • Είστε καταπληκτικοί παιδιά, μακάρι να σας μοιάζαμε εμείς οι μεγάλοι!, τους είπα, τους χειροκρότησα και τους έδωσα συγχαρητήρια. Μετά συνέχισα την ανάγνωση του παραμυθιού για να μάθουμε τι τελικά έγινε με το Μένιο και το Μέντιο και όλοι μαζί χαρήκαμε και χειροκροτήσαμε το αίσιο τέλος.

Μιλήσαμε λίγο για το τι είναι τα αντίθετα και οι αντιθέσεις που υπάρχουν στη ζωή μας, στις σχέσεις μας, στη φύση, στο περιβάλλον μας γενικά και που μπορεί κάποιες στιγμές να μας δυσκολεύουν, αλλά σίγουρα κάνουν την καθημερινότητά μας πιο ενδιαφέρουσα και πιο όμορφη.

Επειδή φέτος στο σχολείο μας πολλά παιδιά μας αντιμετωπίζουν δυσκολίες εκφοράς και άρθρωσης του λόγου, σκέφτηκα να αξιοποιήσω την ιστορία για να φτιάξουμε ένα λεκτικό παιχνίδι μίμησης, ταύτισης και αντιστοίχισης, αξιοποιώντας μικρές λέξεις-συλλαβές όπως το τικ τακ του τίτλου του βιβλίου που διαβάσαμε.

Έτσι, σκεφτήκαμε, μιμηθήκαμε και καταγράψαμε ήχους από τη φύση, τα ζώα και τα πουλιά και από αντικείμενα, καθώς και ήχους που παράγουμε εμείς σε διάφορες στιγμές μας και είναι μονοσύλλαβες ή δισύλλαβες επαναλαμβανόμενες λέξεις. Με τις λέξεις αυτές παίξαμε στην αρχή προφορικά και μετά φτιάξαμε καρτέλες δημιουργώντας το δικό μας αυτοσχέδιο επιτραπέζιο παιχνίδι.

Το ρολόι και η καρδιά μας κάνουν τικ τακ.

Το τρένο κάνει τσαφ τσουφ.

Οι βροντές και τα βεγγαλικά κάνουν μπαμ μπουμ.

Η καμπάνα κάνει ντιν νταν.

Οι σταγόνες της βροχής κάνουν πλιτς πλατς.

Το αυτοκίνητο, όταν κορνάρουμε, κάνει μπιπ μπιπ.

Το φορτηγό, όταν παίρνει μπροστά, κάνει βρουμ βρουμ.

Το κουδούνι της εξώπορτας στο σπίτι μας κάνει γκλιν γκλον.

Το κουδούνι του σχολείου κάνει ντριν ντριν.

Η μπάλα του μπάσκετ κάνει μπόινγκ μπόινγκ.

Η πυροσβεστική, το ασθενοφόρο και το περιπολικό κάνουν ίου ίου.

Τα περισσότερα πουλιά κάνουν τσίου τσίου.

Ο κούκος κάνει κου κου.

Η κουκουβάγια κάνει κουκου βα.

Ο σκύλος κάνει γαβ γαβ.

Η γάτα κάνει νιαρ νιαρ.

Το πρόβατο κάνει μπε μπε.

Ο γάιδαρος κάνει γκαρ γκαρ.

Η αγελάδα κάνει μου μου.

Όταν τινάζουμε τα χαλιά κάνουν παφ πουφ.

‘Όταν γελάμε κάνουμε χα χα.

Όταν κλαίνε τα μωρά κάνουν ουά ουά.

Όταν φτερνιζόμαστε κάνουμε ααα ψού.

Όταν τραγουδάμε λέμε λα λα.

Όταν κλαψουρίζουμε κάνουμε σνιφ σνιφ.

Όταν σβήνουμε τα κεριά της τούρτας μας κάνουμε φου φου.

Όταν μιλάμε ασταμάτητα ακούγεται μπλα μπλα.

Όταν τρώμε κάτι νόστιμο κάνουμε μιαμ μιαμ.

Όταν σπάμε αμύγδαλα κάνουν τσάκα τσουκ.

Όταν χειροκροτούμε κάνουμε κλαπ κλαπ.

Όταν ανοιγοκλείνουμε τα ντοσιέ μας κάνουν κλατς κλουτς.

Όταν πετάμε ένα βότσαλο στη θάλασσα κάνει μπλιμ μπλουμ.

Εμπνευστήκαμε από την ιστορία του Μένιου και του Μέντιου και φιλοτεχνήσαμε ζωγραφιές και ένα σύνθημα που θα το φτιάξουμε ταμπέλα και θα το αναρτήσουμε δίπλα στους κανόνες της τάξης μας:

«Τα Παιχνίδια, οι Αγκαλιές και τα Αστεία

κάνουν Καλό στη Φιλία και στην Υγεία!»

Ως επίλογο και για να το γιορτάσουμε, τους τραγούδησα και μάθαμε το αγαπημένο σμυρνέικο τραγούδι “Τικ τικ τικι τικι τακ”: https://www.youtube.com/watch?v=GrVOw8ejqG0.

Ήταν ένα παραγωγικό από πολλές απόψεις απόγευμα, παρόλο που είχα πάει στο σχολείο άρρωστη και πονεμένη. Αλλά για μένα ένα είναι το φάρμακο δια πάσαν νόσον: η συγγραφή και η ανάγνωση, η δημιουργικότητα, οι τέχνες, ο πολιτισμός. Το Τικ και το Τακ της καρδιάς μας.

“Ο Αργοναύτης” του Στρατή Μυριβήλη

«…Την άλλη μέρα το μελτέμι φυσούσε δυνατό. Ο ήλιος λαμποκοπούσε μακριά, πάνω στα νερά. Σαν να φτερούγιζαν ξαφνικά, από κύμα σε κύμα, μεγάλα πουλιά με ασημένιες φτερούγες. Το Αιγαίο ξεδιπλωνόταν μαζί και άνθιζε άσπρους αφρούς και κρόσσια. Το μελτέμι σκόρπισε σ’ όλη την επιφάνεια του νερού άσπρα μεταξωτά μαντηλάκια.

Κι η «Φανερωμένη» έφευγε χαρούμενη χορεύοντας και αστράφτοντας μέσα στο φως από τις φρέσκιες μπογιές της, με τα πανιά τέντα. Σήκωσαν από τα πλάγια της κουπαστής και τους μουσαμάδες. Μα πάλι έρχονταν κάθε τόσο δυνατά, δροσερά χτυπήματα από το κύμα, που γέμιζε με τους σπασμένους αφρούς του αέρα. Μοσχοβολούσε φρέσκια η θάλασσα.

Ο Αντρέας χαιρόταν. Ήταν ευτυχισμένος. Ήταν κάτι σαν το μεθύσι αυτή η αίσθηση. Έγλειφε με την άκρη της γλώσσας του τα χείλη και ένιωθε την έντονη γεύση της άρμης στο στόμα του. Να, αυτό ήθελε να νιώθει σε όλη του τη ζωή. Να τρέχει πάνω στη μαβιά θάλασσα, να ακούει τον άνεμο να σκίζεται και να τρέχει στο πρόσωπό του, στα μαλλιά του, στο γιακά του πουκαμίσου του, σαν το δροσερό νερό. Να βλέπει τα μεγάλα πανιά τεντωμένα, να γέρνουν χαριτωμένα από τη μια πλευρά. Και να πιστεύει πως αυτές οι άσπρες φτερούγες είναι φυτρωμένες στους ώμους του. Πως αυτός είναι που τον σηκώνουν πάνω στα κύματα και τον κάνουν να τρέχει μέσα στο βαθύ αυλάκι που οργώνει το πέλαγος….» (σελ. 79).

Υπάρχουν μερικά βιβλία που στη συνείδησή μου έχουν συνδεθεί αναπόσπαστα με το καλοκαίρι. Ίσως επειδή το καλοκαίρι προσφέρεται για ταξιδιάρικες αναγνώσεις. Ίσως επειδή το θέμα τους παραπέμπει με τον τρόπο του σε φευγιό από τα καθιερωμένα και τα καθημερινά. Ίσως επειδή απλά μιλούν για την ακόρεστη δίψα του ανθρώπου να βιώσει την απόλυτη ελευθερία σε όλο της το μεγαλείο και να τραφεί από τους γλυκόπικρους καρπούς της. Σε αυτά τα βιβλία συγκαταλέγω το μυθιστόρημα «Ο Αργοναύτης» του Στρατή Μυριβήλη, ένα από τα δύο παιδικά βιβλία που έγραψε, κυκλοφόρησε το 1936 από τις εκδόσεις Κασταλία και στη συνέχεια από τις εκδόσεις Εστία.

Στην παρούσα έκδοση η φιλόλογος Ανεζίνα Φωτεινού επιχειρεί μία «μεταγλώτισση του έργου στην κοινή νεοελληνική», ώστε να γίνει πιο προσιτό στα σημερινά παιδιά. Έχει σκύψει με μεράκι, αγάπη και σεβασμό επάνω στο πρωτότυπο κείμενο, με αποτέλεσμα αυτό να διαβάζεται απνευστί, διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό τη φρεσκάδα, τη γλαφυρότητα και το προσωπικό ύφος του συγγραφέα.

Ο Αντρέας είναι ένας μικρός νησιώτης που στις φλέβες του ρέει αίμα καραβοκύρηδων αλλά η οικογένειά του, χαροκαμένη από τη θάλασσα, ονειρεύεται να τον δει μορφωμένο και γαντζωμένο στη στεριά. «Δασκαλοπαίδι» τον φωνάζουν όλοι στο νησί του, επειδή τα παίρνει τα γράμματα. Αλλά η ψυχή του είναι δοσμένη στο αλμυρό νερό και το μυαλό του κολλημένο στη ζωή και στις περιπέτειες των Αργοναυτών… Η τύχη θα το φέρει έτσι ώστε να βρεθεί μπροστά του η ευκαιρία να επιλέξει μία από τις δύο ρότες: τη στεριανή ή τη θαλασσινή. Η επιλογή του θα τον φέρει αντιμέτωπο όχι μόνο με τη μεγάλο θεριό, τη θάλασσα, αλλά κυρίως με τον ίδιο του τον εαυτό. Και θα τον «βυθίσει» με τρόπο πρωτόγνωρο και για τον αναγνώστη μοναδικό στη χρυσή ωριμότητα.

Ο Στρατής Μυριβήλης προσφέρει σε μικρούς και μεγάλους ένα υπέροχο ανάγνωσμα, όπου αποτυπώνεται γλαφυρά και αγαπητικά μία άλλη νησιωτική Ελλάδα, αυτή που συχνά πυκνά όλο και περισσότεροι νεοέλληνες αναπολούμε, ειδικά όταν βρισκόμαστε για διακοπές μεσούντος του καλοκαιριού στα νησιά μας. Μια Ελλάδα που μπορεί να μη διέθετε οικονομικό πλούτο και τεχνολογικές ανέσεις, αλλά διέθετε σίγουρα περίσσευμα ψυχής, πάθος και ευχαριστία για τη ζωή, ευστροφία, αυθεντικότητα, στιβαρές αξίες και ήθος. Ο νησιώτικος μικρόκοσμος των ηρώων του βιβλίου αστράφτει μαγευτικά σαν λειασμένο από την αλμύρα και τη θερμότητα του ήλιου βότσαλο στη σμαραγδένια ακρογιαλιά της λεξοθάλασσας του Μυριβήλη. Τόσο, που δεν μπορείς να σηκώσεις το βλέμμα από τις κυματιστές αράδες του και το μόνο που θέλεις είναι να γευθείς αχόρταγα το αισθητικό ξεδίψασμα που σου προσφέρουν.

Ο Αντρέας, ως άλλος Ροβινσώνας Κρούσος, θα χρησιμοποιήσει τις γνώσεις, τις παραινέσεις, τις εντυπώσεις, τις συμβουλές και την εμπειρία του βιωματικού μεγαλώματός του μέσα στη φύση και πλάι σε παλαίμαχους βιοπαλαιστές της γης και της θάλασσας, για να επιβιώσει από την περιπέτεια στην οποία τον ρίχνει η απόφασή του να ακολουθήσει τη φωνή της καρδιάς του. Ο Μυριβήλης έχει τη μοναδική ικανότητα να δίνει σάρκα και οστά με το λόγο του στη φύση και τα πλάσματά της, έτσι ώστε διαβάζοντας να τα σκέφτεσαι και να τα νιώθεις συμπρωταγωνιστές στην πλοκή του έργου του, ισάξιους με τους ανθρώπους – ήρωές του. Ακόμη και όταν ο μικρός ναυαγός θα χρειαστεί να αφαιρέσει τη ζωή από κάποια ζώα για να καταφέρει να επιβιώσει, ο τρόπος που αυτές οι δύσκολες στιγμές αποτυπώνονται από το συγγραφέα δεν φοβίζει, δεν προσβάλει, δεν αποπροσανατολίζει τον αναγνώστη. Ούτε εξανεμίζεται η ευαισθησία, ο θαυμασμός και η αγάπη με την οποία περιγράφει το φυσικό περιβάλλον. Αυτό επιτυγχάνεται εν μέρει και με την αριστοτεχνική ένταξη στην εξέλιξη της ιστορίας του Κουρτ, του σκυλιού που σώζει και περιθάλπει ο Αντρέας, για να γίνει στη συνέχεια ο πιστός και αχώριστος σύντροφός του σε όλες του τις περιπέτειες.

Ένα άλλο ενδιαφέρον και γοητευτικό στοιχείο της πλοκής του έργου είναι η δημιουργική σύνδεση της αφήγησης με στοιχεία από τη μυθολογία και την ιστορία, όπου σημαντικότερο ρόλο παίζουν βέβαια η Αργώ και η Αργοναυτική εκστρατεία. Έτσι, το ανάγνωσμα γίνεται εκτός από ψυχαγωγικό και διδακτικό, με την παιδαγωγική σημασία του όρου, προσφέροντας αφορμές να ψάξουν τα παιδιά περισσότερο τη μυθολογία, να τη «φρεσκάρουν» αν ήδη τη γνωρίζουν, ή να μυηθούν σε αυτήν αν όχι.

Η παρούσα έκδοση ευτύχησε να εικονογραφηθεί από το Νικόλα Ανδρικόπουλο. Οι εικόνες του είναι εξαιρετικές, μυρίζουν ελληνικό καλοκαίρι, νησί, ψάρεμα, βουτιά, ταξίδι. Αριστοτεχνική η προσωπογραφία του θαλασσοδαρμένου ναυτικού που σώζει τον Αντρέα, στη σελίδα 153. Χάρμα οφθαλμών, σχεδόν νιώθεις την ορμή και τη δροσιά της, η σκηνή όπου ο Αντρέας βουτά και ξεκολλά την πίννα από το βυθό (κοσμεί και το εξώφυλλο του βιβλίου). Ανάλαφρη και τόσο οικεία η εικόνα της σελ. 55, όπου ο Αντρέας με το φίλο του τον Πετρή και το σκυλί του είναι ξαπλωμένοι στην κουπαστή της μπρατσέρας «Φανερωμένη» και κουβεντιάζουν τα όνειρά τους…

Η παρούσα έκδοση συνοδεύεται από παράρτημα με προτάσεις για ψυχαγωγικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες για μικρά και μεγάλα παιδιά. Ταπεινή μου άποψη είναι ότι κάτι τέτοιο δεν ήταν απαραίτητο. Αποτελούν χρήσιμο βοήθημα για εκπαιδευτικούς που θα θελήσουν να παρουσιάσουν το έργο αυτό του Μυριβήλη στις τάξεις τους και να το επεξεργαστούν με τους μαθητές τους. Αλλά δεν είναι αυτός ο βασικός στόχος μιας τέτοιας έκδοσης. Βασικός της στόχος είναι η μύηση των παιδιών (και όχι μόνο) στην καλή λογοτεχνία και στην αισθητική απόλαυση που αυτή εγγυάται. Και πιστεύω ότι έχει επιτευχθεί. Στα συν της έκδοσης η επεξήγηση λέξεων από τη ναυτική ορολογία, όπου αυτή απαντάται στο κείμενο, κάτι που βοηθά και διευκολύνει άμεσα τον αναγνώστη να συνεχίσει απρόσκοπτα την ανάγνωση.

Ο Αντρέας μου θύμισε έναν άλλο πολύ αγαπημένο μου νεαρό-λογοτεχνικό ήρωα, με τον οποίο βρίσκω ότι έχουν πολλά κοινά και ότι θα έκαναν τέλεια παρέα, αν μπορούσαν να γνωριστούν: τον εντεκάχρονο Απελλή της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου από το εξαίρετο βιβλίο της «Καναρίνι και μέντα» (Πατάκης, 1996 η πρώτη έκδοση, 2007 η δέκατη ανατύπωση). Διαβάστε τα αμφότερα και θα με θυμηθείτε!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«Ο Αργοναύτης» του Στρατή Μυριβήλη έχει γυριστεί και σε τηλεοπτική σειρά το 1989 από την ΕΤ1, σε σκηνοθεσία του Μάνθου Σαντοριναίου.

https://www.retrodb.gr/wiki/index.php/%CE%9F_%CE%91%CF%81%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%B1%CF%8D%CF%84%CE%B7%CF%82

https://www.youtube.com/watch?v=Gji5wzq3kFQ

https://www.youtube.com/watch?v=lr1REWpph28

Πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Στρατή Μυριβήλη:

http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=288

Απόσπασμα από το πρωτότυπο έργο: http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/anthology/mythology/browse.html?text_id=314

Στρατή Μυριβήλη, «Ο Αργοναύτης», ελεύθερη απόδοση και επιμέλεια Ανεζίνα Φωτεινού, εικονογράφηση Νικόλας Ανδρικόπουλος, εκδόσεις Σαϊτη, Αθήνα 2016

 

“Κάθε μήνα μ’ ένα συγγραφέα κάνουμε απίθανη παρέα!”

Ετήσιο Πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας στο 2ο Νηπιαγωγείο Νέας Σμύρνης, Σχολικό Έτος 2016-17

Το πρόγραμμα αυτό ήταν ένα όνειρο που χρόνια ήθελα να πραγματοποιήσω, αλλά οι συνθήκες δεν ευνοούσαν. Τη φετινή χρονιά μπόρεσε να γίνει επιτέλους πραγματικότητα, αφήνοντας σε όλους όσους συμμετείχαν τις καλύτερες, πιστεύω, εντυπώσεις. Για μένα ήταν ένας μικρός άθλος που επετεύχθη κατά τη διάρκεια μιας πολύ δύσκολης -για προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους- χρονιάς. Ήταν όμως και μια συνεχής πηγή θετικής ενέργειας, γιατί ασχολήθηκα με το αντικείμενο που λατρεύω, το παιδικό βιβλίο και τους ανθρώπους του, συγγραφείς, εικονογράφους, εκδότες, στο πλαίσιο όπου αναλώνεται η μισή και πλέον ζωή μου καθημερινά: στο σχολείο.

Με αφορμή συγκεκριμένα έργα των προσκεκλημένων συγγραφέων, παραμύθια, ιστορίες βραχείας φόρμας, βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων, προσεγγίσαμε στην τάξη δημιουργικά και διαδραστικά θέματα που επεξεργαζόμαστε όλη τη χρονιά στο πλαίσιο των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών του Νηπιαγωγείου, όπως: υγιεινή διατροφή, αναγνώριση και διαχείριση συναισθημάτων, ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση υλικών, ανθρώπινα δικαιώματα και αξίες ζωής, μαθηματικές έννοιες, διαπολιτισμικότητα, οικογενειακές και φιλικές σχέσεις, ο κύκλος του χρόνου και οι γιορτές, μυθολογία, μουσειακή αγωγή, φυσικές επιστήμες, τέχνες και καλλιτέχνες, κοινωνικοποίηση, ειδικές ανάγκες και δεξιότητες, φαντασία και προσωπική έκφραση.

Τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τους προσκεκλημένους του προγράμματος όχι μόνο ως συγγραφείς, αλλά και ως ανθρώπους με το δικό του χαρακτήρα, ζωή, ενδιαφέροντα, προσωπική ιστορία ο καθένας και η καθεμιά και να μυηθούν θεωρητικά και βιωματικά στην έννοια και τη διεργασία της φιλοξενίας τους και της συνεργασίας και αλληλεπίδρασης μαζί τους στους οικείους σε αυτά χώρους του σχολείου. Είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε περισσότερες από 100 διαφορετικές δραστηριότητες με αφορμή τα βιβλία τους, να δημιουργήσουν, να χαρούν, να μάθουν, να συγκρίνουν, να αναρωτηθούν, να προβληματιστούν, να σκεφθούν, να αισθανθούν, να μοιραστούν, να εκφραστούν με κάθε τρόπο, να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και τους συμμαθητές τους, να αναπτυχθούν ολόπλευρα μέσα σε κλίμα αγάπης, χαράς και αποδοχής.

Η μεγάλη κερδισμένη από όλη αυτή τη φιλαναγνωστική περιπέτεια ήταν η Σχέση. Η Σχέση όχι μόνο με το Βιβλίο και τους Ανθρώπους του, αλλά και η σχέση με την Ανάγνωση, τη Γραφή, την Έκφραση, τη Φαντασία. Σχέση Ζωής θα μπορούσα πλέον να πω, τόσο με το άτομο όσο και με την ομάδα. Αισθάνομαι πλήρης, χαρούμενη, περήφανη και αναζωογονημένη κάνοντας τον ετήσιο απολογισμό του προγράμματος, γιατί η κούραση και οι κόποι μου ανταμείφθηκαν με το παραπάνω. Και ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου όλους όσους συνέβαλαν, με κάθε τρόπο, λίγο ή πολύ, θετικά ή (ακόμη και) αρνητικά, στην εκπόνηση του προγράμματος. Το ταξίδι ήταν όμορφο και διδακτικό. Από τα ταξίδια που σε πηγαίνουν παραπέρα, που σε φέρνουν σε επαφή με τον καλύτερο εαυτό σου και αφήνουν το αποτύπωμά τους ανεξίτηλα ευεργετικό μέσα σου. Ένα Ταξίδι Ζωής.

Οι Παιδαγωγικοί Στόχοι του Προγράμματος ήταν:

  1. Η ολόπλευρη κινητοποίηση και ανάπτυξη των νηπίων με τρόπο δημιουργικό και ψυχαγωγικό.
  2. Η καλλιέργεια του ενδιαφέροντος και της αγάπης και το βιβλίο και την ανάγνωση.
  3. Η γνωριμία και η αλληλεπίδραση με μια πλειάδα σημαντικών ανθρώπων της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας, παλαιών και νεότερων.
  4. Η ενθάρρυνση της κοινωνικοποίησης και της συμμετοχής στην ομάδα μέσω της ελεύθερης και ισότιμης προσωπικής έκφρασης και δράσης.
  5. Η ανάδυση και δημιουργική αξιοποίηση «κρυφών ταλέντων» και δεξιοτήτων των νηπίων μέσα από την εμπλοκή τους σε ποικίλες φιλαναγνωστικές δράσεις συμβατές με την ηλικία και τις ανάγκες και δυνατότητές τους.
  6. Η καλλιέργεια της φαντασίας και της δημιουργικής γραφής.
  7. Η άμβλυνση των ιδιαιτεροτήτων και των ατομικών διαφορών και δυσκολιών και η αυθόρμητη και στοχευμένη αντιμετώπισή τους μέσα από τη λειτουργία και επίδραση του βιβλίου, ως εκπαιδευτικού, ψυχαγωγικού και θεραπευτικού εργαλείου.
  8. Η εξοικείωση με το βιβλίο και τη λογοτεχνία ως αυθύπαρκτη και ολοκληρωμένη μορφή τέχνης που ομορφαίνει τη ζωή μας και την κάνει πιο ουσιαστική και απολαυστική.
  9. Η καλλιέργεια της αισθητικής αγωγής και όλων των ειδών νοημοσύνης των νηπίων με προεξάρχουσα τη συναισθηματική.
  10. Η βιωματική εμπλοκή των οικογενειών των νηπίων στο πρόγραμμα με στόχο τη μεγιστοποίηση του οφέλους από τη διενέργειά του και τη διάχυση των αποτελεσμάτων του στο στενό και ευρύτερο οικογενειακό, συγγενικό και φιλικό τους περιβάλλον.

Οι συγγραφείς που επισκέφθηκαν το σχολείο μας είναι κατά χρονολογική σειρά οι εξής:

Εύη Τσιτιρίδου – Χριστοφορίδου (13/10/2016, 20/03/2017, 06/04/2017, 14/06/2017) με τα βιβλία της «Η βασίλισσα καλοφαγού!», εικονογράφηση Λέλα Στρούτση, Παπαδόπουλος, 2016, «Μια βόλτα στα βυζαντινά χρόνια», εικονογράφηση Λέλα Στρούτση, Κέδρος, 2014, «Το αυγό που ράγισε» εικονογράφηση Έφη Κοκκινάκη, Σαϊτης, 2017 και «Ο θησαυρός της Εβίτας» εικονογράφηση Ίρις Σαμαρτζή, Καλέντης, 2016

Γλυκερία Γκρέκου (26/10/2016) με το βιβλίο της «Το θυμωμένο αρκουδάκι», εικονογράφηση Σπύρος Γούσης, Πορτοκάλι, 2007

Τζένη Κουτσοδημητροπούλου (21/11/2016) με το βιβλίο της «Γκαζόζα Α.Α.Α.», εικονογράφηση Φωτεινή Τίκκου, Ελληνοεκδοτική, 2016

Δημήτρης Κάσσαρης (13/12/2016) με το βιβλίο του «Το Χειμωνόσπιτο», εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, μουσική σύνθεση Νίκος Ξανθούλης, Καλέντης, 2014

Γεωργία Μουντζούρη (26/01/2017) με το βιβλίο της «Ο βασιλιάς των αριθμών», εικονογράφηση Μαρκ Γουαϊνστάιν, Κέδρος, 2016

Ελένη Γεωργοστάθη (09/02/2017) με το βιβλίο της «Το χάρτινο καραβάκι της μαμάς», εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη, Ψυχογιός, 2014

Λότη Πέτροβιτς – Ανδρουτσοπούλου (02/03/2017) με τα βιβλία της «Η νόνα χελώνα και η αρχαία κρυψώνα» (2015), «Τα Χριστούγεννα της Νόνας Χελώνας» (2013), «Το Πάσχα της Νόνας Χελώνας» (2014) σε εικονογράφηση Γιώργου Σγουρού και «Τα παιδιά του Φθινοπώρου» (2000), «Τα παιδιά του Χειμώνα» (1996), «Τα παιδιά της Άνοιξης» (1992), σε εικονογράφηση της ίδιας, Πατάκης

Ιωάννα Μπαμπέτα (30/03/2017) με τα βιβλία της «Λέξη σαν μύγα», εικονογράφηση Μάρω Αλεξάνδρου και «Οι άθλοι του Ηρακλή», εικονογράφηση Θάνος Τσίλης, Μίνωας, 2016

Μάκης Τσίτας (04/05/2017) με το βιβλίο του «Το όνομά μου είναι Δώρα!», εικονογράφηση Ρένια Μεταλληνού, Μίνωας, 2017

Μαριλένα Καββαδά (13/06/2017) με το βιβλίο της «Ο φάρος με τα χίλια μυστικά», εικονογράφηση Αιμιλία Κονταίου, Διάπλους, 2016

 

Όνειρα θαλασσινά στου Ιούνη την ποδιά…

Αυτές οι μέρες είναι της θάλασσας. Της βαθιάς, της απέραντης, της οικείας μα και της ανεξερεύνητης. Του κόσμου των νερών και των υγρών αναπνοών. Των μαγευτικών και συχνά αλλόκοτων πλασμάτων των βυθών.  Έχουμε πολλά να πούμε, να σκεφτούμε, να αναρωτηθούμε, να θαυμάσουμε. Έχουμε πολλά για να απορήσουμε και να προβληματιστούμε, να αγανακτήσουμε, να αποφασίσουμε, να δράσουμε και καθόλου να μην αδιαφορήσουμε. Αλλά και να παίξουμε, να γελάσουμε, να δημιουργήσουμε, καινούργιες ιστορίες να φτιάξουμε!

Να οι αφίσες μας! «S.O.S.τε τις ΘΑΛΑΣΣΕΣ!». Διαβάζουμε από το βιβλίο «Εδώ Προνήπιο!» της κυρίας μας τα παράπονα των θαλάσσιων πλασμάτων. Απόβλητα, σκουπίδια, πετρελαιοκηλίδες, υπεραλίευση, ρύπανση, μόλυνση, ευτροφισμός, ζώα που απειλούνται με εξαφάνιση, καταστροφή των ακτών για να χτιστούν τεράστια ξενοδοχεία και να τοποθετηθούν χιλιάδες ομπρέλες και ξαπλώστρες στις αμμουδιές, επειδή οι άνθρωποι δεν χορταίνουν με τίποτα…Κάποια δύστυχα ζώα χάνουν τη ζωή τους, τραυματίζονται, τυφλώνονται, ακρωτηριάζονται. Τι γίνεται, όμως, μετά; Πόσο θα αντέξει η φύση αυτήν την απαράδεκτη συμπεριφορά μας;

Διαβάζουμε πολλά βιβλία σχετικά με τη θάλασσα και τα πλάσματά της. Για παράδειγμα, το «Ωχ χταπόδι, λάθος πόδι!». Ο Γιάννος το χταπόδι, του φίλου μας του Αντώνη Παπαθεοδούλου, είναι φοβερός και ακούραστος δουλευταράς. Κάθε του πόδι και άλλη δουλειά. Αλλά κάποιες φορές μπερδεύει τα μπούτια του, εεε τα πλοκάμια του και κάθε φίλος του τότε γελά. Γιατί ξέρει πως δεν το ήθελε και δεν το παίρνει στα σοβαρά. Αλλά έχει και η κυρία μας μία φίλη χταπόδι, τη Βέρα τη Χταποβίδα, που της την έπλεξε μια καλή της φίλη, η Μαρία…

Ωστόσο η Βέρα η Χταποβίδα

δεν δουλεύει πουθενά.

Τα οκτώ της τα πλοκάμια

που είναι στριφογυριστά,

ούτε λεπτό δεν τα κουράζει.

Τα έχει πάντα αραχτά.

Μόνο τρελούτσικες ιδέες

βιδώνει σ’ όλα τα μυαλά!

– Μπορείτε να σκεφτείτε και να μου πείτε μερικές;

– Τρελούτσικες ιδέες σαν κι αυτές που θες,

εμείς, καλέ κυρία, έχουμε πολλές!

– Να πηγαίνουν σχολείο ο μπαμπάς κι η μαμά

κι εγώ να ξαπλώνω χαλαρά τα πρωινά.

– Να κοιμάμαι όσο θέλω όλα τα πρωινά

και στην ώρα μου πάλι να είμαι στη δουλειά!

– Όταν πάω σχολείο να κοιμάμαι στο μάθημα

και να ξυπνάω μόνο για να παίζω στο διάλειμμα.

Κι η κυρία να φωνάζει «Έλα Γιώργο, Έλα Γιώργο,

κάνε μας ξανά τον μεγάλο υπναρά!».

– Να πάω ένα πρωί στη δουλειά του μπαμπά

να τους πάρω όλους από τα γραφεία ξαφνικά

και να πάμε για κούνιες στην παιδική χαρά!

– Να κοιμάμαι τη μέρα, να είμαι ξύπνιος το βράδυ,

να κάνω ποδήλατο κάτω απ’ τ’ αστέρια

και ν’ αφήνω που και που το τιμόνι απ’ τα χέρια.

– Να πίνω το γάλα μου για μεσημεριανό,

για μεσημεριανό να τρώω το πρωινό

και να ψαρεύω τσούχτρες για να φάω βραδινό.

– Στου σχολείου την αυλή αντί χορτάρια

να φυτρώνουν διάφορα πολύχρωμα ψάρια!

– Να περπατώ στους δρόμους μόνο με το βρακί

και να καταβρέχομαι στη ζέστη την πολλή!

– Αντί για κουλούρι και χυμό στο πρωινό

να τρώω κάθε μέρα τρεις μπάλες παγωτό.

– Να γίνουν μωράκια ο μπαμπάς κι η μαμά

κι εγώ να ’μαι μεγάλη, σα μαμά και γιαγιά!

– Θα σας πω και εγώ μια τρελούτσικη ιδέα

που όταν νιώθω μοναξιά, μου κάνει παρέα:

Να γινόταν η θάλασσα, λέει, στεριά

κι η στεριά αυτή να έβγαζε, λέει, φτερά.

Να μας είχε στην πλάτη της μεγάλους, παιδιά,

να πετούσαμε αντάμα ψηλά, πιο ψηλά,

σε μια γη ζαφειρένια σαν πλατιά αγκαλιά,

δίχως πόνο και δάκρυ, μοναχά με χαρά…

– Ξύπνα τώρα, κυρία, το κουδούνι χτυπά.

Συνεχίζουμε τ’ όνειρο όταν μπούμε ξανά…

Η παπαρούνα της καρδιάς

Paparouna_CoverΤο 1922, ο «Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας», με πρόεδρο την Αύρα Θεοδωρακοπούλου, ίδρυσε το «Ίδρυμα Απόρων Κορασίδων η Εθνική Στέγη», με σκοπό τη στέγαση ορφανών κοριτσιών προσφύγων. Τα πρώτα χρόνια λειτούργησε στην Καλλιθέα, στις εγκαταστάσεις της Χαροκοπείου Οικοκυρικής και Επαγγελματικής Σχολής Θηλέων.  Αργότερα, στην προσφυγική περιοχή της τότε Κοινότητας Νέας Σμύρνης, παραχωρείται οικόπεδο στην οδό Βάρνης 1, στο οικοδομικό τετράγωνο μεταξύ των οδών «Αρτάκης, Στενημάχου, Βάρνης και Εθνικής Στέγης», στο οποίο ανεγέρθηκε κτήριο χάρη στο προσωπικό ενδιαφέρον που επέδειξε ο τότε πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος. Το αρχικό κτήριο κτίστηκε με σχέδια και επίβλεψη των μηχανικών Σούλη και Κωνσταντινίδη, ενώ το 1938 προστέθηκε νέα πτέρυγα σε σχέδιο του αρχιτέκτονα Π. Μανουηλίδη. Είναι ένα κτήριο με μεγάλο κήπο, που διαθέτει ευρύχωρες και φωτεινές αίθουσες. Η μεταφορά του ορφανοτροφείου στο κτήριο της Ν. Σμύρνης έγινε το Νοέμβριο του 1932. Διευθύντρια τότε ήταν η Άννα Παπαδημητρίου. Το 1934 στέγαζε 108 κορίτσια ηλικίας 7-15 ετών. Η Εθνική Στέγη λειτούργησε ως ορφανοτροφείο ως το 1988. Την τελευταία χρονιά που λειτούργησε, φιλοξενούσε 12 παιδιά. Όταν έπαψε να λειτουργεί ως ορφανοτροφείο, η χρήση του κτηρίου παραχωρήθηκε δωρεάν από το ομώνυμο φιλανθρωπικό σωματείο στο Δήμο Ν. Σμύρνης. Από τότε μέχρι σήμερα φιλοξενεί παιδικό σταθμό και στεγάζει πολιτιστικές δραστηριότητες του Δήμου.

Το κτήριο αυτό βρίσκεται στη γειτονιά μου. Μεγάλωσα πλάι του. Θυμάμαι ότι όταν πήγαινα δημοτικό περνούσαμε απέξω για να πάμε για εκκλησιασμό στην Αγία Φωτεινή ή για εκδρομή στο άλσος, μια ολόκληρη στρατιά παιδιά. Και προσπαθούσαμε να δούμε τα κορίτσια που έπαιζαν στον κήπο, πίσω από την ψηλή μάντρα. Κάθε Χριστούγεννα και κάθε Πάσχα συγκεντρώναμε με τους δασκάλους μας τρόφιμα, παιχνίδια και βιβλία για το ορφανοτροφείο. Ήθελα πάρα πολύ να μας αφήσουν να τους τα πάμε εμείς, τα παιδιά. Να περάσουμε αυτήν την πανύψηλη μάντρα και να μπούμε στο «άβατον». Έτσι μου φαινόταν τότε, γιατί ποτέ εμείς, τα υπόλοιπα παιδιά, τα τυχερά, που ζούσαμε με τους γονείς μας και είχαμε όλα τα καλά, δεν δρασκελίσαμε το κατώφλι του. Τα πράγματα που συγκεντρώναμε, τα βάζαμε σε μεγάλα πακέτα και τους τα πήγαιναν πάντα οι μεγάλοι. Οι δάσκαλοί μας, ή κάποιοι υπάλληλοι του Δήμου. Με το παιδικό μου μυαλό φανταζόμουν ότι αυτά τα κορίτσια εκεί μέσα είχαν κάτι το απαγορευμένο επάνω τους, κάτι που δεν έπρεπε εμείς οι απέξω να δούμε. Αυτό με γέμιζε λύπη και απογοήτευση. Αυτή η θεόρατη γκρίζα μάντρα είχε γίνει μέσα μου το όριο που χώριζε τον κανονικό κόσμο από έναν άλλο, λιγότερο προνομιούχο, μυστηριώδη και ίσως και επικίνδυνο. Απορούσα και θύμωνα μαζί. Κι αναρωτιόμουν τι θα γίνονταν όταν θα μεγάλωναν όλα αυτά τα μοναχικά, άτυχα κορίτσια. Που ήταν παιδιά, σαν κι εμένα, σαν κι εσένα…

Αυτές τις σκέψεις μου έφερε στο μυαλό το βιβλίο της Κατερίνας Τζαβάρα. Και με συγκίνησε πολύ. Γιατί, χωρίς να το ξέρει, άγγιξε ευαίσθητες χορδές της ψυχής μου, αναμόχλευσε παιδικά βιώματα, σκάλισε ίχνη από απουσίες, αγάπες ανεκπλήρωτες. Την ευχαριστώ γι’ αυτό. Για την αναπάντεχη υγρασία στα μάτια μου.

Σκέφτομαι συχνά ότι μου είναι όλο και πιο δύσκολο πλέον να πάρω ένα παιδικό βιβλίο στα χέρια μου και να συγκινηθώ αληθινά, αυθόρμητα. Ν’ αφήσω την ψυχή μου να το νιώσει και το θυμικό μου να τεθεί σε εγρήγορση και όχι να βάλω μπροστά το μυαλό για να σκεφθεί, να εκλογικεύσει, να αξιολογήσει, να αξιοποιήσει. Να προηγηθεί ως αναγνώστης ο παιδικός και όχι ο ενήλικος εαυτός μου. Γιατί άραγε; Ο ποιητής το έχει πει προ πολλού, ίσως θα πρέπει πάλι να το θυμηθούμε, να ακουμπήσουμε τον πολύτιμο ετούτο λόγο του πλάι στον καθρέφτη μας…

«…Γιατί καὶ τὸ τραγοῦδι τὸ φορτώσαμε μὲ τόσες μουσικὲς
ποὺ σιγά-σιγὰ βουλιάζει 
καὶ τὴν τέχνη μας τὴ στολίσαμε τόσο πολὺ ποὺ φαγώθηκε
ἀπὸ τὰ μαλάματα τὸ πρόσωπό της 
κι εἶναι καιρὸς νὰ ποῦμε τὰ λιγοστά μας λόγια γιατί ἡ
ψυχή μας αὔριο κάνει πανιά…».

(Γιώργος Σεφέρης, Ένας γέροντας στην ακροποταμιά, απὸ τη Συλλογὴ «Ποιήματα», εκδόσεις Ίκαρος,  20η έκδοση, Αθήνα 2000).

Ίσως πάλι παρασυρόμαστε από τις επιταγές των καιρών που θέλουν τη ζωή μας και άρα και τη γραφή μας σύντομη, λιγόλογη, αστόλιστη και αφαιρετική, γιατί ο χρόνος στην καθημερινότητά μας δεν περισσεύει. Ή γιατί έτσι το διάβασμα γίνεται ευκολότερο και πιο κατανοητό και προσιτό σε περισσότερους. Συχνά διαβάζω βιβλία που μοιάζουν με καλογραμμένο διαφημιστικό μήνυμα ή με δημοσιογραφικό ρεπορτάζ. Υποκείμενο, ρήμα, αντικείμενο, στοπ. Από την άλλη πλευρά είναι της μόδας, τάση της εποχής, η προσπάθεια να γίνουμε όλο και πιο ευρηματικοί, όλο και πιο πρωτότυποι, όλο και πιο εντυπωσιακοί και απροσδόκητοι στον τρόπο που αφηγούμαστε μια ιστορία. Και αρχίζουμε να υπονοούμε αντί να εννοούμε, να «φωνάζουμε» ή και να κομπάζουμε. Οι λέξεις μας γίνονται επιθετικές, ξεχύνονται να αρπάξουν τους αναγνώστες απ’ όπου μπορούν και να τους κάνουν οπαδούς τους. Οι λέξεις μας βγαίνουν στο κυνήγι της δημοτικότητας και των πωλήσεων, ξεχνώντας τον αληθινό σκοπό της ύπαρξής τους και το από πού κρατάει η σκούφια τους. Σαν μονομάχοι στην αρένα του επικοινωνιακού κυκλώνα, όπου η κοινωνία μας έχει αφεθεί έρμαιο, καθισμένη απερίσκεπτα, ηδονικά, ίσως και λίγο αδιάφορα ακριβώς στο μάτι του…

Αγάπησα με την πρώτη ανάγνωση την «Παπαρούνα της καρδιάς», επειδή δεν είναι ένα τέτοιο κείμενο. Είναι μία ήσυχη, τρυφερή εξομολόγηση αγαπημένων, ένα απαλό θρόισμα του αγέρα στις παρυφές του κοντινού δάσους, ζωογόνο για όλα τα πλάσματά του. Ένα ταπεινό μα τόσο απαραίτητο για τη ζωή αυλάκι νερό, σε φροντισμένο περιβόλι. Μια μελωδία που κουβεντιάζει σιγανά τις ιστορίες και τα βιώματα άλλων καιρών, που όλο νομίζουμε ότι παρήλθαν και όλο επανέρχονται, με αλλοτριωμένα ήθη και δραματικότερες συνθήκες ίσως, αλλά με τα ίδια, διαχρονικά γνώριμα συναισθήματα. Είναι ένα κείμενο που, χωρίς να στερείται τη φρεσκάδα της σύγχρονης γραφής, αποπνέει τη γλύκα, την άδολη αγάπη και την ωριμότητα της παλιάς. Ένα κείμενο που δεν σε μπουκώνει με την τρυφερότητά του. Απλά, γαλήνια, σε «ξεκλειδώνει». Για να επιτρέψεις στον εαυτό σου να τη νιώσει χωρίς λογοκρισία.

Το ορφανό κορίτσι της ιστορίας έχει ένα όνειρο, αλλά χωρίς φωνή. Ένα σποράκι στο χώμα, πλάι στο παγκάκι που κάθεται και ζωγραφίζει, μεγαλώνει μαζί του, το ίδιο αθόρυβα. Η ζωή τους μοιάζει να ξετυλίγεται χωρίς εκπλήξεις. Αλλά ένα αγόρι πίσω από το τζάμι θα αλλάξει τα δεδομένα. Και αυτό θα συμβεί επειδή θα προσπαθήσει να επικοινωνήσει με νου και με καρδιά…

Η Ρένια Μεταλληνού χάρισε στην «Παπαρούνα της καρδιάς» την εικονογράφηση που της ταίριαζε. Οι ζωγραφιές της, με τις αδρές, ξεκάθαρες γραμμές, έχουν κίνηση και μια απαλή ένταση που σε αιχμαλωτίζει. Η καθαρότητα των χρωμάτων στο τοπίο που κάθε φορά πλαισιώνει τα πρόσωπα και μοιάζει να αλλάζει παράλληλα με τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, δημιουργεί μια ευχάριστη οικειότητα. Σα να σε βάζει σε μια τρυφερή αγκαλιά. Τα μάτια ξεκουράζονται, η ψυχή γαληνεύει. Τα γήινα χρώματά της είναι πραγματικά υπέροχα. Τα πρόσωπα των παιδιών αθώα, ήμερα, παιδικά. Οι μικροί αναγνώστες θα γοητευθούν, οι μεγάλοι θα αναπολήσουν…

Η έκδοση φροντισμένη στο σύνολό της, συνοδεύεται από CD με μουσική της Ιόλης Ρώσσιου και αφήγηση από τη Μαριλένα Καββαδά. Ένα όμορφο βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί από μικρούς και μεγάλους. Και αφού διαβαστεί, σίγουρα θα αγαπηθεί.

Κατερίνα Τζαβάρα, Η παπαρούνα της καρδιάς, εικονογράφηση: Ρένια Μεταλληνού, εκδόσεις βιβλιοδιάπλους, Θεσσαλονίκη, 2015

ExLibris_EVI_S

 

“Τα δύσκολα να τα κοιτάς στα μάτια”

dscn7334 dscn7345 dscn7348dscn7360dscn7359Απόψε θα σας αφηγηθώ το ταξίδι που έκανα διαβάζοντας το βιβλίο “Τα δύσκολα να τα κοιτάς στα μάτια”, με λόγια και εικόνες.

Πήρα ένα μονοπάτι που δεν ήξερα που θα με βγάλει. Αν θα είναι ανηφορικό ή κατηφορικό, δύσβατο ή καλοβάδιστο. Αν θα κρύβει κινδύνους, άγρια θηρία, ευτυχείς συναντήσεις και συγκυρίες, ή κακοτοπιές και κακουχίες. Άλλοτε πατούσα χώμα, στέρεη γη. Άλλοτε κυλούσα σε μια νεροσυρμή. Πότε ήπια και σιγανά και πότε ατίθασα κι ορμητικά. Πότε ως καλοτάξιδο πλεούμενο και πότε ως σκαρί ποντισμένο στα βαθιά. monopati_gis monopati_nerou

Κάποιες φορές σκάλωνα στα λόγια και στα έργα των ανθρώπων. Μπερδευόμουν. Πότε με χάραζαν οι μυτερές γωνίες των τριγωνικών τους απαιτήσεων. Πότε με λείαιναν οι αδυσώπητα τετράγωνες εξουσίες τους. Πότε με περιόριζαν οι ορθογώνιες παραλληλόγραμμες αντεγκλήσεις τους. Πότε με ζάλιζαν οι κυκλικές αυτοαναφορές τους. sximatoxora

Αγωνιζόμουν να συναντήσω όχι απλούς ανθρώπους αλλά Συνανθρώπους. Να συνομιλήσουμε, να συμφωνήσουμε, να συνεργαστούμε στην καλλιέργεια της άυλης και υλικής τροφής μας, στην ανάδυση της ζωής μας. Να συνδράμουμε ο ένας τον άλλο στη συγκομιδή. Να συναινέσουμε στο ακριβοδίκαιο μοίρασμα της σοδειάς προς όφελος όλων. elaionas_1

Μα ήταν δύσκολο. Έργο τιτάνιο. Αναζητούσα με λαχτάρα Πρόσωπα και έβρισκα προσωπεία. Μάσκες παντού. Στα σοβαρά και στα αστεία. gianitsaroi_2gianitsaroi_1

Άλλοι ζούσαν με τις λέξεις και άλλοι για τους αριθμούς. nikiforos_5

Άλλοι, για να παρηγορηθούν, κατέφευγαν σε κόσμους μαγικούς, φανταστικούς. evi_tsitiridou

Άλλοι επέλεγαν την οδό της μοναξιάς. koxylaki

Άλλοι οχυρώνονταν μέσα σ’ ένα κάστρο βίας και θυμού. kokkinos

Άλλοι παραδίδονταν ψυχή τε και σώματι στα δαιμόνια. kalikantzaroi

Άλλοι το έσκαγαν για τόπους με περισσότερη ζεστασιά και θαλπωρή, αλλά μόνο μαζί με όσους τους έμοιαζαν πολύ. Είχε μια κάποια ασφάλεια αυτή η επιλογή. flight-above-the-adriatc-sea-ag-schmalstieg

Άλλοι έκαναν υπομονή. Κι αποταμίευαν σταλαγματιά σταλαγματιά, φασούλι το φασούλι, ελπίδα και στοργή από της τέχνης τον αστείρευτο κρουνό. xenitia_a

Άλλοι παρίσταναν τ’ ανέμελα παιδιά. Κρυμμένοι στο μικρόκοσμό τους, στη ζαχαρένια τους σπηλιά. kryfto_xaras

Άλλοι κοιτούσαν συνεχώς ψηλά, ψάχνοντας για αγγέλους. Λες και θα ήταν ποτέ δυνατό να πετάξουν με δανεικά φτερά. aggelos_1

Άλλοι ανταγωνίζονταν με επιμονή θνητούς και θεούς, υφαίνοντας ύβρεις, κλαυθμούς και κοπετούς. yfantiki_athina_araxni

Τους έβλεπα όλους σκυμμένους και καθρεφτισμένους με αφοσίωση στο δικό του ο καθένας μαγκανοπήγαδο και οργιζόμουν, αγανακτούσα. Άλλοτε το έλεγα κι άλλοτε σιωπούσα. thimos_1thimos

Μετά λυπόμουν. Ένιωθα ντροπή και ενοχές. Με έζωναν οι φόβοι, η αγωνία και η θλίψη. Μάταια έψαχνα γι’ αγάπη και χαρά. %cf%83%cf%85%ce%bd%ce%b1%ce%b9%cf%83%ce%b8%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1_1%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%b1%ce%b9%cf%83%ce%b8%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1_2

Για μια φωλιά γεμάτη χρώμα, ζεστασιά και συντροφιά. spiti

Για μια παλάμη ανοικτή που θα μου προσφέρει δίχως δεύτερη σκέψη το φεγγάρι. feggari

Για μια μπουκιά κουλούρι όταν πεινάσω στα ψηλά, ή στα χαμηλά, όπου πετάξω και βρεθώ. glaros1

Για μια κυρά παραμυθού, γιαγιά σοφή, που θα μου δείξει πως μαζεύεις νοστιμιά για να μπολιάσεις κάθε πολύτιμη κι ανεπανάληπτη στιγμή. liomazema

Για ένα παράθυρο με θάλασσα, μ’ ουρανό, με προστασία γήινη και μ’ όνειρο λευκότατο, πλεκτό. Εργόχειρο ανεκτίμητο, παλιό. parathyro

Ώσπου έπαψα να ματαιοπονώ, ψάχνοντας στα μεγάλα, στα μακρινά, στα ιδανικά. Έκανα στάση στα μικρά, στα κοντινά, στα ταπεινά. Και είδα. Είδα ομορφιά στη συμμετρία και χορούς κυκλωτικούς σε υπέροχους ανθούς. sarka

Διάβασα μύθους και ιστορίες μιας αλφαβήτας ανεξάντλητης. nikiforos_0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Θαύμασα το ευαίσθητο φυντάνι πλάι στον στιβαρό του πρόγονο, καθώς φύονταν και μεγάλωναν μονοιασμένοι μα κι αυτόνομοι, λουσμένοι από φως. dendroseira

Είδα να ξεφυτρώνει απροσδόκητα Ανθρωπόμορφη η Ζωή. fylla_19

Είδα συντρόφους να μοιράζονται τη θέα μιας αλλιώτικης, υπερκόσμιας φυγής. israil-smini-poulion-gemisan-ton-ourano

Είδα πορείες μοναχικές, βράχο το βράχο, προς τη σηματωρό αγκαλιά. picture-008

Είδα συνθέσεις που αγαπάει κάθε Θεός. Με χέρια σαν αμπελόφυλλα ζωογόνα, ίδια με σπείρες αστραποβολούσες και ζευγαρωτά φτερά. Με τα παιχνίδια της αγάπης στην παγκόσμια σκηνή. Σ’ αυτή που παίζουμε στ’ αλήθεια όλοι μαζί. parastasi_1

Εκεί τα δύσκολα πάντα στα μάτια τα κοιτάς. Με φως φανάρι. Και με ουράνια, παλλόμενη καρδιά. fanari57232

Το μικρό μου βασιλιά εκεί ήξερα από πάντα πως θα βρω. vasilias_vasilissa_louloudion

Μ’ ένα βιβλίο στο προσκεφάλι, όπως αυτό. dyskola

Και τότε ολάνθιστη ξανά θα γεννηθώ. kais_1

Μέχρι τ’ αστέρια πάλι για να πορευτώ. Και να σωθώ. poulia_13natasa_kladeftira

 

Το φιλί της λύκαινας

fili_lykainasΥπάρχουν μερικά βιβλία που έχουν τη μαγική ικανότητα να μην σε αφήνουν να τα αφήσεις. Με την πρώτη ανάγνωση παίρνεις απλώς μια μυρωδιά, με τη δεύτερη αρχίζεις σιγά σιγά να διακρίνεις γεύσεις. Με την τρίτη σου ανοίγει η όρεξη και δεν ξέρω σε ποια χορταίνεις και πότε αρχίζεις σιγά σιγά να χωνεύεις την αναγνωστική εμπειρία που σου πρόσφεραν τόσο ευγενικά και πλουσιοπάροχα, ώστε να μεγαλώσεις λίγο περισσότερο, λίγο βαθύτερα. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι και «Το φιλί της λύκαινας». Ο βίος και η πολιτεία ενός παππού, έτσι όπως τον αφηγείται στο δωδεκάχρονο εγγονό του. Και παράλληλα ο βίος και η πολιτεία μιας ελληνικής οικογένειας, της ίδιας της Ελλάδας αλλά και του κόσμου ολόκληρου στους πρόσφατους χρόνους, αρχής γενομένης από το 1939, έτος γέννησης του παππού Πέτρου Δίγκου.

Τα περισσότερα από τα θεμελιώδη ζητήματα που απασχολούν τον άνθρωπο θίγονται σε αυτό το βιβλίο. Οι προσωπικές και οικογενειακές σχέσεις, η αγωνία που έχεις ως παιδί να βρεις τον εαυτό σου και να ακολουθήσεις αυτό που πραγματικά ποθεί η ψυχή σου μεγαλώνοντας, τα προγονικά βάρη και κληρονομιές, ψυχικές και πνευματικές κυρίως, οι ευαίσθητες ισορροπίες στη σχέση άνδρα – γυναίκας και το αντίχτυπο που μπορεί να έχει ο άτσαλος, ανώριμος, συχνά εγωιστικός χειρισμός τους σε ένα γάμο, η στάση και οι επιλογές κάθε ανθρώπου ως πολίτη μπροστά σε αυτό που συμβαίνει στο μικρόκοσμό του, στη χώρα του, στην κοινωνία, στον πλανήτη, η ευθύνη για το φυσικό περιβάλλον που βάλλεται πανταχόθεν και ποικιλότροπα από τη μικρονοϊκότητα και την απληστία των εκάστοτε δυνατών, η αδιάκοπη αναμέτρηση του καλού με το κακό όπως εκφράζεται πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτισμικά με τους πολέμους, την προσφυγιά, τις κοινωνικές αδικίες, την κατάλυση της δημοκρατίας, την απαξίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αξιών και ιδανικών και τον ιδεολογικό και ηθικό μηδενισμό που ακολουθεί. Όλα αυτά χωράνε στην αφήγηση του παππού προς τον εγγονό και προς την Αγγελίνα, την παιδική του αγάπη που συναντά εντελώς απρόσμενα και κινηματογραφικά μετά από χρόνια, αφού όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος, για να συνυφανθεί και πάλι το νήμα της κοινής τους ζωής από εκεί που κόπηκε.

Μη φανταστείτε, ωστόσο, ότι με αυτό το βαρυσήμαντο περιεχόμενο το ίδιο το βιβλίο είναι βαρύ και ασήκωτο ως ανάγνωσμα. Κάθε άλλο. Και εδώ δεν μπορείς παρά να υποκλιθείς μπροστά στην εξαίρετη τέχνη του λόγου της κυρίας Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου. Η γραφή της, τα υπέροχα ελληνικά της, απλή και άμεση, ρέει στρωτά, γλυκά και αγαπητικά σαν ποταμάκι μέλι που ευφραίνει, κινητοποιεί και εμψυχώνει τον αναγνώστη. Ακόμη κι όταν περιγράφει τον πόνο, το θυμό, την κακουχία, τη δυστυχία, τον όλεθρο, την απώλεια, δεν σε αφήνει να πληγωθείς. Έχει τον τρόπο της να σε κρατά δυνατό και ήρεμο στις επάλξεις, χωρίς, ωστόσο, να σου χαϊδεύει τ’ αυτιά. Γιατί τα μηνύματα που θέλει να περάσει τα περνάει, όσο δύσκολα και σκληρά κι αν είναι, ισορροπώντας αριστοτεχνικά ανάμεσα στην ωμότητα του ρεαλισμού και στην παρηγορία του φανταστικού. Ο λόγος της, με την τρυφερότητα και την ευγένεια που εκπέμπει, είναι πραγματικά ιαματικός και θεραπευτικός όχι μόνο για το παιδί αναγνώστη αλλά και για κάθε αναγνώστη. Ίσως ακόμη περισσότερο για τον ενήλικο.

Και κάτι ακόμη που πραγματικά με ανακούφισε: ο εγγονός Φραγκής είναι ένα «κανονικό» παιδί. Ένας προέφηβος που σκέφτεται, μιλά, συμπεριφέρεται, όπως ένα παιδί της ηλικίας του. Ποτέ μου δεν κατάλαβα γιατί στα βιβλία που απευθύνονται στους εφήβους και τους νέους οι συνομίληκοί τους ήρωες είναι απαραίτητο και προτιμητέο να εμφανίζονται μονίμως οργισμένοι, βίαιοι, κακότροποι, βαριεστημένοι και βρομόστομοι. Ακόμη κι αν αυτά τα χαρακτηριστικά συνιστούν –κανείς δεν αντιλέγει- μία όψη της εφηβείας, υπάρχει και το είδος της εφηβικής αντίδρασης και «επανάστασης» που γίνεται αθόρυβα, αβίαστα, ανθρώπινα και ίσως πιο ουσιαστικά. Και πιστεύω ότι η καλή λογοτεχνία δύναται να προσφέρει αυτήν ακριβώς την πολύτιμη υπηρεσία: να αναδεικνύει όλες τις πλευρές της ανθρώπινης υπόστασης το ίδιο εμπεριστατωμένα και αποκαλυπτικά και κυρίως να προτείνει, με τον τρόπο της, την επιθυμητή.

Και ποιος ο ρόλος της λύκαινας σε αυτήν την ιστορία; Εδώ αναδεικνύεται το…φιλί της έμπνευσης, η εύνοια της Μούσας και η μαστοριά της συγγραφέα. Ο τρόπος που αξιοποιεί το εύρημα του μικρού λύκου, τον οποίο σώζει από βέβαιο θάνατο και περιθάλπει και υιοθετεί ο παππούς, για να τον αναγάγει σε σύμβολο και να τον εμπλέξει πολύτροπα αλλά τόσο ταιριαστά στην αφήγησή της και στις περιπέτειες των ηρώων της, είναι αξιοθαύμαστος. Η λύκαινα της συγγραφέα είναι πανταχού παρούσα και τις αγωνίες και προσδοκίες μας εκπληρούσα. Μπορεί να είναι η μητέρα τροφός, η γυναίκα σύντροφος, η λατρεμένη κόρη, ο ανεκπλήρωτος παιδικός μας έρωτας, η πατρίδα που άλλοτε μας συντρίβει και μας δαγκώνει κι άλλοτε μας χαϊδεύει στοργικά και μας στερεώνει ξανά στα πόδια μας, ο καλός καγαθός ή ο κακός κι ανάποδος εαυτός μας. Ή μπορεί να είναι και μία πραγματική λύκαινα: μία μοναδική εκπρόσωπος της άγριας φύσης, αυτής που αδιάκοπα, αδιάκριτα και αδάκρυτα απομυζούμε καταστρέφοντάς την, ακρίτως θεωρώντας ότι είναι ανεξάντλητη και ότι ως παντοδύναμο και νοήμον είδος δεν θα έχουμε συνέπειες. Το λογοπαίγνιο, η αλληγορία, ο συμβολισμός διατρέχουν ολόκληρο το βιβλίο, κεντούν αριστοτεχνικά την πλοκή του και κρατούν αμείωτο και συνεχές το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό του βιβλίου που αγάπησα πολύ, είναι οι μικρές παρεκβάσεις που συναντά ο αναγνώστης διάσπαρτες στην κυρίως αφήγηση και της προσδίδουν ιδιαίτερη ζωντάνια, ενώ παράλληλα εξακοντίζουν ριπές νέας μάθησης στις ήδη υπάρχουσες γνωστικές του αποσκευές αλλά και γνήσιας συγκίνησης στο θυμικό του. Καθώς οι περιπέτειες του παππού κατά τις ταραγμένες δεκαετίες της νεότητάς του εξελίσσονται σε μία προσωπική Οδύσσεια, μια εγχώρια αλλά και παγκόσμια περιπλάνηση, μια σειρά από μικρότερες αφηγήσεις μέσα στην κεντρική αφήγηση συνιστούν μία ιδιότυπη ιστοριογραμμή με οικογεωγραφικές, πολιτιστικές, λαογραφικές και ψυχολογικές προεκτάσεις. Όπως αυτή για την ασίγαστη διαμάχη μεταξύ Χιλής και Περού με αφορμή την πατρότητα του ποτού Πίσκο Σάουερ, για τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης και τη συνομιλία του με το λύκο, για τη λίμνη Ουακατσίνα στο Περού και το σοφό γέρο πρόσφυγα από το Θιβέτ που παρομοίαζε τον ανθρώπινο πόνο με το αλάτι στο νερό, για την ερμηνεία της έκλειψης της σελήνης από τη σουηδική μυθολογία, για την ιστορία του Βορειοηπειρώτη μετανάστη στη Μελβούρνη με τη λύκαινα και την απροσδόκητη φιλία της με το γερασμένο γαϊδαράκο, για την ιστορία του αγρότη στη Βραζιλία που για ό,τι του συνέβαινε μονολογούσε «καλό, κακό ποιος ξέρει;». Γιατί όπως λέει στον «τελευταίο σταθμό» του και ο ποιητής «…κι α σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα…» (Γιώργος Σεφέρης, Ποιήματα, φιλ. επιμ. Γ.Π. Σαββίδης, Ίκαρος, Αθήνα 1972, σ. 214-215).

Με γοητεύει πάντα ο τρόπος που η κυρία Λότη (ας μου επιτραπεί η αναφορά σε αυτήν με το μικρό της όνομα, καθώς την έχω κοντά μου μέσω του έργου της από τότε που ξεκίνησα να διαβάζω και τη νιώθω μέλος της οικογένειάς μου κατά κάποιον τρόπο) δεν σκιαγραφεί απλώς τους ήρωές της γράφοντας: ζει και συμπάσχει μαζί τους και αυτό δημιουργεί την κοινή τους μυθ-ιστορία. Έχουν γίνει πάμπολλες αναλύσεις για το ιδιαίτερο αυτό χαρακτηριστικό της γραφής της από τους πλέον ειδικούς, μπορείτε πάντα να ανατρέξετε σε αυτούς. Το βιβλίο της αυτό τελειώνει με μία απώλεια. Ο παππούς εγκαταλείπει τα εγκόσμια ήρεμα, τρυφερά, με τους αγαπημένους του στο πλάι του, ολοκληρώνοντας έναν κύκλο ζωής που δεν του λείπει τίποτα και που αναδεικνύει όλη την ομορφιά, τα φανερά και κρυφά νοήματα και τη μοίρα της ανθρώπινης ύπαρξης. Όμως, τι περίεργο! Δεν νιώθεις λύπη, δεν μένει μια πικρή γεύση στα χείλη σου, δεν αισθάνεσαι ότι έχασες κάποιον ή κάτι αγαπημένο, ή ακόμη ότι το βιβλίο και η θαλπωρή και απόλαυση που σου προσέφερε, πάνε και τελείωσαν. Αντίθετα, σε πλημμυρίζει μια γαλήνη και μια ευωχία. Νιώθεις πλούσιος, προικισμένος, ευλογημένος. Νιώθεις τυχερός ως άνθρωπος. Και συνεχίζεις τη μέρα ή τη νύχτα σου μηρυκάζοντας ευτυχισμένος τις σελίδες του…

Ο παππούς Πέτρος από «Το φιλί της λύκαινας» της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου και «Ο ψεύτης παππούς» της Άλκης Ζέη εκπροσωπούν επάξια την τρίτη ηλικία στη λογοτεχνία μας και συνιστούν ένα αχτύπητο δίδυμο ηρώων μοναδικά προσιτών και αγαπημένων μέσα στο μεγαλείο τους. Είναι οι παππούδες που όλοι θα θέλαμε να έχουμε. Παραδοσιακοί και μοντέρνοι ταυτόχρονα. Με τα παραμύθια τους και με τις διαδικτυακές τους “εξορμήσεις”. Και το πιο καταπληκτικό είναι ότι η δυναμική τους ξεφεύγει από τα όρια της φαντασίας και της έμπνευσης των δημιουργών τους και εισχωρεί αβίαστα στα προσωπικά μας βιώματα. Γιατί κάποιοι από μας μπορεί και να τους είχαμε πραγματικά…

Θα μπορούσα να γράψω σελίδες πολλές για «Το φιλί της λύκαινας». Θα ήθελα κάποια στιγμή να το δω στον κινηματογράφο ως ταινία ή ως προσεγμένη τηλεοπτική σειρά για όλη την οικογένεια. Νομίζω ότι θα το σκέφτομαι και θα ανατρέχω σε αυτό για καιρό, για μια ζωή. Ότι θα το κουβεντιάζω στο γιο μου και -αν αξιωθώ να γίνω γιαγιά- και στο εγγόνι μου. Ότι θα το προτείνω στους μαθητές μου και στους γονείς των μαθητών μου ανεξαρτήτως ηλικίας. Ότι θα προσπαθήσω να το αφομοιώσω όσο πιο εποικοδομητικά μπορώ και να το χτίσω ραχοκοκαλιά στη δική μου τη ζωή και στην εξέλιξή μου ως γραφιά. Κι ότι θα ευγνωμονώ όλους αυτούς τους παππούδες και τους εγγονούς που μας αποδεικνύνουν με τους λόγους και τις πράξεις τους ότι η ζωή συνεχίζεται εκθαμβωτικά όμορφη και γεμάτη χυμούς σε πείσμα κάθε αντιξοότητας. Κι ας μην έχουν «ποτέ τελειωμό τα πάθια κι οι καημοί του κόσμου», όπως έγραψε ο μέγας Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στο αριστουργηματικό διήγημά του “Το μοιρολόι της φώκιας”.

Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, Το φιλί της λύκαινας, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2016

exlibris_evi_s

Προτάσεις για δράσεις με αφορμή το “Θησαυρό της Εβίτας”

Σκέψου, Παίξε, Γράψε, Δημιούργησε!…

45 Εκπαιδευτικές και Ψυχαγωγικές Δραστηριότητες για το σπίτι, το σχολείο και την παρέα, με αφορμή λέξεις, φράσεις, εικόνες, στιγμιότυπα, ιδέες, συναισθήματα, εντυπώσεις, απορίες και μυστικά από το παραμύθι μου «Ο θησαυρός της Εβίτας».Layout 4

1. Ξέρεις τι είναι η κουνουπιέρα; Προσπάθησε να την περιγράψεις σε ένα φίλο σου. Μετά, βρείτε μαζί λέξεις που έχουν την ίδια κατάληξη: π.χ. σουπιέρα, μπομπονιέρα…Μπορείτε να φτιάξετε στιχάκια με αστείες ομοιοκαταληξίες!

2. Ποια η διαφορά του πλανήτη από τον κομήτη και από το γαλαξία; Φτιάξε μια αφίσα με εικόνες και πληροφορίες για τα διαστημικά ευρήματά σου!

3. Σημείωσε σε ένα τετράδιο κάποια πράγματα που εσύ θεωρείς πολύτιμα, σωστούς «θησαυρούς». Δικαιολόγησε με μία φράση κάθε σου επιλογή. Αν κάνεις αυτήν την άσκηση μαζί με τους φίλους σου, μπορεί να ανακαλύψετε ότι δεν θεωρούν πολύτιμα τα ίδια πράγματα όλοι οι άνθρωποι. Γιατί πιστεύεις ότι συμβαίνει αυτό;

4. Ζωγράφισε στην ακουαρέλα σου ένα συννεφένιο κι ένα χωματένιο μπλοκάκι. Μετά, γράψε με διαφορετικό χρώμα στο καθένα κάτι που θα ήθελες να ρωτήσεις τον Ουρανό και τη Γη.

5. Πάρε τηλέφωνο μια φίλη ή ένα φίλο σου και κάνε του βατραχοκαντάδα! Μετά, μετάφρασέ του τους βατραχοστίχους του βατραχοτραγουδιού σου στη γλώσσα μας, για να σε καταλάβει!

6. Ξέρεις τι είναι ο πυράκανθος; Αν όχι, βρες το σερφάροντας στο διαδίκτυο ή «ξεσκονίζοντας» καμιά εγκυκλοπαίδεια. Κατασκεύασε ένα κλαδάκι του χρησιμοποιώντας τα χεράκια σου, τα μολύβια σου, ένα σκληρό χαρτόνι για βάση, ψαλίδι, κόλλα και χαρτιά βελουτέ, γλασέ και γκοφρέ. Ποιο είδος χαρτιού θα χρησιμοποιήσεις για κάθε τμήμα του φυτού;

7. Ώστε «χαρχαλέματα» στους θάμνους, ε; Προσπάθησε να μιμηθείς τους ήχους που φαντάζεσαι ότι άκουσε η Εβίτα.

8. Εσύ τι μορφή θα έδινες στην πιο μεγάλη επιθυμία σου; Σχεδίασέ την σε ένα μεγάλο λευκό χαρτί και κόλλησέ την στην πόρτα του δωματίου σου. Που ξέρεις; Πολλά μπορεί να συμβούν…

9. «Μίλησε με φωνή κελαρυστή». Με ποιου άλλου είδους φωνές μπορεί να μιλήσει κάποιος; Βρες επίθετα που να ταιριάζουν στην ανθρώπινη φωνή, π.χ. «βροντερή», και προσπάθησε να μιλήσεις έτσι κι εσύ!

10. Η Εβίτα έχει το γάτο της, το Ζωηρό. Μήπως κι εσύ ζεις παρέα με κάποια ζωάκι; Γράψε ένα μικρό κείμενο για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να συμβιώνουμε με τα κατοικίδια ζώα. Αν δεν έχεις αληθινό, ζωγράφισε το πιο…παρδαλό κατοικίδιο που μπορείς να φανταστείς!

11. «Περπάτησε σα μαγνητισμένη»: μιμηθείτε με τους φίλους σου την Εβίτα. Μόνο που όταν ένας από όλους σας θα σφυρίζει δυο φορές, οι υπόλοιποι θα απομαγνητίζεστε και θα «παγώνετε» στη στάση που εκείνη τη στιγμή είχατε! Θα ξεπαγώνετε μόνο όταν κάποιος πει το «μαγικό» σύνθημα! Και πάλι από την αρχή…

12. Φτιάξτε με τους φίλους σου φιγούρες γήινων, εξωγήινων και εσωγήινων και οργανώστε μια παράσταση διαστημικού θεάτρου σκιών με αυτές!

13. Ξέρεις πως φτιάχνονται τα κινούμενα σχέδια και ποιοι εργάζονται για να τα βλέπεις και να διασκεδάζεις; Κάνε μια σχετική έρευνα με τους φίλους σου. Μετά, προσπαθήστε να φτιάξετε ένα δικό σας κόμικ ακολουθώντας 8 βασικά βήματα: 1. Πάρτε ένα φύλλο χαρτί μεγέθους Α3. 2. Διπλώστε το μία φορά στη μέση οριζοντίως. 3. Διπλώστε το μία φορά στη μέση καθέτως. 4. Διπλώστε το δεύτερη φορά στη μέση καθέτως. 5. Ανοίξτε το πάλι και πατήστε με μολύβι τα τσακίσματα που έχουν δημιουργηθεί (πρέπει να έχετε μπροστά σας 8 «κουτάκια»). 6. Σχεδιάστε μια ιστορία που να εξελίσσεται σε 8 επεισόδια-σκίτσα, όσα τα «καρέ», δηλαδή τα «κουτάκια» που προέκυψαν. 7. Προσθέστε λόγια μέσα σε «συννεφάκια» πάνω από κάθε ήρωα της ιστορίας σας. 8. Χρωματίστε το κόμικ σας και καλή διασκέδαση!

14. Γίνε κι εσύ «άτακτος» ζωγράφος και πρόσθεσε στον κατάλογο με τα χρωματιστά μπερδέματα της ιστορίας μας τις δικές σου ιδέες!

15. Τι πιστεύεις ότι υπάρχει «μέσα στα σπλάχνα της γης»; Στη δική σου κοιλιά; Στην κοιλιά του Ζωηρού; Φτιάξτε με τους φίλους σου έναν κατάλογο ο καθένας με τις σχετικές πληροφορίες. Μετά συγκρίνετε ό,τι γράψατε με πληροφορίες που θα βρείτε στα βιβλία σας. Πως θα σας φαινόταν να κατασκευάσετε ένα αστείο ομαδικό κολλάζ με τη γη – χοντρομπαλού με γεμάτη κοιλιά;

16. Επινοήστε ρήματα από «φωνές» ζώων και την κατάληξη –ίζω, όπως το νιαουρίζω. Μπορεί να προκύψουν και μερικά πολύ…πρωτότυπα κι αστεία!

17. Πόσες γλώσσες γνωρίζεις; Για προσπάθησε να απαγγείλεις γρήγορα μερικά στιχάκια από ένα ποίημα στη γλώσσα του Ζωηρού, βάζοντας το νιάου μπροστά από κάθε λέξη! Νιαουμπέρδεψες νιαουτη νιαουγλώσσα νιαουσου;

18. Φτιάξε έναν κατάλογο με εκφράσεις που περιέχουν τη λέξη «γλώσσα». Σημείωσε δίπλα στην κάθε μία τι εννοούμε όταν τι λέμε. Π.χ.: «Γλώσσα δεν έβαλε μέσα» = Μιλούσε ασταμάτητα.

19. Οι λέξεις «σοπράνο» και «πιρουέτες» είναι συνδεδεμένες με δύο από τις τέχνες που ομορφαίνουν τη ζωή μας και συνδέονται με τον πολιτισμό μας, τη μουσική και το χορό. Γνωρίζεις τι σημαίνουν;

20. Έχεις πάει ποτέ στην όπερα; Αν ναι, περιέγραψε την εμπειρία σου σε ένα φίλο σου. Αν όχι, ψάξε στο Διαδίκτυο να βρεις πληροφορίες για αυτό το είδος μουσικής και θεατρικής τέχνης.

21. Κάθε κατάσταση που ζούμε, μας προκαλεί κάποιο συναίσθημα ή και πολλά συναισθήματα μαζί. Γιατί πιστεύεις ότι η Εβίτα άρχισε να νιώθει λύπη; Θυμήσου μία τουλάχιστον φορά που ένιωσες κι εσύ λύπη. Δώσε σχήμα, χρώμα και μορφή στη λύπη σου, φτιάχνοντας την προσωπογραφία της με όποια υλικά προτιμάς. Μετά, φτιάξε την προσωπογραφία του αντίθετού της συναισθήματος που είναι η………..Θα νιώσεις πολύ καλύτερα!

22. «Έχω φως μέσα μου; Και το αναβοσβήνω κιόλας; Και πού είναι ο διακόπτης, για να ’χουμε καλό ρώτημα;». Φτιάξε ένα δικό σου γρίφο χρησιμοποιώντας μερικές λέξεις-κλειδιά όπως «πυξίδα», «βουτηχτής», «όνειρο», «πράσινος».

23. Τι θα μπορούσε κατά τη γνώμη σου να περιλαμβάνει μια πραγματικά ασυνήθιστη διαδρομή, όπως αυτή στον Υπόγειο Γλωσσολύτη; Κατασκεύασε ένα χάρτη δικής σου έμπνευσης που να την περιγράφει όσο το δυνατόν πιο αναλυτικά, σε όποιον αποφασίσει να την ακολουθήσει!

24. Το λαγό που συνάντησε η Εβίτα τον έλεγαν Διογένη. Γνωρίζεις το φημισμένο φιλόσοφο Διογένη; Πολύ γνωστό είναι το στιγμιότυπο της συνάντησής του με το Μέγα Αλέξανδρο. Ζήτησε από κάποιον μεγαλύτερο ή από το δάσκαλό σου να σου το διηγηθεί. Θα μπορούσατε να το δραματοποιήσετε με τους φίλους σου ή τους συμμαθητές σου στην τάξη.

25. Βρες στο λεξικό σου τι θα πει η λέξη «χρονοτριβή» και σημείωσε δίπλα της μία συνώνυμη και μία αντίθετή της λέξη. Μετά, προσπάθησε να φτιάξεις σύνθετες λέξεις με κάποιο από τα δύο συνθετικά της, το «χρόνο» ή την «τριβή». Αλήθεια, θυμάσαι από τη φυσική τι θα πει «τριβή»;

26. Σε ποιες περιπτώσεις νιώθουμε συνήθως ενοχή; Η Εβίτα την παρομοίασε με δαγκάνα που της τσίμπησε την καρδιά. Εσύ με τι θα την παρομοίαζες; Θυμήσου μία κατάσταση που σ’ έκανε να νιώσεις ενοχή και πες τι έκανες για να την αντιμετωπίσεις.

27. Τι άλλο θα μπορούσε να «γαργαλήσει» τα μουστάκια του Ζωηρού; Ψάξε σε κάποια εγκυκλοπαίδεια για ζώα να βρεις τι ρόλο παίζουν τα μουστάκια σε μια γάτα. Μετά, ζωγράφισε πολλών ειδών μουστάκια σε διαφορετικές φατσούλες!

28. Τι νομίζεις ότι είναι το «ένστικτο»; Συζήτησέ το με κάποιον μεγαλύτερο στο σπίτι σου ή με το δάσκαλο και τους συμμαθητές σου στο σχολείο σου και σημείωσε στο τετράδιό σου τον δικό σου ορισμό.

29. Κλείσε τα μάτια και προσπάθησε να φανταστείς το πορτοκαλί ποτάμι. Τι «βλέπεις» μέσα στο διάφανο νερό; Ζωγράφισέ το! Τραγούδησέ το!

30. Ο Χρύσανθος, το Χέλι καθόταν επάνω σε μια «πλακουτσωτή» πέτρα. Όταν θα πας βόλτα σε καμιά παραλία, λίμνη ή ποτάμι, θυμήσου να παρατηρήσεις τα σχήματα που έχουν οι πέτρες και τα βότσαλα μέσα και πλάι στο νερό. Σχεδίασε στην ακουαρέλα σου τα πιο παράξενα και εντυπωσιακά. Μπορείς να διαλέξεις ένα βότσαλο και να το «μεταμορφώσεις» σε ζωάκι, σπιτάκι, ή ό,τι άλλο νομίζεις, ζωγραφίζοντας επάνω στη λεία επιφάνειά του με τις νερομπογιές σου!

31. Μιμήσου την κίνηση του ποταμιού. Τι σου θυμίζει;

32. «Τον έζωσαν τα…χέλια!», ή τα φίδια, δηλαδή άρχισε να φοβάται. Πόσες άλλες εκφράσεις που περιγράφουν φόβο ξέρεις;

33. «Βαράκια» χρησιμοποιούν πολλοί άνθρωποι που γυμνάζονται συστηματικά. Σίγουρα θα έχεις ακούσει και για το πανάρχαιο άθλημα της «άρσης βαρών». Θυμάσαι μερικούς σύγχρονους  Έλληνες ολυμπιονίκες του αθλήματος αυτού; Γνωρίζεις ποιοι άλλοι χρησιμοποιούν βαράκια και γιατί; (Οι δύτες και οι ψαροντουφεκάδες για να τους κρατάνε ποντισμένους στο βυθό).

34. Φτιάξε ένα μεγάλο κολλάζ με τα πορτρέτα του γίγαντα Αχόρταγου, της μάγισσας Ζήλιας και του παιδιού τους, του Κατσούφη, όπως τα φαντάζεσαι εσύ!

35. Ο Ζωηρός άρχισε να μιλάει κομπιάζοντας, επαναλάμβανε δηλαδή όλες τις μονοσύλλαβες λέξεις της κάθε πρότασης που έλεγε από τρεις φορές. Μπορείς να τον μιμηθείς;

36. Φαντάσου ότι κάποιος σου χαρίζει ένα «μαγικό κλειδί». Σκέψου και σημείωσε τα τρία πράγματα που θα ήθελες να…ξεκλειδώσεις αν το είχες! Γιατί διάλεξες αυτά και όχι κάποια άλλα;

37. «Μέσα στο άγχος ήταν συνέχεια, για να τα προλάβει όλα» η Εβίτα. Εσύ νιώθεις άγχος στην καθημερινότητά σου; Σκέψου και σημείωσε για ποιους λόγους. Μετά, προσπάθησε να φτιάξεις έναν κατάλογο με πράγματα που θεωρείς ότι μπορούν να δράσουν ως αντίδοτο στο άγχος, για να το καταπολεμήσεις! Το παιχνίδι, το χιούμορ και οι φίλοι σου μπορούν να αποδειχθούν σημαντικοί σύμμαχοι σε αυτήν σου την προσπάθεια.     

38. Γράψε σε μια σελίδα αυτά που πιστεύεις ότι θα έλεγε ο Ζωηρός στην Εβίτα, αν του δινόταν η ευκαιρία (κι αν φυσικά μιλούσαν την ίδια γλώσσα), όσο βρίσκονταν επάνω στη γη.

39. Χρησιμοποίησε τη φαντασία και τις δακτυλομπογιές σου για να ζωγραφίσεις σε ένα μεγάλο λευκό χαρτόνι «σκέψεις χαρούμενες σαν πολύχρωμες φωτοβολίδες». Κόλλησε επάνω τους χρυσόσκονη και πολλά γυαλιστερά αστεράκια και να ένα παραμυθένιο σκηνικό!

40. Εσύ τι θα είχες πεθυμήσει αν ήσουν στη θέση της Εβίτας, όταν βρέθηκε στον Υπόγειο Γλωσσολύτη μακριά από το σπίτι της; Κάνε ένα κατάλογο με τα 10 πιο αγαπημένα σου πρόσωπα και πράγματα!

41. Ποιος είναι «ο δικός σου θησαυρός»; Στάσου μπροστά στον καθρέφτη και κάνε στον εαυτό σου ερωτήσεις, όπως «τι είναι πιο σημαντικό για μένα στη ζωή μου;», «τι με κάνει να νιώθω χαρά κι ικανοποίηση;», «τι μου αρέσει περισσότερο από αυτά που κάνω κάθε μέρα;». Σκέψου καλά πριν απαντήσεις! Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να κάνεις αυτή τη συζήτηση και με τους γονείς σου.

42. Με ποιους τρόπους θα επέλεγες εσύ να δείξεις και να μεταδώσεις αγάπη; Συζήτησέ το με τους φίλους σου και προσπαθήστε όλοι μαζί: α) να συνθέσετε μαζί ένα ποίημα, β) να φτιάξετε μια ζωγραφιά ή ένα κολλάζ, γ) να τους παίξετε με παντομίμα, ή δ) να γράψετε ένα άρθρο για τη σχολική εφημερίδα.

43. Γράψε μια δική σου ιστορία για την επιστροφή της Εβίτας και του Ζωηρού στη γη! Μπορείς να μας τη στείλεις, για να τη διαβάσουμε κι εμείς. Που ξέρεις, μπορεί να είναι τόσο καλή, που να γίνει βιβλίο κι αυτή!

44. Άκου τα δύο τραγούδια της Εβίτας («Το πιο ακριβό» και «Στον Υπόγειο Γλωσσολύτη») που μελοποίησε ο μουσικός και συγγραφέας Δημήτρης Κάσσαρης και μπορείς να βρεις δωρεάν στο You Tube και προσπαθήστε με τους φίλους σου να τα χορογραφήσετε!

45. Γράψε στη συγγραφέα Εύη Τσιτιρίδου – Χριστοφορίδου τη γνώμη σου για το βιβλίο της. Μπορείς να τη ρωτήσεις ό,τι θέλεις σχετικά, στην προσωπική της ηλεκτρονική διεύθυνση evitsiti@otenet.gr . Θα το χαρεί πολύ!evi_evita

 

 

 

Σεισμός, σεισμός! Εγκέλαδος σωστός!

Σήμερα ήρθαμε πρόσωπο με πρόσωπο με ένα Γίγαντα. Μην τρομάζετε, καλέ! Γίγαντας της μυθολογίας μας είναι. Αλλά όχι όποιος κι όποιος. Ο φοβερός και τρομερός και χοροπηδηχτός Εγκέλαδος! Αφορμή ένα βιβλίο που έφερε στην τάξη η κυρία Εύη, που εκτός από δασκάλα και συγγραφέας είναι και αχόρταγη βιβλιοφάγος. Τρώει, τρώει σελίδες γεμάτες ιστορίες και ζωγραφιές και δεν χορταίνει. Και κάνει ό,τι μπορεί για να το κολλήσει και σε μας αυτό της το χούι, η αθεόφοβη…

Τη χθεσινή ημέρα είχαμε συζητήσει για το σεισμό ως φυσικό φαινόμενο, είχαμε κάνει άσκηση σεισμού, είχαμε μάθει πως μπορούμε να προστατευθούμε αν συμβεί σεισμός την ώρα που είμαστε στο σχολείο και στο σπίτι. Είχαμε δει εικόνες από σχετικά βιβλία γνώσεων και ενημερωθήκαμε και από τη σχετική ιστοσελίδα του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας http://www.oasp.gr/. Η κυρία Εύη μας είχε υποσχεθεί ότι την επόμενη ημέρα θα διαβάζαμε το μύθο του Εγκέλαδου. Και τις υποσχέσεις της, όλα κι όλα, πάντα τις τηρεί.

egkelados

Το βιβλίο, λοιπόν, τιτλοφορείται «Η οργή του Εγκέλαδου». Το έχει γράψει ο κύριος Κώστας Πούλος, που η κυρία Εύη μας είπε ότι εκτός από εξαιρετικός συγγραφέας είναι κι εκείνος δάσκαλος, αλλά στα μεγαλύτερα παιδιά, φιλόλογος. Και το έχει εικονογραφήσει με έναν ιδιαίτερο και πολύ ξεχωριστό τρόπο η κυρία Σοφία Παπαδοπούλου. Λοιπόν, αυτό το βιβλίο μας μάγεψε. Μας το διάβαζε η κυρία Εύη και την κοιτούσαμε με ορθάνοιχτα μάτια και ακόμη πιο ορθάνοιχτο στόμα. Σκεφτείτε ότι, αν και με στόμα ορθάνοιχτο τόση ώρα, δεν βγάλαμε άχνα, εκτός από τις στιγμές που η κυρία Εύη έκανε παύση για να τη βοηθήσουμε στην ανάγνωση: όταν δηλαδή ο Εγκέλαδος φτερνιζόταν, έβηχε, πάθαινε λόξυγκα, χασμουριόταν, τεντωνόταν για να ξεπιαστεί, έτρεμε από το συνάχι, θύμωνε και κανόνιζε και μια έκρηξη ηφαιστείου, κ.λ.π.. Επίσης, όταν άναψε η Γιγαντομαχία. Μεγάλο πανηγύρι, δεν το συζητώ. Το τι βράχους και νησιά εκσφενδονίσαμε, Θεοί και Γίγαντες, ο ένας στον άλλον, δεν λέγεται (στα ψέματα εννοείται, μύτη δεν άνοιξε). Η κυρία Εύη λέει ότι είμαστε μανούλες στα ηχητικά εφέ μιας ιστορίας και ότι κανείς ηθοποιός δεν μπορεί να μας φτάσει. Μιλάμε για Όσκαρ στο τσεπάκι μας, όχι αστεία. Το πόσα καταπληκτικά και καθόλου…πληκτικά πράγματα μάθαμε από αυτό το βιβλίο, όμως, δεν θα σας το μαρτυρήσω. Θα το καταλάβετε από αυτά που κάναμε μετά την ανάγνωσή του.egkelados_1

egkelados_4egkelados_13Πρώτα συζητήσαμε πως μπορούμε να φτιάξουμε το Γίγαντα Εγκέλαδο και καταγράψαμε τις ιδέες μας. Μετά η κυρία Εύη μας έκανε έκπληξη. Είπε πως μία απ’ όλες τις ιδέες μπορούμε να την πραγματοποιήσουμε τώρα αμέσως! Και έφερε ένα ρολό χαρτί μακρόστενο σαν το δόρυ της θεάς Αθηνάς. Το άπλωσε στο πάτωμα και σηκωθήκαμε όλοι γύρω του. Διαλέξαμε το πιο ψηλό αγόρι και το πιο ψηλό κορίτσι της τάξης (ισότητα ντε), τα βάλαμε να ξαπλώσουν πάνω στο χαρτί εναλλάξ και σχεδιάσαμε το περίγραμμά τους με μολύβι. Όλοι ανεξαιρέτως! Άλλο παιδί σχεδίασε την παλάμη, άλλο το κεφάλι, άλλο την πατούσα, άλλο τη γάμπα, άλλο το μπράτσο και πάει λέγοντας. Κανείς δεν έμεινε παραπονεμένος. Μετά μοιραστήκαμε σε δύο μεγάλες ομάδες στα τραπέζια και χρωματίσαμε τους δύο Γίγαντες Εγκέλαδούς μας με μαρκαδόρους. Τελικά ισχύει το «όλοι οι καλοί χωράνε» όταν υπάρχει αρμονική συνεργασία. Καθόλου δεν τσακωθήκαμε. Εντάξει, δυο τρεις φορές μόνο!egkelados_2egkelados_5egkelados_8

Την ώρα που ζωγραφίζαμε, όπως και στο διάλειμμα, στην αυλή, τραγουδούσαμε δυνατά το σύνθημά μας για το σεισμό. Τα παιδιά του Δημοτικού δίπλα έκαναν πρόβες μετά μουσικής για την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, οπότε το σύνθημά μας απέκτησε και τον κατάλληλο ρυθμό. Ταράμ, ταράμ, ταράμ ταράμ ταράμ! Η κυρία Εύη μας έκανε το μαέστρο χαρωπή, αλλά εγώ την είδα που πήγε κρυφά στην κουζίνα και πήρε κι ένα ντεπόν μάξιμουμ.egkelados_10egkelados_9egkelados_11

Μετά, φτιάξαμε τον Εγκέλαδο από τουβλάκια και για θεά Αθηνά χρησιμοποιήσαμε μια κούκλα από ύφασμα και χαρτοπολτό που είχαν φτιάξει τα περσινά παιδιά και φορούσε και άσπρο χιτώνα. Ό,τι πρέπει! Έτσι, παίξαμε το μύθο. Η κυρία Εύη μας είπε ότι την άνοιξη θα επισκεφθούμε το Μουσείο της Ακρόπολης και τότε θα δούμε τη θεά Αθηνά αυτοπροσώπως. Το άγαλμά της, δηλαδή, και το…ένα πόδι του Γίγαντα Εγκέλαδου. Το γιατί θα δούμε μόνο το ένα του πόδι είναι μια άλλη ιστορία, θα σας την πω εν καιρώ.

egkelados_12Στο τέλος, μαζί με την κυρία Εύη που της αρέσει πολύ να σκαρώνει ποιηματάκια, γράψαμε κι ένα ποίημα αφιερωμένο εξαιρετικά στον Εγκέλαδο. Μετά από όλα αυτά, αν γίνει σεισμός, το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν θα μας πιάσει πανικός. Γιατί τώρα ξέρουμε τι ακριβώς πρέπει να κάνουμε για να προστατευθούμε. Και ψύχραιμα ψύχραιμα ένα μύθο στον Εγκέλαδο θα πούμε!