«Κουβέντα μ’ ένα Κυκλάμινο…»

Η τρίτη εβδομάδα του Οκτώβρη τελείωσε στο σχολείο μας ποιητικά και μελωδικά. Η κυρία Εύη ήταν λίγο παράξενη από το πρωί. Λίγο αφηρημένη, ίσως και κουρασμένη. Αφού τακτοποιηθήκαμε, καθίσαμε στην παρεούλα μας, είπαμε τις καλημέρες μας, μετρηθήκαμε, πήραμε παρουσίες, φτιάξαμε την ημερομηνία και ελέγξαμε και τον καιρό, μας είπε σοβαρή σοβαρή:

– Παιδιά, ξέρετε τι είναι ποίηση;

Κοιταχτήκαμε μεταξύ μας με αμηχανία. Ένα παιδί σήκωσε το χέρι του και είπε ότι «ποίηση είναι τα ποιήματα».

– Ναι, αλλά τι είναι τα ποιήματα; επέμεινε η κυρία Εύη, κοιτάζοντάς μας στα μάτια με αποφασιστικότητα. Πάει, δεν θα τη βγάλουμε καθαρή σήμερα, θα κάνουμε «σοβαρό» μάθημα, σκεφτήκαμε. «Ποιήματα είναι τα παραμύθια!», πετάχτηκε ένα άλλο παιδί.

– Τότε γιατί τα λέμε ποιήματα και δεν τα λέμε κι αυτά παραμύθια; ξαναρώτησε η κυρία Εύη. Όλο απορίες έχει αυτή η κυρία μας, δεν μας αφήνει λεπτό να ησυχάσουμε.

Αυτή τη φορά κανένα παιδί δεν σήκωσε χέρι για να απαντήσει. Η κυρία Εύη περίμενε πέντε δευτερόλεπτα να σκεφτούμε και μετά μας είπε:

– Ωραία! Καθόλου δεν πειράζει που δεν το ξέρετε. Άλλωστε γι’ αυτό ερχόμαστε στο σχολείο, για να μαθαίνουμε. Ας ανακαλύψουμε μαζί, λοιπόν, τι είναι ποίηση. Παρατηρήστε λίγο το ταμπλό μας και πείτε μου: υπάρχουν ποιήματα κολλημένα σε αυτό; Κι αν ναι, πως τα ξεχωρίζουμε από άλλα γραπτά που δεν είναι ποιήματα;ritsos_3

Κοιτάξαμε το ταμπλό μας. Ασφαλώς και υπήρχαν κολλημένα ποιήματα. Αφού συνέχεια ασχολούμαστε με αυτά! Όταν μιλήσαμε για τον κύκλο του νερού, διαβάσαμε «Το ποταμάκι». Όταν μιλήσαμε για το σεισμό, φτιάξαμε ποιηματάκι για τον Εγκέλαδο. Όταν μιλήσαμε για το σταφύλι, τραγουδήσαμε το «Τσιριτρό».  Όταν μιλήσαμε για το φθινόπωρο, πάλι διαβάσαμε ποίημα.

Η κυρία Εύη σήκωσε μερικά παιδιά και έδειξαν τα ποιήματα στο ταμπλό. Από που άρχιζε και που τελείωνε καθένα τους. Τα διαβάσαμε μαζί της άλλη μία φορά. Και τότε παρατηρήσαμε τις διαφορές που έχουν με τα παραμύθια. Είναι πιο μικρά σε έκταση και μερικές λέξεις τους τελειώνουν με την ίδια φωνούλα. «Σε μια ρώγα από σταφύλι τρωγοπίνανε τρεις φίλοι». Το «σταφύλι» και το «φίλοι» τελειώνουν σε ι. «Του φθινόπωρου παιδιά και τα τρία πολλή δουλειά». Το «παιδιά» και το «δουλειά» τελειώνουν σε α. Η κυρία Εύη μας είπε ότι αυτό το μαγικό παιχνίδι το λένε ομοιοκαταληξία, γιατί η τελευταία φωνούλα κάθε λέξης λέγεται κατάληξη.ritsos_5

– Δεν γράφονται, βέβαια, όλα τα ποιήματα με ομοιοκαταληξία, αλλά εμείς σήμερα θα ασχοληθούμε με αυτά που γράφονται, συνέχισε η κυρία Εύη. Μετά έφερε δύο καρέκλες δίπλα της και κόλλησε πάνω τους από ένα μεγάλο κομμάτι λευκό χαρτί. Έφερε και μας έδειξε και ένα CD.

– Τι είναι αυτό, παιδιά; άρχισε πάλι τις ερωτήσεις. Ε καλά, αυτό όλοι το ξέραμε. «Σιντί!!!!», φωνάξαμε ανυπόμονα.

– Μήπως ξέρετε την ελληνική λέξη για το σιντί; επέμεινε. Μείναμε με ανοιχτό το στόμα. Δεν είναι ελληνική λέξη το σιντί; Αφού και οι κότες το ξέρουν!

Κι όμως, δεν είναι! Η κυρία Εύη μας είπε ότι το σιντί στα ελληνικά λέγεται μουσικός δίσκος. Και μας ξαναρώτησε αν ξέρουμε τι έχει μέσα του. Ε αυτό το ξέρουν και τα μωρά! Μουσική!

– Μπα; Και πως χώθηκε εκεί μέσα η κυρία Μουσική, παρακαλώ; ξαναρώτησε η κυρία Εύη. Κοιταχτήκαμε με απορία. Αυτό δεν το είχαμε αναρωτηθεί ξανά. Πως μπήκε η μουσική μέσα στο σιντί; Ποιος την έβαλε; Την έσπρωξε πολύ για να χωρέσει; Γιατί είναι στρογγυλό και όχι τετράγωνο; Γιατί έχει τρύπα στη μέση;

Η κυρία Εύη χαμογέλασε και ρώτησε αν κάποιοι από μας μαθαίνουμε κάποιο μουσικό όργανο. Δυο τρία παιδιά μάθαιναν πιάνο και μας είπαν ότι πάνε σε ωδείο. Και μερικά παιδιά είχαν στο σπίτι τους κιθάρα, γιατί ήξερε να παίζει ο μπαμπάς ή η μαμά τους.ritsos_7

Μετά, η κυρία Εύη μας είπε ότι αυτόν που γράφει ποιήματα τον λέμε Ποιητή. Το έγραψε στο χαρτί της μίας καρέκλας δίπλα της και σιγά σιγά το γεμίσαμε με τις λέξεις του Ποιητή: ποίημα, λέξεις, στίχοι, στροφές, γράμματα, τίτλος. Αυτόν που γράφει μουσική τον λέμε Συνθέτη. Το έγραψε στο χαρτί της δεύτερης καρέκλας δίπλα της και σιγά σιγά το γεμίσαμε με τις λέξεις του Συνθέτη: μουσική, νότες, στροφές, στίχοι, τραγούδι. Όταν αυτοί οι δύο καλλιτέχνες συνεργάζονται, προκύπτουν τα τραγούδια! Μετά βρίσκουν και έναν Τραγουδιστή που τα τραγουδά με την ωραία του φωνή και όλοι μαζί, με πολλούς ακόμη συνεργάτες που κάνουν άλλες δουλειές, φτιάχνουν τον μουσικό δίσκο.

Μας είχε και μία έκπληξη: μας έβαλε να ακούσουμε δύο τραγούδια από το μουσικό δίσκο «18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας», στα οποία συνεργάστηκαν τρεις σπουδαίοι Έλληνες καλλιτέχνες: ο συνθέτης Μίκης Θεοδωράκης, ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος και ο τραγουδιστής Γιώργος Νταλάρας. Μας έδειξε και φωτογραφίες τους! Είχαν μάλιστα ως θέμα το κυκλάμινο, ένα λουλούδι της εποχής για το οποίο είχαμε μιλήσει στην τάξη μας και η κυρία Εύη μας το είχε φέρει να το δούμε. Είχε πάει εκδρομή στο δάσος της Καισαριανής και έκοψε ένα. Μόνο ένα, γιατί τα αγριολούλουδα δεν τα κόβουμε, τα χρειάζεται η μητέρα Φύση για να τη φροντίζουν και να την στολίζουν.kyklamino

Η κυρία Εύη μας είπε και μια ιστορία για το πώς γράφτηκαν αυτά τα τραγούδια. Όσο την παρακολουθούσαμε, άχνα δεν ακουγόταν στην τάξη και μερικά παιδιά βούρκωσαν και αγκαλιάστηκαν. Ήταν πολύ συγκινητική ιστορία…

Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος ήταν ένας πολύ γενναίος και καλόκαρδος άνθρωπος, που πίστευε ότι όλοι οι άνθρωποι πρέπει να ζουν με ελευθερία, με δικαιοσύνη, με ισότητα και με αγάπη και να μην χωρίζονται σε πλούσιους που καλοπερνάνε και σε φτωχούς που υποφέρουν. Όταν ήταν νέος, την Ελλάδα κυβερνούσαν κάποιοι άνθρωποι που δεν συμφωνούσαν με τις ιδέες του. Τους έλεγαν δικτάτορες και δεν τους άρεσε καθόλου η δημοκρατία. Ήθελαν να γίνεται μόνο το δικό τους και τους ένοιαζε μονάχα το συμφέρον τους! Τον έπιασαν, λοιπόν, και τον έβαλαν φυλακή. Εκείνος, όμως, ήταν ποιητής. Και ένας ποιητής δεν μπορεί ποτέ να σταματήσει να εμπνέεται και να γράφει. Ούτε μέσα στη φυλακή! Ακόμη κι όταν δεν τον αφήνουν! Έτσι και ο Γιάννης Ρίτσος. Όπου έβρισκε μικρά κομματάκια χαρτί, τα μάζευε και τα φύλαγε κάτω από το μαξιλάρι του. Εκεί έκρυβε και το μολυβάκι του, που από τα πολλά ποιήματα που έγραφε το έξυνε συνέχεια και είχε γίνει πολύ μικράκι, σαν σπιρτάκι. Τόσο δα που δεν το έπιανε κανένα μάτι. Τη νύχτα, όταν όλοι κοιμούνταν, στεκόταν πλάι στο μικρό καγκελόφρακτο παραθυράκι της φυλακής του και έγραφε ποιήματα με το φως του φεγγαριού. Έτσι έγραψε τα «18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας».

Πως όμως θα τα έστελνε σε ένα συνθέτη για να τους βάλει μουσική, αφού δεν τον άφηναν να βγει από τη φυλακή του; Η λύση βρέθηκε με έναν τρόπο που δεν περίμενε κανείς…Ο ποιητής, που ήταν πολύ ευαίσθητος, αρρώστησε μέσα στη φυλακή. Τον μετέφεραν σε ένα νοσοκομείο και εκεί πήγε να τον δει η κορούλα του και η γυναίκα του. «Τι είναι όλα αυτά τα χαρτάκια, μπαμπά;» τον ρώτησε η μικρή Έρη. Εκείνος της χαμογέλασε, την πήρε αγκαλιά και της αποκάλυψε στ’ αυτί το μυστικό του. Η Έρη, που ήταν κι αυτή γενναία και καλόκαρδη σαν τον μπαμπά της, πήρε τα χαρτάκια με τα ποιήματα και τα έχωσε κρυφά στην τσέπη της. Αφού επέστρεψαν με τη μαμά της στο σπίτι τους, της τα εμπιστεύτηκε και εκείνη τα έβαλε σε ένα φάκελο και τα έστειλε στο συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη, που ζούσε σε μια άλλη χώρα, τη Γαλλία, για να μην τον συλλάβουν οι δικτάτορες και εκείνον. Ο κύριος Μίκης, μόλις τα διάβασε, είπε με βροντερή φωνή: «Είναι έξοχα! Θα τα κάνω τραγούδια!». Έκατσε στο πιάνο του και έγραψε 18 τραγούδια, ένα για κάθε ποίημα. Όταν ο τραγουδιστής Γιώργος Νταλάρας που ήταν φίλος του, πήγε στο Παρίσι για να τον επισκεφθεί, του τα έπαιξε στο πιάνο. «Μα είναι υπέροχα, Μίκη μου! Δεν μπορώ να κρατηθώ, θέλω να τα τραγουδήσω τώρα αμέσως!», είπε κατενθουσιασμένος. Και έτσι φτιάχτηκε αυτός ο μουσικός δίσκος, που αργότερα, όταν η ελευθερία και η δημοκρατία ξαναγύρισαν στη χώρα μας – γιατί οι καλοί πάντα νικάνε, να μην έχετε καμία αμφιβολία για αυτό – τον αγάπησε και τον τραγούδησε ολόκληρη η Ελλάδα (και όχι μόνο). Ακόμη τα τραγουδάμε αυτά τα υπέροχα ποιήματα-τραγούδια. Ορίστε! Σήμερα είναι η σειρά μας!09356c3db5f9b51f6485e3dca973f583_xl

Και πριν ακόμη προλάβουμε να συνέλθουμε από την συγκίνηση που μας προκάλεσε η ιστορία του ποιητή Γιάννη Ρίτσου, η κυρία Εύη πάτησε το κουμπί στο μαγνητόφωνο και άρχισε να ακούγεται το τραγούδι νούμερο 2, το Κυκλάμινο και αμέσως μετά το τραγούδι νούμερο 11, το Κουβέντα με ένα λουλούδι, όπου πάλι ο ποιητής μιλάει με ένα κυκλάμινο!

2. Κουβέντα μ’ ένα λουλούδι

– Κυκλάμινο, κυκλάμινο

στου βράχου τη σχισμάδα,

πού βρήκες χρώματα κι ανθείς,

πού μίσχο και σαλεύεις;

– Μέσα στο βράχο σύναξα

το γαίμα στάλα-στάλα.

Μαντήλι ρόδινο έπλεξα

κι ήλιο μαζεύω τώρα.

11. Το κυκλάμινο

Μικρό πουλί τριανταφυλλί

δεμένο με κλωστίτσα

με τα σγουρά φτεράκια του

στον ήλιο πεταρίζει.

Κι αν το τηράξεις μια φορά

θα σου χαμογελάσει

κι αν το τηράξεις δυο και τρεις

θ’ αρχίσεις το τραγούδι.ritsos_4

Τι μελωδίες ήταν αυτές! Πόσο όμορφες λέξεις, αλλιώτικες…Η κυρία Εύη μας εξήγησε το νόημά τους και με το μυαλό και την καρδιά μας φανταστήκαμε τις εικόνες που θα τις συνόδευαν, αν κάποιος τις ζωγράφιζε…Αρχίσαμε να τραγουδάμε κι εμείς μαζί με την κυρία Εύη και όπου ακουγόταν μόνο μελωδία, συνοδεύαμε ρυθμικά με παλαμάκια. Μας είπε ακόμη πως ξεκινήσαμε να ακούμε αυτά τα τραγούδια και για έναν ακόμη λόγο: την άλλη εβδομάδα, στις 28 Οκτώβρη, θα γιορτάσουμε μία πολύ σημαντική επέτειο για την ιστορία της χώρας μας. Που έναν άλλο Οκτώβρη, αυτόν του 1940, πολέμησε και έδωσε τα πάντα για την ελευθερία της. Για την ίδια αυτή ελευθερία που μιλούσε στα ποιήματά του και ο Γιάννης Ρίτσος.

Μετά καθίσαμε στα τραπεζάκια και ζωγραφίσαμε μετά μουσικής! Το συνθέτη, τον ποιητή, τον τραγουδιστή και το κυκλάμινο. Η κυρία Εύη τριγύριζε αεικίνητη ανάμεσά μας, μας φωτογράφιζε, ρωτούσε τι σκεφτόμασταν, μας βοηθούσε αν το χρειαζόμασταν και το ζητούσαμε και έδειχνε πολύ ευτυχισμένη.ritsos_14ritsos_13ritsos_12ritsos_11ritsos_10ritsos_9ritsos_8

– Κυρία, κάθε μέρα είσαι καλή, αλλά σήμερα είσαι ακόμη πιο καλή, είπε η Βαλέρια.

Φταίει η Ποίηση και η Μουσική, γλυκιά μου. Μαγεύουν τους ανθρώπους. Τους κάνουν καλύτερους. Τους ομορφαίνουν. Λειαίνουν τις αντιθέσεις τους, απαλύνουν τις ελλείψεις τους. Και τους στέλνουν ψηλά, ν’ ανταμώσουν το Φως.

https://www.youtube.com/watch?v=-G4PxhwVk8Iritsos_20ritsos_19ritsos_18ritsos_16ritsos_17

Ένας μύθος για τα χρυσάνθεμα!

356765-%cf%87%cf%81%cf%85%cf%83%ce%b1%ce%bd%ce%b8%ce%b5%ce%bc%ce%b1Σήμερα ταξιδέψαμε μέχρι τη μακρινή Ιαπωνία, που την αποκαλούν και “Χώρα των Χρυσανθέμων”, γιατί εκεί φυτρώνουν πάρα πολλά τέτοια άνθη. Η κυρία Εύη μας αφηγήθηκε ένα μύθο για τα χρυσάνθεμα. Ευτυχώς που δεν τον αφηγήθηκε στα Γιαπωνέζικα, δεν θα καταλαβαίναμε λέξη! Τον είχε διαβάσει σε ένα βιβλίο που ήταν μεταφρασμένο στα ελληνικά, γιατί δεν μπορεί να διαβάσει τα γράμματα αυτής της δύσκολης γλώσσας. Ακούγεται λίγο αστεία στ’ αυτιά μας, αλλά ανήκει σε έναν πολύ σπουδαίο πολιτισμό της Άπω Ανατολής. Μας είπε μάλιστα ότι τα γράμματα αυτής της γλώσσας, που μοιάζουν με μικρές ζωγραφιές, λέγονται ιδεογράμματα. Μάθαμε κι άλλη μια παράξενη γιαπωνέζικη λέξη. Τη λέξη «κιμονό». Έτσι έλεγαν το φόρεμα της ηρωίδας του μύθου που μας είπε.katsushika-hokusai_chrysanthemums-and-horsefly

Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε στη μακρινή Ιαπωνία, που τη λένε και Χώρα των Χρυσανθέμων γιατί εκεί φυτρώνουν πολλά χρυσάνθεμα, μια όμορφη κοπέλα, που ήταν αρραβωνιασμένη μ’ ένα αρχοντόπουλο. Κοντά στη πόλη τους, στα γειτονικά βουνά, έμενε σε μια σπηλιά ένας δράκος. Ένας πελώριος δράκος που είχε ανθρώπινη λαλιά κι έλεγαν γι’ αυτόν πως δεν ενοχλούσε αυτούς που δεν τον ενοχλούσαν.

Μια μέρα η όμορφη Γιαπωνέζα έχασε τον αρραβωνιαστικό της. Έψαξε παντού, ρώτησε όλο τον κόσμο, αλλά κανείς δεν μπόρεσε να της δώσει μια χρήσιμη πληροφορία. Μετά από δέκα μέρες κάποιος της είπε πως το παλικάρι είχε πέσει στα χέρια του δράκου. Τη συμβούλεψε να μην πάει να το αναζητήσει, γιατί θα έβαζε τη ζωή της σε κίνδυνο. Μα η κοπέλα αγαπούσε τόσο τον αρραβωνιαστικό της, που δεν δίστασε ούτε στιγμή. Μια και δυο ξεκίνησε για τη σπηλιά του δράκου αποφασισμένη να φέρει τον αρραβωνιαστικό της πίσω.

Ύστερα από μισής μέρας δρόμο έφτασε στα βουνά και μόλις πλησίασε τους μεγάλους βράχους, είδε το φοβερό δράκο να βγαίνει από τη σπηλιά του.

– Τι ζητάς εσύ εδώ; τη ρώτησε ο δράκος. Δεν με φοβάσαι;

– Δεν σε φοβάμαι, γιατί μου έχουν πει πως είσαι καλός και δίκαιος, του απάντησε με θάρρος η κοπέλα. Γιατί όμως αιχμαλώτισες τον αρραβωνιαστικό μου;drakos

– Είμαι καλός με τους καλούς και κακός με τους κακούς, της απάντησε ο δράκος. Ο αρραβωνιαστικός σου μίλησε άσχημα για μένα, το έμαθα και γι’ αυτό τον αιχμαλώτισα. Θα τον κρατήσω σκλάβο, να με υπηρετεί για όλη την υπόλοιπη ζωή του.

Η κοπέλα έπεσε τότε με κλάματα στα πόδια του δράκου και τον παρακάλεσε να τους λυπηθεί και ν’ αφήσει το παλικάρι ελεύθερο.

– Άκουσε, της είπε ο δράκος, ύστερα από λίγη σκέψη. Θα σου κάνω τη χάρη και θα αφήσω τον αγαπημένο σου ελεύθερο, αρκεί να μου φέρεις ένα χρυσάνθεμο που να έχει εκατό πέταλα.

Η κοπέλα δέχτηκε αμέσως. Δεν ήξερε όμως ότι μέχρι τότε τα χρυσάνθεμα είχαν μόνο τριάντα πέταλα. Γύρισε στην πόλη κι άρχισε να ψάχνει.

– Μην ψάχνεις άδικα, τη συμβούλεψαν όλοι. Δεν υπάρχει πουθενά χρυσάνθεμο με εκατό πέταλα.drakos_1

Αλλά εκείνη δεν ήθελε να παραδώσει τα όπλα. Το σκέφτηκε από δω, το σκέφτηκε από κει και αποφάσισε: «μπορεί να μην υπάρχει χρυσάνθεμο με εκατό πέταλα, αλλά κανένας δεν μπορεί να με εμποδίσει να το δημιουργήσω, όσος κόπος κι αν χρειάζεται, για το χατίρι του αγαπημένου μου». Έκοψε από τον κήπο της ένα χρυσάνθεμο και άρχισε να χαράζει τα πλατιά του πέταλα με μια λεπτή καρφίτσα των μαλλιών της. Σιγά σιγά, με άπειρη υπομονή, κατάφερε να χωρίσει τα πέταλα του λουλουδιού σε εκατό λεπτά κομμάτια. Μετά, επέστρεψε στη σπηλιά του δράκου με το κατόρθωμά της.

– Σου έφερα το χρυσάνθεμο με τα εκατό πέταλα, του είπε αποφασιστικά.

Ο δράκος πήρε γεμάτος περιέργεια το χρυσάνθεμο, μέτρησε τα πέταλά του με προσοχή και τα βρήκε εκατό. Άφησε τότε ελεύθερο το παλικάρι, όπως είχε υποσχεθεί. Το αγαπημένο ζευγάρι γύρισε ευτυχισμένο στην πόλη κι από τότε λένε πως τα χρυσάνθεμα δεν ξαναφύτρωσαν ποτέ με τριάντα πέταλα. Φύτρωναν απευθείας με εκατό για να θυμούνται όλοι το θαύμα της αγάπης και της υπομονής της όμορφης Γιαπωνέζας!

chrysanthemumsΗ κατεργάρα η κυρία Εύη δεν μας έδειξε εικόνες, όταν μας αφηγήθηκε το μύθο. Μετά καταλάβαμε το γιατί. Μας έβαλε να τις ζωγραφίσουμε εμείς! Γίναμε μικροί εικονογράφοι και κάναμε και μια έκθεση παιδικής ζωγραφικής στο μωσαϊκό της τάξης μας. Κάθε εικονογράφος έχει τη δική του τεχνοτροπία, το δικό του ύφος στη ζωγραφική του, είπε η κυρία Εύη. Μπορεί το θέμα της εικόνας να ήταν ίδιο για όλους μας «Ζωγραφίστε τους 3 ήρωες του μύθου και το χρυσάνθεμο», αλλά καμιά ζωγραφιά δεν βγήκε ίδια με την άλλη. Αυτό κι αν είναι θαύμα! «Το θαύμα της προσωπικής έμπνευσης, το θαύμα της τέχνης…», είπε η κυρία Εύη εντυπωσιασμένη και μας χειροκρότησε όλους όσο πιο δυνατά μπορούσε.chrys_11chrys_10chrys_8chrys_7

chrys_12chrys_5chrys_4chrys_3chrys_9chrys_6Μα τι απίστευτη υπομονή και δεξιοτεχνία είχε αυτή η Γιαπωνέζα! Άκου να χαράξει τα πέταλα του χρυσάνθεμου για να γίνουν εκατό. Η κυρία Εύη μας είπε ότι οι Ιάπωνες είναι λαός με εξαιρετικές επιδόσεις στη χειροτεχνία. Πιάνουν τα χέρια τους και έχουν και αστείρευτη υπομονή. giorgos_iakovidis

van-gogh-%ce%b2%ce%ac%ce%b6%ce%bf-%ce%bc%ce%b5-%cf%87%cf%81%cf%85%cf%83%ce%ac%ce%bd%ce%b8%ce%b5%ce%bc%ce%b1-1886-%ce%b9%ce%b4%ce%b9%cf%89%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%83%cf%85%ce%bb%ce%bb%ce%bfΕίδαμε και πίνακες σπουδαίων ζωγράφων που έχουν ζωγραφίσει χρυσάνθεμα. Μερικοί, όπως ο Renoir, τα ζωγράφιζαν ξανά και ξανά μέχρι να τα πετύχουν! Στο τέλος, μας έδειξε και ένα πολύ ωραίο βιβλίο, της κυρίας Ευγενίας Φακίνου, που έχει γράψει και τη «Ντενεκεδούπολη». Βρήκαμε το χρυσάνθεμο εκεί μέσα και διαβάσαμε τις σχετικές πληροφορίες. Μετά από όλα αυτά, όταν περάσουμε από κήπο ή ανθοπωλείο που έχει χρυσάνθεμα, αποκλείεται να μην τα γνωρίσουμε!chrys_13chrys_14

Πηγή: «Οι μύθοι των λουλουδιών», εκδόσεις Στρατίκη, 1991

Πίνακες με χρυσάνθεμα: http://www.lifo.gr/team/pinakothiki/42563%cf%87%cf%81%cf%85%cf%83%ce%ac%ce%bd%ce%b8%ce%b5%ce%bc%ce%b1_charles-courtney-curran

Βασικές παιδαγωγικές αρχές: οι κανόνες των δασκάλων

tamplo_1Τα βασικά χαρακτηριστικά των παιδιών 6-12 ετών με δυο λόγια:

Από 6-12 ετών τα παιδιά συχνάζουν πλέον σε πολλούς χώρους εκτός των οικογενειακών και σχολικών και δέχονται πολυάριθμες νέες προκλήσεις και ερεθίσματα. Η βαθμιαία ωρίμανση του εγκεφάλου παρέχει τη δυνατότητα να στοχάζονται, να ελέγχουν την προσοχή τους και να επιλύουν προβλήματα ακολουθώντας κανόνες και καταστρώνοντας σχέδια βάσει λογικής. Αυτό αντικατοπτρίζεται τόσο στην κοινωνική τους συμπεριφορά όσο και στα παιχνίδια τους.

Αρχίζουν, επίσης, να λειτουργούν και να σκέφτονται πιο αυτόνομα και η εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους εμπλουτίζεται με νέα στοιχεία. Αναπόφευκτα, αλλάζει και η ποιότητα της σχέσης τους με τους ενήλικους, ξεκινώντας από τους γονείς και τους δασκάλους τους και καταλήγοντας σε όλους όσους τους παρέχουν φροντίδα, μάθηση και ψυχαγωγία.

Ο Erikson αναφέρει ότι η ηλικία των 6-12 ετών συνδέεται με την εμφάνιση και καλλιέργεια της φιλοπονίας, που προκαλεί στα παιδιά είτε συναισθήματα κατωτερότητας, αν οι τρόποι έκφρασής της δεν γίνουν αποδεκτοί από το κοντινό περιβάλλον τους (οικογένεια, σχολείο, γειτονιά), είτε συναισθήματα επάρκειας και αυτοεκτίμησης, αν συμβεί το αντίθετο.

Όταν οι ενήλικοι τα ενθαρρύνουν να αναλαμβάνουν έργα και ευθύνες αντιμετωπίζοντας θετικά το όποιο αποτέλεσμα των προσπαθειών τους και οι συνομήλικοί τους το επικροτούν, τα παιδιά βιώνουν τη χαρά της δημιουργίας και της επιτυχίας και νιώθουν ικανά να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται. Η απορριπτική και απαξιωτική στάση ενηλίκων και συνομηλίκων τους απέναντι στο αποτέλεσμα της δράσης τους, μπορεί αντιθέτως να τα οδηγήσει σε αδράνεια και κοινωνική απομόνωση και να συνηγορήσει στην πρόκληση φαινομένων διάκρισης και ρατσισμού.

Τα παιδιά φέρουν τις δικές τους ιδέες και εμπειρίες από τον κόσμο. Οι ενήλικοι δεν μπορούν ποτέ να είναι σίγουροι για το αποτέλεσμα της επικοινωνίας τους με αυτά. Απλά εικάζουν ότι τα παιδιά κατάλαβαν αυτό που προσπάθησαν να τους μεταδώσουν.

Στις ηλικίες 6-12 ετών τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει. Συχνά τα παιδιά δίνουν στους μεγαλύτερους την εντύπωση ότι γνωρίζουν περισσότερα απ’ όσα στην πραγματικότητα γνωρίζουν, επειδή «παπαγαλίζουν» με ευκολία λέξεις, το νόημα των οποίων αγνοούν ή συγχέουν. Δεν είναι, επίσης, ακόμη έτοιμα να κατανοήσουν την αλληλουχία των χρονικών περιόδων.

Για κάθε άνθρωπο η παιδική ηλικία συνιστά κάτι εντελώς προσωπικό και μοναδικό, αφού τέτοια είναι και τα υλικά που τη συγκροτούν: τα βιώματα, οι πεποιθήσεις, οι ερμηνείες, οι προκαταλήψεις. Υπάρχουν τόσες παιδικές ηλικίες όσοι και οι άνθρωποι.

Τα παιδιά αισθάνονται έκπληξη, ικανοποίηση και αυτοθαυμασμό για τις προσωπικές «ανακαλύψεις» τους στο εκάστοτε μαθησιακό και ψυχαγωγικό περιβάλλον. Έτσι αυτό γίνεται περισσότερο ενδιαφέρον και ελκυστικό γι’ αυτά, καθώς μια από τις ανάγκες της ηλικίας τους είναι να αποκτήσουν θετική αυτοεικόνα και να αναδειχθούν στην ομάδα των συνομιλήκων. Όταν μάλιστα η θετική αυτοεικόνα τους προκύπτει από την εμπλοκή τους σε πρωτότυπες και απολαυστικές γι’ αυτά δραστηριότητες, μπορεί να λειτουργήσει ως εσωτερικό κίνητρο για να συνεχίσουν να το επισκέπτονται.

Το πιο σημαντικό, εξάλλου, δεν είναι να μυηθούν τα παιδιά στην «καθαρή» γνώση, αλλά στον τρόπο προσέγγισης και λειτουργίας της γνώσης και αυτό να το ζήσουν αβίαστα, δημιουργικά και συνεργατικά, ώστε να το θυμούνται.

Ας στοχαστούμε μαζί, για να ανακαλύψουμε βασικές μεθόδους και πρακτικές προσέγγισης των παιδιών με οδηγούς και τροφοδότες κάποιες παροιμίες του λαού μας.kalimera

1. «ΤΩΝ ΦΡΟΝΙΜΩΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ
ΠΡΙΝ ΠΕΙΝΑΣΟΥΝ ΜΑΓΕΙΡΕΥΟΥΝ»

Έγκαιρος προγραμματισμός, συστηματική οργάνωση, προνοητικότητα, πρόληψη, επαρκής προετοιμασία. Χωρίς αυτά η ομάδα καταρρέει.

2. «ΤΟ ΚΑΛΟ ΤΟ ΠΑΛΙΚΑΡΙ
ΞΕΡΕΙ ΚΙ ΑΛΛΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ»

Ευελιξία, προσαρμοστικότητα, αξιοποίηση του τυχαίου, αντοχή στο απρόοπτο, φαντασία, χαμόγελο, επινοητικότητα. Αν ο προγραμματισμός και η προετοιμασία δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες και ανάγκες της στιγμής δεν έχουν καμία απόδοση και η ομάδα διαλύεται.

3. «ΑΓΑΛΙ ΑΓΑΛΙ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΑΓΟΥΡΙΔΑ ΜΕΛΙ»

Υπομονή, επιμονή, πίστη, αισιοδοξία, καλοπροαίρετη διάθεση και στάση,
άοκνη προσπάθεια. Κανείς ποτέ δεν έχασε περιμένοντας με υπομονή να ωριμάσουν οι συνθήκες, επιμένοντας παράλληλα με πίστη και αφοσίωση στο στόχο του.

4. «Μ’ ΟΠΟΙΟ ΔΑΣΚΑΛΟ ΚΑΘΙΣΕΙΣ
ΤΕΤΟΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΘΑ ΜΑΘΕΙΣ»

Είμαστε πρότυπα μίμησης για τα παιδιά, μεγάλη τιμή και ευθύνη ταυτόχρονα. Το πιο αποτελεσματικό και αλησμόνητο γι’ αυτά μάθημα είναι το δικό μας καλό παράδειγμα.

5. «ΕΔΩ ΣΕ ΘΕΛΩ ΚΑΒΟΥΡΑ,
ΝΑ ΠΕΡΠΑΤΑΣ ΣΤΑ ΚΑΡΒΟΥΝΑ»

Είναι τεράστιας σημασίας για την ψυχοσύνθεση των παιδιών η συμπεριφορά μας απέναντι στις κρίσεις, τις εντάσεις, τα προβλήματα, τις «κακές στιγμές». Ψυχραιμία, σύνεση, θετική σκέψη τα όπλα μας.

6. «ΜΕΓΑΛΗ ΜΠΟΥΚΙΑ ΦΑΕ,
ΜΕΓΑΛΟ ΛΟΓΟ ΜΗΝ ΠΕΙΣ»

Η επιπολαιότητα, οι βιαστικές κρίσεις, η μεγαλοστομία κοστίζουν ακριβά: χάνεται η εμπιστοσύνη των παιδιών στο πρόσωπό μας, το κύρος και η φερεγγυότητά μας.

7. «Η ΑΛΕΠΟΥ ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΩΝ
ΤΟ ΑΛΕΠΟΥΔΑΚΙ ΕΚΑΤΟΝ ΔΕΚΑ»

Τα παιδιά σήμερα ξέρουν περισσότερα από μας τους μεγάλους; Κάποιες φορές ναι. Κάποιες όχι. Πως τα αντιμετωπίζουμε σε κάθε περίπτωση;
Δεν τα αποθαρρύνουμε, δεν τα ειρωνευόμαστε, δεν τα αγνοούμε, δεν τα περιφρονούμε, δεν τα αποφεύγουμε, δεν τα τιμωρούμε…

8. «ΟΠΟΙΟΣ ΒΙΑΖΕΤΑΙ, ΣΚΟΝΤΑΦΤΕΙ»

Έχουμε πάντα στο νου μας τι μπορούν, τι θέλουν, τι έχουν ανάγκη, τι προσδοκούν, τι κατανοούν τα παιδιά και συνεχώς ελέγχουμε και αξιολογούμε τη φόρα μας και επαναπροσδιορίζουμε τους στόχους μας, ώστε να συμπορευόμαστε μαζί τους. Αλλιώς το κοινό μας ταξίδι δεν έχει νόημα…

9. «ΘΕΛΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΙΤΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ
ΚΑΙ ΤΟ ΣΚΥΛΟ ΧΟΡΤΑΤΟ»

Δεν βοηθά τους στόχους μας να τα θέλουμε όλα δικά μας, απαιτώντας υπερβολικά πράγματα από τα παιδιά και καταναγκάζοντάς τα σε ανούσια παπαγαλία πληροφοριών και λεπτομερειών που ούτε κατανοούν, ούτε μπορούν να αφομοιώσουν, ούτε τα ενδιαφέρουν. Είμαστε στο πλάι τους για να τα αποδεχόμαστε όπως είναι, να τα υποστηρίζουμε, να τα ενθαρρύνουμε να είναι ο εαυτός τους, να τα αγαπάμε.

10. «ΑΛΛΟΥ ΤΑ ΚΑΚΑΡΙΣΜΑΤΑ
ΚΙ ΑΛΛΟΥ ΓΕΝΝΟΥΝ ΟΙ ΚΟΤΕΣ»

Πολλές φορές η ουσία και η αλήθεια κρύβεται αλλού από εκεί που θεωρούμε. Γι’ αυτό, για να καταλήξουμε σε όσο το δυνατό πιο ασφαλή και δίκαια για όλους συμπεράσματα ακούμε και τη λογική, και την καρδιά και το ένστικτό μας. Παρατηρούμε συστηματικά και διακριτικά τα παιδιά και αποφεύγουμε τις «ταμπέλες» και τις εύκολες κρίσεις.

11. «ΤΟ ΕΞΥΠΝΟ ΠΟΥΛΙ
ΑΠΟ ΤΗ ΜΥΤΗ ΠΙΑΝΕΤΑΙ»

Ας μην παριστάνουμε τους «ξερόλες» και τις αυθεντίες. Οι δάσκαλοι οφείλουμε να είμαστε πρώτα απ’ όλα ακούραστοι δια βίου μαθητές. Όταν κάνουμε λάθος το αναγνωρίζουμε, ζητάμε συγνώμη με ειλικρίνεια και ταπεινότητα, ζητάμε βοήθεια από τα παιδιά για να επανορθώσουμε. Είναι το καλύτερο μάθημα αγωγής και ανθρωπιάς.

12. «- ΑΓΙΕ ΝΙΚΟΛΑ ΒΟΗΘΑ ΜΕ
– ΚΟΥΝΑ ΚΙ ΕΣΥ ΤΟ ΧΕΡΙ ΣΟΥ»

Στις δύσκολες στιγμές κάνουμε την ευχή και την προσευχή μας, αλλά αναλαμβάνουμε και δράση, όπως και όσο καλύτερα μπορούμε. Δεν επιλύονται τα προβλήματα με τη μοιρολατρεία, την παθητική στάση, τον στρουθοκαμηλισμό και την αναβλητικότητα.

13. «ΑΛΛΑ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΛΑΓΟΥ
ΚΙ ΑΛΛΑ ΤΗΣ ΚΟΥΚΟΥΒΑΓΙΑΣ»

Κάθε παιδί είναι μοναδικό και ξεχωριστό. Με τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία του, με τις ιδιαιτερότητες και τα βιώματά του, με τις κλίσεις, τα ταλέντα, τις προσδοκίες, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντά του. Δεν υπάρχουν «κακά» παιδιά. Μόνο λανθασμένες και άστοχες εκτιμήσεις των μεγάλων γι’ αυτά. Ας μην περιμένουμε από τα παιδιά να έχουν συμπεριφορές ενηλίκων. Ας τους επιτρέψουμε να ζήσουν και να χαρούν την παιδική τους ηλικία.

Δεν ξεχνάμε ότι τα βασικά συστατικά μιας χαρούμενης ομάδας είναι:

Παιχνίδι, Αποδοχή, Δημιουργικότητα, Αυτοέκφραση, Συνεργασία, Αλληλοσεβασμός, Αγάπη, Φαντασία, Ισότητα, Δικαιοσύνη, Εξερεύνησηkalinixta

Κι ας κλείσουμε με ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι συζήτησης, ταύτισης, μέτρησης, συγκέντρωσης της προσοχής και λεκτικών και νοηματικών ανακαλύψεων με παροιμίες για το αμπέλι, το σταφύλι και το κρασί, που κατέληξε σε μια μεθυστική και υπερρεαλιστική…παροιμιοσαλάτα!paroimiesparoimies_5paroimies_4paroimies_7

Ρίξαμε κάτι ύπνους…

matisse-ypnosΒαγγελίτσα Ανησυχίδου: Κωστάκη, εεε…Κωστάκη! Ξύπνα επιτέλους! Σήμερα θα γράψουμε για τον ύπνο και είσαι ο πλέον κατάλληλος άνθρωπος για να αναπτύξει το θέμα.

Κωστάκης Υπναρίδης: Μμμμ, ζζζζζ, χρρ…φφσττ, χρρ…φφσττ!

Β.Α.: Σταμάτα το ροχαλητό και σήκω να μπούμε στο ψητό!

Κ.Υ.: «Άαααασε με στη βαθιά σκοτούρα
και μην αρχίζεις τη μουρμούρααα!
Κοφ’ το γαζί, μην το τραβούμε,
σβήσε το φως να κοιμηθουουούμε!»…

Β.Α.: «Ξύπνα μικρό μου κι άκουσε,
άκου μινόρε της αυγής…
Αν συνεχίσεις να κοιμάσαι,
εδώ θα γίνει της μουρλής!»…

Κ.Υ.: Εδώ Κωστάκης Πυτζαμίδης, εεε…Υπναρίδης. Αμολήστε τις ερωτήσεις σας, παρακαλώ!

Β.Α.: Τι είναι ο ύπνος, ειδικέ μου; Για μιλήστε μας ολίγον…επιστημονικώς!

Κ.Υ.: Ο ύπνος είναι ξεκούραση για το σώμα, φρεσκάρισμα του εγκεφάλου που «ξεφορτώνεται» τις άχρηστες πληροφορίες και τροφή για τη μνήμη, που δυναμώνει. Δυσκολεύεται ο Τοτός να λύσει την άσκηση στα μαθηματικά; Ας πάρει έναν υπνάκο κι όταν ξυπνήσει, η λύση το μυαλουδάκι του θα… γαργαλήσει! Κάτι ήξερε κι ο Αϊνστάιν που κοιμόταν χορταστικά (δέκα ώρες τουλάχιστον), ύστερα από κάθε του «πάλη» με της φυσικής τα θηρία, παρντόν, τη θεωρία!euphronios-2 Hypnos-Thanatos-Sarpedon

Β.Α.: Αληθεύει ότι όταν κάποιος μαθαίνει ποδήλατο, ή ένα μουσικό όργανο, ο ύπνος μπορεί να του κάνει δωρεάν…φροντιστήριο;

Κ.Υ.: Και βέβαια! Τον βοηθάει να αφομοιώσει ευκολότερα τα νέα δεδομένα και να τα «νοικοκυρέψει» στο μυαλό του. Είναι αυτό που λένε «αυτός κοιμάται κι η τύχη του δουλεύει!»…

Β.Α.: Πόσες ώρες πρέπει να κοιμόμαστε, γιατρέ μου;

Κ.Υ.: Ζζζζυνεχώς! Ωχ, ωχ, μη βαράς, βρε Βαγγελίτσα! Ένα αστειάκι είπα να κάνω…Οι επιστήμονες λένε ότι οκτώ ώρες ύπνου είναι -κατά μέσον όρο- απαραίτητες για τον άνθρωπο.

ÌÏÕÓÅÉÏ ÌÐÅÍÁÊÇ ÖÙÔÏÃÑÁÖÉÊÏ ÁÑ×ÅÉÏ ÌÐÁËÁÖÁ Ê

Β.Α.: Ναι, αλλά τα παιδιά και οπωσδήποτε τα μωρά πρέπει να κοιμούνται ασφαλώς περισσότερο, ενώ οι ενήλικες λιγότερο. Άλλοι είναι «πρωινοί τύποι» και ξυπνάνε με τις κότες και άλλοι «βραδινοί» και χουζουρεύουν ως το μεσημέρι. Βέβαια, αυτό εξαρτάται κι από τις δουλειές που κάνουν, καθώς και από τις συνθήκες της ζωής τους. Οπότε, όλα είναι σχετικά.

Κ.Υ.: Δυστυχώς, στις μέρες μας ο καθένας κοιμάται όσο μπορεί κι όχι όσο θέλει, ή όσο είναι απαραίτητο. Γι’ αυτό βλέπεις γύρω σου αρκετούς να κυκλοφορούν κατάχλωμοι σαν φαντάσματα, με μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια. Ενώ εγώ, κοίτα επιδερμίδα που έχω! Πιάσε μαγουλάκι αφράτο σα μαξιλαράκι!

Β.Α.: Εσύ, Κωστάκη μου, μαζί με τον «Κοιμήση» από τα Στρουμφ συστήνετε ξεχωριστή κατηγορία υπναράδων! Ποιος θα μπορούσε να σας συναγωνιστεί;υπνος2

Κ.Υ.: «Η Ωραία Κοιμωμένη» από το παραμύθι του Σαρλ Περό. Ποιος τη χάρη της! Εκατό χρόνια ύπνου χωρίς διακοπή! Μέχρι κι ο Τσαϊκόφσκι έμεινε με το στόμα…χασμουρητό και της έγραψε μουσική για μπαλέτο. Να σου χορέψω καμιά φιγούρα;

Β.Α.: Αυτό είναι από τ’ άγραφα! Εσύ, παιδάκι μου, δεν παίζεσαι!

Κ.Υ.: Την «Κοιμωμένη των Αγράφων» την ξέρεις;KOIMOMENI_TON_AGRAFON

Β.Α.: Κωστάκη, είσαι ξύπνιος, ή παραμιλάς στον ύπνο σου;

Κ.Υ.: Ηρέμησε, ούτε υπνηλία έχω για να κοιμάμαι όρθιος, ούτε…κυκλοφορώ κι υπνοβατώ! Η «Κοιμωμένη των Αγράφων» είναι μια «παρέα» από κορυφογραμμές δυτικά της Καρδίτσας, που το σχήμα τους μοιάζει με γυναίκα που κοιμάται. Την καμαρώνει όλος ο Θεσσαλικός κάμπος! Οι ντόπιοι διηγούνται πως όταν οι θεοί έφτιαξαν τον κόσμο, η οροσειρά των Αγράφων τους προέκυψε κομμάτι άγρια κι απόκρημνη. Αποφάσισαν, λοιπόν, να την κάνουν να φαίνεται πιο ήμερη, σμιλεύοντας επάνω της το σώμα μιας αποκοιμισμένης νεράιδας!

Β.Α.: Πολύ ρομαντικό! Έχεις δει την «Κοιμωμένη», το γνωστότερο ίσως έργο του γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά, στο Α’ Κοιμητήριο της Αθήνας; Το άγαλμα αυτό, μοναδικής ομορφιάς και τέχνης, είναι αφιερωμένο στη μνήμη ενός κοριτσιού, της Σοφίας Αφεντάκη, που πέθανε το 1873. Ήταν μόλις 18 χρόνων.koimomeni-700x525+(1)

Κ.Υ.: Και έγινε αθάνατη σαν το «Μαρμαρωμένο Βασιλιά» του θρύλου!

Β.Α.: Κάπου διάβασα ότι ένας στους δέκα ενήλικους δηλώνει ότι υποφέρει από αϋπνία…

Κ.Υ.: Πως είπατε, κυρία μου; Δεν σας αφήνει το άγχος να κλείσετε μάτι και κάθε βράδυ παίρνετε υπνωτικό χάπι; Και κοντά στα ξημερώματα, για να σας έρθει νύστα, ορμάτε στο ψυγείο και καταβροχθίζετε από πάστες της ώρας μέχρι και προχτεσινούς κεφτέδες; Τιιιιιι; Πίνετε και πολλούς καφέδες;

Β.Α.: Κωστάκη, τι έπαθες;

Κ.Υ.: Αχ! Πατάω ένα κουμπί,
έχει αϋπνίες η χοντρή!
Έξω ο βοριάς σφυρίζει,
μα ο Μήτσος ροχαλίζει!
Εμένα για να σηκωθώ,
με σέρνουν με το βίντσι.
Πως μόνο ώρες τέσσερις
κοιμόταν ο Ντα Βίντσι;Museo_del_Prado_-_Goya_-_Caprichos_-_No._43_-_El_sueño_de_la_razon_produce_monstruos

Β.Α.: Που πας, καλέ; Ξέχασες να μου πεις τι είναι ο ύπνος REM!

Κ.Υ.: «Rapid eye movements», που στα ελληνικά θα πει «γρήγορες κινήσεις των ματιών». Είναι ο ύπνος που «φιλοξενεί» τα όνειρα. Αχ, δεν κρατιέμαι άλλο. Θα κοιμηθώ στο φτερό, σαν τον ιπτάμενο… ερωδιό!

Β.Α.: Τίποτα δεν είπαμε για τον ύπνο των ζώων…Το ξέρεις ότι τα λιοντάρια στην Αφρική κοιμούνται ανάσκελα, με τις πατούσες τους στραμμένες προς τον ουρανό;

Κ.Υ.: REM…μου λες, θα κρατήσει πολύ ακόμη ετούτο το μαρτύριο; Άνοιξε και καμιά εγκυκλοπαίδεια μπας και λαγοκοιμηθείς!«Ο `Υπνος και ο αδελφός του Θάνατος», πίνακας του John William Waterhouse.

Λόγια σοφά και…νυσταγμένα!

• «Λίγα φάε, λίγα πιε, θέσε καλά κοιμήσου».
• «Ο ύπνος θρέφει το παιδί κι ο ήλιος το μοσχάρι
και το κρασί το γέροντα τον κάνει παλικάρι».
• «Της νύχτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελά».
• «Χαρά στο γέρο που αγρυπνά, στο νέο που κοιμάται».
• «Όπου δεις χοντρές μαγούλες, ύπνος είναι και βαρούλες (=βαρεμάρα, τεμπελιά)».
• «Τα ’χει η γρια στο λογισμό της,
τα θωρεί και στ’ όνειρό της».
• «Τον πάτησε ο βραχνάς (ή βαρυπνάς)».
• «Όποιος πεινάει, καρβέλια ονειρεύεται».
• «Κοιμάται κι ονειρεύεται, πως την αυγή παντρεύεται».
• «Τον πλάκωσε το πάπλωμα».
• «Αφέθηκε στην αγκαλιά του Μορφέα».Πίνακας “Young Mother Contemplating Her Sleeping Child in Candlelight” του Albert Anker (1831–1910),

Νανουρίζεστε;

«Ύπνε που παίρνεις τα μωρά,
έλα πάρε και τούτο.
Μικρό μικρό σου το ’δωσα,
μεγάλο φέρε μου το.

Μεγάλο σαν ψηλό βουνό,
ίσιο σαν κυπαρίσσι
κι οι κλώνοι του ν’ απλώνονται
σ΄ Ανατολή και Δύση.

Νάνι του Ρήγα το παιδί,
του βασιλιά τ’ αγγόνι.
Νάνι του Μάη η πασχαλιά,
του Μάρτη χελιδόνι.

Κοιμήσου και παρήγγειλα
στην Πόλη τα προικιά σου,
στη Βενετιά τα ρούχα σου
και τα διαμαντικά σου»…Francesco Trevisani, Luna visits the sleeping Endymion

Κοιμισμένοι…μύθοι!
Έχουμε και λέμε: ο Ύπνος, γιος του Ερέβους και της Νύχτας και θεός του ύπνου, παντρεύτηκε την Πασιθέα, θεά της ξεκούρασης. Ήσυχα και χαλαρά, απέκτησαν τέσσερα παιδιά, τους Όνειρους. Αυτοί έκαναν στέκι τους μια παραθαλάσσια σπηλιά κάπου στη Δύση, κοντά στα λημέρια του θείου τους, του Θανάτου. Η σπηλιά είχε δυο πύλες. Από τη μία πύλη έστελναν στους ανθρώπους τα «αληθινά» όνειρα, δηλαδή αυτά που περιείχαν κάποιο μήνυμα για τη ζωή τους κι από την άλλη τα «ψεύτικα», τα απλά γεννήματα της φαντασίας. Οι Όνειροι ήταν: ο Μορφέας, θεός των ονείρων στα οποία πρωταγωνιστούσαν διάφορες μορφές και «κουβαλητής» των θεϊκών μηνυμάτων στους θνητούς, ο Φοβήτωρ (φόβος) που ειδικευόταν στους εφιάλτες, ο Φάντασος (φαντασία) που έπλαθε τα παράδοξα και…ακαταλαβίστικα όνειρα και ο Ίκελος. Ζζζζζ!!!«Ο ύπνος του ιππότη» του Αντόνιο ντε Περέντα

Ο Άη Γκώνενας

AH_GONENAS_1Ζούσε κάποτε στις νότιες ακτές της Ίμβρου, κοντά στο ακρωτήρι Συκιά, ένα παλικάρι. Έβοσκε τα πρόβατά του ολομόναχο στις γύρω πλαγιές κα ποτέ δεν είχε κάνει κακό σε κανέναν. Η καρδιά του ήταν γεμάτη αγάπη και αθωότητα. Γράμματα δεν ήξερε, παρέες δεν είχε. Που να τις βρει στην ερημιά; Έτσι η ζωή του κυλούσε ήρεμα, γεμάτη ευγνωμοσύνη για τα καλά που του χάριζε ο Θεός. Βρέθηκαν, όμως, κάποιοι, που δεν δίστασαν να κατηγορήσουν το παλικάρι στο Δεσπότη ότι τάχα δεν πίστευε στο Θεό και ότι ζούσε μέσα στην αμαρτία.

Ο Δεσπότης μπήκε στο καράβι και κίνησε να βρει και να γνωρίσει το παλικάρι, για να το βοηθήσε να μπει στο δρόμο της αρετής. Που να φανταστεί ότι όσα του είπαν γι’ αυτό ήταν συκοφαντίες! Όταν το καράβι άραξε στα λημέρια του παλικαριού, ο Δεσπότης μπήκε σε μια βάρκα και κίνησε κατά την ακρογιαλιά. Όταν συναντήθηκε με το παλικάρι, εκείνο έκανε ό,τι μπορούσε για να τον ευχαριστήσει. Του πρόσφερε αγνό γάλα και τυρί απ’ το κοπάδι του κι έσφαξε το καλύτερο αρνάκι του για να του κάνει το τραπέζι. Όταν έφαγαν και χόρτασαν, ο Δεσπότης ρώτησε το παλικάρι αν πηγαίνει στην εκκλησία και αν ακολουθεί τη διδασκαλία του Χριστού.

– Πως να πάω στην εκκλησία, αφού είναι πολύ μακριά από δω και δεν έχω και κανέναν να μου φυλάξει τα πρόβατα;, αποκρίθηκε το παλικάρι.

– Κάνεις, τουλάχιστον την προσευχή σου εδώ που είσαι;, ρώτησε πάλι ο Δεσπότης.

– Δεν ξέρω, Παππούλη μου, καμιά προσευχή. Ποιος να μου τη μάθει, αφού δεν πήγα σχολείο;, είπε το παλικάρι και έσκυψε το κεφάλι ντροπιασμένο.AH_GONENAS

Τότε ο Δεσπότης αποφάσισε να του μάθει μια απλή προσευχή για να τη λέει από δω και στο εξής. Του έμαθε, λοιπόν, να λέει «Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς». Μετά το συμβούλεψε όσο καλύτερα μπορούσε, το αποχαιρέτησε κι επέστρεψε στο καράβι και στη μητρόπολη. Το παλικάρι παρακολουθούσε με θαυμασμό από την ακρογιαλιά το καράβι να σκίζει απαλά τα κύματα και να απομακρύνεται σα δελφίνι. Εκείνη τη στιγμή θέλησε να ξαναπεί την προσευχή που του έμαθε ο Δεσπότης. Αλλά θυμόταν μόνο το «Υπεραγία Θεοτόκε», είχε ξεχάσει το άλλο μισό! Τι να έκανε τώρα που ο Δεσπότης είχε ανοιχτεί στο πέλαγος και δεν μπορούσε να τον ρωτήσει; Ξαφνικά του ήρθε μια ιδέα που με το αθώο του μυαλό τη θεώρησε απολύτως εφικτή: πήρε το δέρμα του αρνιού που είχε σφάξει για να το φάνε με το Δεσπότη, το άπλωσε πάνω στη θάλασσα κι ανέβηκε όρθιος επάνω του! Τότε το δέρμα άρχισε να τρέχει ολοταχώς προς το καράβι και σε λίγο ήδη το πλησίαζε! Ο Δεσπότης, βλέποντας το παράξενο αυτό θέαμα, άρχισε να σταυροκοπιέται. Όταν το παλικάρι πλησίασε πολύ το καράβι, φώναξε στο Δεσπότη:

  • Θύμισέ μου, Παππούλη, τι να λέω στην προσευχή μου!
  • Ό,τι θέλεις να λες, παιδί μου, ό,τι θέλεις!, του απάντησε ο Δεσπότης, που είχε καταλάβει ότι είχε να κάνει μ’ έναν άγιο άνθρωπο.

Το παλικάρι έκανε τότε στροφή και άρχισε να επιστρέφει στα κοπάδι του. Στο μεταξύ, όμως, ξέσπασε μια δυνατή μπόρα. Όταν πάτησε το πόδι του στην ακτή, έβρεχε με το τουλούμι! Που να πήγαινε να προφυλαχτεί; Καθώς σήκωσε τα μάτια στον ουρανό, σα να φωτίστηκε το μυαλό του. Έδωσε μια με τον αγκώνα του σε έναν πελώριο βράχο στην ακρογιαλιά και θαύμα! Ο βράχος άνοιξε στα δύο και μια σπηλιά σχηματίστηκε. Εκεί μέσα μπήκε το παλικάρι με τα πρόβατά του, για να προφυλαχθούν από την καταιγίδα. Από τότε η τοποθεσία αυτή της Ίμβρου λέγεται Άη Γκώνενας.

Από τη Θεματική Ενότητα “Παραδόσεις” του ακυκλοφόρητου ακόμη στο ευρύ κοινό παιδικού διαδραστικού οδηγού γνώσης και ψυχαγωγίας με τίτλο “Φύγαμε για Ίμβρο!”. Οι φωτογραφίες είναι των Δημήτρη Αραμπατζή και Κωνσταντίνου Βάντσου.AH_GONENAS_2

Πάσχα, των Ελλήνων Πάσχα

PASXA«Καλώς μας ήρθ’ ο Λάζαρος με τον καλό το λόγο,
με την καλή την Πασχαλιά, με το Χριστός Ανέστη!…»

Κοζάνη, από τα Κάλαντα του Λαζάρου

Το Πάσχα είναι ίσως η μοναδική γιορτή που κλείνει μέσα της όλα τα συναισθήματα: από την αγωνία, τον πόνο και τη θλίψη των Παθών και της Σταύρωσης, περνάμε στη χαρά, την αγαλλίαση και την ελπίδα της Ανάστασης. Κι όλα αυτά μέσα στην άνοιξη, εποχή που και η φύση ξυπνάει από το χειμωνιάτικο ύπνο της και ξαναγεννιέται. Oι πασχαλινές παραδόσεις και τα έθιμα σε διάφορες γωνιές της χώρας μας είναι γεμάτα συμβολισμούς και μοιάζουν αναλλοίωτα στο χρόνο.YDRA_1

YDRAΠΑΡΟΣ: Πασχαλινές «παραστάσεις»
Αν βρεθείτε τη Μεγάλη Παρασκευή και το Μεγάλο Σάββατο στη Μάρπησσα της Πάρου, μπορεί να μπερδευτείτε και να νομίσετε ότι μεταφερθήκατε σε άλλη χρονολογία. Το έθιμο της αναπαράστασης των Παθών του Χριστού δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο: μικροί και μεγάλοι εργάζονται για να ετοιμάσουν τις κατάλληλες ενδυμασίες, τα σκηνικά και τα αντικείμενα που θα χρησιμοποιηθούν, για να ζωντανέψουν τα γεγονότα και το κλίμα εκείνης της εποχής. Πανοπλίες για τους Ρωμαίους στρατιώτες, χιτώνες και χλαμύδες για τους μαθητές του Χριστού, ο Σταυρός του Μαρτυρίου, το ακάνθινο στεφάνι, οι κούπες με το κρασί του Μυστικού Δείπνου και βέβαια οι νέοι που θα υποδυθούν τους διάφορους ρόλους, είναι πανέτοιμοι να συμμετάσχουν στις «Παραστάσεις», αμέσως μετά τη λειτουργία της Μεγάλης Παρασκευής. Ομάδες των 10 περίπου ατόμων η καθεμιά, αναπαριστούν στις πλατείες της Μάρπησσας σκηνές από το θείο Πάθος και όλες μαζί συναντιούνται στην περιφορά του Επιταφίου.KERKYRAKERKYRA_1

ΚΕΡΚΥΡΑ: Ο ουρανός βρέχει…κανάτια!
Μεγάλο Σάββατο στο νησί των Φαιάκων. Η ώρα πλησιάζει 11 το πρωί και στην παλιά πόλη της Κέρκυρας έχει ήδη συγκεντρωθεί πολύς κόσμος. Από τα μπαλκόνια κρέμονται κόκκινα χαλιά. Μικροί και μεγάλοι περιμένουν να χτυπήσουν για δεύτερη φορά οι καμπάνες του Αγίου Σπυρίδωνα. Είναι το σύνθημα για ν’ αρχίσει να βρέχει…κανάτια! Από τα παράθυρα των σπιτιών τους οι Κερκυραίοι πετούν στο δρόμο κανάτια και στάμνες γεμάτες νερό, που σπάνε με πάταγο στους δρόμους. Το έθιμο αυτό έχει τις ρίζες του στα δύσκολα χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Τότε οι ντόπιοι υπέφεραν από πείνα. Η παράδοση λέει ότι κάποιοι πλοίαρχοι που μετέφεραν με τα πλοία τους σιτάρι, είδαν στον ύπνο τους τον Άγιο Σπυρίδωνα να τους παρακινεί να αγκυροβολήσουν στην Κέρκυρα. Όταν έφτασαν, ήταν πρωί του Μεγάλου Σαββάτου κι έτσι η μέρα αυτή συνδέθηκε με το θαύμα του Αγίου Σπυρίδωνα και τη σωτηρία των Κερκυραίων από την πείνα. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, το σπάσιμο των κανατιών συμβολίζει τη θέληση των κατοίκων να εκφοβίσουν και να διώξουν με το θόρυβο τις δυνάμεις του κακού…XIOSLESVOS

ΛΕΣΒΟΣ: «Κουνήσετε τις έμορφες, κουνήσετε τις άσπρες, κουνήσετε τις λεμονιές, που ’ναι ανθούς γεμάτες…»
Τα στιχάκια αυτά είναι από ένα από τα «Τραγούδια της Κούνιας», που τραγουδιούνται το Πάσχα στη Λέσβο. Σε κάθε γειτονιά, οι κάτοικοι και κυρίως οι νέοι και τα παιδιά, δένουν σκοινιά στα ψηλά κλαδιά των δέντρων και φτιάχνουν κούνιες, χρησιμοποιώντας για κάθισμα ένα μαξιλάρι. Τραγουδώντας, περιμένουν όλοι με τη σειρά τους να κουνηθούν, ενώ τα κεράσματα δίνουν και παίρνουν. Συχνά, μάλιστα, στολίζουν τα «κουνόσκοινα» με λουλούδια, λαμπροκούλουρα και κόκκινα αυγά. Το έθιμο αυτό συμβολίζει τη χαρά της Ανάστασης και την κυριαρχία της Άνοιξης στη φύση και στις καρδιές των ανθρώπων. Το αγαπούν ιδιαίτερα τα παιδιά και κρατάει σαν παιχνίδι ως την ημέρα της Αναλήψεως.LEONIDIO_1KALAMATA

ΜΕΣΣΗΝΗ: «Σαϊτοπόλεμος»
Το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα είναι επικίνδυνο να περπατάς αμέριμνος στην κεντρική πλατεία της Μεσσήνης. Η ατμόσφαιρα είναι εκρηκτική κι ο αέρας μυρίζει μπαρούτι! Οι «σαϊτολόγοι», χωρισμένοι σε τέσσερα διαφορετικά…στρατόπεδα, τους «Μπουρλοτιέρηδες», τους «Μπαρουτοκαπνισμένους», τη «Φιλική Εταιρεία» και τους «Επαναστάτες», έχουν πάρει θέσεις μάχης με τις «σαϊτες» τους έτοιμες για εκτόξευση. Σαϊτες ονομάζονται οι ιδιόμορφες κροτίδες που κατασκευάζονται κάθε χρόνο τέτοια εποχή, σε ανάμνηση της Επανάστασης του 1821. Τότε οι πολυμήχανοι Μεσσήνιοι, για να τρέψουν σε φυγή το τουρκικό ιππικό, έβαλαν μπαρούτι σε χαρτονένια χωνιά, τα άναψαν και τα εκσφενδόνισαν εναντίον τους. Φαίνεται πως τα πρωτότυπα αυτά «φλογοβόλα» όπλα πέτυχαν με το παραπάνω το στόχο τους κι έτσι ο «σαϊτοπόλεμος» έγινε έθιμο που κρατάει ως τις μέρες μας. Οι ομάδες των «σαϊτολόγων» έχουν η καθεμιά τον αρχηγό, το σημαιοφόρο, το λάβαρο, το σαλπιγκτή της και βέβαια τους οπαδούς της, συγγενείς, φίλους και παιδιά. Αν και συχνά προκαλούνται ατυχήματα στο «πεδίο της μάχης» και τα Νοσοκομεία της περιοχής εφημερεύουν για να περιθάλψουν τα…θύματα, οι ντόπιοι δε φαίνεται να πτοούνται. Κάνουν, μάλιστα συναγωνισμό, ποιος θα κατασκευάσει την πιο θορυβώδη και σπιθοβολούσα σαϊτα!LEONIDIO_1NAFPAKTOS

ΓΡΕΒΕΝΑ: Ο χορός της «Ανδρομάνας»
Στη Δεσκάτη Γρεβενών, την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής, οι κάτοικοι αποχαιρετούν την Πασχαλιά μ’ ένα χορό…τριόροφο! Όταν σουρουπώνει κι ενώ κατά τη διάρκεια της μέρας έχει προηγηθεί τρικούβερτο γλέντι, έξι άνδρες μπαίνουν στο κέντρο του κύκλου του χορού και πιάνονται απ’ τους ώμους πάλι κυκλικά. Άλλοι έξι ανεβαίνουν στους ώμους τους και πιάνονται με τον ίδιο τρόπο, δημιουργώντας το δεύτερο…όροφο του χορού. Μετά άλλοι έξι ή τρεις (ανάλογα με τις αντοχές του «πρώτου ορόφου») ανεβαίνουν στους ώμους των δεύτερων κι έτσι δημιουργείται ο τρίπατος χορός της «Ανδρομάνας»! Οι υπόλοιποι χορευτές συνεχίζουν το χορό τους με την «Ανδρομάνα» στο κέντρο του κύκλου ν’ ακολουθεί τη φορά των βημάτων τους. Πιστεύεται ότι ο χορός αυτός συμβολίζει τη γονιμότητα, την αναγέννηση της φύσης και τη νίκη της ζωής πάνω στο θάνατο. Αν η χορευτική πυραμίδα δεν επιτευχθεί με την πρώτη προσπάθεια, οι άντρες που επιχείρησαν να τη φτιάξουν, μένουν στον κέντρο του χορού και συνεχίζουν να χορεύουν.KRITISERRES

Περιπέτεια στο Οριάν Εξπρές!

Επεισόδιο 4ο: Γιατί τα στοιχεία οδηγούν στην…κουζίνα;

Το Οριάν Εξπρές κατευθυνόταν πλέον προς Βουδαπέστη και οι δύο ρεπόρτερ ετοιμάζονταν να πέσουν για ύπνο, όταν ένα ελαφρό χτύπημα ακούστηκε στην πόρτα. Κοιτάχτηκαν με απορία για μια στιγμή. Αμέσως μετά, η Βαγγελίτσα φόρεσε την κόκκινη φανελένια ρόμπα της για ν’ ανοίξει, ενώ ο Κωστάκης πήρε θέση πίσω της με τις γροθιές προτεταμένες. Τζάμπα είχε πάρει τη μαύρη ζώνη στο καράτε; Στην πόρτα, ωστόσο, στεκόταν ένας από τους σερβιτόρους, που τον προσκάλεσε εκ μέρους του σεφ στο βαγόνι-κουζίνα, για να γευθεί ένα ιδιαίτερο γλυκό: η φήμη του ως καλοφαγά είχε εξαπλωθεί σε ολόκληρη την αμαξοστοιχία!

– «Πήγαινε, Κωστάκη, αλλά μην αργήσεις. Πρέπει να ξεκουραστούμε, μας περιμένει δουλειά. Με στενοχωρεί πολύ που η έρευνά μας δεν έχει αποδώσει όπως ελπίζαμε», είπε η Βαγγελίτσα με νόημα.

Ο Κωστάκης της έγνεψε καθησυχαστικά κι εξαφανίστηκε αγκαζέ με το σερβιτόρο. Εκείνη αναστέναξε, έκλεισε την πόρτα και ξάπλωσε στο κρεβάτι με τα κατάλευκα κολλαρισμένα σεντόνια. Όταν το Οριάν Εξπρές έκανε στάση στη Βουδαπέστη, είχε ήδη παραδοθεί στην αγκαλιά του Μορφέα.AGATHA_CRISTIE

Πρώτα ονειρεύτηκε τη διάσημη συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων Αγκάθα Κρίστι, που συνήθιζε να ταξιδεύει με το Οριάν Εξπρές. Λέγεται, μάλιστα, ότι σε ένα ταξίδι της με αυτό, εμπνεύστηκε το πασίγνωστο βιβλίο της «Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές». Μετά, άρχισε να «βλέπει» σκηνές από την ταινία του Τζέιμς Μποντ «Από τη Ρωσία με αγάπη», όπου ο θρυλικός πράκτορας κυνηγιόταν με τους αδίστακτους κακοποιούς μέσα στα πολυτελή βαγόνια του Οριάν Εξπρές, έχοντας μια πανέμορφη -ως συνήθως- βοηθό στο πλευρό του. Μέχρι και εικόνες από εισιτήρια και αφίσες παλαιών δρομολογίων του Οριάν Εξπρές που είχε δει σε παλαιοπωλεία, ονειρεύτηκε. Της είχε κάνει μεγάλη εντύπωση όταν διάβασε πως η γραμμή «Άλμπεργκ Οριάν Εξπρές» που ξεκίνησε να λειτουργεί το 1930, συνέδεε το Λονδίνο, μέσω Καλαί φυσικά, με το Παρίσι, τη Ζυρίχη, το Ίνσμπουργκ, τη Βιέννη, τη Βουδαπέστη και το Βελιγράδι, έχοντας ως τελικό προορισμό την Αθήνα! Φυσικά τα δρομολόγια διαφοροποιούνταν ανάλογα με τις ιστορικές συγκυρίες στην Ευρώπη και σταματούσαν κάθε φορά που γίνονταν πόλεμοι και επικρατούσε πολιτική αναταραχή, ιδιαίτερα στην ευαίσθητη περιοχή των Βαλκανίων. Η φήμη του Οριάν Εξπρές άρχισε να ατονεί μετά την εμφάνιση του αεροπλάνου, που μπορεί να εκμηδένισε τις αποστάσεις με την ταχύτητά του, αλλά σίγουρα δεν μπόρεσε να συναγωνιστεί τη γοητεία του θρυλικού αυτού τρένου.Poster

– «Βαγγελίτσα, ξύπνα, εύρηκα, εύρηκα!», άκουσε τον Κωστάκη να φωνάζει χοροπηδώντας πάνω από το κεφάλι της. Άνοιξε με κόπο τα μάτια και είδε ένα τεράστιο χαμόγελο, πασαλειμμένο ολόγυρα μ’ ένα άσπρο, κρεμώδες υγρό!

– «Τι καταβρόχθισες πάλι, Κωστάκη; Απορώ με την όρεξή σου! Εγώ όταν έχω σκοτούρες, μπουκιά δεν μπορώ να βάλω στο στόμα μου», ψέλλισε η Βαγγελίτσα τρίβοντας τα μάτια της.

– «Το μυστήριο της κόμισσας λύθηκε και μάλιστα με ιδιαιτέρως…νόστιμο τρόπο! Είχες δίκιο όταν σκέφτηκες ότι αυτό το μυστήριο οδηγούσε κατευθείαν στην κουζίνα. Δεν θα το πιστέψεις τι ανακάλυψα!», απάντησε ο Κωστάκης, σκουπίζοντας τα χείλη του μ’ ένα δαντελένιο μαντηλάκι.

– «Είμαι όλη αυτιά, συνέχισε!».

– «Το γλυκό που με κάλεσε να γευθώ ο φίλος μου ο σερβιτόρος, ήταν μια θεσπέσια κρέμα καραμελέ. Στην αρχή παραξενεύτηκα: σιγά την πρωτότυπη συνταγή!, είπα μέσα μου. Μετά, όμως, ο γκραντ σεφ μου εκμυστηρεύτηκε ότι το γάλα που χρησιμοποίησε για να την φτιάξει, δεν ήταν τυχαίο. Του το προμήθευσε κρυφά ο κόμης Κάρλος Καταβρέχτον, με τη συμφωνία να μην το πει σε κανένα!».

– «Θες να πεις ότι το γάλα για την κρέμα ήταν το…πολύτιμο αντικείμενο που έχασε η γυναίκα του, η κόμισα Ροζελάι κι έπεσε σε βαριά κατάθλιψη; Δεν καταλαβαίνω!», είπε σκεπτική η Βαγγελίτσα.POLI_PERA_PALACE

– «Θα καταλάβεις, αν σου πω ότι αυτό το γάλα το παραγγέλνει από την Κωνσταντινούπολη, φτάνει σιδηροδρομικώς σε όποια πόλη της Ευρώπης βρίσκεται το ζεύγος και επιτελεί μια πολύ σημαντική λειτουργία: περιποιείται το γαλαζοαίματο δερματάκι της κόμισσας, πριν από κάθε δημόσια εμφάνισή της. Διότι αυτό το γάλα, αγαπητή μου Βαγγελίτσα, είναι γάλα…γαϊδουρινό, με πολύτιμες θρεπτικές ιδιότητες, δυσεύρετο και πανάκριβο!», απάντησε θριαμβευτικά ο Κωστάκης.

– «Για ένα μπουκάλι γαϊδουρινό γάλα παιδευόμαστε τόσον καιρό; Πως της μπήκε η ιδέα της κόμισσας να πασαλείβεται μ’ αυτό; Και γιατί ο κόμης προτίμησε να το κάνει κρέμα καραμελέ;», αναρωτήθηκε έκπληκτη η Βαγγελίτσα.

– «Μεταξύ μας, ο κόμης Καταβρέχτον είναι ο μεγαλύτερος λιχούδης που έχω συναντήσει στη ζωή μου. Μου εκμυστηρεύτηκε ότι εκείνος σε τρόμαξε τις προάλλες. Μέθυσε και πήγε να μπει στο διαμέρισμά μας νομίζοντας ότι είναι το δικό του, κρατώντας στα χέρια μια πιατέλα με φιλέτο ξιφία βουτηγμένο στη μαγιονέζα! Καταλαβαίνεις, έσταξε και λίγη στο χαλί!… Ήθελε, λοιπόν, να δει τι γεύση θα είχε η κρέμα καραμελέ, αν παρασκευαζόταν με το γαϊδουρινό γάλα. Έτσι, το ξάφρισε από τη γυναικούλα του, απόλαυσε την κρεμούλα που προς τιμήν του συμπαθούς τετράποδου ο σεφ ονόμασε «κρεμ καραμελέ…αλά γκαρ» και τώρα κάνει τον ψόφιο κοριό, μέχρι να φτάσουμε στην Κωνσταντινούπολη και να τρέξει να της αγοράσει άλλο. Λόξα κι αυτή να πλένεται η μαντάμ με γάλα σαν την Κλεοπάτρα της Αιγύπτου!», είπε ο Κωστάκης. Κι έβαλε να πιει ένα ποτήρι λεμονάδα, που, ως γνωστόν, βοηθάει στη χώνεψη.sirkeci garının açılş töreni 1890 b

Η Βαγγελίτσα χαμογέλασε, έβαλε κι αυτή ένα ποτήρι λεμονάδα και τσούγκρισε μαζί του στην επιτυχία της αποστολής τους. Καθώς το Οριάν Εξπρές πλησίαζε στο Βουκουρέστι, μπορούσαν επιτέλους να χαλαρώσουν και να απολαύσουν το υπόλοιπο ταξίδι τους χωρίς σκοτούρες. Όσο για την κατάσταση της υγείας της κόμισσας, δεν συνέτρεχε λόγος ανησυχίας: η κατάθλιψή της ήταν εντελώς…επιδερμική. Μάλλον ο κόμης Κάρλος Καταβρέχτον είχε μεγαλύτερη ανάγκη φροντίδας, γιατί το επόμενο πρωί οι επιβάτες της αμαξοστοιχίας έμαθαν ότι είχε πέσει στο κρεβάτι με συμπτώματα οξείας δυσπεψίας!

ΤΕΛΟΣOrient_Express-7

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Η σειρά σου τώρα!

Μη μου πεις ότι δεν θα ήθελες να ταξιδέψεις κι εσύ παρέα με τους ατρόμητους ντεντέκτιβ Βαγγελίτσα Ανησυχίδου και Κωστάκη Υπναρίδη! Φιλοτέχνησε τις καρτ ποστάλ που θα ήθελες να σου στείλουν κατά τη διάρκεια της περιπέτειάς τους στο Οριάν Εξπρές και συμπλήρωσε σε αυτές τα στοιχεία που συγκέντρωσαν για κάθε πόλη της διαδρομής του. Άνοιξε κι ένα χάρτη της Ευρώπης, για να τις εντοπίσεις. Μετά, σκέψου και γράψε μια δική σου αστυνομική ιστορία, με πρωταγωνιστές, είτε τον Κωστάκη και τη Βαγγελίτσα, είτε εσένα και τους φίλους σου, είτε και όλους μαζί με τους καινούργιους ήρωες που θα επινοήσεις. Που ξέρεις, μπορεί κάποτε να γίνει βιβλίο!

Το Παρίσι, γνωστό και ως η «πόλη του έρωτα και του φωτός», είναι η πρωτεύουσα της Γαλλίας, μια από τις ιστορικότερες πόλεις της Ευρώπης και μια από τις μεγαλύτερες στον κόσμο σε πληθυσμό, με περισσότερους από 11.000.000 κατοίκους. Ο ποταμός Σηκουάνας τη χωρίζει στα δύο: στη δεξιά όχθη χτυπάει η καρδιά της αγοράς με τις επιχειρήσεις και τα χρηματιστήρια και στην αριστερή κυριαρχούν οι τέχνες και τα γράμματα, αφού εδώ επιλέγουν -κατά κανόνα- να κατοικούν και να συχνάζουν οι διανοούμενοι και οι καλλιτέχνες. Και τι δεν αξίζει να δει κανείς στο Παρίσι: τα περίφημα μουσεία του με πρώτο και καλύτερο το Λούβρο, τα παλάτια των Βερσαλλιών, αλλά και πολλά από τα πασίγνωστα μνημεία του, όπως την Αψίδα του Θριάμβου, τη Βαστίλη, την Παναγία των Παρισίων. Κανένας επισκέπτης δεν παραλείπει, εξάλλου, να απολαύσει τη φημισμένη γαλλική κουζίνα, αλλά και τα υπέροχα γαλλικά κρασιά και ροφήματα στα ρεστοράν, τα μπιστρό και τα ατμοσφαιρικά καφέ του.

Το Στρασβούργο είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πόλη της Γαλλίας, πλωτή στο μεγαλύτερο μέρος της, λόγω του ποταμού Ρήνου και του παραπόταμού του Ιλ. Αποτελεί γέφυρα και σημείο συνάντησης των λαών και πολιτισμών της Γαλλίας με τη Γερμανία. Η Ουνέσκο, ο Εκπαιδευτικός, Επιστημονικός και Πολιτιστικός Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, έχει συμπεριλάβει το εξαιρετικά διατηρημένο ιστορικό της κέντρο, το περίφημο «Μεγάλο Νησί», στον κατάλογο με τα μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς. Στο Στρασβούργο έχουν την έδρα τους το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Το Μόναχο είναι η τρίτη μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη της Γερμανίας, μετά το Βερολίνο και το Αμβούργο. Χτισμένη στις όχθες ενός από τους παραποτάμους του Δούναβη, με αξιοσημείωτη βιομηχανική, εμπορική, αλλά και πολιτιστική ανάπτυξη, αποτελεί παράλληλα σημαντικό συγκοινωνιακό κόμβο. Από το 19ο αιώνα στο Μόναχο καλλιεργήθηκαν συστηματικά τα γράμματα και οι τέχνες, ειδικά η κλασική μουσική, η όπερα και το θέατρο. Εδώ βρίσκονται και τα πλέον φημισμένα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Γερμανίας, το Πανεπιστήμιο και το Πολυτεχνείο. Η πόλη προσελκύει αρκετούς τουρίστες, που έρχονται να επισκεφθούν τα μουσεία της, να θαυμάσουν τα παλαιά κτίσματά της σε ρυθμούς μπαρόκ και ροκοκό, αλλά και να γευθούν τη σύγχρονη ζωή της.

Η Βιέννη που βρίσκεται στην καρδιά της Ευρώπης, είναι η πρωτεύουσα της Αυστρίας και ο πληθυσμός της δεν ξεπερνά τα 2.000.000 κατοίκους. Αποτελεί διαρκή πόλο έλξης τουριστών, ειδικά τα Χριστούγεννα που στολίζεται μαγευτικά και διαθέτει μια ιδιαίτερα ελκυστική αγορά. Είναι παγκοσμίως γνωστή για τα υπέροχα μουσεία της, τις επιβλητικές εκκλησίες και τα κτίρια σε ρυθμό μπαρόκ και ροκοκό, καθώς και τα λαμπρά παλάτια, ενθυμήματα της Αστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και της δυναστείας των Αψβούργων με τη θρυλική αυτοκράτειρα Σίσυ. Βιέννη σημαίνει, επίσης, κλασική μουσική και μεγάλοι συνθέτες, όπως Στράους, Μότσαρτ και Μπετόβεν και μια πλούσια πολιτιστική ζωή κάθε εποχή του χρόνου.

Η Βουδαπέστη, γνωστή και ως «Μικρό Παρίσι», είναι η πρωτεύουσα της Ουγγαρίας και δεν ξεπερνά σε πληθυσμό τα 2.000.000 κατοίκους. Χτισμένη στις δύο όχθες του ποταμού Δούναβη, είναι στην ουσία δύο πόλεις, η Βούδα στη δεξιά όχθη που είναι παλαιότερη, με σημαντικά μνημεία και η Πέστη στην αριστερή, που στεγάζει τη σύγχρονη ζωή και το διοικητικό, οικονομικό και εμπορικό κέντρο της χώρας. Η Βουδαπέστη είναι το μεγαλύτερο λιμάνι του Δούναβη και αποτελεί συγκοινωνιακό κόμβο για τις μετακινήσεις από και προς την Κεντρική Ευρώπη.

Το Βουκουρέστι είναι η πρωτεύουσα της Ρουμανίας, παραποτάμια πόλη κι αυτή, με πληθυσμό που αγγίζει τα 2.000.000 κατοίκους. Συνδέεται αναπόσπαστα με τη νεότερη ιστορία του Ελληνισμού και τους περίφημους ηγεμόνες της Βλαχίας, καθώς εδώ, πριν το 1821, έζησαν και πρόκοψαν πολλοί Έλληνες. Προσωπικότητες όπως ο Ρήγας Φεραίος, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και ο Αλέξανδρος Υψηλάντης συνδέονται με το Βουκουρέστι. Εδώ λειτούργησε και η περίφημη Ελληνική Ακαδημία, όπου δίδαξαν σημαντικοί δάσκαλοι του Γένους και καλλιεργήθηκε η ιδέα της επανάστασης ενάντια στον Οθωμανικό ζυγό. Στο ιστορικό κέντρο της πόλης δεσπόζει η ελληνική εκκλησία Σταυροπόλεως που κατασκευάστηκε το 1724, ένα εξαιρετικό κτίριο-κόσμημα, που συγκαταλέγεται στον κατάλογο με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ουνέσκο.taksidia_trena_10

ΓΑΛΛΟ…ΛΕΞΙΚΑΚΙ

μον ντιέ = Θεέ μου
Ουί μαντεμουαζέλ = Μάλιστα δεσποινίς
ζε σουί = είμαι
νες πα; = δεν είναι έτσι;
βαγκόν ρεστοράν = βαγόνι – εστιατόριο
γκραν σεφ = αρχιμάγειρας
σιλ βου πλε = παρακαλώ
τρε μπον = πολύ καλά
παρντόν μεσιέ = με συγχωρείτε κύριε
απεριτίφ = ποτό που συνήθως σερβίρεται πριν το γεύμα, για να ανοίξει την όρεξη
σαβουάρ βιβρ = στα γαλλικά σημαίνει «να γνωρίζεις να ζεις», συνήθως με τη φράση αυτή εννοούμε τους κανόνες σωστής συμπεριφοράς
μπονμπόν = καραμέλες
Αντρέ βου = περάστε
Ουι, ουι = ναι, ναι
μον ντιε, κελ καταστρόφ! = Θεέ μου, τι καταστροφή!
πτι φλερρρ = μικρό λουλούδι

Περιπέτεια στο Οριάν Εξπρές!

Επεισόδιο 3ο: Ένας ανεξήγητος λεκές!

– «Ξύπνα, επιτέλους, Υπναρίδη! Σου μιλάω, σε σκουντάω κι εσύ πιάνεις…Μόναχο!», φώναξε η Βαγγελίτσα.

Το Οριάν Εξπρές ταξίδευε με αυξημένη ταχύτητα για τη Βιέννη, μέσα σε καταρρακτώδη βροχή. Η φύση κατά μήκος της διαδρομής έδειχνε να απολαμβάνει το αναζωογονητικό ντους, αλλά όλα τα ζώα είχαν αποσυρθεί στις φωλιές τους. Αυτός ο καιρός ήταν ό,τι έπρεπε για χουζούρι, όμως η Βαγγελίτσα πλησίασε τον Κωστάκη απειλητικά…

– «Κόμη Καταβρέχτον, μη με γαργαλάς εμένα, τίποτα δε θα σου μαρτυρήσω. Χο χο χο, καλέ, θα κατουρηθώ από τα γέλια, μη, ΜΗ, ΜΗΗΗ!».

– «Κωστάκη! Προσπάθησε ο κόμης να σου αποσπάσει πληροφορίες; Ξύπνα, τέλος πάντων!», τσίριξε τώρα η Βαγγελίτσα και άρχισε να τον ταρακουνάει με όλη της τη δύναμη. Εκείνος άνοιξε τα μάτια, χασμουρήθηκε δυνατά και μετά πήρε ένα ποτήρι νερό από το κομοδίνο και το κατέβασε μονορούφι.

– «Ήταν αλμυρό το Orient_Express-6χαβιάρι, πίνω πίνω και δεν ξεδιψάω! Αααα, μπονζούρ, Βαγγελίτσα, σα βα*;».

– «Έχεις ιδέα πόσα έχουν συμβεί, ενώ εσύ κοιμόσουν του καλού καιρού; Πήγα μια βόλτα στην αμαξοστοιχία για αναγνώριση, μίλησα με την καμαριέρα της κόμισσας και ξύπνησα τα ξημερώματα από έναν παράξενο θόρυβο, σαν κάποιος να προσπαθούσε να παραβιάσει την πόρτα του διαμερίσματός μας. Σηκώθηκα πατώντας στα νύχια και την άνοιξα απότομα, αλλά το μόνο που βρήκα ήταν ένας μεγάλος λεκές από μαγιονέζα πάνω στο χαλί. Παράξενα πράγματα! Μα πες μου, προσπάθησε να σου πάρει λόγια για την αποστολή μας ο κόμης;», ρώτησε η Βαγγελίτσα με αγωνία.Orient_Express-8

Εκείνος την καθησύχασε, ήταν απλώς ένα όνειρο. Τράβηξε το βελούδινο κουρτινάκι του παραθύρου στην άκρη για να θαυμάσει το τοπίο, αλλά η βροχή είχε δυναμώσει κι άλλο και το μόνο που είδε ήταν χοντρές σταγόνες νερού να κατακλύζουν το τζάμι κι από πίσω ένα αχνό πράσινο φόντο. Καθώς σουρούπωνε, μια πηχτή ομίχλη ήρθε ν’ αγκαλιάσει τη δυνατή νεροποντή, μειώνοντας στο ελάχιστο την ορατότητα. Ο Κωστάκης βολεύτηκε στο σκαλιστό τραπέζι με την κουνιστή πολυθρόνα, για να τσιμπήσει από το κολατσιό που του είχε φυλάξει η Βαγγελίτσα. Τότε εκείνη άρχισε να του διηγείται τι έμαθε από την καμαριέρα της κόμισσας Ροζελάι.

– «Η καμαριέρα της κόμισσας είναι μονίμως φοβισμένη, Κωστάκη. Ούτε τ’ όνομά της δεν τόλμησε να μου πει. Για να της πάρω δυο κουβέντες, επιστράτευσα όλα τα μέσα: της χάρισα τα λευκά μου γάντια με τις ασημένιες πούλιες, της ορκίστηκα σε κάθε γνωστό και άγνωστο Θεό να μη μου ξεφύγει λέξη απ’ όσα μου πει, την απείλησα ότι, αν δε μιλήσει, κινδυνεύει η ζωή της κυρίας της και ίσως και της ίδιας. Το μόνο που κατάφερα να μάθω ήταν ότι η κυρία της υποφέρει από κατάθλιψη, γιατί χάθηκε κάτι από το οποίο εξαρτώνται οι εμφανίσεις της μπροστά σε κόσμο κι ότι ο σύζυγός της ισχυρίζεται ότι έβαλε ανθρώπους να το ψάξουν, αλλά αυτή δεν τον πιστεύει. Το ροχαλητό του, λέει, δε μειώθηκε καθόλου τις νύχτες, εξακολουθεί να…βρυχάται σαν ξεκούρδιστο τρομπόνι, απόδειξη ότι μάλλον δεν σκοτίστηκε και πολύ! Δεν μου είπε, ωστόσο, τι είναι αυτό που χάθηκε. Μόνο ότι πρόκειται για κάτι που ποτέ δεν μεταφέρεται σε βαλίτσα…».Orient_Express-4

Η Βαγγελίτσα έδειχνε προβληματισμένη. Καθώς το τρένο έκανε μια επιδέξια μανούβρα κι άρχισε να κόβει ταχύτητα, ήχησαν τα μελωδικά του καμπανάκια. Αμέσως μετά, η βροντερή φωνή του μηχανοδηγού ανακοίνωσε από το μικρόφωνο την άφιξη στον σταθμό της Βιέννης. Ευτυχώς, δεν ίσχυε πλέον η υποχρέωση αλλαγής της ατμομηχανής της αμαξοστοιχίας, διαδικασία που στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, στα τέλη του 19ου αιώνα, επαναλαμβανόταν κάθε φορά που το Οριάν Εξπρές περνούσε τα σύνορα ενός κράτους.

– «Φτάσαμε στη Βιέννη! Άκουσα ότι αρκετοί επιβάτες θα αποβιβασθούν εδώ. Ταξίδεψαν, λέει, από την άλλη άκρη της Ευρώπης, μόνο και μόνο για να δούνε το σπίτι του Μπετόβεν και τον τάφο του Μότσαρτ! Λες η κόμισσα να παραμείνει κλεισμένη στο καβούκι της, εεε…στο βαγόνι της; Κρίμα, θα χάσει τα περίφημα βιεννέζικα λουκάνικα και τις λαχταριστές σοκολάτες, μμμ! Πως το αντέχει η κοιλιά, εεε…η καρδιά της; Μπας κι αυτό που χάθηκε είναι κανένα βαρύτιμο κόσμημα; Πάντα πίστευα ότι είναι τρελόγκες αυτές οι αριστοκράτισσες!», είπε ο Κωστάκης.

– «Αυτό που χάθηκε είναι κάτι που ποτέ δεν μεταφέρεται σε βαλίτσα…άρα κάτι πολύ ευαίσθητο, επικίνδυνο να σπάσει ίσως, ή κάτι που φοβούνται για την ασφάλειά του. Πως να μεταφέρεται άραγε; Σε θησαυροφυλάκιο;», αναρωτήθηκε η Βαγγελίτσα.Orient_Express-9

– «Σιγά να μην μεταφέρεται σε ψυγειοκαταψύκτη! Αν δεν είναι κόσμημα, τι μπορεί να είναι; Άρωμα; Κανένα παράξενο γούρι, ή μπιμπελό; Ή μήπως κάποιο από τα αμέτρητα νυχτικά της; Άκου να κάνει συλλογή νυχτικών η ψηλολελέκω!», είπε ο Κωστάκης και άρχισε να βηματίζει γύρω γύρω με τη μύτη ψηλά, παρασταίνοντας, επιτυχημένα είναι η αλήθεια, την κόμισσα.

– «Ψυγειοκαταψύκτη, είπες; Τώρα θυμήθηκα το λεκέ από μαγιονέζα πάνω στο χαλί της πόρτας μας. Λες αυτός που προσπάθησε να μπει χτες εδώ μέσα, να έχει σχέση με την κουζίνα; Τι να έψαχνε άραγε;», είπε η Βαγγελίτσα.

– «Μπορεί να έμαθε ότι με πιάνει λιγούρα τα βράδια και να ήθελε να μου φέρει μερικά σαντουϊτσάκια με βραστό καλαμπόκι, φρέσκο μαρουλάκι και τόνο. Σ’ αυτά, ξέρεις, πάει γάντι η μαγιονέζα!», δήλωσε ο Κωστάκης.

Η Βαγγελίτσα δεν μπήκε στον κόπο να του απαντήσει.

(συνεχίζεται)

Περιπέτεια στο Οριάν Εξπρές!

Επεισόδιο 2ο: Η έρευνα αρχίζει από το βαγκόν ρεστοράν…

– «Δέσε σωστά την…προπέλα, γιατί αν εμφανιστείς στο βαγκόν ρεστοράν έτσι, αντί για το ροζμπίφ θα φάνε εμάς με τα μάτια! Και άντε μετά να πείσουμε ότι ταξιδεύουμε ιγκόγκνιτο», είπε η Βαγγελίτσα, καθώς στραβολαίμιαζε για να κουμπώσει το μαύρο βραδυνό της φόρεμα. Ο Κωστάκης κοιτάχτηκε στον καθρέφτη και διόρθωσε το παπιγιόν του, που η αλήθεια ήταν ότι τον στένευε και τον ταλαιπωρούσε. Μία ανήσυχη σκέψη τριγύριζε από ώρα στο μυαλό του, αλλά δεν τόλμησε να την πει φωναχτά: πως θα κατάπινε τις μεγάλες μπουκιές με το παπιγιόν να του σφίγγει το λαρύγγι;

Όταν οι δύο αχώριστοι ντεντέκτιβ εμφανίστηκαν στο βαγκόν ρεστοράν, είχε ήδη σερβιριστεί το πρώτο πιάτο. Τα τραπέζια ήταν γεμάτα με κυρίες και κυρίους ντυμένους με την τελευταία λέξη της μόδας, στολισμένους με εντυπωσιακά κοσμήματα και αρωματισμένους με πανάκριβα γαλλικά αρώματα. Ακόμη και τα παιδιά ήταν ντυμένα με τα πιο σικ ρούχα και κάθονταν ήσυχα σαν κοτοπουλάκια, εκεί όπου τα είχαν τοποθετήσει οι μητέρες τους.orient-express

– «Η κόμισα Ροζελάι δεν φαίνεται πουθενά», ψιθύρισε η Βαγγελίτσα στον Κωστάκη.

– «Υποθέτω ότι θα αρχίσουμε την έρευνα μετά το δείπνο, έτσι αρχηγέ; Νηστικός μυστικός, ίσον κουφός και τυφλός!», απάντησε στον ίδιο τόνο εκείνος.

– «Πήγαινε να καθίσεις δίπλα στον κόμη Κάρλος Καταβρέχτον και προσπάθησε να του αποσπάσεις πληροφορίες για την κατάσταση της συζύγου του. Εγώ θα πιάσω κουβέντα με τις κυρίες κι ελπίζω όλο και κάτι χρήσιμο να καταφέρω να μάθω. Και μην μπουκωθείς με τις σάλτσες, Κωστάκη!», είπε η Βαγγελίτσα με βλέμμα που δεν σήκωνε αντίρρηση.

Έτσι κι έγινε. Ενώ τα δύο λαγωνικά του αστυνομικού ρεπορτάζ εφάρμοζαν όλα τα ακαταμάχητα κόλπα τους, το Οριάν Εξπρές έφτανε στο Στρασβούργο. Η κίνηση στο σταθμό θύμιζε μυρμηγκοφωλιά στις μεγάλες της φούριες: αχθοφόροι μετέφεραν μπαούλα, βαλίτσες και κάθε λογής δέματα με τα τροχήλατα καρότσια τους, κόσμος πηγαινοερχόταν βιαστικός, πιτσιρίκια τραβούσαν τις φούστες των μαμάδων τους για να τους αγοράσουν μπονμπόν*, και φιστίκια από τους πλανόδιους μικροπωλητές, οι σταθμάρχες και οι υπάλληλοι της σιδηροδρομικής εταιρείας έτρεχαν από το ένα βαγόνι στο άλλο ανταλλάσσοντας νέα και οδηγίες. Καινούργιες προμήθειες σε εκλεκτά φαγητά και ποτά φορτώνονταν στα βαγόνια-αποθήκες της αστραφτερής αμαξοστοιχίας, ενώ οι καλοταϊσμένοι επιβάτες της απολάμβαναν τον καφέ τους, διάβαζαν τις εφημερίδες τους ή έπαιζαν μια παρτίδα σκάκι, ρίχνοντας που και που μια βαριεστημένη ματιά από τα παράθυρα των βαγονιών τους στην πυρετώδη κίνηση του σταθμού. Η ορχήστρα έπαιζε γνωστές μελωδίες, προσκαλώντας όσους ήθελαν να επιδείξουν τις χορευτικές τους ικανότητες, να στροβιλιστούν στους ρυθμούς της: ήταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να…χωνέψουν ευκολότερα τις λιχουδιές που πριν λίγο είχαν, με αρκετό τακτ ομολογουμένως, καταβροχθίσει!train708_davidhoton_belmond

Όταν το ρολόι χτύπησε μεσάνυχτα, το Οριάν Εξπρές είχε ήδη αναχωρήσει για τον επόμενο σταθμό του, το Μόναχο. Μία σκιά που μάλλον τρέκλιζε, χτύπησε συνθηματικά την πόρτα του διαμερίσματος 2, στο βαγόνι 4. Πρώτα τρία συνεχόμενα χτυπήματα, μετά παύση, μετά ένα μόνο του: τοκ-τοκ-τοκ…τοκ.

– «Αντρέ βου*!», ακούστηκε επιφυλακτική μια φωνή από μέσα.

– «Δεν είμαι ο Αντρέας, Βαγγελίτσα, ο Κωστάκης είμαι, χικ! Άνοιξέ μου, γιατί η κλειδαριά χοροπηδάει και δεν μπορεί να την τσακώσει το κλειδί, χικ!».

Η Βαγγελίτσα άνοιξε την πόρτα του βαγονιού συνοφρυωμένη. Ο βοηθός της είχε μάγουλα κόκκινα σαν παντζάρια και το παπιγιόν του κρεμόταν από την τσέπη του κατατσαλακωμένου φράκου του.

– «Τι χάλια είναι αυτά, Κωστάκη; Σίγουρα κατάφερες να περάσεις απαρατήρητος!».

– «Αποστολή εξετελέσθη, αρχηγέ, χικ! Ο κόμης Καταβρέχτον μιλάει πολύ, όταν τον κεράσεις ένα δυο ποτηράκια καλή γαλλική σαμπάνια, χικ!», τραύλισε ο Κωστάκης και σωριάστηκε στο μαλακό κρεβάτι.

– «Τι έμαθες, λοιπόν; Εγώ το μόνο που κατάφερα να αποσπάσω από τις κυρίες ήταν διάφορα κουτσομπολιά για την κόμισσα Ροζελάι: ότι είναι μανιώδης συλλέκτρια νυχτικών, ότι αποφεύγει τα πλήθη γιατί μυρίζουν ποδαρίλα κι ότι γνώρισε τον άντρα της σε ιππικούς αγώνες και ερωτεύτηκε το…άλογό του!», είπε η Βαγγελίτσα κοιτώντας τις σημειώσεις της.Orient_Express-7

Ο Κωστάκης φόρεσε με κόπο τις μεταξωτές πιτζάμες του κι έριξε νερό στο πρόσωπό του, πιτσιλώντας μέσα έξω τον κατάλευκο πορσελάνινο νιπτήρα. Αφού ήπιε μονορούφι ένα ποτήρι βυσσινάδα από την κανάτα με τα ανάγλυφα παγόνια, χώθηκε στα πουπουλένια σκεπάσματα και είπε:

– «Ο αγαπητός μας κόμης είναι πολύ καλοφαγάς! Και τι δε δοκιμάσαμε! Στο τέλος καλέσαμε στο τραπέζι μας τον σεφ και του δώσαμε συγχαρητήρια…».

– «Κωστάκη, έλα στο θέμα!».

– «Ουί, ουί*! Ένα πράγμα δεν αντέχει ο κυρ-Καταβρέχτον μας: την ατελείωτη γκρίνια της κόμισσας, που το ένα της βρωμάει, το άλλο της ξινίζει και μια ζωή κάνει αυστηρή δίαιτα. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί: αν την δεις, είναι σαν οδοντογλυφίδα!».

– «Κωστάκη!!!».

– «Παρντόν, μαντεμουαζέλ! Η κόμισσα δεν εμφανίστηκε χτες στο δείπνο, γιατί ήταν, λέει, αδιάθετη: κάθεται ξαπλωμένη στο πολυτελές βαγόνι της, όλο μυξοκλαίει, «μον ντιε, κελ καταστρόφ!*», και μυρίζει μαντηλάκια ραντισμένα με κολώνια «πτι φλερρρ*». Και φυσικά βασανίζει την καμαριέρα της, αλλάζοντας κάθε μισάωρο νυχτικό από την τεράστια συλλογή της. Οι κακές γλώσσες λένε ότι την κουβαλάει πάντα μαζί της, σε δεκαοχτώ μπαούλα από ξύλο καρυδιάς! Θεόμουρλη, σου λέω! Τι να κάνει κι ο δυστυχής σύζυγος; Πνίγει τον πόνο του στα κοκκινιστά μπριζολάκια και στις πένες α λα κρεμ! Και τώρα, Βαγγελίτσα, όνειρα γλυκά. Νομίζω, χμμ, ότι σήμερα φάγαμε γερή δόση από μυστήριο. Κι αύριο μέρα είναι!», είπε ο Κωστάκης, γύρισε από το άλλο πλευρό κι αποκοιμήθηκε στο λεπτό.Murder-on-the-Orient-Express

Η Βαγγελίτσα βυθίστηκε σε σκέψεις. Μα τι λόγο είχε η κόμισα να κλειστεί στο βαγόνι της και να μην απολαμβάνει την πραγματικά μοναδική εμπειρία του ταξιδιού με το Οριάν Εξπρές; Μήπως φοβόταν κάτι; Και πως ήταν δυνατό ο σύζυγός της να μη δίνει δεκάρα για την αρρώστεια της; Κάτι δεν της πήγαινε καλά σε αυτήν την ιστορία. Είχαν, ωστόσο, αρκετό χρόνο ακόμη, για να διαλευκάνουν το μυστήριο.

(συνεχίζεται)

Περιπέτεια στο Οριάν Εξπρές!

Επεισόδιο 1ο: Μυστήριο με…αφετηρία το Παρίσι

Καθώς το ξημέρωμα απλώθηκε στον ορίζοντα «βάφοντάς» τον πορτοκαλί, ο Πύργος του Άιφελ έδειχνε πολύ κομψός με τον κάτασπρο σκούφο του από αφράτο χιόνι. Δυο σκιές κουκουλωμένες από την κορφή ως τα νύχια, κατευθύνονταν βιαστικά προς το σταθμό του τρένου, ενώ ένας ρυθμικός ήχος…τακ τακ τακ, που όλο και δυνάμωνε, τραυμάτισε τη σιγαλιά στο ακόμη νυσταγμένο Παρίσι.

– «Ο μον ντιέ*, πάψε επιτέλους! Θα τους ξυπνήσουμε όλους!», ακούστηκε να λέει η μια σκιά, αυτή με το λουλουδάτο κασκόλ και τα ασορτί γάντια και σκούφο, στην άλλη.

– «Τι μον ντιε και μον ντιε, βρε Βαγγελίτσα! Εγώ φταίω που τρίζουν τα δόντια μου, ή αυτή η…κατεψυγμένη πόλη που με κουβάλησες στα καλά καθούμενα;», απάντησε η άλλη σκιά με το μαυρόασπρο σαν σκακιέρα τζάκετ.Orient_Express-1

– «Σε λίγα λεπτά θα επιβιβαστούμε στο Οριάν Εξπρές. Τι ήθελα και σε πήρα μαζί μου, Υπναρίδη; Ή θα τρως, ή θα κοιμάσαι, ή θα τουρτουρίζεις και προπαντός θα με συγχύζεις!», απάντησε η Βαγγελίτσα με φωνή όλο και πιο τσιριχτή.

– «Ουί μαντεμουαζέλ*, αλλά χωρίς Κωστάκη δε λύνεται το μυστηριάκι! Ζε σουί* και ο πρώτος ντεντέκτιβ, νες πα;*», ήρθε…τριζάτη η απάντηση από τα βάθη της τεράστιας χνουδωτής κουκούλας.

– «Α πα πα πα πα, δεν υποφέρεσαι πια! Ορίστε, φτάσαμε. Και σήκωσε λίγο την κουκούλα να βλέπεις μπροστά σου, θα γκρεμοτσακιστείς στα σκαλάκια! Μην ψάχνεις για τα εισιτήρια, τα έχω εγώ: βουαλά, είμαστε στο βαγόνι 4, διαμέρισμα 2».

Δεν ήταν η πρώτη φορά που η ακούραστη ρεπόρτερ Βαγγελίτσα Ανησυχίδου και ο επεισοδιακός βοηθός της Κωστάκης Υπναρίδης ταξίδευαν μαζί. Η συγκεκριμένη αποστολή, ωστόσο, είχε μια ιδιαιτερότητα: έπρεπε να επιβιβαστούν στο φημισμένο Οριάν Εξπρές, το πολυτελέστερο τρένο της Ευρώπης που μπήκε για πρώτη φορά στην κυκλοφορία το 1883 και να ταξιδέψουν μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Επιφανείς προσωπικότητες, καλλιτέχνες, επιστήμονες, έμποροι και γενικά διάφοροι τύποι με παραφουσκωμένο πορτοφόλι και ιδιαίτερα ακριβά γούστα το προτιμούσαν για τις μετακινήσεις τους. Ίσως αν έκαναν μαζί τους την ίδια διαδρομή, να ανακάλυπταν:

α) ποιο ήταν το πολύτιμο αντικείμενο που είχε κλαπεί την προηγούμενη νύχτα από το βαγκόν ρεστοράν* με μυστηριώδη τρόπο,

β) γιατί η μη μου άπτου κόμισα Ροζελάι άρχισε, αμέσως μόλις πληροφορήθηκε το γεγονός, να υποφέρει από βαριά μελαγχολία και

γ) πως ήταν δυνατόν ο χοντρομπαλάς αλλά αξιοσέβαστος σύζυγός της, Κάρλος Καταβρέχτον, να κυκλοφορεί μονίμως μ’ ένα ύφος πέρα βρέχει.trianon_concert

– «Κωστάκη, φέρνεις το χάρτη από το σακίδιό μου; Κωστάκηηη! Μα καλά, ακόμη δεν επιβιβαστήκαμε και το ’ριξες στον ύπνο; Πότε θα οργανωθούμε;», αγανάκτησε η Βαγγελίτσα.

– «Χρρρ…φστ, χρρρ…φστ. Λίγο πουρέ ακόμη, γκραν σεφ*. Κι αυτή τη ζουμερή ροδοκόκκινη μπριζολίτσα, σιλ βου πλε*. Μμμ…μούρλια, τρε μπουν*!».

– «Τρε…μπουνμπούν είσαι και φαίνεσαι! Ξύπνα, επιτέλους, που και κοιμισμένος ξερογλείφεσαι! Έχουμε και δουλειές!», φώναξε η Βαγγελίτσα.

– «Τι, ποιος, που; Θα φάμε και αλλού;», πετάχτηκε αλαφιασμένος ο Κωστάκης και…ζντουπ, έπεσε από το καναπεδάκι όπου είχε ξαπλώσει φαρδύς πλατύς. Πως τα κατάφερε και μπουρδουκλώθηκε σ’ αυτό το χρυσοκέντητο κουβερλί;

Η Βαγγελίτσα του έριξε μια δολοφονική ματιά και δεν μπήκε στον κόπο να του απαντήσει. Είχε ήδη ξεδιπλώσει το χάρτη και σημείωνε τις πόλεις απ’ όπου θα περνούσε το Οριάν Εξπρές, αναχωρώντας από το Παρίσι με προορισμό την Κωνσταντινούπολη: Στρασβούργο, Μόναχο, Βιέννη, Βουδαπέστη, Βουκουρέστι. Μια γλυκιά μελωδία χάιδευε τ’ αυτιά της εδώ και μερικά λεπτά. Παραξενεμένη, ξέχασε για μια στιγμή τον αδιόρθωτο Υπναρίδη, άνοιξε την πόρτα του βαγονιού τους και βγήκε στο διάδρομο. Ένας καμαριέρης με κόκκινο φράκο και μαύρο βελούδινο παπιγιόν περνούσε βιαστικός, με μια δωδεκάδα φρεσκοπλυμένα σεντόνια στα χέρια.

– «Παρντόν, μεσιέ*, από πού έρχεται αυτή η μουσική;», τον ρώτησε διστακτικά.

– «Η ορχήστρα μας, μαντεμουαζέλ, κάνει πρόβα. Ελπίζουμε αυτό να μην ενοχλεί τους κυρίους κυρίους επιβάτες. Περάστε στο σαλόνι για ένα απεριτίφ*, να την απολαύσετε. Είναι από τις καλύτερες της Ευρώπης. Παρακαλείσθε, μόνο, να προσέλθετε με επίσημο ένδυμα και εσείς και ο συνοδός σας. Οι κανόνες του σαβουάρ βιβρ*, βλέπετε, τηρούνται αυστηρά στην αμαξοστοιχία μας», της απάντησε εκείνος και υποκλίθηκε ευγενικά.Orient_Express-2

Η Βαγγελίτσα επέστρεψε στο βαγόνι εντυπωσιασμένη. Δεν είχε ξαναδεί τρένο σαν το Οριάν Εξπρές. Τέτοια χλιδή, τέτοια πολυτέλεια, ήταν σίγουρα αντάξια πριγκίπων και βασιλιάδων! Θυμήθηκε πως πριν από καιρό είχε διαβάσει ότι ο εμπνευστής του ήταν ένας Βέλγος επιχειρηματίας, ο Ζορζ Ναγκελμάκερς, γεννημένος το 1845. Ο μπαμπάς του ήταν τραπεζίτης και από μικρό τον μεγάλωσε στα πούπουλα. Όταν ο Ζορζ έγινε νεαρός, ετοίμασε μια βαλιτσούλα με τα απαραίτητα, τσέπωσε το γερό χαρτζιλίκι που του έδωσε ο μεσιέ μπαμπάς του και άρχισε να ταξιδεύει για να γνωρίσει τον κόσμο. Αυτό που του έκανε μεγαλύτερη εντύπωση απ’ όλα όσα είδε, ήταν η ταχύτητα και η ευκολία μετακίνησης με το σιδηρόδρομο, από τη μια άκρη της Αμερικής στην άλλη. Δεν άφησε δρομολόγιο που να μην το κάνει! Και δεν ήταν μόνο το τεράστιο και ολοένα επεκτεινόμενο σιδηροδρομικό δίκτυο του Νέου Κόσμου που τον γοήτευσε. Κάποιος επιχειρηματίας ονόματι Τζορτζ Μόρτιμερ Πούλμαν (σας θυμίζει κάτι αυτό το όνομα;) που ταξίδευε συχνά για τις δουλειές του, αποφάσισε να αγοράσει και να «μεταμορφώσει» ένα τρένο σε…κινούμενο ξενοδοχείο: έφτιαξε άνετα πτυσσόμενα καθίσματα που μετατρέπονταν σε κρεβάτια, πρόσθεσε τουαλέτες και νιπτήρες και μετέτρεψε ένα ολόκληρο βαγόνι σε εστιατόριο. Αυτό το τρένο με τις άνετες και πολυτελείς κλινάμαξες, ήταν που ενθουσίασε τον υιό Ναγκελμάκερς. Έτσι, όταν επέστρεψε στην Ευρώπη, έβαλε τα δυνατά του για να πείσει την εύπορη οικογένειά του και τους διστακτικούς συμπατριώτες του να μιμηθούν την ιδέα, κατασκευάζοντας ένα στόλο βαγονιών που θα συνέδεε τις Ευρωπαϊκές πόλεις μεταξύ τους, αλλά και την αναπτυσσόμενη Δύση της γηραιάς ηπείρου με την μυστηριώδη και σαγηνευτική εγγύς Ανατολή. Αυτή ήταν η αρχή της ιστορίας του σιδηρόδρομου στην Ευρώπη και το Οριάν Εξπρές υπήρξε αναμφισβήτητα το πιο εντυπωσιακό της κεφάλαιο…738px-Orient-Express_Historic_Routes_(en).svg

(συνεχίζεται)