Τα Χριστούγεννα της Νιφάδας και του Σκουφάκη

Δε χρειάζονται πολλά για μια χαρούμενη χριστουγεννιάτικη γιορτή στο σπίτι, στην παρέα, ή στο σχολείο. Δυο κούκλες, ένας Σκουφάκης και μια Νιφάδα, τα παιδιά, οι οικογένειές τους, εμείς όλοι από κοντά, με κέφι, αγάπη, τσαχπινιά, ωραία μουσική και τραγούδια και τα παραδοσιακά μας γιορτινά γλυκά. Χρόνια Πολλά και Γελαστά!

Τα Χριστούγεννα της Νιφάδας και του Σκουφάκη

Σ:…Μπα, μπα, μπα! Τί βλέπω; Συμβαίνει τίποτα; Νιφάδα! Ε, Νιφάδα, που κρύφτηκες πάλι; Τρέξε γρήγορα να δεις! Τρέξε, σου λέω!

Ν: Ουφ πια! Ούτε να χουζουρέψει κανείς στο ασημένιο συννεφάκι του δεν μπορεί. Τί έπαθες, φιλαράκι μου, και ξεφωνίζεις έτσι;

Σ: Τρέξε, Νιφάδα, να δεις παιδιά! Τόσα παιδιά μαζεμένα δε θα έχεις ξαναδεί!

Ν: Τι παιδιά, καλέ; Πάλι είσαι νηστικός και ονειρεύεσαι ξύπνιος;

Σ: Να, εκεί απέναντι! Παιδιά ξανθά, παιδιά μελαχρινά, παιδιά κοκκινομάλλικα. Παιδιά με γυαλιά, με κοτσιδάκια, με γένια, με μουστάκια, παιδιά με μακριά παλτά, μπουφάν, λουστρινάκια και μπότες. Παιδιά μεγάλα, παιδιά μικρά, παιδιά τοσοδούλικα και παιδιά γιγάντιαααααα!

Ν: Δεν είμαστε στα καλά μας! Τί ασυναρτησίες λες, Σκουφάκη μου; Μήπως το χιόνι το ’στρωσε μέσα στο κεφαλάκι σου; Ακούς εκεί «παιδιά…γιγάντια»!

Σ: Μα, βρε Νιφάδα, δεν τα βλέπεις εκεί που κάθονται και μας κοιτάζουν περίεργα; Λες να είναι επικίνδυνα;

Ν: Χαχαχαχαχα! Χοχοχοχοχο! Χιχιχιχιχι! Χρόνια είχα να γελάσω έτσι! Σκουφάκη μου, είσαι στ’ αλήθεια φοβερός! Αυτοί που βλέπεις να κάθονται απέναντι είναι τα παιδιά της τάξης της κυρίας Εύης, μαζί με τους γονείς, τ’ αδερφάκια, τις γιαγιάδες, τους παππούδες και τους φίλους τους. Ήρθαν να γιορτάσουμε παρέα τα Χριστούγεννα. Γι’ αυτό δεν ήρθατε, παιδιά;

Σ: Τα Χριστούγεννα; Τί να γιορτάσουμε, δηλαδή; Τον Άι Βασίλη που θα ’ρθει από την…Πιτσαρία και θα μας φέρει τον καινούργιο χρόνο μαζί με τους βοσκούς και τα προβατάκια;

Ν: Αχ, Σκουφάκη μου! Εσύ θα με τρελάνεις μια και καλή! Πώς τα μπέρδεψες πάλι έτσι; Τί σχέση έχει ο Άι Βασίλης, που δεν ήρθε ασφαλώς από την… πιτσαρία αλλά από την Καισαρεία, με τη φάτνη όπου γεννήθηκε ο Χριστός;

Σ: Δεν τα είπα σωστά, Νιφάδα μου;

Ν: Όχι βέβαια! Συγκεντρώσου και δώσε βάση! Τα Χριστούγεννα τα γιορτάζουμε στις 25 Δεκεμβρίου, κάθε χρόνο. Ο Χριστός γεννήθηκε μέσα στη βαρυχειμωνιά, σε μια μικρή πόλη της Παλαιστίνης, τη Βηθλεέμ και…

Σ: Πω πω πω, ονόματα και χρονολογίες! Μα πώς μπορείς και τα θυμάσαι απέξω; Τί λέτε κι εσείς, παιδιά, μικρά μεγάλα και γιγαααάντια; Δεν είναι σοφή η φίλη μου η Νιφάδα;

Ν: Μη με διακόπτεις, τέλος πάντων! Άσε με να τα μπουρδουκλώσω…εεε, να ολοκληρώσω, ήθελα να πω. Το ξέρεις ότι μου δημιουργείς άγχος;

Σ: Εγώ δεν είμαι βλάχος! Και σε προκαλώ να μη με ξαναπαρακαλέσεις έτσι!

Ν: Έχω άγχος είπα, όχι ότι είσαι βλάχος, καλέ! Με παρακαλείς, θες να πεις, να μη σε αποκαλέσω ξανά έτσι. Όταν κανείς μπουκώνεται συνεχώς με μελομακάρονα και κουραμπιέδες, αυτά παθαίνει. Χάνει τα λόγια του! Πού είχα μείνει; Α, ναι! Σου έλεγα, λοιπόν, για τη Βηθλεέμ και για τη φάτνη, όπου μέσα στο καταχείμωνο και με το λαμπρότερο άστρο να φέγγει στον ουρανό, γεννήθηκε ο μικρός Χριστός…

Σ: Νιφαδούλα, θα μου λύσεις μια απορία;

Ν: Εντάξει, πες την. Αλλά περίμενε πρώτα να φορέσω το…φωτοστέφανό μου! Θ’ αγιάσω τόση υπομονή που κάνω με σένα!

Σ: Τί είναι η φάτνη; Πουλάνε τίποτα κρουασάν εκεί; Μήπως μελωμένα τουλουμπάκια που μ’ αρέσουν, μιαμ μιαμ, σλουρπ;

Ν: Θα πάθουν τα νεύρα μου, χριστουγεννιάτικα! Ο νους σου συνέχεια στο φαγητό βρίσκεται. Η φάτνη είναι μια μικρή σπηλιά, που χρησιμεύει για αχυρώνας. Κι είναι ακόμη το σπιτάκι, ο στάβλος, δηλαδή, όπου κουρνιάζουν τα ζώα στην εξοχή, όταν έχει κακοκαιρία και παγωνιά.

Σ: Και γιορτάζουμε επειδή ο Χριστός γεννήθηκε σ’ ένα τέτοιο σπιτάκι;

Ν: Βέβαια, γιατί αυτό σημαίνει πολλά για μας.

Σ: Αααχ και βααχ, είναι μεγάλη αδικία! Αδύνατο να το υποφέρω, Νιφάδα μου!

Ν: Ποιο πάλι, βρε Σκουφάκη;

Σ: Να! Εγώ γεννήθηκα σε κοτζάμ μαιευτήριο στην Αθήνα κι όχι σ’ ένα καλυβάκι στην ερημιά. Αλλά κανείς δεν σκέφτηκε να γιορτάσει προς τιμή μου…Σκουφούγεννα!

Ν: Αααα, εσύ δεν τρώγεσαι με τίποτα! Μα δεν καταλαβαίνεις τη διαφορά;

Σ: Έχει διαφορά, σοφή μου κουκουβάγια…εεε Νιφάδα;

Ν: Ο Χριστός είναι το παιδί του Θεού! Γεννήθηκε για να φέρει στον κόσμο την ειρήνη και την αγάπη. Καθόλου δεν τον ένοιαζε αν θα γεννηθεί σε παλάτι ή σε φτωχοκάλυβο. Ήθελε μόνο να μας δείξει ότι μπορεί κάποιος να είναι σπουδαίος και ταυτόχρονα ταπεινός. Κι όχι να έρθει σα βασιλιάς ντυμένος στα χρυσά Του, για να μας επιβάλει με το ζόρι το θέλημά Του…

Σ: Με συγχωρείς, Νιφάδα μου, δεν το είχα καταλάβει. Ευτυχώς, όμως, που έχω εσένα φίλη μου και μου τα εξηγείς όλα τόσο ωραία!

Ν: Ε, παιδιά! Μου υπόσχεστε ότι δε θα μαρτυρήσετε πουθενά την κοτσάνα που αμόλησε σήμερα ο Σκουφάκης;…Μπράβο σας! Είστε τόσο καλά παιδιά! Ε, Σκουφάκη, πού πήγες πάλι; Γιατί κρύβεσαι; Μην ντρέπεσαι, τα παιδιά δε θα σε μαρτυρήσουν. Δε θα τα ευχαριστήσεις;

Σ: Ευχαριστώ, μικρά, μεγάλα και γιγααααάντια παιδιά, είστε όλα πολύ καλόκαρδα κι ευγενικά!

Ν: Λοιπόν, Σκουφάκη μου, πώς λες να γιορτάσουμε εμείς τα φετινά Χριστούγεννα; Έτσι θα τη βγάλουμε, μοναχούληδες, χωρίς παρέα, τραγούδι και χορό;

Σ: Και χωρίς λιχουδιές; Ε, όχι, ασφαλώς! Μμμμ, ξέρεις τί λέω εγώ, Νιφαδούλα μου; Να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα μαζί με ΟΟΟΟΟΟΛΑ τα παιδιά, αν φυσικά μας θέλουν στην παρέα τους. Συμφωνείς;

Ν: Αγαπητέ μου Σκουφάκη, αυτή ήταν η ωραιότερη ιδέα που κατέβασε το μελωμένο τουλουμπάκι, εεε…μυαλουδάκι σου σήμερα! Μπορώ να μη συμφωνήσω μαζί σου; Μας θέλετε στην παρέα σας, παιδιά; ΓΙΟΥΠΙ, Ο ΛΑ ΡΙ ΛΑ ΛΑ!

ΝΙΦΑΔΑ ΚΑΙ ΣΚΟΥΦΑΚΗΣ ΜΑΖΙ:

Είναι μούρλια, είναι τρέλα!
Βλέπω μια βαθιά πιατέλα,
με γλυκίσματα γεμάτη
και μια πίτα τόσο αφράτη,
που θα ορμήσω, δε βαστάω
κι άλλο να μη σας κρατάω!

Τέλειωσε η παράστασή μας,
αλλά όχι κι η γιορτή μας!
Φάτε, πιείτε και χορέψτε
και στο σπίτι μετά τρέξτε!
Κι αν κρυώνετε λιγάκι,
πιείτε ένα ζεστό τσαγάκι!

Τ Ε Λ Ο Σ

  

Το τραγούδι της παράστασης: “Μέρα γιορτινή!”

Ένα χειμώνα θα σου φέρω
να ντύσεις τ’ όνειρο με χιόνι
κι ένα πορτοκαλί παγώνι
να φτιάξεις ήλιο σαν πουλί.

Μ’ ένα αλεξίπτωτο – καράβι,
θα σκαρφαλώσω ως τ’ αστέρια
κι όλα του κόσμου τα μαχαίρια
θα τα κλειδώσω φυλακή.

Καινούργια μέρα, γιορτινή!
Χριστουγεννιάτικο φιλί
απ’ την καρδιά μου θα σου δώσω
και δε θα σε ξαναμαλώσω!

Καινούργια μέρα, γιορτινή,
μ’ Άγιο Βασίλη στη σκεπή!
Το δώρο που ’φερε για σένα,
δεν το ’φερε γι’ άλλον κανένα,

γιατί έχεις φίλο σου εμένα
κι εγώ έχω φίλη μου εσένα!

Γνωρίζοντας το Συνήγορο του Παιδιού

Ανασκαλεύοντας το αρχείο μου για να βρω υλικό για τη σημερινή Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, έπεσα πάνω σε μία συνέντευξη που πήρα για την αντίστοιχη ημέρα του Νοεμβρίου του 2003 από τον αγαπημένο φίλο και Συνήγορο του Παιδιού στην Ελλάδα, Γιώργο Μόσχο για το παιδικό ένθετο «Οι Ερευνητές πάνε παντού» της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ. Μια που οι «Ερευνητές» δεν κυκλοφορούν πια, σας την παρουσιάζω εδώ, γιατί πιστεύω ότι πραγματικά αξίζει τον κόπο να την αποθηκεύσουμε στο μυαλό και στην καρδιά μας. Και όχι μόνο αυτό. Να αναλάβουμε δράση, σε καθημερινή βάση, για χάρη των παιδιών…

Τί θα έλεγε ένα αίνιγμα, η λύση του οποίου θα ήταν «ο Συνήγορος του Παιδιού»;

Φωτίζει δρόμους σκοτεινούς, χωρίς να ανάβει φώτα.

Στηρίζει των παιδιών φωνές, αφού τα ακούσει πρώτα.

Βοηθάει τις δυνάμεις τους, χωρίς να ’ναι κοντά τους.

Στέκει μαζί στις μάχες τους κι ας μένει μακριά τους.

 Τί είναι;

Ο Συνήγορος του Παιδιού!

Που είναι το σπίτι του Συνηγόρου του Παιδιού, από πότε εγκαταστάθηκε σε αυτό και τί…μαγειρεύει στην κουζίνα του;

Το «σπίτι» του Συνηγόρου του Παιδιού βρίσκεται στο κτίριο του Συνηγόρου του Πολίτη, στην οδό Χατζηγιάννη Μέξη 5, στην Αθήνα (κοντά στο Μέγαρο Μουσικής και στο ξενοδοχείο Χίλτον) και ονομάζεται Κύκλος Δικαιωμάτων του Παιδιού. Εκεί βρίσκομαι από τον Ιούλιο του 2003, οπότε ανέλαβα τις νέες μου ευθύνες, μαζί με μια εξαιρετική ομάδα 15 συνεργατών. Αν ρωτάτε για την κουζίνα μας, θα σας πω ότι, έχοντας για υλικά μαγειρικής τη Διεθνή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Παιδιού και τους υπόλοιπους νόμους της χώρας μας, ως συνταγές τις εμπειρίες Συνηγόρων του Παιδιού από άλλες χώρες του κόσμου, ως μαγειρικά σκεύη τα εργαλεία που έχει προβλέψει ο  Νόμος για το Συνήγορο του Πολίτη, και χρησιμοποιώντας επίσης τις γνώσεις και τη φαντασία μας, προσπαθούμε να φτιάξουμε τα πιο πετυχημένα φαγητά. Βλέπετε ο Συνήγορος του Παιδιού δημιουργήθηκε στη χώρα μας μόλις φέτος και χρειάζεται πολύ προσοχή για να ικανοποιήσουμε όσους δοκιμάζουν τα προϊόντα της δουλειάς μας.

Θέλετε να μας φτιάξετε το…πορτραίτο του Συνηγόρου του Παιδιού με φανταστικά υλικά; Αν ήταν χρώμα, μυρωδιά, στοιχείο της φύσης, μεταφορικό μέσο, εργαλείο και παιχνίδι, τι θα ήταν και γιατί;

Ο Συνήγορος του Παιδιού είναι κάτι σα φύλακας άγγελος των δικαιωμάτων όλων των παιδιών που μένουν στη χώρα μας, δηλαδή κάθε προσώπου που δεν έχει κλείσει ακόμη τα 18 του χρόνια. Αν χρησιμοποιήσουμε τη φαντασία μας για να περιγράψουμε την ταυτότητα του Συνηγόρου του Παιδιού, θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχει το χρώμα ενός ουράνιου τόξου, δηλαδή χωράει όλα τα χρώματα που συναντούμε στη φύση. Είναι, ας πούμε, κάτι σαν ένα ιπτάμενο ποδήλατο, που προσπαθεί να οδηγήσει τα παιδιά εκεί ακριβώς που επιθυμούν και αξίζει να ζουν. Αν ήταν στοιχείο της φύσης, θα μεταμορφωνόταν τη μια στιγμή σε αεράκι που ξεσηκώνει τη δύναμη του κάθε παιδιού για να μπορεί να χαρεί τη συμμετοχή, τη μάθηση, την ψυχαγωγία και την ελεύθερη έκφραση και την επόμενη στιγμή θα γινόταν νερό που σβήνει τη φωτιά της καταπίεσης, της διάκρισης, της αδικίας και της εκμετάλλευσης.   

Πώς θα συμπληρώνατε μια ακροστιχίδα, στην οποία οι λέξεις που θα σχηματίζονταν θα ήταν «ο Συνήγορος του Παιδιού»;

Θα δοκιμάσω μέσα από την ακροστιχίδα να σας μιλήσω για μερικά σημαντικά στοιχεία  και επιδιώξεις του Συνηγόρου του Παιδιού:

Σπάει τη μοναξιά και τη σιωπή των παιδιών που αδικούνται.

Υψώνει το λόγο για ίσα δικαιώματα όλων των παιδιών.

Νικά την αδιαφορία και ερευνά παραβιάσεις σε βάρος παιδιών.

Ηχεί τη φωνή, τα αιτήματα και τις προτάσεις των παιδιών.

Γκρεμίζει τα τείχη που εμποδίζουν την έκφραση και την επικοινωνία τους.

Ορθώνει πύργους προστασίας απέναντι στην εκμετάλλευση.

Ρίχνει φως εκεί που το σκοτάδι απειλεί την προσωπικότητα των παιδιών.

Οδηγεί τα παιδιά προς τους ενήλικες που μπορούν να τα βοηθήσουν.

Στηρίζει τους αδύνατους και τους αδικημένους.

Τολμά να προτείνει αλλαγές προς το συμφέρον των παιδιών.

Ονομάζει τα δικαιώματα του παιδιού και ενημερώνει όλους για αυτά.

Υποδέχεται και καθοδηγεί τα παιδιά στην προάσπιση των δικαιωμάτων τους.

Παρεμβαίνει σε φορείς και ιδρύματα που ασχολούνται με το παιδί.

Απευθύνει συστάσεις και προτάσεις στους φορείς.

Ιχνογραφεί προτάσεις για την προσαρμογή της νομοθεσίας.

Διεκδικεί μέτρα και πολιτικές για το παιδί.

Ισχυροποιεί τη θέση των παιδιών στην οικογένεια και την κοινωνία.

Οργανώνει συναντήσεις και εκδηλώσεις για τα δικαιώματα του παιδιού.

Υποστηρίζει την εφαρμογή της διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του παιδιού.Βάζουν και κάποιοι άλλοι το χεράκι τους, για να πετύχει αυτά που…μαγειρεύει ο Συνήγορος του Παιδιού; Έχετε προσλάβει καμιά νεράιδα με μαγικό ραβδάκι;

Για να πετύχει στην αποστολή του ο Συνήγορος του Παιδιού χρειάζεται να έχει κύρος και να απολαμβάνει το σεβασμό της κοινωνίας. Η πετυχημένη πορεία του Συνηγόρου του Πολίτη μέχρι σήμερα και η σπουδαία ομάδα των συνεργατών μου, με κάνουν να νοιώθω ότι δεν υστερούμε πολύ από τη…νεράιδα με το μαγικό ραβδάκι στο χέρι. Βέβαια για μας το πιο σπουδαίο είναι να δώσουμε σε όλα τα παιδιά να καταλάβουν ότι το μαγικό ραβδί για τις λύσεις στα προβλήματα της ζωής τους το κρατούν πριν από όλους αυτά τα ίδια. Τα παιδιά πρέπει να είναι οι πρώτοι καλοί υπερασπιστές των δικαιωμάτων τους, έχοντας στο ένα τσεπάκι το μαγικό ραβδί της νεράιδας, δηλαδή τη δύναμη, και στο άλλο το μικρό σοφό τους γρύλο, τη γνώση! Όταν χρειάζονται τη δική μας βοήθεια μπορούν να μας απευθύνονται στο τηλέφωνο 801.11.32000.

Στα παραμύθια, υπάρχουν «οι καλοί» και «οι κακοί» ήρωες και συνήθως αγωνίζονται οι μεν ενάντια στους δε. Στη σημερινή πραγματικότητα, ποιοι θεωρείτε ότι είναι «οι κακοί» από τους οποίους κινδυνεύουν τα παιδιά και πως θα ήταν αποτελεσματικό να τους αντιμετωπίζουμε;

Οι «κακοί» από τους οποίους κινδυνεύουν τα παιδιά είναι κυρίως όσοι μεγάλοι δεν έμαθαν να αναγνωρίζουν ότι και τα παιδιά είναι υποκείμενα δικαιωμάτων στη ζωή. Καμιά φορά συμβαίνει αυτοί που υποτίθεται ότι έχουν αποστολή να τα προστατεύουν να είναι οι πρώτοι που παραβιάζουν τα δικαιώματά τους!

Τι σας εμπνέει, τι σας προβληματίζει και τι σας φοβίζει στο νέο σας ρόλο στο Συνήγορο του Παιδιού;

Με εμπνέει η δύναμη των παιδιών, που έμαθα να τη συναντώ μιλώντας μαζί τους, παίζοντας, μαθαίνοντας, δημιουργώντας. Χρησιμοποιώντας την ομαδική δουλειά, μπορούμε εμείς οι μεγάλοι να μάθουμε από τα παιδιά, αλλά και να τους δώσουμε να καταλάβουν πόσα μπορούν τα ίδια να κάνουν για να υπερασπιστούν καλύτερα τα δικαιώματά τους. Με φοβίζει κυρίως το ότι οι μεγάλοι δεν έμαθαν ακόμη να παίρνουν στα σοβαρά τα θέματα των παιδιών. Ιδίως όσοι από μας έχουμε περισσότερη εξουσία στα χέρια μας, νομίζουμε ότι μπορούμε να ξεμπερδεύουμε εύκολα με μερικές ευχές στο όνομα των παιδιών, και ύστερα να περιοριζόμαστε στις δικές μας προτεραιότητες και τα συμφέροντά μας, ξεχνώντας τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών. Ίσως χρειαζόμαστε ένα ξυπνητήρι που κάθε τόσο να μας υπενθυμίζει: Θυμάσαι τι χρειάζεται να κάνεις για τα παιδιά; Ποιο είναι το καλύτερό σας όνειρο για τα παιδιά του κόσμου;

Το όνειρό μου δανείζεται λίγο από τα όνειρα των παιδιών που μπόρεσα να συναντήσω στη ζωή μου, στο σπίτι μου, σε γειτονιές, σχολεία, ιδρύματα, ακόμη και σε φυλακές: Φαντάζομαι παιδιά που βοηθούνται από τους μεγάλους να βρίσκουν τη χαρά στην κάθε τους στιγμή. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση του παιχνιδιού πίσω από τη γνώση και το αντίστροφο, της φαντασίας πίσω από τη λογική, της ελεύθερης δημιουργίας πίσω από την αποστολή. Απολαμβάνοντας ίσες ευκαιρίες, άσχετα από την καταγωγή, τη γλώσσα και το χρώμα του δέρματός τους. Και γνωρίζοντας να ξεφεύγουν τις παγίδες, κρατώντας σφικτά κάποιο έμπιστο χέρι δικού τους. Το όνειρό μου μοιάζει ίσως με ένα λούνα-παρκ στο οποίο μπαινοβγαίνουν όλοι κερδισμένοι και χαρούμενοι.

Γιώργο Μόσχο, σ’ ευχαριστούμε πολύ! Θα είμαστε στο πλάι σας!

http://www.0-18.gr/ 

 

Ένας Ερμής μοναδικός…

Ερμής: Ας ξαποστάσουμε λίγο εδώ, Διόνυσε! Πάντα είναι κουραστικά τα ταξίδια για τα μωρά όπως εσύ κι ας είσαι και γιος του Δία! Ουφ, ας στηριχτώ λιγάκι σ’ αυτό το δέντρο. Είσαι και στρουμπουλός και κοψομεσιάστηκα να σε μεταφέρω τόσην ώρα!

Διόνυσος: Ουά, ουά, ουαααααά!

Ερμής: Έλα τώρα, μην κλαις! Σε λίγο φτάνουμε στον Ορχομενό, στη θεία σου την Ινώ και στο θείο σου τον Αθάμαντα, που θα σε φροντίσουν. Στα πούπουλα θα σε μεγαλώσουν!

Διόνυσος: Αγκού, αγκού, φτου!

Ερμής: Καλά, καλά, το ξέρω ότι σου λείπει πολύ η μητέρα σου η Σεμέλη, η όμορφη κόρη του βασιλιά της Θήβας Κάδμου. Μη με γεμίζεις σάλια! Τι να κάνουμε που η θεά  Ήρα είναι τόσο ζηλιάρα; Μόλις μυρίστηκε ότι ο μπερμπάντης ο αντρούλης της αγάπησε τη μαμά σου κι ότι αυτή θα γεννούσε εσένα, της έκανε τη ζωή πατίνι. Εσύ γεννήθηκες πρόωρα κι ο Δίας σ’ έχωσε μέσα στο…μηρό του, για να σε γλυτώσει από βέβαιο χαμό. Τώρα που ξαναγεννήθηκες δυναμωμένος, ανέλαβα εγώ να σε παραδώσω σε καλά χέρια. Κάνε λίγο υπομονή, φτάνουμε!

Διόνυσος: Αααααψού! Ουά ουά!

Ερμής: Μη μου πεις ότι κρυώνεις! Κάτσε να σε σκεπάσω λιγάκι με το μανδύα μου. Όχι, μην κλαψουρίζεις πάλι. Να! Κοίτα, τι ωραίο σταφυλάκι κρατάω στο δεξί χεράκι! Μόλις μεγαλώσεις λίγο, θα το γευθείς και θα ξεχάσεις τη γκρίνια. Τι λέω, μόνο θα το γευθείς; Ξακουστός θεός – προστάτης του αμπελιού, του γλεντιού και του κρασιού θα γίνεις, όλοι στην υγειά σου θα πίνουν! Άντε, πάμε τώρα, αργήσαμε…

Ο Ερμής που κρατάει το μικρό Διόνυσο, είναι ένα από ωραιότερα και πιο γνωστά έργα του περίφημου Αθηναίου γλύπτη Πραξιτέλη. Χρονολογείται στα 330 π.Χ. περίπου (κλασική περίοδος). Βρέθηκε στην αρχαία Ολυμπία, στο χώρο του Ηραίου, ναού αφιερωμένου στη θεά Ήρα. Το υπέροχο αυτό άγαλμα είναι φτιαγμένο από παριανό μάρμαρο και έχει ύψος 2,13 μέτρα. Σήμερα βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας. Το δεξί χέρι του Ερμή λείπει και οι αρχαιολόγοι υποθέτουν ότι ο θεός κρατούσε ένα τσαμπί σταφύλι, που το έδειχνε στο μικρό Διόνυσο, για να τον ευθυμήσει.

Οι δικοί μας ήρωες

  • Παιδιά, τι θα ντυθείτε τις Απόκριες;

Αυτή η ερώτηση πυροδοτεί πάντα ενθουσιώδεις αντιδράσεις και ένα χείμαρρο από παθιασμένες δηλώσεις.

Τα αγόρια: Κυρία, εγώ θα ντυθώ χελωνονινζάκι, πειρατής, Μπάτμαν, κάπταιν Αμέρικα, Σπάιντερμαν…

Τα κορίτσια: Κυρία, εγώ θα ντυθώ πριγκίπισσα Έλσα, βασίλισσα της νύχτας, νεράιδα, Σταχτοπούτα…

  • Μάλιστα. Και γιατί θέλετε να ντυθείτε έτσι; Τι θαυμάζετε σε αυτούς τους ήρωες και τις ηρωίδες;

Σιγή στο ακροατήριο.

  • Παιδιά, ξέρετε τι σημαίνει ήρωας;
  • Ναι, κυρία, είναι κάποιος που πάντα νικάει.
  • Τι νικάει;
  • Τους κακούς!
  • Ποιοι είναι οι κακοί; Γιατί είναι κακοί;

Δεύτερη σιγή στο ακροατήριο. Μετά από σκέψη:

  • Κακοί είναι αυτοί που σκοτώνουν!
  • Τι σκοτώνουν;

Τρίτη σιγή στο ακροατήριο.

  • Τους καλούς!
  • Και αφού είναι καλοί, γιατί τους σκοτώνουν;

Αμηχανία στο ακροατήριο.

  • Εεεε, τους σκοτώνουν γιατί είναι κακοί!

Η κυρία Εύη κάνει μια γκριμάτσα χωρίς λόγια. Αυτή η κυρία δεν καταλαβαίνει τι της λέμε. Έγινε δασκάλα, αλλά είναι πολλά αυτά που δεν ξέρει. Κι όλο έχει απορίες. Κι όλο μας μπερδεύει. Δεν είναι καθόλου…κουκουβάγια (ξέρετε, το σοφό πουλί…). Μάλλον μπούφος είναι! Και πολύ επίμονη. Και μας λέει κάτι πολύ παράξενα πράγματα, ώρες ώρες. Και της αρέσει να παίζει την κολοκυθιά, ή μάλλον να παίζει με τα νεύρα μας.

  • Ελάτε, παιδιά, ας συγκεντρωθούμε λίγο. Για να τα πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Θα σας ρωτήσω κάτι. Αφού σας αρέσει να ντύνεστε ήρωες, γιατί προτιμάτε να ντυθείτε Σπάιντερμαν και όχι…Ηρακλής ας πούμε; Δεν έκανε ο Ηρακλής σπουδαία κατορθώματα; Δεν ήταν αρκετά…ήρωας;

Τα αγόρια παίρνουν φωτιά.

  • Ναι, ναι, κυρία, έκανε τους 12 άθλους. Σκότωσε ένα άγριο λιοντάρι, τη Λερναία Ύδρα…
  • Είδατε; Μήπως δεν σας αρέσει η στολή του; Εντάξει, ήταν λίγο ελαφριά ντυμένος για χειμώνα, αλλά μπορείτε να ρίξετε κι ένα μπουφανάκι επάνω από τη λεοντή. Να βάλετε και καμιά ζεστή καλτσούλα μέσα από τα σανδάλια. Θα φορέσετε και μια περούκα με φουντωτά μαλλιά, θα κρατάτε και ρόπαλο (ψεύτικο βέβαια, πλαστικό) και φαρέτρα με βέλη (κατά προτίμηση καθόλου δηλητηριασμένα). Ούτε γάτα ούτε ζημιά! Θα είστε κούκλοι. Δεν είναι καλύτερη μεταμφίεση από τα…χελωνονιτζάκια;

Αρχίζουν να το σκέφτονται. Μερικοί θερμόαιμοι που πάνε καράτε και μαζεύουν τις χρωματιστές ζώνες με τη σέσουλα, σηκώνονται και δείχνουν τις κινήσεις που ταιριάζουν στην περίσταση, κρατώντας ευτυχώς αποστάσεις ασφαλείας μεταξύ τους. Τα κορίτσια δείχνουν να βαριούνται.

  • Κι εσείς, καλές μου, δεν θα σας άρεσε αντί για πριγκίπισσες Έλσες να ντυθείτε…Αφροδίτες, ας πούμε; Να είστε οι ομορφότερες του κόσμου; Και θεές; Και μη νομίσετε ότι ήρωες και ηρωίδες υπάρχουν μόνο στη μυθολογία. Μεγαλώνοντας θα μάθετε για ήρωες και ηρωίδες που υπήρξαν στην πραγματικότητα και έγραψαν ιστορία…Και όλοι εμείς καθόμαστε τώρα στα καρεκλάκια μας χαλαρά και όμορφα και λέμε τι θα ντυθούμε τις Απόκριες, επειδή εκείνοι φέρθηκαν σαν αληθινοί ήρωες…
  • Ναι, καλέ κυρία, αλλά δεν πουλάνε τέτοιες στολές!, πετιέται το… πρακτικό πνεύμα της παρέας.
  • Και ποιος σας είπε ότι όλα πουλιούνται και αγοράζονται σε αυτή τη ζωή; Γιατί τα έχουμε τα χεράκια μας; Το ξέρετε ότι και τα χέρια μας μπορούν και φτιάχνουν ποιήματα; Ότι μπορούν και κάνουν τέχνη; Έτσι προκύπτουν τα χειροποίητα πράγματα και οι χειροτεχνίες. Που είναι μοναδικά και ξεχωριστά έργα, γιατί γίνονται με αγάπη και έχουν την προσωπική σφραγίδα, την έμπνευση εκείνου που τα φτιάχνει. Τα παλιά τα χρόνια οι άνθρωποι μασκαρεύονταν με ό,τι υπήρχε στο σπίτι τους και στη φύση, δεν τα είπαμε; Τη φαντασία και το μεράκι δεν τα βρίσκετε σε κανένα μαγαζί. Ούτε τους αληθινούς ήρωες και ηρωίδες…Αλλά δεν μου είπατε τελικά, τι σημαίνει ήρωας;

Άντε πάλι! Θα μας σκάσει αυτή η κυρία Εύη. Ήρωες είμαστε εμείς που καθόμαστε τόση ώρα και την ακούμε να μας κάνει φιλοσοφική συζήτηση, ακόμη δεν κλείσαμε τα 6, χωρίς να μας πιάσει λόξιγκας, φαγούρα στον ποπό και κρίση ασταμάτητου ροχαλητού.

  • Λοιπόν, λοιπόν;

Επιστροφή της σιωπής και της αμηχανίας στο ακροατήριο.

  • Ωραία, ας το ανακαλύψουμε μαζί. Τι χαρακτηριστικά νομίζετε ότι πρέπει να έχει ένας ήρωας; Ας αρχίσουμε από τα αγόρια. Για πείτε μου, κύριοι, πως φαντάζεστε τον ήρωά σας; Τον δικό σας ήρωα, που κανένας πριν από σας δεν τον έχει σκεφθεί. Θα αρχίσω τη φράση και όποιος σκεφτεί κάτι που μπορεί να την ολοκληρώσει βγάζοντας νόημα, θα σηκώνει το χέρι του, θα παίρνει το λόγο και θα μας λέει. Πάμε, λοιπόν!
  • Ο δικός μας ήρωας είναι…
  • Πολύ έξυπνος! Καλός άνθρωπος! Ευγενικός!
  • Ο δικός μας ήρωας κάνει…τι κάνει;
  • Κάνει αστεία και γελάει με τα παιδιά! Και περιμένει τη σειρά του!
  • Ο δικός μας ήρωας ζει…
  • Σε μια σπηλιά, στο πιο ψηλό βουνό!
  • Ο δικός μας ήρωας λέει…
  • Στους κακούς: εσένα θα σου άρεσε να σου φέρονται άσχημα; Και τους κάνει καλούς, γιατί καταλαβαίνουν το λάθος τους!
  • Ο δικός μας ήρωας φοράει…
  • Κράνος για να μη χτυπάει το κεφάλι του, μπότες, γάντια, πανοπλία, για να προστατεύεται!
  • Ο δικός μας ήρωας έχει…
  • Ένα σπαθί για να κόβει την πίτσα! Φίλους στρατιώτες και ιππότες για να τον βοηθούν να κάνει το καλό!
  • Ο δικός μας ήρωας ταξιδεύει…
  • Με ένα σκύλο που όταν πατάει στεριά γίνεται αυτοκίνητο κι ένα τσιτάχ που όταν μπαίνει στη θάλασσα γίνεται πλοίο!
  • Ο δικός μας ήρωας τρώει…
  • Πίτσα, φρούτα, καρότα, ψάρια και κρέας αλλά μόνο υγιεινό!
  • Είστε καταπληκτικοί! Ο ήρωάς σας είναι πραγματικά υπέροχος και ξεχωριστός. Είδατε ότι δεν μοιάζει με κανέναν από αυτούς που δείχνει η τηλεόραση και πουλάνε τα μαγαζιά; Μπράβο σας!

Τα αγόρια καμαρώνουν απολύτως…ηρωικά. Ένα μικρό σούσουρο δημιουργείται, που όμως αμέσως καταλαγιάζει, για να ακούσουν τι θα πουν τα κορίτσια…

  • Ας πάμε στις κυρίες τώρα. Για πείτε μου, κορίτσια, εσείς πως φαντάζεστε την ηρωίδα σας; 
  • Η ηρωίδα μας είναι…
  • Ξανθιά! Ανυπόμονη! Άτακτη!
  • Η ηρωίδα μας φοράει…
  • Γόβες, φόρεμα, μάσκα. Και μια κόκκινη μαγική μπέρτα, που όποτε θέλει τη μεγαλώνει ή τη μικραίνει, την ψηλώνει ή την κονταίνει (την ηρωίδα)!
  • Η ηρωίδα μας έχει…
  • Ένα πουλάκι ροζ να το χαϊδεύει και μια κουκουβάγια να τη συμβουλεύει!
  • Η ηρωίδα μας ζει…
  • Σ’ ένα κάστρο μέσα στο δάσος!
  • Η ηρωίδα μας κάνει…
  • Φαγητό (είναι πολύ καλή μαγείρισσα), που μετά το μοιράζει στους φτωχούς ανθρώπους! Τους δίνει και λεφτά!
  • Η ηρωίδα μας λέει…
  • Τραγούδια και παραμύθια στα παιδιά!
  • Η ηρωίδα μας ταξιδεύει…
  • Παντού, με τη γάτα της, που μεταμορφώνεται σε όποιο μεταφορικό μέσο θέλει!
  • Η ηρωίδα μας τρώει…
  • Απ’ όλα! Και γλυκά!
  • Είστε υπέροχες! Η ηρωίδα σας είναι πραγματικά υπέροχη και ξεχωριστή. Είδατε ότι δεν μοιάζει με καμία από αυτές που δείχνει η τηλεόραση και πουλάνε τα μαγαζιά; Μπράβο σας!

Τα κορίτσια κρυφογελάνε όλο νάζι. Η τάξη είναι έτοιμη να δημιουργήσει το δικό της ήρωα και ηρωίδα όχι μόνο με το νου, αλλά και με τα χέρια. Η κυρία Εύη δεν χάνει την ευκαιρία…

  • Λοιπόν, ας χωριστούμε σε δύο ομάδες. Θα φτιάξουμε τον ήρωα και την ηρωίδα της τάξης μας με χαρτόνι, ψαλίδι, κόλλα, πινέλα, νερομπογιές, διαφορετικής υφής χρωματιστά χαρτιά και μπόλικο κέφι και φαντασία! Θέλετε;
  • ΝΑΙ!!!!!!DSCN8474 (2)DSCN8509 (2)

 

Ταξίδι στα (κ)λεφτά!

1neb10bΈβγαινα προχτές από το Νομισματικό Μουσείο, μονολογώντας ότι καμία σχέση δεν έχουν αυτά που νόμιζα, με το κεφάλαιο νόμισμα. Ήμουν εντυπωσιασμένη από τον πλούτο και την ποικιλία των εκθεμάτων που αντίκρισα. Τη μαγική λέξη «κεφάλαιο» φαίνεται πως άκουσε ένας χρηματιστής, που τυχαία περπατούσε δίπλα μου και με πήρε στο κατόπι, μιλώντας μου για επενδύσεις.

  • «Δεν έχω λεφτά χρυσέ μου άνθρωπε, πήγαινε να τα πεις σε κανένα εφοπλιστή», του είπα.
  • «Αν διαθέτετε περιουσία σε πλάκες χρυσού, έχω να σας συστήσω έναν εξαίρετο τραπεζίτη», επέμεινε εκείνος.
  • «Όσο για τραπεζίτες, διαθέτω όσους μου χρειάζονται και μερικοί θέλουν και σφράγισμα. Τους φρονιμίτες δεν έβγαλα ακόμη, γι’ αυτό δεν έχω φρονιμέψει, λέει η γιαγιά μου», απάντησα μπας και τον ξεφορτωθώ.
  • «Αγαπητή μου, των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν! Γι’ αυτό σε συμβουλεύω να τοποθετήσεις τα χρήματά σου σε μετοχές «Μαυρέξ- Χρυσαφέξ», συνέχισε αυτός απτόητος.

Δεν ξεκόλλαγε με τίποτα. Μου είχε πάρει το κεφάλι με τις τιμές της Σοφοκλέους, που όλο τραμπαλίζονται και πέφτουν και τσακίζονται. Ζαλισμένη όπως ήμουνα, δεν την είδα την άτιμη τη μπανανόφλουδα…

Όταν άνοιξα τα μάτια μου, το πρώτο πλάσμα που αντίκρισα, ήταν ένας πανέμορφος νεαρός με σγουρά μαλλιά κι αστραφτερά μάτια.

  • «Είσαι καλύτερα τώρα Βαγγελίτσα; Μ’ ανησύχησες λιγάκι», μου είπε με χαμόγελο.
  • «Καλά είμαι, μόνο που θέλω λίγο ξεσκόνισμα. Με την τούμπα, βλέπεις, που έφαγα, προσγειώθηκα κατευθείαν πάνω στα χαντάκια…εεε στα έργα του δημάρχου», απάντησα μουδιασμένα, ενώ ταυτόχρονα αγωνιζόμουν να θυμηθώ που τον ξέρω εγώ αυτόν τον κούκλο.
  • «Μην κουράζεσαι», διάβασε τη σκέψη μου ο ωραίος. «Είμαι ο Ερμής».
  • «Ποιος Ερμής; Του Πραξιτέλη;» ρώτησα με μάτια γουρλωμένα από την έκπληξη.
  • «Όχι βέβαια! Τα αγάλματα, ως γνωστόν, δε μιλάνε. Έχεις την τιμή να συνδιαλέγεσαι με τον ίδιο το θεό Ερμή αυτοπροσώπως», είπε και ελάλησε εκείνος.

HermesΜεταξύ μας, με τέτοια κορμοστασιά, μόνο θεός θα μπορούσε να είναι! Τύφλα να έχει ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο κι ο Μπραντ Πιτ μαζί!, σκέφτηκα εμφανώς ταραγμένη, ψελλίζοντας ένα…

  • «Δεν καταλαβαίνω»…
  • «Καθόμουν στην Ακρόπολη κι έπινα ένα σφηνάκι νέκταρ, όταν είδα το μπλέξιμό σου με το χρηματιστή κι είπα να έρθω να βοηθήσω. Τι λες, ξεκινάμε; Σου έφερα κι ένα ζευγάρι φτερωτά σανδάλια ίδιο με το δικό μου. Το κρατάω εφεδρικό για τις μέρες που ο Δίας έχει τις κακές του και μας μουλιάζει στη βροχή. Φόρα το και φύγαμε», είπε και μου έκλεισε το μάτι με νόημα.
  • «Να πάμε που κύριέ μου, παρντόν, θεέ Ερμή»;
  • «Μα για εξερεύνηση στον κόσμο του χρήματος. Αυτό δεν ήθελες; Με ποιον άλλο θα έκανες ένα τέτοιο ταξίδι και μάλιστα τσάμπα; Εγώ, ο Ερμής ο Μαντατοφόρος, ο τετραπέρατος θεός της επικοινωνίας και του εμπορίου, προσφέρομαι να σε συνοδεύσω αφιλοκερδώς στην πιο κερδοφόρα εμπειρία της ζωής σου»!
  • «Δηλαδή αν…πεταχτώ μαζί σου στα θησαυροφυλάκια διαφόρων τόπων και χρόνων, θα τα πληρωθώ ακριβότερα τα άρθρα που θα γράψω για την εφημερίδα»; ρώτησα με ύφος Σκρουτζ Μακ Ντακ.
  • «Λοιπόν, μ’ αρέσεις, είσαι καλή διαπραγματεύτρια. Έλα μαζί μου και θ’ αποζημιωθείς με το παραπάνω», γέλασε εκείνος και μου άπλωσε το χέρι.

Εσείς τι θα κάνατε, αν σας καλούσε σε εκδρομή με όλα τα έξοδα πληρωμένα ολόκληρος θεός και μάλιστα όμορφος σα φωτομοντέλο (έστω και…αρχαίο); Εγώ έδεσα καλά στα πόδια μου τα εφεδρικά φτερωτά σανδάλια κι… απογειώθηκα μαζί του. Και τι δεν είδα και τι δεν έμαθα! 

Μανούλα, θέλω χαρτζιλίκι σε «μανίλας»!

Στη Νιγηρία χρησιμοποιούνταν κάτι μπρούτζινα βραχιόλια που ονομάζονται «μανίλας» και χρησιμοποιούνταν στις εμπορικές συναλλαγές των ιθαγενών από το 15ο αιώνα. Τα αυθεντικά «μανίλας» είχαν απίθανα μεγάλο μέγεθος, μέχρι που έβαλαν κι εδώ το χεράκι τους οι Ευρωπαίοι κατακτητές και έφτιαξαν χιλιάδες μικρά, για να μην τους πέφτει και η μέση όταν έκαναν εμπόριο στην περιοχή. Άλλα παράξενα νομίσματα της Αφρικής ήταν οι πένες «κίσι», κάτι λεπτές, σιδερένιες βέργες. Κυκλοφορούσαν στη Λιβερία μέχρι και τη δεκαετία του 1950!Macassans-at-Victoria

Φτερά και πούπουλα!

Για τα πιο ασυνήθιστα νομίσματα μας πληροφορεί στα απομνημονεύματά του ο Τζέιμς Κουκ, τολμηρός θαλασσοπόρος και εξερευνητής της Ταϊτής, της Νέας Γουϊνέας, της Νέας Ζηλανδίας, αλλά και της Χαβάης, στις δεκαετίες 1760 και 1770. Στην Πολυνησία, ως χρήματα χρησιμοποιούνταν τα «γουέταπαπ», ελληνιστί…φτερά! Γενικά, κυκλοφορούσαν νομίσματα κομμένα κατευθείαν…από τη φύση, όπως οι χάντρες, τα πούπουλα, και τα κοχύλια, τα οποία χρησίμευαν και για στολίδια. Τα μικρά κόκκινα πούπουλα από κοτόπουλα, με τα οποία έφτιαχναν γιρλάντες μήκους έως και 10 μέτρων, ήταν το πολυτιμότερο νόμισμα για τους ιθαγενείς στα Νησιά του Σολομώντα: τα χρησιμοποιούσαν μόνο στις σπουδαίες τελετές, δηλαδή στις αγορές κανό και στους γάμους!

Πόσο πάει η καραμπίνα, ουγκ;

Ένα άλλο παράξενο είδος χρήματος ήταν τα δέρματα και οι γούνες των ζώων, που συναντήσαμε στην Αμερική του 19ου αιώνα. Όταν οι Ινδιάνοι ήθελαν να αγοράσουν τουφέκια, κυριολεκτικά τα χρυσοπλήρωναν, δίνοντας σε αντάλλαγμα γούνες κάστορα, για την πραγματική αξία των οποίων (φυσικά) δεν τους ενημέρωναν τα «χλωμά πρόσωπα». Αλλά και οι Εσκιμώοι, όταν πήγαιναν για «χοντρά» ψώνια, έπαιρναν μαζί τους τα λεγόμενα «πάρκας», δηλαδή τα γουναρικά τους σε συσκευασία πακέτου! Μέχρι και το 1409, έκαναν τις αγοραπωλησίες τους χρησιμοποιώντας δέρματα κουναβιού.De_batz

Χρήμα που τσουλάει…

Το πιο απίστευτο νόμισμα, ωστόσο, (αν εξαιρέσουμε τα ανθρώπινα κρανία που χρησιμοποιούσε στις… ανατριχιαστικές συναλλαγές της μια φυλή κανιβάλων στη Σουμάτρα) ήταν οι πέτρινες ρόδες των ιθαγενών του νησιού Γιαπ, στον Ειρηνικό ωκεανό. Φανταστείτε να θες να πας στη λαϊκή και να πρέπει να προπονείσαι μήνες πριν στην άρση βαρών, μπας και καταφέρεις να κουβαλήσεις, χωρίς μπουλντόζα, τα…ψιλά σου. Μιλάμε για δίσκους από ασβεστόλιθο, με διάμετρο μέχρι και τέσσερα μέτρα! Όσο πιο σημαντική η πληρωμή, τόσο πιο…βουνό ήταν το χρήμα. Οι πλούσιοι του χωριού έπαιρναν πόζα και στέκονταν καμαρωτοί-καμαρωτοί δίπλα στ’ αγκωνάρια τους!

Παράξενα κι όμως αληθινά!

Σημειώστε ακόμη ότι ρόλο νομισμάτων έπαιξαν κατά καιρούς τα εξής απίθανα υλικά και αντικείμενα: τα βοοειδή (Κένυα), το ρύζι και οι γλώσσες τίγρεων (Καμπότζη), οι ράβδοι αλατιού (Ανατολική Αφρική), τα τσιμπιδάκια μαλλιών (Ινδία), οι αλιγάτορες (Μαλαισία), τα πλεχτά κιλίμια (Αγκόλα), τα υφάσματα (Σουδάν), τα πέταλα (Κίνα), ο καπνός (Αμερική), η ουρά του ελέφαντα (Αφρική), τα αβγά (Γουατεμάλα), τα καμάκια ψαρέματος (Αμαζονία) και τα κραγιόν (Βιετνάμ)!

Μην είδατε το…Μίδα;

Β.Α.: «Πολύ ενδιαφέρον ήταν το σεργιάνι μας στην Αφρική, την Ασία και την Αμερική. Τι θα έλεγες, ω Ερμή, να επιστρέψουμε στα πάτρια εδάφη, στην Ευρώπη και στην ωραία μας Ελλάδα; Πεθύμησα τα ντολμαδάκια της μαμάς μου»!

ΕΡΜΗΣ: «Ξέρεις τι μου θύμισες τώρα; Το πόσο μας λαχτάρησε ο πατέρας μου ο Δίας, όταν ερωτεύτηκε την Ευρώπη, την πανέμορφη κόρη του Αγήνορα, βασιλιά της Φοινίκης, απ’ την οποία πήρε το όνομά της η ομώνυμη ήπειρος. Δεν κρατιότανε με τίποτα! Σωστός ταύρος έγινε για να την κατακτήσει, κατάλευκος σαν το χιόνι, με μια ασημένια βούλα στο κούτελο και με κέρατα ολόχρυσα».ευρωπη_1

Β.Α.: «Και…καπάκι έγινε κι η Ήρα καταπράσινη σαν το μπιζέλι από τη ζήλια της»!

ΕΡΜΗΣ: «Δε λέω, είναι κομματάκι μπερμπάντης ο πατέρας, αλλά έχει και την πλάκα του! Μηχανεύεται απίθανα πράγματα για να περνάει πάντα το δικό του».

Β.Α.: «Εμένα λένε Ανησυχίδου, αλλά κι ο Δίας δεν πάει πίσω. Ξέρεις τι τραβάμε στο σχολείο, όποτε έχουμε μυθολογία; Άντε να θυμάσαι απέξω με ποια νύμφη, βασίλισσα, ή θεά έκανε τον τάδε γιο και τη δείνα κόρη. Αλήθεια, εκείνος δε μπερδεύεται; Τα καταφέρνει να σας θυμάται όλους με τα βαφτιστικά σας ονόματα, ή κάθε φορά που κάποιος ή κάποια του…θυμίζει κάτι, τον ή την αποκαλεί χαϊδευτικά απλώς «παιδί μου»;

ΕΡΜΗΣ: «Μα τι σόι αρχηγός των θεών θα ήταν βρε Βαγγελίτσα, αν δε διέθετε εκτός των άλλων και καλή μνήμη»;

Β.Α.: «Σωστό κι αυτό. Για πες μου τώρα, που λες να προσγειωθούμε σήμερα, για να ψάξουμε για νομίσματα»;

ΕΡΜΗΣ: «Το πρόγραμμα σήμερα περιλαμβάνει ολίγη Αρχαιότητα, ολίγη εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ολίγα Ρωμαϊκά και Βυζαντινά χρόνια».

Β.Α.: «Ολίγα απ’ όλα δηλαδή! Θαύμα, το βγάλαμε πάλι το μεροκάματο. Αισθάνομαι περήφανη ως ιπτάμενη ερευνήτρια. Θα ζητήσω και το επιπλέον επίδομα που αντιστοιχεί στα βαριά και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Αρκετή υγρασία έχει εδώ ψηλά στα σύννεφα…».Rodos

Αρχαίες αξίες

Η Μικρά Ασία είναι η πατρίδα των πρώτων ελληνικών νομισμάτων, που άρχισαν να κόβονται στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ., με ιδιαίτερη προτίμηση αρχικά στο ήλεκτρο (κράμα χρυσού και ασημιού) και αργότερα στο ασήμι ως υλικό κατασκευής. Και τι δεν είχαν επάνω τους: από κουκουβάγιες, φώκιες και θαλάσσιες χελώνες, μέχρι χταπόδια, φτερωτά άλογα, μήλα, τριαντάφυλλα, καράβια, έντομα και…κεφάλια θεών! Τρεις από τις αρχαίες ελληνικές πόλεις-κράτη συναγωνίζονταν στο εμπόριο και στην ίδρυση αποικιών: η Αθήνα, η Κόρινθος και η Αίγινα. Η κάθε μία απεικόνιζε τα δικά της σύμβολα στα νομίσματά της. Θαυμάστε τις αθηναϊκές «γλαύκες», τους κορινθιακούς στατήρες με τον Πήγασο, το φτερωτό άλογο που εξημέρωσε ο ήρωας Βελλεροφόντης, αλλά και τις Αιγινίτικες «χελώνες». Κατά τη διάρκεια του 5ου αιώνα π.Χ. του λεγόμενου Χρυσού της Αιώνα, η Αθήνα, εκμεταλλευόμενη και τα πλούσια μεταλλεία του Λαυρίου, είδε την περίφημη «γλαύκα» (=κουκουβάγια) της να επικρατεί ως νόμισμα στη Μεσόγειο, υποσκελίζοντας τα διάφορα τοπικά νομίσματα. Αυτό κράτησε μέχρι και την υποταγή της στους Σπαρτιάτες, κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο (431-404 π.Χ.).nomisma_xelonaki_b1Athina

Αλεξάνδρου του Μεγάλου το…νόμισμα!

Τι να πρωτοπεί κανείς για έναν άνθρωπο που στα τριάντα του χρόνια ήταν κοσμοκράτορας και λατρευόταν σα θεός; Φαίνεται ότι το επίθετο «Μέγας» δεν το ενέπνευσαν μόνο οι στρατιωτικές του ικανότητες. Γνωρίζετε ότι η νομισματοκοπία ήταν σημαντικό κομμάτι της πολιτικής του; Έκοψε και κυκλοφόρησε δικά του νομίσματα, που σύντομα απέκτησαν τόσο πραγματική όσο και συμβολική αξία, απεικονίζοντας αρχαίους θεούς όπως το Δία, την Αθηνά, τον Απόλλωνα και τη φτερωτή θεά Νίκη, ή ήρωες, όπως τον Ηρακλή. Παράλληλα, επέτρεψε την κυκλοφορία των τοπικών νομισμάτων στις χώρες που κυρίευσε, για να κερδίσει τη συμπάθεια και τη συνεργασία των λαών τους. Για ένα ολόκληρο αιώνα μετά το θάνατό του, το 323 π.Χ., τα «αλεξανδρινά» νομίσματα συνέχιζαν να κυκλοφορούν, με προσωπογραφία είτε του ιδίου είτε μεταγενέστερων ηγεμόνων που έπαιρναν την «πόζα» που εκείνος εισήγαγε: το κεφάλι να κοιτάζει ψηλά, στεφανωμένο με το διάδημα, μια λευκή ταινία δηλαδή, σύμβολο της βασιλικής εξουσίας. Πρόκειται για τις περίφημες «ελληνιστικές κεφαλές».alexandros_1Alexandros

caesar_aeneas_deneid-brutus-coinΡωμαϊκά δεινά…και δηνάρια

Μια στοργική λύκαινα έθρεψε με το γάλα της δύο βρέφη, το Ρωμύλο και το Ρώμο, που βρήκε εγκαταλειμμένα στις όχθες του ποταμού Τίβερη. Όταν μεγάλωσε ο Ρωμύλος, ίδρυσε μια πόλη που βαφτίστηκε Ρώμη και για αρκετά χρόνια ήταν ακμαία και δυνατή, όπως μαρτυρούσε και τ’ όνομά της. Αργότερα, όμως, με όλους αυτούς τους αδίστακτους αριστοκράτες και στρατιωτικούς που αλληλοσκοτώνονταν για την εξουσία και τα πλούτη της, η ιστορική αυτή πόλη από Ρώμη έγινε…μύλος. Το πρώτο ρωμαϊκό νόμισμα κόπηκε το 280 π.Χ. περίπου. Είχαν προηγηθεί οι ράβδοι και οι δίσκοι από μπρούντζο, με παραστάσεις ρωμαϊκών θεών όπως ο Ιανός και ο Ερμής, ή ζώων, κατά προτίμηση αγελάδων! Νόμισμα-σύμβολο της ακμής της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ήταν το ασημένιο δηνάριο, αλλά μέχρι να καταλήξουν σε αυτό οι εκάστοτε ηγεμόνες της μιμήθηκαν, ή και υιοθέτησαν πολλά από τα νομίσματα των ελληνικών πόλεων. Από το 133 π.Χ. περίπου ξεκίνησε η παρακμή. Κάθε αυτοκράτορας θεωρούσε απαραίτητη προϋπόθεση εδραίωσης της κυριαρχίας του να κόβει νομίσματα με τη …φάτσα τόσο τη δική του, όσο και των συγγενών του. Την τακτική αυτή εγκαινίασε ο Ιούλιος Καίσαρ κι ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους δολοφονήθηκε το 44 π.Χ.. Οι διάδοχοί του, ωστόσο, και μάλιστα ο «επιστήθιος φίλος» και ένας από τους δολοφόνους του, ο Βρούτος, δεν παρέλειψαν να τον μιμηθούν κατά γράμμα!

VyzantiosolidosΟι βυζαντινοί σόλιδοι

Τη ρωμαϊκή «μόδα» της απεικόνισης των αυτοκρατορικών πορτρέτων στα νομίσματα συνέχισαν με ζήλο και οι Βυζαντινοί ηγεμόνες. Ο χρυσός σόλιδος υπήρξε το νόμισμα-σύμβολο της ακμής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Μέχρι το 13ο αιώνα κυριάρχησε στις εμπορικές συναλλαγές, ταξιδεύοντας από τη Μεσόγειο μέχρι τη Σκανδιναβία. Το 539 μ.Χ. ο Ιουστινιανός προχώρησε σε μια σημαντική καινοτομία: διέταξε να αναγράφεται στα νομίσματα το έτος κοπής τους, το οποίο οριζόταν σε σχέση με το έτος βασιλείας του εκάστοτε αυτοκράτορα. Τα νομίσματα αυτής της εποχής απηχούν τη μεγάλη επίδραση, που άρχιζε να ασκεί σε κάθε τομέα της ζωής η χριστιανική θρησκεία. Το «Χριστόγραμμα» (τα αρχικά του ονόματος του Ιησού Χριστού), διάφοροι τύποι σταυρών, οι άγγελοι, αλλά και οι μορφές της Παναγίας και του Παντοκράτορα κοσμούν, σε συνδυασμό πάντα με τις μορφές των αυτοκρατόρων, τα χρυσά βυζαντινά νομίσματα. Η περιεκτικότητά τους σε χρυσό και επομένως και η αγοραστική τους δύναμη, όλο και μειωνόταν, καθώς οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι για την αντιμετώπιση εξωτερικών και εσωτερικών εχθρών, εξάντλησαν τη βυζαντινή οικονομία. Τη χαριστική βολή έδωσε η άλωση της Κωνσταντινούπολης πρώτα από τους Φράγκους (1204) και ύστερα από τους Σελτζούκους Τούρκους (1453).drachm2

Η κυρά μας η…Δραχμή!

Β.Α.: «Αααψού!, το είπα εγώ ότι θα πουντιάσω. Αλλά καλά να πάθω, αφού μονίμως πετάω στα σύννεφα…»

ΕΡΜΗΣ: «Χειμώνας είναι βρε Βαγγελίτσα! Είμαστε στο πνεύμα της εποχής.

Β.Α.: «Ναι, αααψού, αλλά εσένα δεν έχει γίνει η μύτη σου σα μελιτζάνα από το φύσημα! Μα τι λέω, Θεέ μου, παθαίνουν συνάχι οι θεοί»;

ΕΡΜΗΣ: «Σου θυμίζω ότι με λένε Ερμή κι έχω καρδιά…θερμή»!

Β.Α.: «Αρχίσαμε και τα λογοπαίγνια τώρα; Αλήθεια, τι σου ήρθε και ονόμασες το προηγούμενό μας άρθρο «Μην είδατε το Μίδα»;

ΕΡΜΗΣ: Το περίμενα ότι θα με ρωτούσες κυρία Περίεργη με τη μελιτζανιά τη μύτη. Ο τίτλος ήταν η αφορμή για να σου πω την ιστορία αυτού του χαζούλιακα.

Β.Α.: Χαζούλιακας ο Μίδας, κοτζάμ βασιλιάς της Φρυγίας; Αυτός δεν ήταν που τσάκωσε το Σειλινό, γνωστό μπεκρόμουτρο,…συγνώμη, ακόλουθο ήθελα να πω του θεού Διόνυσου, να περιπλανιέται άσκοπα στα δάση, τον περιμάζεψε στο παλάτι του και τον περιποιήθηκε με όλες τις τιμές;

ΕΡΜΗΣ: Ακριβώς. Και για να τον ανταμείψει ο αγαπητός συνάδελφος και θεός του κρασιού, είπε στο Μίδα να ζητήσει ό,τι ποθεί η ψυχούλα του και θα το έχει.king-midas-2-17czsct

Β.Α.: Κι ο αχόρταγος ο Μίδας ζήτησε ό,τι πιάνει να γίνεται χρυσάφι!

ΕΡΜΗΣ: Ενημερωμένη σε βρίσκω, παρά το νεαρόν της ηλικίας σου. Αλλά το ζουμί είναι στο τι έγινε μετά…

Β.Α.: Ξέρω, ξέρω! Ο Μίδας πήγε να λουστεί: χρυσές έγιναν οι σταγόνες του νερού που τον άγγιξαν. Πήγε να φάει: χρυσές γίνονταν οι μπουκιές του. Πήγε να αγκαλιάσει την κόρη του: χρυσή έγινε κι αυτή. Και τότε κατάλαβε το λάθος του. Και πήρε φόρα να χτυπήσει το κεφάλι του στον τοίχο!…

ΕΡΜΗΣ: Ζήτησε από το Διόνυσο να πάρει πίσω το δώρο του. Κι εκείνος του είπε να πάει να ξεπλυθεί στον ποταμό Πακτωλό.  Έτσι ο Μίδας γιατρεύτηκε από την απληστία του, αφού πήρε το μάθημά του και ο Πακτωλός έγινε ποτάμι χρυσοφόρο.

Β.Α.: Δε μου λες, ω Ερμή, γίνεται να μου γνωρίσεις κι εμένα το θεό Διόνυσο; Δε θα του ζητήσω τόσο δύσκολα πράγματα. Μόνο να μετατρέψει όλα τα σκουπίδια που βρωμάνε στις χωματερές, σε …ευρώ. Πανεύκολο για ένα θεό!

ΕΡΜΗΣ: Σύνελθε Βαγγελίτσα! Ετοιμάσου, γιατί φεύγουμε. Σήμερα μας έχει καλεσμένους στην ιστορία της η κυρά μας η…Δραχμή! Θα δεις και κάποια χαρτονομίσματα, τα οποία αναμφισβήτητα κοσμώ με την παρουσία μου…φοινικας_Καποδιστρια

Από το Φοίνικα στη Δραχμή

Μετά τα γρόσια, τους παράδες και τους…πασάδες της Τουρκοκρατίας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, πρώτος κυβερνήτης του ελληνικού κράτους, κόβει το νέο εθνικό νόμισμα: είναι ο ασημένιος Φοίνικας, που υποδιαιρείται σε 100 χάλκινα λεπτά. Το 1833 «γεννιέται» η ασημένια δραχμή (η λέξη δραχμή προέρχεται από το αρχαίο ρήμα «δράττομαι», που σημαίνει: αυτό που χωράει σε μια χούφτα), που επίσης υποδιαιρείται σε 100 λεπτά. Η Ελλάδα έχει τώρα βασιλιά τον Βαυαρό πρίγκιπα Όθωνα. Το 1841 ιδρύεται η «Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος» και συμφωνεί με το κράτος να κυκλοφορήσει χάρτινες δραχμές, με τον όρο να έχει στα θησαυροφυλάκιά της το ακριβές αντίτιμό τους σε χρυσά και αργυρά νομίσματα. Τυπωμένα στη Γαλλία από τη μία μόνο όψη τους, τα χαρτονομίσματα μπαίνουν στη ζωή των Ελλήνων.1049

Η…«προγιαγιά» της ΕΟΚ

Η χάρτινη δραχμή εδραιώνει σιγά-σιγά την παρουσία της, τυπώνεται και από τις δύο πλέον όψεις στην Αγγλία και στις ΗΠΑ και στολίζεται με σύμβολα και ζωγραφιές. Βρισκόμαστε στο έτος 1863, στην Ελλάδα ανήκουν πλέον και τα Ιόνια νησιά και βασιλιάς είναι ο Δανός πρίγκιπας Γεώργιος Α΄. Το 1867, η Γαλλία, η Ιταλία, το Βέλγιο και η Ελβετία δημιούργησαν τη Λατινική Ένωση, «εξίσωσαν» δηλαδή τα νομίσματά τους, για να διευκολύνουν το εμπόριο και την οικονομική τους ανάπτυξη. Την περίοδο της συμμετοχής της σε αυτήν την Ένωση, η Ελλάδα κυκλοφόρησε τις «Νέες Δραχμές», τυπώνοντας στα χαρτονομίσματα ένα κεφαλαίο Ν, σαν αυτό που κολλάνε στο πίσω τζάμι του αυτοκινήτου τους οι νέοι οδηγοί.xarilaos-trikoupis-dystyxos-eptoxeusamen-1893-500

«Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»!…

δήλωσε το 1892 μπροστά στην κατάπληκτη Βουλή ο πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης.  Ήταν μια περίοδος που το ελληνικό κράτος προσπαθούσε να ορθοποδήσει και να ολοκληρώσει μεγάλα έργα υποδομής (οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, διώρυγα της Κορίνθου, ταχυδρομικές και τηλεγραφικές υπηρεσίες, κ.ά.), παίρνοντας συνεχώς δάνεια από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μέχρι που το έπνιξαν τα χρέη και το κανόνι…έσκασε! Το 1909, το τιμόνι της χώρας παίρνει στα χέρια του ο Ελευθέριος Βενιζέλος και βάζει πλώρη για το όραμα της «Μεγάλης Ελλάδας». Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων (1912-13) απελευθερώνονται και γίνονται και πάλι ελληνικές η Μακεδονία, η Ήπειρος, τα νησιά του βορείου Αιγαίου και η Κρήτη. Ακολουθούν οι μαύρες σελίδες της Μικρασιατικής καταστροφής (1922) με τις τραγικές της συνέπειες, την προσφυγιά και την οικονομική κατάρρευση. Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τα δραματικά αυτά γεγονότα, το κράτος δανείζεται τα μισά από τα χρήματα των πολιτών και τα χαρτονομίσματα κυκλοφορούν κομμένα στα δύο! Το 1923 ως πολίτευμα της Ελλάδας ορίζεται η Προεδρική Δημοκρατία και τα σύμβολα των βασιλιάδων αποχωρούν και από τα χαρτονομίσματα.katoxiko

Κατοχικά δισεκατομμύρια

Βρισκόμαστε στα 1941-44. Είναι οι σκοτεινές μέρες της γερμανικής κατοχής, με τη μαύρη αγορά, την πείνα, την τρομοκρατία και την εξαθλίωση. Ακόμη και στα χαρτονομίσματα αποτυπώνεται η δυστυχία αυτής της περιόδου. Η ανθρώπινη ζωή έχει χάσει την αξία της, πόσο μάλλον το χρήμα…Το 1942 τυπώνονται και κυκλοφορούν χαρτονομίσματα των 10.000 δραχμών, το 1943 των 25.000 δραχμών και το 1944 των 100.000 και των 500.000 δραχμών. Στα τέλη του 1944, για να αγοράσεις τα απολύτως απαραίτητα (μια φρατζόλα ψωμί, ή ένα μπουκάλι λάδι) χρησιμοποιείς χαρτονομίσματα των 10 και των 100…δισεκατομμυρίων δραχμών! Αμέσως μετά την απελευθέρωση, τα απίστευτα κατοχικά χαρτονομίσματα καταργούνται. Από το 1947 η «Τράπεζα της Ελλάδος» και μόνο αυτή αρχίζει να τυπώνει τις νέες δραχμές. Το Μάρτιο του 1957, η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία και το Βέλγιο υπογράφουν τη Συνθήκη της Ρώμης και βάζουν τα θεμέλια της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ).36e2ac10683d04b00a0295fce3d47a53

ΕΥΡΩ…κα, ΕΥΡΩ…κα!

Β.Α.: «Τέρμα τα δίφραγκα, ω Ερμή μου! Σε δυο μήνες δε θα βλέπουμε ούτε δεκάρα τσακιστή. Αααχ, αντίο δραχμούλα»!

Ε.: «Και γι’ αυτό αναστενάζεις; Πάει ο παλιός ο χρόνος, ηρεμήστε βρε παιδιά, πήρε τη δραχμή μαζί του, μα δεν πήρε τα…λεφτά. Ευρώ, δεύρο έξω από τις τράπεζες και μπες σ’ όλες τις τσέπες»!

Β.Α.: «Κοροϊδεύεις εσύ, γιατί είσαι θεός και δεν έχεις τέτοια προβλήματα. Αλλά για μας τους κοινούς θνητούς είναι δύσκολες οι αλλαγές κι οι αποχωρισμοί. Τόσα χρόνια συμβιώναμε μια χαρά με τη δραχμή. Άντε τώρα να θες να πας σινεμά: πέντε χέρια πρέπει να έχεις ελεύθερα»…

Ε.: «Γιατί καλέ»;

Β.Α.: «Έχουμε και κλαίμε, εεε…λέμε: ένα χέρι για το ποπ κορν, ένα για την πορτοκαλάδα, ένα για το εισιτήριο, ένα για το κομπιουτεράκι κι ένα για τα ρέστα»!

Ε.: «Νομίζω ότι υπερβάλλεις».

Β.Α.: «Ένα ευρώ ισούται με 340,750 δραχμές. Κι αρχίζουν οι μετατροπές. Πέντε πέντε δέκα, δέκα δέκα λογαριάζω τα δεκαδικά, για να στρογγυλέψω τα ποσά. Αν το τρίτο δεκαδικό ψηφίο τους είναι μικρότερο του 5, στρογγυλοποιώ τα ποσά προς τα κάτω και κερδίζω εγώ. Αλλά αν είναι ίσο ή μεγαλύτερο του 5, στρογγυλοποιώ τα ποσά προς τα πάνω και κερδίζει ο Μήτσος ο περιπτεράς κι η Αγλαϊα η φουρνάρισσα. Αμάν τι μπλέξιμο, ω Ερμή κι εσείς οι υπόλοιποι θεοί»!

Ε.: «Βαγγελίτσα, παραμιλάς»;

Β.Α.: «Μωρέ καλά το είπε η γιαγιά μου ότι θα χάσουμε τ’ αυγά και τα καλάθια…Άσε που τρομάξαμε να τη συνεφέρουμε, μόλις εισέπραξε την αγροτική σύνταξη σε ευρώ. Μια χούφτα ολοκαίνουργα, αστραφτερά νομίσματα της μέτρησε ο ταχυδρόμος κι εκείνη αντί να πει ευχαριστώ, γούρλωσε τα μάτια και πάρ’ την κάτω»!

Ε.: «Όλα μια συνήθεια είναι. Εξάλλου, από την 1η Μαρτίου 2002 θα σταματήσουν οι μετατροπές κι οι στρογγυλοποιήσεις, αφού οι δραχμές θα αποσυρθούν εντελώς από την κυκλοφορία, θα περάσουν στην ιστορία»…

Β.Α.: «…κι εμείς θα κλείσουμε ραντεβού για θεραπεία»!

Ε.: «Βαγγελίτσα, ηρέμησε, γιατί θα θυμώσω».

Β.Α.: «Ήταν πέντε, ήταν έξι κι έγινε επτά κι από επτά έγινε δύο και μηδέν κόμμα εννιά! Πως να ζήσω με το ευρώ; Θα πέσω στον Έβρο να πνιγώ…Πέρασε μια ευρωμάδα και δε φεύγει η ζαλάδα»…

Ε.: «Μα το Δία, αυτό το κορίτσι το πήρε πολύ βαριά το ζήτημα. Βαγγελίτσα, καλή μου, λογικέψου επιτέλους»!

Β.Α.: «Ω ξακουστέ θεέ Ερμή, δεν έχω πλέον λογική. Θες να μου σώσεις τη ζωή; Φέρε μου ένα λογιστή»!

Ε.: «Ε, μα δεν υποφέρεσαι πια! Έλα εδώ και θα σου δείξω εγώ, τι θα πει ευρω»…euro_coins

Τα κέρματα ευρώ

Τα κέρματα ευρώ είναι οκτώ: 1, 2, 5, 10, 20 και 50 λεπτά και 1 και 2 ευρώ. Ένα ευρώ διαιρείται σε 100 λεπτά (ή σεντς στ’  αγγλικά). Το μέγεθος τόσο των κερμάτων όσο και των χαρτονομισμάτων ευρώ μεγαλώνει όσο μεγαλώνει και η αξία τους και αντίστροφα. Επίσης, είναι έτσι σχεδιασμένα, ώστε να τα χρησιμοποιούν άνετα και άτομα τυφλά, ή με μειωμένη όραση. Τα κέρματα του 1 και 2 ευρώ είναι δίχρωμα. Το κέρμα του 1 ευρώ είναι ένας ασημένιος κύκλος, που τον αγκαλιάζει ένας χρυσαφένιος δακτύλιος, ενώ το κέρμα των 2 ευρώ το ακριβώς αντίθετο. Τα κέρματα των 10, 20 και 50 λεπτών έχουν χρυσαφί χρώμα, ενώ αυτά των 1, 2 και 5 λεπτών έχουν το χρώμα του χαλκού.draxmi_euro_madata_687175700

136547653

Σχέδιο και κέρμα

Η μια όψη των κερμάτων ευρώ είναι κοινή για τις 12 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που συμμετέχουν στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) και η άλλη όψη, η εθνική, είναι διαφορετική για κάθε χώρα. Στην κοινή όψη απεικονίζονται τρία διαφορετικά σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τα 12 αστέρια της σημαίας της. Στην εθνική όψη των κερμάτων ευρώ απεικονίζονται τα εθνικά «σύμβολα» κάθε χώρας. Όλα τα κέρματα, ανεξάρτητα από την εθνική τους όψη, από την 1η Ιανουαρίου 2002, κυκλοφορούν στη λεγόμενη «ζώνη του ευρώ», δηλαδή στις χώρες: Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πορτογαλία και  Φινλανδία. Δε κυκλοφορούν στη Βρετανία, Δανία και Σουηδία, που επέλεξαν να μη συμμετέχουν στην ΟΝΕ και να κρατήσουν τα εθνικά τους νομίσματα.

Εθνικές όψεις των κερμάτων

Οι εθνικές όψεις των ελληνικών κερμάτων ευρώ σχεδιάστηκαν στην Τράπεζα της Ελλάδος από το γλύπτη Γεώργιο Σταματόπουλο, με «οδηγό» την  ιστορία του έθνους μας:

  • Κέρμα 2 ευρώ: η αρπαγή της Ευρώπης από το Δία μεταμορφωμένο σε ταύρο, από ψηφιδωτό του 3ου αιώνα μ.Χ..
  • Κέρμα 1 ευρώ: αντίγραφο αθηναϊκού τετράδραχμου του 5ου αιώνα π.Χ. με τη γλαύκα (=κουκουβάγια), σύμβολο της θεάς Αθηνάς.
  • Κέρμα 50 λεπτών: Ελευθέριος Βενιζέλος.
  • Κέρμα 20 λεπτών: Ιωάννης Καποδίστριας.
  • Κέρμα 10 λεπτών: Ρήγας Φεραίος Βελενστινλής.
  • Κέρμα 5 λεπτών: σύγχρονο δεξαμενόπλοιο, σύμβολο της σύγχρονης ελληνικής ναυτιλίας.
  • Κέρμα 2 λεπτών: κορβέτα, τύπος πλοίου που χρησιμοποιήθηκε στην επανάσταση του 1821.
  • Κέρμα 1 λεπτού: αθηναϊκή τριήρης, πολεμικό πλοίο που όργωνε τις θάλασσες για 200 σχεδόν χρόνια κατά την αρχαιότητα.1rei42a

Χαρτονομίσματα ευρώ

Τα χαρτονομίσματα ευρώ είναι επτά: το χαρτονόμισμα των 5 ευρώ είναι γκρι, των 10 είναι κόκκινο, των 20 είναι μπλε, των 50 πορτοκαλί, των 100 πράσινο, των 200 κίτρινο και των 500 μωβ. Σχεδιάστηκαν από τον αυστριακό καλλιτέχνη Ρόμπερτ Καλίνα, με «οδηγό» τους αρχιτεκτονικούς ρυθμούς επτά περιόδων της ιστορίας της Ευρώπης: κλασικό, ρωμαϊκό, γοτθικό,, αναγεννησιακό, μπαρόκ, ροκοκό, εποχή του χάλυβα και του γυαλιού, μοντέρνα αρχιτεκτονική του 20ου αιώνα. Την μπροστινή τους όψη επιλέχτηκαν να κοσμήσουν τα παράθυρα και οι πύλες, που συμβολίζουν το ανοιχτό πνεύμα και την πίσω η Ευρώπη με τ’ αστέρια της και οι γέφυρες, που συμβολίζουν την επικοινωνία και τη συνεργασία μεταξύ των λαών.

Δεν ξέρουμε τι θα φέρει το μέλλον στο πορτοφολάκι του. Αλλά το μόνο σίγουρο είναι ότι κανένας, όσο οικονομικά δυνατός κι αν νομίζει ότι είναι, δεν θα μείνει ανεπηρέαστος. Οι παππούδες μας έλεγαν “το χρήμα να το ορίζεις εσύ κι όχι εκείνο να ορίζει εσένα”. Μακάρι να τα καταφέρουμε…10D_1930

«…Χοπ! αν κάνω δεξιά πέφτω πάνω στη ροδιά…»

pomegranate-tree «…Πέστε μου είναι η τρελή ροδιά που χαιρετάει τα μάκρη
τινάζοντας ένα μαντήλι φύλλα από δροσερή φωτιά,
μια θάλασσα ετοιμόγεννη με χίλια δυο καράβια,
με κύματα που χίλιες δυο φορές κινάν και πάνε
σ’ αμύριστες ακρογιαλιές – πέστε μου, είναι η τρελή ροδιά
που τρίζει τ’ άρμενα ψηλά στο διάφανο αιθέρα;…».

Οδυσσέας Ελύτηςrodia1

Η Ροδίτσα Ρουμπινίτσα…αυτοπροσώπως!

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, παρέα με την τρελή ροδιά! Πιστέψατε πως θα άλλαζε ο χρόνος χωρίς εμένα; Ντροπή σας! Ρόιδο τα κάνατε, γι’ αυτό επειγόντως θα σας συστηθώ: Ροδίτσα Ρουμπινίτσα, καμαρωτή και φουντωτή και γεμάτη όρεξη για γιορτή. Διαμαρτύρομαι, αγαπητοί μου, γιατί κάθε Χριστούγεννα όλοι ασχολείστε αποκλειστικά και μόνο με το έλατο. Χαρά στο μπόι! Μακρόστενο σαν τηλεγραφόξυλο και χωρίς προσωπικότητα. Ενώ για ρίξτε μια ματιά στην αφεντιά μου! Είτε ως θάμνος, είτε ως δεντράκι, διακρίνομαι για την κομψότητά μου: μικρά, αστραφτερά φύλλα, εντυπωσιακά κόκκινα άνθη σαν καμπανίτσες την άνοιξη και τι να πούμε για τον υπέροχο καρπό μου, τα ζουμερά, άλικα ρόδια. Είμαι μονίμως στολισμένη εγώ, όχι σαν το έλατο που πρέπει να του κρεμάσετε χίλια δυο μπιχλιμπίδια, για να ξεχωρίσει από το πλήθος. Παρ’ όλη τη φρεσκάδα μου, θεωρούμαι από τα πιο…αρχαία δέντρα της γης! Με συναγωνίζονται η ελιά, η συκιά και το αμπέλι.3-h-kalliergeia-ths-rodias-1

Δος του κλώτσο να γυρίσει, δυο παραμύθια να…ροδίσει!

Ήταν, κάποτε, ένας υπέρλαμπρος, γιγάντιος ομορφονιός…εεε…αστερισμός, που τον έλεγαν Ωρίωνα. Όλοι τον μακάριζαν για την ομορφιά και τη δύναμή του. Εμένα τότε με έλεγαν Σίδη και ο Ωρίωνας με ερωτεύτηκε τρελά. Δέχτηκα την πρόταση γάμου που μου έκανε και θα ζούσαμε ευτυχισμένοι μέχρι σήμερα, αν δεν κοκορευόμουν πως είμαι πιο όμορφη από την Ήρα, τη βασίλισσα των θεών. Τι μ’ έπιασε; Κανείς δεν έμαθε ποτέ. Την Ήρα, όμως, είναι τσεκαρισμένο πλέον ότι την έπιασαν τα διαόλια της: με μεταμόρφωσε σε δέντρο, δηλαδή σε ροδιά και μ’ έστειλε ασυνόδευτη στον Κάτω Κόσμο. Γι’ αυτό ίσως στολίζετε τα κόλλυβα που φτιάχνετε για να θυμάστε τους νεκρούς σας, με τα δροσερά σποράκια των καρπών μου.j-whatman-1805

Την περίπτωση της Περσεφόνης τη γνωρίζετε; Τη γλυκιά κορούλα της θεάς Δήμητρας την ερωτεύτηκε, μπρρρ…, ο Πλούτωνας, θεός και αφέντης του Άδη. Ξέροντας ότι η μάνα της Περσεφόνης ποτέ δε θα έδινε τη συγκατάθεσή της για να γίνει αυτός ο γάμος, την έκλεψε. Και ξέρετε τι άλλο έκανε ο πονηρός; Της έδωσε να φάει σπόρους ροδιού, για να λησμονήσει τη μαμά της και να «δεθεί» μαζί του! Η θεά Δήμητρα πρώτα  έκλαψε, ύστερα απελπίστηκε και στο τέλος αγρίεψε: τίποτα δεν άφηνε να φυτρώσει και να καρπίσει στη γη. Η φύση μαράζωνε, τα ζώα και οι άνθρωποι κινδύνευαν να πεθάνουν από την πείνα. Τότε μεσολάβησε ο Δίας και τους πρότεινε το μισό χρόνο να μένει η Περσεφόνη με τον άντρα της στον Κάτω Κόσμο και τον άλλο μισό με τη μάνα της στον Επάνω. Έτσι κι έγινε. Όταν η Περσεφόνη έρχεται στη μαμά της, η Δήμητρα γίνεται έξω καρδιά κι έχουμε άνοιξη και καλοκαίρι. Όταν, όμως πηγαίνει στον άντρα της, τη Δήμητρα την πιάνουν τα μπουρίνια της και πλακώνουν το φθινόπωρο και ο χειμώνας. Ζόρικα φρούτα οι πεθερές κι ας είναι και θεές…edwin-longsden-long-xx-woman-carrying-a-basket-full-of-pomegranates-xx-private-collection

Ένα ρόδι την ημέρα στους γιατρούς φωνάζει «αέρα»!

Εγώ, η Ροδίτσα Ρουμπινίτσα είμαι ορκισμένη σύμμαχος της καλής υγείας. Ο χυμός των ροδιών μου αυξάνει την παραγωγή αίματος, καταπολεμά τη διάρροια, τον πυρετό, τις δυσεντερίες, ακόμη και την ελονοσία! Όταν κάνετε γαργάρες με του λόγου του, χλομιάζουν από το φόβο τους ο βήχας, η αμυγδαλίτιδα και η ουλίτιδα. Μ’ έχει παινέψει εμένα ως κι ο Ιπποκράτης, ο ξακουστός γιατρός της αρχαιότητας! Επουλώνω πληγές, δροσίζω και ξεδιψώ τους ταξιδιώτες της ερήμου. Ακόμη και ο Μωάμεθ έγραψε στο Κοράνι: «φάτε ρόδι, γιατί καθαρίζει τον οργανισμό από τη ζήλεια και το μίσος»! Πολλοί λαοί με χρησιμοποιούν στη μαγειρική τους και ιδιαίτερα στις σαλάτες. Δε θα το πιστέψετε, αλλά κατατροπώνω ακόμη και τις ρυτίδες! Τα παλιά χρόνια οι κυρίες έκαναν μάσκες ομορφιάς ανακατεύοντας χυμό ροδιού με διπλάσια ποσότητα ελαιόλαδου. Δοκιμάστε το και θα με θυμηθείτε…pomegranate

Ξέρετε ότι:

* Η Γρανάδα στην Ισπανία πήρε το όνομά της από το ρόδι (grenade=ρόδι), όπως και άλλες πόλεις και χωριά του κόσμου. Το σιρόπι που παρασκευάζεται από ζάχαρη και χυμό ροδιού, ονομάζεται γρεναδίνη.

* Το «στέμμα» που έχει στην κορυφή του το ρόδι και το πορφυρό του χρώμα, σύμβολο της ευγενικής καταγωγής, έκανε πολλούς ηγεμόνες να το διαλέξουν, για να στολίσουν τα οικόσημά τους.

* Οι νεόνυμφοι κρεμούν ρόδια στην εξώπορτα του σπιτιού τους για καλούς απογόνους. Την Πρωτοχρονιά, το έθιμο λέει ότι όποιος σπάει ένα ρόδι στο κατώφλι του, θα έχει το νέο έτος καλή τύχη και θα αποκτήσει τόσα πλούτη, όσα και τα σποράκια του!

* Προσοχή όταν καθαρίζετε ρόδι: βάφει και λεκιάζει!rodia_iakovidis

Και μερικές μαντινάδες από την Κρήτη. Άντε και καλή χρονιά, πανέμορφη και ζουμερή σαν την τρελή ροδιά!

«Ανθοστολίστηκε η ρογδιά απού χω στην αυλή μου,

γελά μου κάθε που με δει, μιλιώ τση και μιλεί μου».litras

«Χίλια δεντρά ήκαμε ο Θεός πολλά χαριτωμένα,

μα σαν την όμορφη ρογδιά δεν ήκαμε κανένα».rodipotamia-thumb-large

«Νύφη μου ανέβα στον οντά κι έμπα στην κάμαρά σου,

το ρόγδι εκειά να σπάσουνε τα χέρια τα δικά σου.

Κι ως είν’ το ρόγδι σόγεμο απ΄την κορφή ως τον πάτο,

ετσά να καταστέσετε χρυσό νοικοκεράτο».

mykines

Περιδέραιο με χρυσά περίαπτα ρόδια, από τον Τάφο III (τάφος των Γυναικών), στις Μυκήνες Ταφικός κύκλος Α, -16ος αιώνας, Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

girl-with-a-pomegranate-william-adolphe-bouguereau-1875

Που πας ελαφάκι με τέτοιο καιρό;

omorfa-elafia-23Όμορφη και λυγερή σαν ελαφίνα! Έτσι παινεύει ο λαός μας τις χαριτωμένες κοπέλες και μάλλον κάτι ξέρει…Το ελάφι είναι λυγερόκορμο ζώο, με μακριά πόδια που καταλήγουν σε δύο σκληρά δάχτυλα (οπλές), καστανό ή κοκκινωπό τρίχωμα στη ράχη και σχεδόν λευκό στην κοιλιά. Το ύψος του μπορεί να ποικίλει, ανάλογα με το είδος, από 30 εκατοστά έως 2 μέτρα. Έχει μεγάλα, εκφραστικά μάτια, με τα οποία εποπτεύει συνεχώς το χώρο γύρω του, για να εντοπίσει έγκαιρα κάθε πιθανό κίνδυνο. Μοναδικά του όπλα για να αντιμετωπίσει το φόβο του και τους εχθρούς του είναι η μεγάλη ταχύτητα που μπορεί να αναπτύξει στο τρέξιμο, οι εξαιρετικά αναπτυγμένες του αισθήσεις (όραση, ακοή, όσφρηση) και τα…κέρατά του!deer-011

Ένα…δέντρο στο κεφάλι

Μη μου πείτε ότι το πρώτο πράγμα που σας έρχεται στο μυαλό όταν ακούτε τη λέξη ελάφι δεν είναι τα κέρατα. Σήμα κατατεθέν κατ’ αποκλειστικότητα του αρσενικού ελαφιού, αρχίζουν να σκάνε μύτη στο κεφάλι του από τον 6ο κιόλας μήνα της ηλικίας του και στην αρχή μοιάζουν με μικρά, ροζ βουναλάκια. Είναι βέβαια κοκάλινα και ονομάζονται «ρόδινα στελέχη». Κάθε άνοιξη αρχίζουν να μεγαλώνουν, και στην αρχή είναι μονά και μυτερά. Καλύπτονται μάλιστα από μαλακή, «βελούδινη» επιδερμίδα, που αργότερα «ξεφλουδίζεται». Το χειμώνα, αφού έχει μεσολαβήσει η εποχή της αναπαραγωγής, πέφτουν, για να ξαναφυτρώσουν πάλι την επόμενη άνοιξη, έχοντας μία επιπλέον διακλάδωση σε κάθε κέρατο. Τα ελάφια χρησιμοποιούν τα κέρατά τους κυρίως για να τα βγάζουν πέρα στους ερωτικούς τους καυγάδες.family_deers

Όλες για έναν και ένας για όλες!

Ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος είναι οι…μήνες του μέλιτος για τα ελάφια. Τον υπόλοιπο χρόνο αρσενικά και θηλυκά ζουν σε χωριστά κοπάδια. Τα αρσενικά βγάζουν δυνατούς μυκηθμούς (μουγκρητά) για να προσελκύσουν τις επίδοξες νύφες και μονομαχούν μεταξύ τους -κυριολεκτικά μέχρι θανάτου- για να τις κερδίσουν. Έτσι σχηματίζονται κοπάδια που αποτελούνται από ένα δυνατό αρσενικό ελάφι, τον αρχηγό και αρκετά θηλυκά, το «χαρέμι» του. Η ελαφίνα γεννάει κατά το Μάη με Ιούνη 1, το πολύ 2 μικρά, ύστερα από κυοφορία 5 έως 10 μηνών. Τα ελαφάκια φορούν στολή παραλλαγής για καμουφλάζ (έχουν άσπρες βούλες στο καστανό τρίχωμά τους, ώστε να μη διακρίνονται εύκολα ανάμεσα στους κορμούς και τα φυλλώματα των δέντρων) και μπορούν να περπατήσουν με τη μητέρα τους, λίγες ώρες μετά τον τοκετό.deer-316941_960_720

Μασουλώντας και ξαναμασουλώντας

Η πρώτη τροφή για το ελάφι είναι το γάλα που θηλάζει από τη μητέρα του. Αργότερα, το μενού του γίνεται αυστηρά «χορτοφαγικό»: ρίζες, κλαδάκια, χλόη, σπόροι, φρούτα, λουλούδια, φλοιοί δέντρων, είναι η καθημερινή ποικιλία την οποία καταβροχθίζει εν ριπή οφθαλμού. Μάλιστα, αν και καταπίνει την τροφή του αμάσητη, δε βαρυστομαχιάζει. Αυτό συμβαίνει γιατί είναι ζώο μηρυκαστικό, όπως οι κατσίκες κι οι αγελάδες. Όταν κάθεται να ξαποστάσει, ξαναφέρνει την τροφή στο στόμα και την αναμασά, μέχρι να της βγάλει…το λάδι, δηλαδή όλα τα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά που περιέχει.800px-didrachme_de_ionietoixografia

Που ζουν τα ελάφια;

Η απάντηση είναι κατ’ αρχήν απλή: στα πεδινά και ορεινά δάση όλου σχεδόν του κόσμου. Υπάρχουν 40 περίπου είδη ελαφιών, διασκορπισμένα σε όλες τις ηπείρους. Δυστυχώς, όμως, η επιβίωσή τους δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο αφανισμός των φυσικών τους βιοτόπων από πυρκαγιές, η αποψίλωση για δημιουργία νέων καλλιεργήσιμων εκτάσεων, η υπερεκμετάλλευση των δασών από την υλοτομία και το ανεξέλεγκτο κυνήγι για το νόστιμο κρέας και για τα κέρατά τους (τα οποία είτε «στολίζονται» ως τρόπαια, είτε χρησιμοποιούνται -όπως και οι αδένες του- στην παραδοσιακή κινέζικη ιατρική), είναι οι κυριότερες απειλές που αντιμετωπίζουν τα ελάφια. Τα πιο γνωστά μας είδη είναι το «κόκκινο ελάφι» (Cervus elaphus) που απαντάται σε ολόκληρη την Ευρώπη και την Ασία και το πλατώνι (Dama dama) που το συναντάμε στις μεσογειακές κυρίως χώρες. Στην Ελλάδα το κόκκινο ελάφι έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Λίγα ζώα απαντώνται ακόμη στον Εθνικό Δρυμό της Πάρνηθας και σε καταφύγια θηραμάτων, ενώ παλιότερα είχαν παρατηρηθεί στην Πίνδο, στη Χαλκιδική, στα Πιέρια όρη, στην Πεντέλη, την Εύβοια και την Ακαρνανία. Πλατώνια -κι αυτά ελάχιστα- μπορούμε να συναντήσουμε πλέον μόνο στη Ρόδο και στη Λήμνο.rhodos-portnomisma

1986-%ce%ad%ce%ba%ce%b4%ce%bf%cf%83%ce%b7-%ce%b8%ce%b5%ce%bf%ce%af-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bf%ce%bb%cf%8d%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%85-%ce%ac%cf%81%cf%84%ce%b5%ce%bc%ce%b9%cf%82%ce%b1-1Κυπάρισσος: μια πονεμένη ιστορία

Το ελάφι είναι γνωστό από τους προϊστορικούς χρόνους. Δεν είναι τυχαίο ότι απεικονίζεται συχνά σε παραστάσεις αγγείων και σε τοιχογραφίες που αναπαριστούν σκηνές από τη ζωή στη φύση. Είναι το ζώο-σύμβολο της Άρτεμης, της παρθένας θεάς του κυνηγιού και της σελήνης στην ελληνική μυθολογία. Το βρίσκουμε και στα δημοτικά μας τραγούδια, όπου, αν και αγρίμι, ζώο δηλαδή άγριο, ταυτίζεται με τη ντροπαλοσύνη και την ήμερη συμπεριφορά («αγρίμια κι αγριμάκια μου, λάφια μου μερωμένα»…). Ιδιαίτερα συγκινητικός και τρυφερός είναι ο μύθος του Κυπάρισσου.

Ο Κυπάρισσος ήταν ένα δυνατό παλικάρι που ζούσε στα καταπράσινα ελληνικά δάση. Μοναδικός και αγαπημένος του φίλος ήταν ένα πανέμορφο ελάφι, που τον ακολουθούσε παντού και είχε τόσο πολύ εξημερωθεί, που έπαιρνε την τροφή κατευθείαν από τα χέρια του. Μαζί περιπλανιόνταν στα ξέφωτα και στις λαγκαδιές, έπιναν κρυστάλλινο νερό από τις πηγές, γεύονταν τις λιχουδιές του δάσους και έπαιζαν χαρούμενα και ξέγνοιαστα στις όχθες των ποταμών. Του Κυπάρισσου του άρεσε το κυνήγι και συχνά έπαιρνε το φίλο του και χώνονταν βαθιά στο δάσος, για να ξετρυπώσουν κανένα αγριογούρουνο.cyparissus_baur_10

Σε μια τέτοια κυνηγετική του εξόρμηση βρέθηκε σε ένα μέρος βαθύσκιωτο, με τόσο πυκνή βλάστηση, που ήταν αδύνατο να προσανατολιστείς. Το ελάφι του Κυπάρισσου, ευκίνητο όπως ήταν, χώθηκε στα πράσινα κλαδιά για να φάει τα τρυφερά βλαστάρια τους και οι δύο φίλοι χώρισαν. Ο Κυπάρισσος είχε τεντωμένα τ’ αυτιά του και βάδιζε όσο πιο αθόρυβα μπορούσε, για να μην τρομάξει την επικείμενη λεία του. Ξάφνου άκουσε χαρχαλέματα στους απέναντι θάμνους. Κοίταξε προσεκτικά, αλλά δεν μπορούσε να διακρίνει τι προκαλούσε το θόρυβο. Τέντωσε το τόξο του, σημάδεψε προς το μέρος απ’ όπου ερχόταν ο θόρυβος και το κακό έγινε. Όταν πλησίασε για να μαζέψει το θήραμά του, είδε ότι το ζώο που είχε χτυπήσει, δεν ήταν αγριογούρουνο όπως νόμιζε, αλλά το αγαπημένο του ελάφι.

1651ovid-p-278a Βαριά τραυματισμένο στην καρδιά, αφού τον κοίταξε λυπημένα με τα μεγάλα του μάτια γεμάτα δάκρυα, ξεψύχησε. Ο Κυπάρισσος, ανήμπορος να πιστέψει ότι σκότωσε άθελά του τον πιστό του σύντροφο, άρχισε να γλυκομιλάει στο ελάφι του και να το χαϊδεύει σα να ήταν ζωντανό. Ο πόνος του όταν συνειδητοποίησε το γεγονός, ήταν αβάσταχτος. Τότε παρακάλεσε τους θεούς να πάρουν και τη δική του τη ζωή, για να τιμωρηθεί για το κακό που έκανε στο φίλο του. Οι θεοί τον λυπήθηκαν και τον μεταμόρφωσαν σε κυπαρίσσι κι από τότε το δέντρο αυτό είναι σύμβολο του πένθους.dscn7329

Μια αυτοσχέδια ιστορία, που έγινε χειροποίητο βιβλίο

Όλα ξεκίνησαν από ένα φύλλο εργασίας από το βιβλίο μου “Εδώ Προνήπιο”.dscn7375

Παρατηρήσαμε την εικόνα, τη συζητήσαμε κι αποφασίσαμε να φτιάξουμε τη δική μας ιστορία, διαλέγοντας κάθε φορά τις λέξεις που ταίριαζαν περισσότερο στο νόημα που είχαμε σκεφθεί. Φράση τη φράση την κατέγραψε η κυρία Εύη.dscn7373 Μετά ο καθένας έφτιαξε μια ζωγραφιά με τους ήρωες της ιστορίας μας, όπως τους φαντάστηκε. Και προχωρήσαμε στη σελιδοποίηση του βιβλίου μας, αφού πρώτα “μοιράσαμε” το κείμενο σε τόσα μέρη όσα παιδιά ήμαστε παρόντα σήμερα στην τάξη μας. Αριθμήσαμε τις σελίδες γιατί φυσούσε πολύ σήμερα και αν δεν το κάναμε ο άνεμος θα τρύπωνε από το μισάνοιχτο παράθυρο, θα τις ανακάτευε και άντε μετά να τις ξαναβάλεις στη σειρά. Ενώ αν έχει η κάθε μία τον αριθμό της, αυτό γίνεται πανεύκολα.

Έπειτα βοηθήσαμε την κυρία Εύη να “δέσει” τις σελίδες. Αποφασίσαμε όλοι μαζί τον τίτλο της ιστορίας μας και το πως θα είναι το εξώφυλλο. Είναι το πρώτο μας αυτοσχέδιο βιβλίο, μια που την πρώτη Παρασκευή του Δεκεμβρίου θα ξεκινήσει η Δανειστική μας Βιβλιοθήκη. Όποιο παιδί θέλει, θα μπορεί να δανειστεί και αυτό! Καμαρώναμε που γίναμε συγγραφείς και εικονογράφοι και που το ελαφάκι έγινε φίλος τελικά με το λύκο. Γιατί δεν υπάρχουν καλά και καλά ζώα στη φύση, όπως δεν υπάρχουν καλοί και κακοί άνθρωποι. Καλός ή κακός μπορεί να γίνει ο καθένας μας, αν τον φέρουν σε αυτήν την κατάσταση οι συνθήκες της ζωής του… dscn7389dscn7390dscn7391dscn7392dscn7393dscn7394dscn7396dscn7395dscn7397dscn7398dscn7399dscn7400dscn7401dscn7402dscn7403dscn7404dscn7405dscn7406dscn7407dscn7388

 

«Ήταν ένας γάιδαρος…

…με μεγάλα αυτιά»! Τόσο μεγάλα, που αν και ακούν πολλά -και άδικα τις περισσότερες φορές- δεν μας κρατούν κακία! Βλέπετε, εμείς με τα μικρά αυτιά και τη μεγάλη…γλώσσα συνηθίζουμε να αποκαλούμε «γάιδαρο» τον αναίσθητο, τον τεμπέλη, τον αχάριστο, τον εγωιστή άνθρωπο. Ποτέ μου δεν κατάλαβα το γιατί κι έτσι αποφάσισα να υπερασπιστώ το γαϊδαράκο, κάνοντας μια έρευνα για την αφεντιά του. Τι βρήκα; Διαβάστε και θαυμάστε! Και στο εξής, αν σας αποκαλέσουν «γάιδαρο», να πείτε ευχαριστώ. Είναι τίτλος τιμής!gaidouraki_1

Ένας ιδιαίτερα χρήσιμος φίλος

Μπορεί στις μέρες μας το γαϊδουράκι να αποτελεί είδος προς εξαφάνιση, αλλά αν ρωτήσετε τους παππούδες σας, θα δείτε ότι παλιότερα ήταν αχώριστος σύντροφος και βοηθός των ανθρώπων και διόλου ευκαταφρόνητο…περιουσιακό στοιχείο! Διαθέτει εξαιρετική αντοχή στην κούραση και ανθεκτικότητα στις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης και είναι λιτοδίαιτο. Δεν παραπονιόταν ούτε όταν το παραφόρτωναν με τα βάρη της αγροτικής ζωής, ούτε όταν το έβαζαν να σέρνει το μαγγανοπήγαδο, ούτε όταν το χρησιμοποιούσαν για τη μεταφορά ηλικιωμένων και παιδιών, επειδή βάδιζε αργά και σταθερά. Ξέρετε ότι από το δέρμα των γαϊδουριών φτιάχνουν γερά τύμπανα; Κι ότι το γαϊδουρινό γάλα μοιάζει πολύ με το ανθρώπινο και έχει σώσει ζωές, χρησιμοποιούμενο ως υποκατάστατό του, στην Κατοχή;santorini%cf%86%cf%89%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%b1

Τα στοιχεία σας, παρακαλώ!

Γένος: εγώ, ο κυρ-Μέντιος, δηλώνω υπεύθυνα ότι ανήκω στα περισσοδάκτυλα θηλαστικά κι ότι στενοί μου συγγενείς είναι τα άλογα και οι ζέβρες.

Ολίγη μορφολογία: έχω σώμα κοντό και ρωμαλέο, ύψος (μέχρι τον ώμο) περίπου 1,20 εκατοστά, χρώμα καστανό ή γκρίζο σε διάφορες παραλλαγές, με σταχτιά ή λευκή κοιλίτσα. Λένε ότι είμαι κάπως…χοντροκέφαλος!

Ολίγη βιολογία: ζω περίπου 30 χρόνια. Αυτό που μαρτυρά την ηλικία μου, το λέει μια παροιμία παρακάτω, βρείτε ποια. Η συμβία μου εγκυμονεί για 12 μήνες και γεννά ένα μόνο μικρό κάθε φορά. Είμαι φυτοφάγος και τρελαίνομαι για καρότα.maxresdefault

Άλλος έχει τ’ όνομα…

…κι άλλος τη χάρη! Διότι τι έχουμε να προσάψουμε στον συμπαθέστατο γαϊδαράκο; Εντάξει, φημολογείται ότι έχει γαϊδουρινό πείσμα, αλλά αυτό αντισταθμίζεται από τη γαϊδουρινή υπομονή, με την οποία αντιμετωπίζει τις απαιτήσεις μας. Είναι και λιγάκι παράφωνος όταν γκαρίζει, αλλά μήπως τον προορίζουμε για το Μέγαρο Μουσικής; Τον κατηγορούν ότι είναι ιδιότροπος, αλλά εδώ εκτός από μία παροιμία που επίσης θα βρείτε παρακάτω, ταιριάζει και μια άλλη στην οποία πρωταγωνιστεί μία καμήλα. Πάντως, αν και σύμβολο ταπεινότητας, δεν έχει περάσει απαρατήρητος! Πολλοί τον μνημόνευσαν, ο καθένας με τον τρόπο του: από τον Αίσωπο ως τον Παπαδιαμάντη και πολλούς άλλους λογοτέχνες μας, μέχρι τη λαϊκή μας παράδοση. Κι από τη Γεωργία Βασιλειάδου, που μας τον σύστησε ως «κυρ-Μέντιο Κουτεντέ» και την Αλίκη Βουγιουκλάκη, που τον αποκαλούσε «Πρόεδρο» στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο, μέχρι το Νίκο Ξυλούρη, που τραγούδησε μοναδικά τους συμβολικούς στίχους του ποιητή μας Κώστα Βάρναλη. Μην ξεχνάτε ότι πάνω σε γαϊδουράκι ταξίδεψε ο νεογέννητος Χριστός, για να ξεφύγει από το μένος του Ηρώδη κι ότι πάλι πάνω σε γαϊδουράκι έκανε τη θριαμβευτική του είσοδο στα Ιεροσόλυμα, την Κυριακή των Βαϊων.gaidouraki

Εσείς, παίζετε «Μακριά γαϊδούρα»;

«Τρία τέσσερα παιδιά έκαναν τη γαϊδούρα. Το πρώτο παιδί έσκυβε και ακουμπούσε τα χέρια του μπροστά στα πόδια του, μετά το ένα μετά το άλλο πιανόταν από τους γοφούς του μπροστινού του, γερά. Άλλα τόσα παιδιά ήταν μια άλλη ομάδα. Αυτά, το ένα μετά το άλλο, έπαιρναν φόρα και πηδούσαν πάνω στη μακριά γαϊδούρα και κάθονταν καβάλα. Πολλές φορές τα παιδιά που έκαναν τη γαϊδούρα, δεν άντεχαν το βάρος των παιδιών που πηδούσαν και προσγειώνονταν στην πλάτη τους και έπεφταν κάτω. Μαζί με αυτά έπεφταν και όσα ήταν πάνω στην πλάτη τους. Τότε σκάγαμε όλοι στα γέλια. Κέρδιζαν όταν άντεχαν το βάρος όλων των παιδιών της ομάδας που πηδούσε πάνω τους…»… (Από το βιβλίο «Ομαδικά Παιδικά Παιχνίδια», έκδοση της Ευωνύμου Οικολογικής Βιβλιοθήκης, Αθήνα 2000).mariza_05mariza

Μικρό «γαϊδουρολεξικό»!

Equus hemionus: ο άγριος, ασιατικός γάιδαρος, σκληροτράχηλο ζώο της ερήμου. Ζει κυρίως στη Μογγολία, το Ιράν και τη Βόρεια Ινδία, σε μικρά κοπάδια που αποτελούνται από ένα ώριμο αρσενικό, πολλά θηλυκά και μερικά νεαρά άτομα.

Equus asinus: ο αφρικανικός γάιδαρος, πρόγονος όλων των εξημερωμένων γαϊδάρων. Ζει στη Βόρεια Αφρική, αν και πιστεύεται ότι το «αυθεντικό» είδος έχει εξαφανιστεί και υποκατασταθεί από εξημερωμένους απογόνους του, που …εξαγριώθηκαν ξανά!

Διασταυρώσεις με άποψη: γαϊδαράκος με φοράδα, γεννούν το μουλάρι. Γαϊδουρίτσα με άλογο, γεννούν το γαϊδουρομούλαρο ή γίννο. Και τα δύο είναι -κατά κανόνα- στείρα!

Γαϊδουράγκαθα: πάνω από 50 είδη αγκαθωτών φυτών που απαντώνται στην ελληνική φύση, εκλεκτός μεζές για το γάιδαρο, μπελάς για τους ανύποπτους περιπατητές.

Γαϊδουρονήσια: μια ντουζίνα από συνήθως άγονα και ακατοίκητα νησάκια, σε διάφορες περιοχές της χώρας μας (π.χ. Νότια Κρήτη, Κυκλάδες, Χαλκιδική, Σούνιο, Σποράδες). Ονομάστηκαν έτσι, επειδή αξιοποιούνταν ως εποχιακοί βοσκότοποι των λιτοδίαιτων φίλων μας.

Γαϊδουρόκομπος: είδος πρόχειρου ναυτικού κόμπου (ο μπαμπάς μου, ο μαστρο-Παναγιώτης, τον λέει και «ατζαμή»).

Γαϊδουροκεφαλάς: κι όμως πρόκειται για είδος στρουθιόμορφου πουλιού!

Γαϊδουροπόδαρο: εδώ πιάσαμε βυθό, αφού αυτή είναι η κοινή ονομασία ενός δίθυρου μαλακίου!

Κυρ – Μέντιος: Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει τετράδραχμο που παριστάνει το Διόνυσο στη ράχη ενός από τα ιερά του ζώα. Η χαραγμένη επιγραφή ΜΕΝΔΑΙΟΝ επιβεβαιώνει ότι το νόμισμα κόπηκε στην αρχαία Μένδη της Χαλκιδικής. Χρονολογείται στο 430 π.Χ. περίπου. Εικάζεται ότι το όνομα “κυρ-Μέντιος” με το οποίο αποκαλούμε συχνά τα  γαϊδουράκια, προέρχεται από εκεί.tetradraxmo-mendaion

Παροιμίες για γαϊδάρους

Μπορείτε να σκεφτείτε τι σημαίνουν οι παρακάτω παροιμίες; Αν προσπαθήσετε να τις εικονογραφήσετε κιόλας, σίγουρα θα περάσετε πολύ ευχάριστα και δημιουργικά.

1) “Κάλλιο γαϊδουρόδενε, παρά γαϊδουρογύρευε”

2) “Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένον αχυρώνα”

3) “Ενός χαρίζαν γάιδαρο και τον κοίταζε στα δόντια”

4) “Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα”

5) “Μεγάλωσε το γαϊδουράκι, μίκρυνε το σαμαράκι”

6)Ήτανε στραβό το κλήμα, το ‘φαγε κι ο γάιδαρος”

Τελειώνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά στο γαϊδουράκι, δεν μπορώ παρά να μνημονεύσω και τον αγαπημένο ήρωα των βιβλίων μου, τον Γκάρι. Ένα γάιδαρο που μιλάει, πετάει, παίζει παντομίμα, θέατρο και κουκλοθέατρο και ξεναγεί τα παιδιά στην ιστορία, αρχής γενομένης από τα χρόνια τα βυζαντινά. Ο Γκάρι έλαβε σάρκα και οστά χάρη στα πινέλα της χαρισματικής Λέλας Στρούτση και έγινε κούκλος από τη χειροτέχνη Εύη Αλμπαντάκη. 

Περιηγηθείτε, επίσης, στην ιστοσελίδα της “Γαϊδουροχώρας” (http://gaidourohora.gr/) και απολαύστε την υπέροχη ταινία κινουμένων σχεδίων “Μαρίζα – Ο Πεισματάρης Γάιδαρος” (https://www.youtube.com/watch?v=_LmAcfO9lyg).

mia_volta_sta_vyzantina_chronia

kouklotheatro_1gari

 

 

 

Παγκόσμια Ημέρα Αποταμίευσης

xen_2Καλημέρα σας, παιδιά! Καλή μας εβδομάδα! Δευτέρα 31 Οκτωβρίου 2016 σήμερα. Η τελευταία ημέρα του Οκτώβρη, που φτιάχνει σιγά σιγά τις βαλίτσες του και φοράει και το καρό του παλτουδάκι για να μας αποχαιρετήσει μέχρι του χρόνου. Αλλά η σημερινή μέρα είναι και Παγκόσμια Ημέρα Αποταμίευσης. Αλήθεια, ξέρετε τι θα πει αποταμίευση; Όχι, ε; Έχετε δίκιο! Δύσκολη λέξη. Δεν τη λέμε και τόσο συχνά πια εμείς οι μεγάλοι, που να την ακούσετε; Ξέρετε, όμως, τι είναι ο κουμπαράς;, μας ρώτησε σήμερα πρωί πρωί η κυρία Εύη.

Μεγάλος ενθουσιασμός στο ακροατήριο. Όλοι ξέραμε τι είναι κουμπαράς και όλοι σχεδόν έχουμε έναν κουμπαρά. Μερικοί είπαν ότι έχουν και περισσότερους.xen_5

– Και σε τι μας χρησιμεύουν οι κουμπαράδες;, ξαναρώτησε η κυρία Εύη. Αχ κυρία Εύη, τίποτα δεν ξέρεις πια; Όλα εμείς θα στα μάθουμε; Κι είσαι και δασκάλα, υποτίθεται. Μα για να βάζουμε μέσα τα χρήματά μας!, απαντήσαμε εν χορώ.

– Όλα τα χρήματά μας; απόρησε η κυρία Εύη. Και τότε πως θα ψωνίζουμε, αν όλα τα χρήματά μας τα βάζουμε στον κουμπαρά μας;

– Ε όχι και οοοοόλα! Μόνο αυτά που μας περισσεύουν, πετάχτηκαν μερικοί.xen_8

– Α, ώστε εσάς σας περισσεύουν χρήματα; Θα μου πείτε και μένα πως τα καταφέρνετε; Γιατί εμένα δεν μου περισσεύει ούτε δραχμούλα τσακιστή, όπως λέγαμε όταν ήμουνα μικρή! Ούτε ευρώ κοκκινιστό! Παρντόν, κουδουνιστό, όχι κοκκινιστό!  Και μη μου πείτε ότι δεν το ξέρετε αυτό…, είπε η κυρία Εύη. Και γούρλωσε τα μάτια της, τέντωσε τ’ αυτιά της και έσκυψε προς το μέρος μας γεμάτη περιέργεια και προσμονή για την απάντησή μας. Ήταν σχεδόν σίγουρη ότι είχαμε βρει λύση στο μέγα πρόβλημα της αφραγκίας των Ελλήνων.

Αλλά εμείς την κοιτούσαμε βουβοί κι απορημένοι. Τότε χαμογέλασε και μας ξαναρώτησε.

– Και τι σχεδιάζετε να κάνετε με τα χρήματα του κουμπαρά σας, παιδιά;

Όλα μας τα όνειρα ξεδιπλώθηκαν μεμιάς στην παρεούλα σαν πολύχρωμες στριφογυριστές γιρλάντες. Άλλος θα αγόραζε το παιχνίδι που είχε βάλει στο μάτι από τη διαφήμιση της τηλεόρασης, άλλος – ο πιο γλυκατζής – θα άδειαζε το γειτονικό ζαχαροπλαστείο, άλλος – μα τι ευγενική ψυχή – θα έπαιρνε λουλούδια στη μαμά του, άλλος θα βοηθούσε τους γονείς του να αγοράσουν ένα καλύτερο σπίτι, άλλος θα έδινε στον μπαμπά του για να αλλάξει το παλιό του αυτοκίνητο, άλλος θα αγόραζε ένα αφεντικό (!) για να τον υπηρετεί…Το τι άκουσε η κυρία Εύη δεν περιγράφεται. Αλλά φαίνεται ότι δεν είχε χορτάσει ακόμη από καινοτόμες επενδυτικές ιδέες.xen_1

– Και δεν μου λέτε, παρακαλώ, όλα όσα χρειαζόμαστε μπορούμε να τα αγοράσουμε με τα χρήματα;, ρώτησε πάλι και σήκωσε το αριστερό της φρύδι. Αυτό είναι σημάδι ότι έχει απλώσει διχτάκι στην παρεούλα και πρέπει να προσέξουμε πολύ για να μην πέσουμε μέσα. Να σκεφτούμε το διπλάσιο χρόνο απ’ ότι συνήθως. Να μην απαντήσουμε σε μισό δέκατο του δευτερολέπτου δηλαδή. Κάτι που σπανίως συμβαίνει…

– Ναιαιαιαιαιαιαιαί! απαντήσαμε όλοι εν χορώ και πλαφ, πέσαμε στην παγίδα!

– ΟΛΑ ΟΛΑ;

– Μμμμμ, μάλιστα! Δηλαδή εσείς πάτε στο φούρνο της γειτονιάς και λέτε στο φούρναρη: μου δίνετε μία φραντζόλα ψωμί χωριάτικο, ένα γάλα, μισό κιλό κουλουράκια σμυρνέικα, ένα κιλό δικαιοσύνη, μια οικογένεια με μαμά, μπαμπά, 2 αδέρφια, 2 παππούδες και 2 γιαγιάδες, τέσσερα κιλά εξυπνάδα και τα ρέστα μου, παρακαλώ;xen_4        

Αρχίσαμε να χαχανίζουμε. Ειδικά αυτό με την εξυπνάδα μας άρεσε πάρα πολύ. Ταυτόχρονα συνειδητοποιήσαμε ότι μερικά πράγματα στη ζωή δεν αγοράζονται με χρήματα, όσα κι αν έχεις.

– Ποια, δηλαδή;, επέμεινε η κυρία Εύη μ’ ένα τάχα αδιάφορο ύφος.

Αφού το συζητήσαμε για κανένα δεκάλεπτο, το…συμβούλιό μας αποφάσισε ότι τα πράγματα που δεν αγοράζονται και επομένως ούτε πουλιούνται, δεν είναι υλικά. Δεν είναι πράγματα, αντικείμενα δηλαδή. Δεν μπορούμε να τα πιάσουμε, να τα μυρίσουμε, να τα γευτούμε, να τα δούμε, να τα ακούσουμε. Μπορούμε μόνο να τα σκεφτούμε και να τα νιώσουμε. Είναι οι σκέψεις, οι ιδέες, οι αναμνήσεις και τα συναισθήματά μας. Είναι οι ικανότητες, οι δεξιότητες και τα χαρίσματά μας. Είναι η αγάπη, η δικαιοσύνη, η ελευθερία, η καλοσύνη, η έμπνευση, η ισότητα, όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το αν είσαι πλούσιος ή φτωχός, επομένως, είναι κάτι πολύ σχετικό!

Χαρήκαμε πάρα πολύ με αυτήν τη διαπίστωση. Όχι, για να μην νομίζουν μερικοί μερικοί ότι επειδή διαθέτουν μερικά εκατομμύρια δολάρια και καμιά ντουζίνα πετρελαιοπηγές είναι και άρχοντες του κόσμου. Η αρχοντιά είναι κρυμμένη στο μυαλό και στην καρδιά!xenitia

Μετά η κυρία Εύη μας έβαλε να ακούσουμε ένα τραγούδι. «Εξαιρετικά αφιερωμένο στην Παγκόσμια Ημέρα Αποταμίευσης 2016», μας είπε. Η φωνή της ήταν πιο σοβαρή απ’ ότι συνήθως και λίγο στενοχωρημένη. Αλλά τα μάτια της πετούσαν σπίθες όταν μας είπε την ιστορία που ζωγραφιζόταν μέσα σε αυτό το τραγούδι. Το έγραψε ένας πολύ σπουδαίος συνθέτης μας, ο Μίκης Θεοδωράκης. Μας έδειξε το μουσικό δίσκο, την «Όμορφη Πόλη», στον οποίο περιλαμβάνεται μαζί με άλλα υπέροχα τραγούδια. Και φυσικά μας το έβαλε να το ακούσουμε.xenitia_2

Ήταν μια φορά ένα παλικάρι τίμιο, θαρραλέο και άξιο, καμάρι των γονιών του. Μεγάλωσε, σπούδασε και όταν τελείωσε και το στρατιωτικό του, άρχισε να ψάχνει για δουλειά. Έψαχνε από εδώ, έψαχνε από εκεί, τίποτα. Δύσκολες εποχές στην Ελλάδα, τα χρήματα λίγα, οι άνθρωποι διστακτικοί. Όλους τους είχε γονατίσει αυτή η δύστροπη μάγισσα που την είπανε οικονομική κρίση. Είδε κι αποείδε κι αποφάσισε να ψάξει για δουλειά σε άλλους τόπους, μακριά από την πατρίδα του κι από τους αγαπημένους του ανθρώπους. Έβαλε τα απαραίτητα σε μια μικρή βαλίτσα και ξεκίνησε. Εκείνο το βράδυ το φεγγάρι έλαμπε σαν μαργαριταρένιο νυχάκι γίγαντα που αποξεχάστηκε και κοιμήθηκε στον ουρανό. Περπατούσε και το κοιτούσε μαγεμένος. Και δίχως να το καταλάβει, το παράπονό του έγινε τραγούδι κι από κάπου μακριά ένα μπουζουκάκι ακούστηκε να τον συνοδεύει μελαγχολικό.xenitia_1

Φεγγάρι μάγια μου ’κανες
και περπατώ στα ξένα
είναι το σπίτι ορφανό
αβάσταχτο το δειλινό
και τα βουνά κλαμένα.

Στείλε ουρανέ μου ένα πουλί
ένα χελιδονάκι,
να πάει να χτίσει τη φωλιά
στου κήπου την κορομηλιά
δίπλα στο μπαλκονάκι.

Να πάει στη μάνα υπομονή
δεμένη στο μαντίλι
προικιά στην αδερφούλα μου
και στη γειτονοπούλα μου
γλυκό φιλί στα χείλη.

Στείλε ουρανέ μου ένα πουλί,
να πάει στη μάνα υπομονή.xenitia_a

Μετά η κυρία Εύη μας εξήγησε τι είναι τα “προικιά”, τι σημαίνει «ορφανό σπίτι», γιατί «κλαίνε τα βουνά», πως «δένεται η υπομονή στο μαντήλι» και κάθε πότε συμβαίνει να «στέλνει πουλιά ο ουρανός». Μας τα εξήγησε όλα τόσο παραμυθένια, που τα πιστέψαμε γι’ αληθινά. Μα πως το καταφέρνει αυτό το πράγμα κάθε φορά; Έλεγε, έλεγε κι εμείς σκεφτήκαμε ότι δεν μπορεί, αυτό το παλικάρι το γνωρίζει. Μπορεί να είναι ο αδερφός της, ο θείος της, ίσως ο μπαμπάς της. Ναι, μάλλον ο μπαμπάς της θα ήταν. Γιατί μια άλλη φορά μας είπε ότι δούλευε στα καράβια και όταν ήταν μικρή της έλειπε πολύ που πήγαινε στις ξένες χώρες. Και αυτό που ακούσαμε είναι «Το τραγούδι της ξενιτιάς»…xen_7

Αλλά μην νομίσετε ότι πέρασε στενόχωρα η μέρα μας με αυτό το θέμα και αυτό το τραγούδι. Κάθε άλλο! Και παίξαμε και γελάσαμε και δημιουργήσαμε με τα χεράκια μας μια πανέμορφη αφίσα. Και παίξαμε το παραμύθι του τραγουδιού. Γιατί η ζωή συνεχίζεται, πέρα και πάνω από κάθε εμπόδιο και δυσκολία. Με χρώματα και με τραγούδια και με παραμύθια. Γεμάτη θησαυρούς, δηλαδή. Από αυτούς που όλοι μπορούμε να αποταμιεύουμε, γιατί πάντα θα μας περισσεύουν!xen_6xen_3

Αγίου Δημητρίου το ανάγνωσμα…

Πολλά πολλά χρόνια πριν, πάνω από 1700, ζούσε στη Θεσσαλονίκη μια οικογένεια που είχε απ’ όλα τα καλά. Είχε κι ένα %ce%ac%ce%b3%ce%b9%ce%bf%cf%82-%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%ae%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%bf%cf%82μονάκριβο γιο που τον ανάτρεφε στα πούπουλα. Τον έλεγαν Δημήτριο. Ήταν άξιο, μελετηρό και γενναίο παλικάρι. Μεγαλώνοντας σπούδασε και έγινε στρατιωτικός. Κι ήταν τόση η αξιοσύνη του, που από πολύ νέος πήρε μεγάλο βαθμό στο στρατό, έγινε χιλίαρχος και όλοι τον θαύμαζαν και τον τιμούσαν.

Την εποχή εκείνη βασιλιάς των Ρωμαίων, αυτοκράτορας όπως λεγόταν, ήταν ο παντοδύναμος Διοκλητιανός. Πίστευε στους παλιούς, αρχαίους θεούς και δεν συμπαθούσε καθόλου τους χριστιανούς, που πίστευαν στο Χριστό και στην Παναγία. Τους θεωρούσε εχθρούς και επικίνδυνους για την εξουσία του. Όταν έμαθε ότι και ο Δημήτριος είχε γίνει χριστιανός, θύμωσε πάρα πολύ. Τον κάλεσε στο παλάτι του και τον διέταξε ν’ απαρνηθεί αυτήν την διαφορετική πίστη και να επιστρέψει στην παλιά. Ο Δημήτριος αρνήθηκε να το κάνει. Απαντώντας με θάρρος στον αυτοκράτορα, υπερασπίστηκε το δικαίωμά του να πιστεύει ελεύθερα στο θεό της επιλογής του. Στο θεό που μιλούσε στην καρδιά του. Τότε ο αυτοκράτορας ξέχασε την εκτίμηση και το θαυμασμό που του είχε και διέταξε να τον κλείσουν μέσα σε μια σκοτεινή και υγρή φυλακή. Σκέφτηκε ότι η φυλακή θα τον έκανε γρήγορα να αλλάξει γνώμη, μια που ήταν συνηθισμένος να ζει μέσα στα πλούτη και τις ανέσεις. Αλλά ο Δημήτριος έμεινε σταθερός στην πίστη του. Και ο καιρός περνούσε…agios-dimitrios

Μια μέρα, ένας πανύψηλος και πολύ δυνατός Ρωμαίος, που τον έλεγαν Λυαίο, κοκορεύτηκε ότι κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να τον νικήσει στην πάλη. Γυρνούσε στους δρόμους της πόλης, κοροϊδευε τους χριστιανούς και τους προκαλούσε να παλέψουν μαζί του. Αλλά κανένας δεν τολμούσε να τα βάλει μαζί του. Ήταν θεόρατος σα βουνό και είχε μπράτσα ατσαλένια. Μόνο ένα αμούστακο παλικαράκι, ο Νέστορας, δεν μπορούσε να χωνέψει αυτήν την προσβολή. Ντρεπόταν που οι άλλοι χριστιανοί κρύβονταν και λούφαζαν τρομοκρατημένοι από τις φοβέρες του. Αποφάσισε, λοιπόν, να τον αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο. Πρώτα όμως σκέφτηκε να πάει να ζητήσει τη συμβουλή του Δημητρίου, που όλοι ήξεραν πόσο ικανός μαχητής ήταν. Όταν κάλπαζε καμαρωτός πάνω στο κόκκινο άλογό του, ντυμένος με την αστραφτερή πανοπλία του, σαν άγγελος έμοιαζε, σταλμένος από τον ουρανό.agios_dim_16agios_dim_17agios_dim_15

Αλλά πως θα έβλεπε το Δημήτριο, που ήταν φυλακισμένος στα ψηλά τα κάστρα; Ο Νέστορας περίμενε να νυχτώσει για τα καλά κι όταν το μισοφέγγαρο κρύφτηκε πίσω από κάτι βαριά, μολυβένια σύννεφα που κυνηγιούνταν στον ουρανό, πλησίασε όσο πιο αθόρυβα μπορούσε και πέταξε δυο τρία μικρά πετραδάκια στο παραθυράκι της φυλακής του Δημήτριου. Ευτυχώς, ήταν ανοιχτό. Τσακα τσουκ, έκαναν τα πετραδάκια πέφτοντας στο χωματένιο δάπεδο της φυλακής. Σηκώθηκε ο Δημήτριος από τη γωνιά του και πλησίασε να δει τι συμβαίνει. Στην αρχή δεν είδε τίποτα. Τον εμπόδιζε το σκοτάδι και τα μάτια του ήταν κουρασμένα από το λιγοστό φαγητό που του έφερναν οι δεσμοφύλακες και από το συνεχές ημίφως της φυλακής του. Μετά, μια σκιά κουνήθηκε στην άκρη του τοίχου και μια φωνή τρεμάμενη ακούστηκε να του λέει:agios_dim_13agios_dim_12agios_dim_14

– Νέστορα με λένε, άρχοντα Δημήτριε. Πιστεύω στο Χριστό, όπως κι εσύ και αποφάσισα να βγω να παλέψω με το γίγαντα Λυαίο αύριο. Δεν αντέχω να κοροϊδεύει την πίστη μας. Δεν το σηκώνει η καρδιά μου. Μα φοβάμαι κιόλας, τ’ ομολογώ. Αν δεν τα καταφέρω να τον νικήσω, τι θα συμβεί; Με μεγαλύτερη μανία θα στραφεί ο αυτοκράτορας εναντίον μας. Για τη ζωή μου δεν με νοιάζει, είμαι έτοιμος για όλα. Όμως ανησυχώ μήπως εξαιτίας μου βρει μεγαλύτερο κακό τους υπόλοιπους χριστιανούς. Πως μπορώ να σηκώσω τέτοια ευθύνη;, είπε ο Νέστορας και έσκυψε το κεφάλι συνεσταλμένα. Με φουρτουνιασμένο πέλαγο έμοιαζε το μυαλό του εκείνη την κρίσιμη ώρα. Δεν ήξερε τι έπρεπε να κάνει, ποιο ήταν το σωστό. Φοβόταν το λάθος…agios_dim_7agios_dim_11agios_dim_10

– Δεν είναι θεριό ανίκητο, ο Λυαίος, Νέστορα. Ένας άνθρωπος μπερδεμένος είναι και γι’ αυτό ίσως περισσότερο αδύναμος από μας. Γι’ αυτό έκανε βασιλιά του το θυμό και θεό του τη δύναμη των όπλων και με αυτήν πορεύεται στην άχαρη ζωή του. Μονάχα ένα θα σου πω. Αν πιστεύεις στη δύναμη της αγάπης, προχώρα, μη φοβάσαι τίποτα, του απάντησε ο Δημήτριος και τον κοίταξε βαθιά στα μάτια. Ο Νέστορας ένιωσε ένα απαλό φως να τον περιβάλλει, το μυαλό του γαλήνεψε και η καρδιά του γλύκανε. Αφού βεβαιώθηκε ότι δεν υπήρχε κανείς τριγύρω, σκαρφάλωσε προσεκτικά σε μια γέρικη ροδιά που ήταν φυτρωμένη σχεδόν κολλητά στα τοιχώματα του κάστρου κι έφτασε μέχρι το παραθυράκι της φυλακής. Ο Δημήτριος άπλωσε το χέρι του μέσα από τα σκουριασμένα κάγκελα και τον χάιδεψε στοργικά στο κεφάλι. Φτερούγες ένιωσε να φυτρώνουν στην πλάτη του ο Νέστορας και μια δύναμη ακατανίκητη πλημμύρισε όλο του το είναι.agios_dim_6agios_dim_5agios_dim_4

– Σ’ ευχαριστώ, Δημήτριε…ψέλλισε συγκινημένος.

– Ευλογημένος να είσαι, παιδί μου. Και πάντα στο πλευρό της Αγάπης…του απάντησε ο Δημήτριος.

Την επόμενη ημέρα βούιξε ολόκληρη η Θεσσαλονίκη. Τα μάθατε; Τα μάθατε; Νίκησε ο μικρός ο Νέστορας το γίγαντα Λυαίο! Θαύμα, σας λέω, θαύμα! Ποιος να το περίμενε; Το νέο διαδόθηκε αστραπιαία από στόμα σε στόμα και όλοι οι χριστιανοί έκαναν το σταυρό τους. Μα κι όσοι δεν ήταν χριστιανοί κατά βάθος θαύμασαν και παραδέχτηκαν πως στη ζωή τίποτα ανθρώπινο δεν είναι σταθερό κι αιώνιο, έχει ο καιρός γυρίσματα. Και πως κάτι άλλαζε στον κόσμο με αυτήν τη νέα πίστη…Τ’ άκουσε και ο Δημήτριος στη φυλακή του και χαμογέλασε. Χαρά και πίκρα ζωγράφιζαν ταυτόχρονα αυτό του το χαμόγελο. Χαρά για τη νίκη της Αγάπης του Χριστού. Και πίκρα γιατί ψυχανεμίστηκε πως έφτανε κι η δική του ώρα να την υπηρετήσει.agios_dim_3agios_dim_2

agios_dim_1Και πραγματικά, ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός δεν μπόρεσε να αποδεχτεί τη νίκη του μικρού κι ασήμαντου -όπως πίστευε- Νέστορα έναντι του μέχρι τότε ανίκητου Λυαίου. Και χρησιμοποίησε τη δική του ισχύ, αυτήν της βίας και των όπλων, για να την ακυρώσει. Διέταξε να θανατωθούν τόσο ο Νέστορας όσο και ο Δημήτριος που τον βοήθησε. Έτσι κι έγινε.agios_dim_9

Όμως η αγάπη δεν γνωρίζει θάνατο. Οι ψυχές των δύο νέων έγιναν φως ιλαρόν που μας ζεσταίνει μέχρι σήμερα. Ο Άγιος Δημήτριος εξακολουθεί να καλπάζει Μυροβλήτης και ακούραστος στο περήφανο κόκκινο άτι του. Ο Νέστορας τον καμαρώνει. Και κάθε 26 του Οκτώβρη εκατοντάδες αγόρια, κορίτσια, άντρες και γυναίκες κάθε ηλικίας γιορτάζουν. Και μαζί του η Θεσσαλονίκη, η Νύμφη του Βορρά και πολλές ακόμη άλλες πόλεις σε όλη την Ελλάδα. Γι’ αυτό κάθε τέτοια μέρα στις εκκλησίες αντηχούν αυτά τα υπέροχα ελληνικά: Μέγαν εὕρατο ἐv τοῖς κιvδύvοις, σὑπέρμαχοv, ἡ οἰκουμένη, Ἀθλοφόρε τἔθνη τροπούμενον. Ὡς οὖν Λυαίου καθεῖλες τὴν ἔπαρσιν, ἐν τῷ σταδίῳ θαῤῥύvας τὸν Νέστορα, οὕτως Ἅγιε, Μεγαλομάρτυς Δημήτριε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.thessaloniki_agios_dimitrios

Χρόνια πολλά, με υγεία και αγάπη, σε όλες και όλους τους εορτάζοντες!